SlowingoQrammatika
A2 34 / 38

Good at, afraid of, listen to azərbaycanca: sifət və feillərdən sonra hansı ön söz gəlir?

Good At, Afraid Of, Listen To: Words + Prepositions

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz çox işlənən sifətlərdən (good at, afraid of, interested in) və feillərdən (listen to, wait for, depend on) sonra düzgün ön sözü (preposition) işlədə biləcəksiniz. Həmçinin hansı çox işlənən feillərin tamamlıqdan əvvəl heç bir ön söz qəbul etmədiyini biləcəksiniz.

Əsas fikir

Bəzi sifət və feillərin sabit bir yoldaşı var: ön söz. good at maths, afraid of spiders, listen to music deyirik. Ön söz cümlənin mənasından yox, özündən əvvəlki sözdən asılıdır. Bu cütlərə çox vaxt dependent prepositions deyilir.

Onları həmişə birlikdə gələn cütlər kimi təsəvvür edin. Tamamlıq varsa, listen sözünü to sözündən ayırmaq olmaz: I listen to podcasts, I listen podcasts yox.

Bəzən yoldaşın məntiqi var: wait for a bus deyirik, çünki avtobus sizin məqsədinizdir. Amma çox vaxt aydın məntiq yoxdur. Ona görə sözü ön sözü ilə birlikdə, bir blok kimi öyrənin: afraid yox, afraid of.

Əks tələ də var. Bəzi feillər tamamlıqdan əvvəl adətən heç bir ön söz qəbul etmir: discuss the problem, enter the room, marry someone.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində bu işi əsasən hal şəkilçiləri və qoşmalar görür: «itlərdən qorxur», «musiqiyə qulaq asır», «avtobusu gözləyir», «həkimlə evləndi». Ona görə ingiliscə danışanda əlimiz öz şəkilçimizi tərcümə etməyə gedir: -dan → from, ilə → with, -a → to. Bəzən bu, düz çıxır (different from, listen to), amma çox vaxt yox: afraid of, depend on, interested in, wait for the bus, marry a doctor. Bəzi yerlərdə isə azərbaycan dili kömək edir: «problemi müzakirə etdik» cümləsində heç bir qoşma yoxdur, ingiliscədə də discuss the problem deyirik.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
İtlərdən qorxur.çıxışlıq hal, amma from yoxHe's afraid of dogs.
Havadan asılıdır.çıxışlıq hal, amma from yoxIt depends on the weather.
Tarixlə maraqlanıram.ilə, amma with yoxI'm interested in history.
Həkimlə evləndi.ilə, ingiliscədə ön söz yoxdurHe married a doctor.
Avtobusu gözləyirəm.təsirlik hal, ingiliscədə ön söz varI'm waiting for the bus.
Anana zəng et.yönlük hal, ingiliscədə ön söz yoxdurCall your mum.
Musiqiyə qulaq asıram.yönlük hal = to (eyni)I listen to music.
Mənim işim səninkindən fərqlidir.çıxışlıq hal = from (eyni)My job is different from yours.
Problemi müzakirə etdik.təsirlik hal, ön söz yoxdur (eyni)We discussed the problem.

Quruluş

Sifət + ön söz

Ön sözSifətlərNümunə
atgood at, bad at, surprised atShe's good at chess.
ininterested inI'm interested in history.
ofafraid of, scared of, proud of, tired of, fond of, bored ofHe's afraid of dogs.
onkeen onI'm not keen on horror films.
aboutworried about, excited about, angry about (əşya, vəziyyət), embarrassed about, confused aboutWe're excited about the trip.
withangry with (adam), bored withShe's angry with her brother.
fromdifferent fromMy job is different from yours.
tosimilar to, married toHis car is similar to mine.
forfamous forItaly is famous for its food.
bysurprised by (surprised at da olar)We were surprised by the news.

Feil + ön söz + tamamlıq

Ön sözFeillərNümunə
tolisten to, belong to, talk toWho does this bag belong to?
forwait for, pay for, ask forI'm waiting for a call.
atlook atLook at this photo!
ondepend onIt depends on the weather.
about / ofthink about, think of, talk aboutWhat do you think of my new haircut?
withagree withI agree with you.

Tamamlıqdan əvvəl ön söz qəbul etməyən feillər

DüzgünSəhv
discuss the plandiscuss about the plan
enter the buildingenter into the building
marry someonemarry with someone
call / phone your mumphone to your mum
reach the hotelreach to the hotel

Ön söz + -ing forması — ön sözdən sonra feil -ing formasında gəlir: good at swimming, interested in learning. Ətraflı B1-19 dərsində.

İstifadə

1Sifət + ön söz: bacarıq və maraqlar

Bacarıq üçün good / bad at, xoşladığınız şeylər üçün interested in, keen on və fond of işlədin.

My daughter is really good at maths.
Qızım riyaziyyatı çox yaxşı bilir.
maths (UK); math (US)
I'm terrible at remembering names.
Adları heç yadımda saxlaya bilmirəm.
ön söz + -ing forması
Are you interested in politics?
Siyasətlə maraqlanırsınız?
«siyasətlə» → in politics, with yox
He's not very keen on spicy food.
Acılı yeməkləri o qədər də xoşlamır.
keen on daha çox Britaniya ingiliscəsində
She's very fond of her grandmother.
Nənəsini çox istəyir.

2Sifət + ön söz: hisslər

Hisslər çox vaxt of və ya about ilə gəlir. Angry sözündən sonra adam üçün with, əşya və vəziyyət üçün about işlədin. (Adam üçün angry at da çox deyilir, xüsusən Amerika ingiliscəsində.)

My little brother is scared of the dark.
Balaca qardaşım qaranlıqdan qorxur.
«qaranlıqdan» → of the dark, from yox
We're so proud of you!
Səninlə çox fəxr edirik!
«səninlə» → of you
I'm tired of waiting. Let's go.
Gözləməkdən bezdim. Gedək.
tired of = artıq bezmişəm
Are you worried about the interview?
Müsahibəyə görə narahatsan?
She was angry with me because I was late.
Gecikdiyim üçün mənə əsəbiləşmişdi.
adam → with
Everyone was angry about the new rules.
Yeni qaydalar hamını əsəbiləşdirmişdi.
vəziyyət → about

3Sifət + ön söz: müqayisə və təsvir

different from, similar to, married to və famous for işlədin. Britaniya ingiliscəsində different to, Amerika ingiliscəsində different than da çox işlənir, amma different from hər yerdə düzgündür.

Life in the city is very different from life in the country.
Şəhər həyatı kənd həyatından çox fərqlidir.
burada «-dan» = from
Your phone is similar to mine.
Sənin telefonun mənimkinə oxşayır.
«mənimkinə» → to mine
She's married to a firefighter.
Onun əri yanğınsöndürəndir.
married to, married with yox
This town is famous for its cheese.
Bu şəhər pendiri ilə məşhurdur.
«ilə məşhur» → famous for

4Feil + ön söz

Bu feillərə tamamlıqdan əvvəl ön söz lazımdır. Tamamlıq yoxdursa, ön söz də yoxdur: Listen! Wait!

I listen to podcasts on the way to work.
İşə gedəndə yolda podkast dinləyirəm.
We waited for the bus for twenty minutes.
Avtobusu iyirmi dəqiqə gözlədik.
«avtobusu gözlədik» → waited for the bus
Look at that sunset!
O gün batmasına bax!
Who does this jacket belong to?
Bu gödəkcə kimindir?
sualda ön söz sona keçir
Can I talk to you for a minute?
Bir dəqiqəlik səninlə danışa bilərəm?
talk to, talk with da olar
I'll pay for the drinks.
İçkilərin pulunu mən verərəm.
I don't agree with him at all.
Onunla heç razı deyiləm.
«razı deyiləm» → I don't agree, I'm not agree yox
It depends on the price.
Qiymətdən asılıdır.
«qiymətdən» → on the price, from yox

5Think about və think of

Think about = nə barədəsə düşünmək, onu fikirdə saxlamaq. Think of = ağla bir fikir gəlmək. Fikir soruşanda hər ikisi işlənir: What do you think of / about it?

I'm thinking about changing jobs.
İşimi dəyişmək barədə düşünürəm.
fikirləşirəm
Can you think of a good name for the dog?
İt üçün yaxşı bir ad tapa bilərsən?
ağla gələn fikir
What do you think of the new manager?
Yeni müdir haqqında nə fikirləşirsən?
sizin fikriniz; think about da olar

6Ön söz qəbul etməyən feillər

Bəzi feillər tamamlığı birbaşa qəbul edir. Bura ön söz əlavə etmək çox yayılmış səhvdir.

We need to discuss the budget.
Büdcəni müzakirə etməliyik.
«büdcəni» → discuss the budget
Please don't enter the room without knocking.
Xahiş edirəm, otağa qapını döymədən girməyin.
«otağa» → enter the room, to yox
He married his childhood friend.
Uşaqlıq dostu ilə evləndi.
«ilə evləndi» → married his friend, with yox
I'll phone you tomorrow.
Sabah sənə zəng edərəm.
«sənə» → phone you, to yox
We reached the hotel just before midnight.
Otelə gecə yarısına az qalmış çatdıq.
«otelə» → reached the hotel

Tez-tez edilən səhvlər

❌She's afraid from spiders.
✅She's afraid of spiders.
afraid of
❌I'm interested about art.
✅I'm interested in art.
interested in
❌Listen me!
✅Listen to me!
listen + to + tamamlıq
❌I'm waiting the bus.
✅I'm waiting for the bus.
wait for + tamamlıq
❌We discussed about the problem.
✅We discussed the problem.
discuss + tamamlıq, ön söz yoxdur (amma: talk about)
❌He married with a doctor.
✅He married a doctor.
marry + adam. He got married to a doctor da düzgündür.
❌It depends of the weather.
✅It depends on the weather.
depend on
❌Your phone is similar with mine.
✅Your phone is similar to mine.
similar to
❌I'm good at swim.
✅I'm good at swimming.
Ön sözdən sonra -ing forması gəlir.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «-dan» → from. Azərbaycancada qorxu, fəxr və asılılıq çıxışlıq halla deyilir: «ilanlardan qorxur», «nəvələrindən qürur duyur», «mövsümdən asılıdır». Bu şəkilçini from kimi tərcümə etmək çox asandır, amma ingiliscədə başqa ön sözlər lazımdır: afraid of, proud of, depend on.

❌My grandmother is very proud from her grandchildren.
✅My grandmother is very proud of her grandchildren.
❌The price of the tour depends from the season.
✅The price of the tour depends on the season.

2. «ilə» → with. «Tarixlə maraqlanır», «müəllimlə evləndi»: azərbaycancada ilə qoşması çox işlənir. İngiliscədə isə interested in deyirik, marry feilindən sonra isə heç bir ön söz gəlmir.

❌Tural is interested with old cars.
✅Tural is interested in old cars.
❌Leyla married with her university friend.
✅Leyla married her university friend.

3. «-a / -ə» → to. «Nənəsinə zəng etdi», «Gəncəyə çatdıq», «sinfə daxil oldular»: yönlük hal to kimi səslənir. Amma call, phone, reach, enter feilləri tamamlığı birbaşa qəbul edir.

❌Nigar phoned to her grandmother on her birthday.
✅Nigar phoned her grandmother on her birthday.
❌We reached to Ganja at nine o'clock.
✅We reached Ganja at nine o'clock.
❌The students entered to the classroom.
✅The students entered the classroom.

4. Təsirlik hal → ön sözsüz wait. «Ayseli kinoteatrın qarşısında gözlədik»: azərbaycancada burada heç bir qoşma yoxdur. İngiliscədə isə wait feilindən sonra tamamlıq gələndə for lazımdır.

❌We waited Aysel outside the cinema for an hour.
✅We waited for Aysel outside the cinema for an hour.

Qarışdırmayın

listen to və hear — Listen to = diqqətlə qulaq asmaq (tamamlıqdan əvvəl to lazımdır). Hear = səs qulağınıza çatır, eşidirsiniz (ön söz yoxdur).

I'm listening to the radio.
Radioya qulaq asıram.
Did you hear that noise?
O səsi eşitdin?

pay for və pay — Aldığınız şey üçün pay for; adama və ya hesaba pay (ön söz yoxdur).

I paid for the tickets.
Biletlərin pulunu mən verdim.
pay for + aldığınız şey
Can I pay the bill, please?
Hesabı ödəyə bilərəm?
pay + hesab

discuss və talk about — Mənaları eynidir, qrammatikası fərqli: discuss ön sözsüz gəlir, talk sözündən sonra isə about lazımdır.

We discussed the plan.
Planı müzakirə etdik.
We talked about the plan.
Plan haqqında danışdıq.
«haqqında» → about

angry with və angry about — adam və əşya / vəziyyət.

I'm angry with Tom.
Toma əsəbiləşmişəm.
adam
I'm angry about the delay.
Gecikməyə görə əsəbiləşmişəm.
vəziyyət

Yazılış və tələffüz

  • Cümlənin ortasında bu ön sözlər adətən zəif (vurğusuz) deyilir: afraid of → /əˈfreɪd əv/, good at → /ˈɡʊd ət/, wait for → /ˈweɪt fə/ (UK), /ˈweɪt fər/ (US). Saiti tam və aydın deməyin: o, qısa və zəif /ə/ olur.
  • Sualın sonunda ön söz güclü formada deyilir: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)? What are you looking at /æt/? Bu /æ/ səsi azərbaycan dilindəki «ə» səsinə yaxındır.
  • Sözləri birləşdirin: look at /lʊk ət/, proud of /praʊd əv/, think of /θɪŋk əv/: birinci sözün son samiti ikinci sözə keçir.
  • think sözündəki /θ/ üçün dilin ucunu dişlərin arasına qoyub üfürün; onu «t» və ya «s» ilə əvəz etməyin. of sözünün sonunda /v/ səsi var, /f/ yox.

Qızıl qayda

Hər sözü ön sözü ilə birlikdə, bir blok kimi öyrənin: good at, afraid of, listen to, wait for. discuss, enter, marry, call, phone, reach feillərinin tamamlığından əvvəl isə ön söz əlavə etməyin. Azərbaycan şəkilçisini ön sözə çevirməyin: «-dan» həmişə from, «ilə» həmişə with deyil.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Düzgün ön sözü yazın.

  1. My brother is very good tennis.
  2. Are you interested cooking?
  3. I'm scared flying.
  4. This book belongs my teacher.
  5. It all depends the price.
  6. Italy is famous its food.

B. Məna

Düzgün variantı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: I'm waiting … my friend.
  2. Düzgün cavabı seçin: Your idea is similar … mine.
  3. Düzgün cavabı seçin: He wants to marry ….
  4. Düzgün cavabı seçin: I'm angry … my sister. She took my car without asking.
  5. Düzgün cavabı seçin: I can't … her name. It's on the tip of my tongue!

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. We discussed about the holiday.
  2. Please listen me carefully.
  3. She's famous of her songs.
  4. I'll phone you when I get home.

D. Mətndə

Mesajı düzgün ön sözlə tamamlayın. 20-ci tapşırıqda düzgün variantı seçin.

A message to a friend
Hi Jo! Sorry I didn't answer — I was waiting 16 a call from the bank. Are you still interested 17 coming to the concert? My sister can't come. She's really afraid 18 big crowds! We can talk 19 it later. I'll call 20 tonight.

E. Sizin növbəniz

Özünüz haqqında ingiliscə yazın.

  1. good at və interested in ilə özünüz haqqında iki cümlə yazın.
  2. Sizi narahat edən və ya həyəcanlandıran bir şey haqqında bir cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-30 Bored, yoxsa boring? -ed və -ing sifətlərinin fərqi sadə dillə
    I'm really (interest) in your story. Tell me more!
  2. A2-29 Who, Which, That, Where azərbaycanca: ingiliscə təyin budaq cümləsi sadə dillə
    The woman lives next door is my boss.
  3. A1-21 Yer və hərəkət ön sözləri azərbaycanca: in, on, at, to, into, across, through
    The keys are the table, next to your phone.
Cavablar

A. Quruluş

  1. at
  2. in
  3. of
  4. to
  5. on
  6. for

B. Məna

  1. for
  2. to
  3. her
  4. with
  5. think of

C. Səhvi tapın

  1. We discussed the holiday. / We talked about the holiday.
  2. Please listen to me carefully.
  3. She's famous for her songs.
  4. ✓ I'll phone you when I get home.

D. Mətndə

  1. for
  2. in
  3. of
  4. about
  5. you

E. Sizin növbəniz

  1. I'm good at drawing. I'm interested in old films.
  2. I'm excited about my holiday in June.

F. Qarışıq təkrar

  1. interested
  2. who / that
  3. on
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play