Phrasal Verbs. ամենատարածված դարձվածային բայերը անգլերենում հայերենով
Common Phrasal Verbs
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կհասկանաք և կօգտագործեք ամենատարածված առօրյա դարձվածային բայերը (phrasal verbs)՝ get up, put on, turn off, look for, find out, give up և այլն, և դերանունը կդնեք ճիշտ տեղում (put it on, ոչ թե put on it)։
Հիմնական գաղափար
Phrasal verb-ը բայ է + փոքր բառ, օրինակ՝ up, down, on, off, out, in կամ back։ Այդ փոքր բառը կոչվում է particle (մասնիկ)։ Միասին երկու բառը աշխատում են որպես մեկ բայ՝ իր սեփական իմաստով։
Պատկերացրեք ներկեր խառնելը։ Կապույտ + դեղին չի տալիս «կապույտ-դեղին»։ Տալիս է կանաչ՝ նոր գույն։ Նույն կերպ give + up-ը չի նշանակում «ինչ-որ բան վերև տալ»։ Give up նշանակում է «դադարել փորձել» կամ «թողնել սովորությունը»։
Որոշ phrasal verbs հեշտ է կռահել. sit down, stand up, come back։ Մյուսները՝ ոչ. find out նշանակում է «տեղեկանալ, պարզել»։ Այդ պատճառով յուրաքանչյուր phrasal verb սովորեք որպես մեկ բառ՝ իր իմաստով և օրինակով։
Phrasal verbs-ը ամենուր են առօրյա անգլերենում։ Անգլախոսները սովորաբար ասում են I got up at seven. I rose at seven-ը պաշտոնական և հնաոճ է հնչում։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում էլ կան երկու բառից բաղկացած բայեր՝ վեր կենալ, դուրս գալ, ետ գալ, նստել՝ «Ժամը յոթին վեր կացա», «Երեկոյան դուրս ենք գալիս»։ Այստեղ գաղափարը նույնն է։ Բայց շատ դեպքերում հայերենը մեկ բառ ունի, իսկ անգլերենը՝ phrasal verb. «միացնել» = turn on, «անջատել» = turn off, «հանել» = take off, «լրացնել» = fill in։ Եվ ամենակարևորը. երբեմն հայերեն մեկ բառը անգլերենում երկու տարբեր բառ է. «հագնել»-ը և՛ put on է (գործողություն), և՛ wear (վիճակ), «իմանալ»-ը և՛ know է, և՛ find out (տեղեկանալ), «վերցնել»-ը և՛ take է, և՛ pick up (մեկին մեքենայով տանել)։
Մեկ այլ տարբերություն. «փնտրել»-ը հայերենում ուղիղ խնդիր է ընդունում («բանալիներս եմ փնտրում»), իսկ անգլերենում պետք է look for։ Լավ լուր. «արթնանալ»-ը և «վեր կենալ»-ը հայերենում էլ տարբեր են, ճիշտ ինչպես wake up-ը և get up-ը։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Սովորաբար վեցին արթնանում եմ, բայց վեց անց կեսից շուտ վեր չեմ կենում։ | I usually wake up at six, but I don't get up until half past. | երկու տարբեր բայ. այստեղ նույնն է |
| Լույսը միացրու։ | Turn on the light. | մեկ բայ → phrasal verb |
| Նա իր կարմիր զգեստը հագավ։ | She put on her red dress. | գործողություն → put on |
| Նա կարմիր զգեստ է հագել։ | She's wearing a red dress. | վիճակ → wear |
| Վերջին գնացքի ժամը պետք է իմանամ։ | I need to find out the time of the last train. | տեղեկանալ → find out |
| Ժամը վեցին կայարանից քեզ կվերցնեմ։ | I'll pick you up at the station at six. | մեկին տանել → pick up |
| Հեռախոսս եմ փնտրում։ | I'm looking for my phone. | for-ը պարտադիր է |
| Ծխելը թողեց։ | He gave up smoking. | սովորությունը թողնել → give up |
Կարճ ասած՝ մի՛ թարգմանեք բառացի. «հագավ» (գործողություն) = put on, «հագել է» (վիճակ) = wear, «իմացա» (տեղեկացա) = found out, «փնտրում եմ» = I'm looking for։
Կառուցվածք
Phrasal verbs առանց խնդրի
| Phrasal verb | Իմաստը | Օրինակ |
|---|---|---|
| get up | վեր կենալ անկողնուց | I get up at seven. |
| wake up | արթնանալ | I woke up at six. |
| go out | դուրս գալ զվարճանալու | Let's go out tonight. |
| come back | վերադառնալ | She came back at midnight. |
| sit down / stand up | նստել / վեր կենալ | Please sit down. |
Phrasal verbs խնդրով (put on, turn off, pick up, try on…) – գոյականը՝ երկու տեղում, դերանունը՝ մեջտեղում
| Գոյականով | Դերանունով (it, them, me…) |
|---|---|
| Put on your coat. / Put your coat on. | Put it on. |
| Turn off the lights. / Turn the lights off. | Turn them off. |
| Pick up the box. / Pick the box up. | Pick it up. |
| Try on these shoes. / Try these shoes on. | Try them on. |
Look for և look at – խնդիրը միշտ գալիս է for / at-ից հետո, նույնիսկ եթե դերանուն է. I'm looking for my keys. I'm looking for them. (Ինչո՞ւ. տե՛ս B1-28։)
Անցյալի ձևեր – փոխվում է միայն բայը, մասնիկը նույնն է մնում. get up → got up, wake up → woke up, put on → put on, take off → took off, come back → came back, sit down → sat down, stand up → stood up, find out → found out, give up → gave up։
Գործածություն
1Ձեր առավոտն ու երեկոն
Շատ phrasal verbs նկարագրում են առօրյա կյանքը։ Ուշադրություն դարձրեք տարբերությանը. նախ wake up (աչքերը բացվում են), հետո get up (դուրս եք գալիս անկողնուց)։
2Sit down և stand up
Այս երկուսը խնդիր չունեն։ Դրանք հաճախ օգտագործում ենք հրահանգներում։
3Look for և look at
Look for = փնտրել։ Look at = նայել ինչ-որ բանի։ Խնդիրը միշտ գալիս է for-ից կամ at-ից հետո։ Հայերենում «փնտրել»-ը ուղիղ խնդիր է ընդունում, իսկ անգլերենում for-ը պարտադիր է։
4Find out, give up, pick up, fill in, try on
Այս բայերը շատ տարածված են առօրյա իրավիճակներում։
5Դերանունը մեջտեղում
Put on, take off, turn on, turn off, pick up, fill in և try on բայերի հետ դերանունը (it, them, me, her…) միշտ դրվում է բայի և մասնիկի արանքում։ Գոյականը կարող է լինել երկու տեղում էլ։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Հագնել» → wear. Հայերենում «հագնել»-ը և՛ գործողություն է, և՛ վիճակ. «Անահիտն ամեն առավոտ յոթին հագնում է համազգեստը և յոթն անց կեսին դուրս գալիս»։ Անգլերենում գործողությունը put on է, իսկ wear-ը նշանակում է, որ հագուստն արդեն ձեր վրա է։
2. «Իմանալ» → know. Հայերենում «իմացա»-ն հաճախ նշանակում է «տեղեկացա». «Արամը քննության արդյունքներն իմացավ միայն կեսգիշերին, երբ կայքը բացվեց»։ Անգլերեն know-ն վիճակ է (գիտեմ), իսկ տեղեկանալու պահը find out է։
3. «Փնտրում եմ» → looking առանց for-ի. Հայերենում «փնտրել»-ը ուղիղ խնդիր է ընդունում. «Ներեցեք, Օպերան եմ փնտրում։ Հեռո՞ւ է»։ Անգլերենում look-ից հետո պետք է for։
4. «Վերցնել» → take. Հայերենում երեխաներին դպրոցից կամ խմբակից «վերցնում» ենք. «Ամուսինդ այսօր երեկոյան կարո՞ղ է Մարիամին պարի խմբակից վերցնել»։ Անգլերեն take-ը նշանակում է «տանել», իսկ մեկին ինչ-որ տեղից (հաճախ մեքենայով) վերցնելը pick up է։
Մի՛ շփոթեք
wake up, թե get up – Wake up = արթնանալ։ Get up = վեր կենալ անկողնուց։ Հայերենում էլ սրանք տարբեր բայեր են։
look for, թե find – Look for-ը գործընթացն է (փորձում եք)։ Find-ը արդյունքն է (հաջողվեց)։ Հայերենում՝ «փնտրել» և «գտնել»։
put on, թե wear – Put on-ը գործողությունն է (մեկ պահ)։ Wear-ը վիճակն է (հագուստը ձեր վրա է)։ Հայերենում երկուսն էլ «հագնել» է, ուստի նայեք ձևին. «հագավ» (գործողություն), «հագել է» (վիճակ)։
Phrasal verbs. հաջորդ քայլերը – Որ phrasal verbs կարելի է բաժանել, երեք բառից կազմվածները (look forward to) և ինչպես դրանք ստուգել բառարանում՝ B1-28 դասում։ Թե ինչ են նշանակում մասնիկները (up = ավարտ, off = հեռանալ…)՝ B2-25 դասում։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- Phrasal verbs-ում մասնիկը սովորաբար շեշտված է. get up, sit down, give up։ Դերանունի դեպքում էլ շեշտը մնում է մասնիկի վրա. put it on։ Սա հայերենի պես է՝ շեշտը վերջում։
- Բառերը միանում են. get up հնչում է «ge-tup», pick it up՝ «pi-ki-tup», turn it off՝ «tur-ni-toff»։ Բառերի միջև «ը» կամ դադար մի՛ ավելացրեք։
- up-ի ձայնավորը /ʌ/ է. այն հայերենում չկա։ Բերանը թեթևակի բացեք, շրթունքները մի՛ կլորացրեք. «ափ» մի՛ ասեք, ոչ էլ «ըփ»։
- Բառի սկզբում put-ի, pick-ի, turn-ի, take-ի բաղաձայնները շնչեղ են. մոտ են հայերեն «փ»-ին, «թ»-ին, «ք»-ին, ոչ թե «պ»-ին, «տ»-ին, «կ»-ին։
- Բրիտանական անգլերենում ձևաթուղթը fill in են անում, ամերիկյանում ավելի տարածված է fill out-ը։
- Switch on / switch off-ը լույսերի և սարքերի համար նույնն է նշանակում, ինչ turn on / turn off-ը. switch-ն ավելի տարածված է բրիտանական անգլերենում։
Ոսկե կանոն
Յուրաքանչյուր phrasal verb սովորեք որպես մեկ բառ՝ իր իմաստով։ Դերանունը դրեք մեջտեղում. put it on, turn them off, բայց՝ look for it։ Եվ հիշեք. «հագնել» գործողությունը put on է, «իմացա»-ն (տեղեկացա)՝ found out։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
1–2 առաջադրանքներում գրեք բայը անցյալով։ 3–5 առաջադրանքներում գոյականը փոխարինեք դերանունով։
-
I (wake up) at six this morning. (անցյալ)
-
She (put on) her coat and left. (անցյալ)
-
Գոյականը փոխարինեք դերանունով: Turn off the TV.
-
Գոյականը փոխարինեք դերանունով: Pick up your toys.
-
Գոյականը փոխարինեք դերանունով: I'm looking for my glasses.
-
Լրացրեք: My grandfather gave smoking last year.
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: You need to … the opening times before you go.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I … in the night because of the storm, but I stayed in bed.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Can I … these jeans before I buy them?
-
Ո՞ր phrasal verb-ն է նշանակում «վերադառնալ»: …
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
It's cold. Put on it.
-
Can you turn off them?
-
I'm looking my wallet.
-
Please fill in this form.
D. Համատեքստում
Կարդացեք տեքստը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։
Every day I 15 up at 6.30 when my alarm rings, but I usually stay in bed for ten minutes. Then I 16 up, have a shower and 17 on my clothes. Yesterday I couldn't find my keys. I looked 18 them everywhere! Finally, I found them in my coat pocket. When I got to work, I 19 on my computer and checked my emails.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երեք նախադասություն ձեր առավոտվա մասին՝ phrasal verbs-ով։
-
Գրեք մի սովորության մասին, որը թողել եք կամ ուզում եք թողնել։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A2-31 Good At, Afraid Of, Listen To. բառեր և նախդիրներ անգլերենում հայերենով We waited the bus for half an hour.
-
A2-33 Who Called You, թե Who Did You Call. ենթակայի և խնդրի հարցերը հայերենով Who (turn off) the lights? It's so dark! (անցյալ)
-
A2-28 Used To. անցյալի սովորություններ անգլերենում՝ բացատրված հայերենով I (get up) early, but now I work from home. Օգտագործեք used to։
-
A1-22 Present Continuous հայերենով. I'm working, am / is / are + -ing Be quiet! The baby (sleep).
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- woke … up
- put … on
- Turn it off.
- Pick them up.
- I'm looking for them.
- up
B. Իմաստ
- find out
- woke up
- try on
- come back
C. Գտեք սխալը
- It's cold. Put it on.
- Can you turn them off?
- I'm looking for my wallet.
- ✓ Please fill in this form.
D. Համատեքստում
- wake
- get
- put
- for
- turned / switched
E. Ձեր հերթն է
- I wake up at seven. I get up at quarter past. I put on my running shoes and go out for a run.
- I gave up sugar in my coffee last year.
F. Խառը կրկնություն
- for
- turned off
- used to get up
- is sleeping / 's sleeping
