SlowingoՔերականություն
B1 30 / 39

Phrasal Verbs. բառակարգը՝ turn it off, look after her հայերենով

Phrasal Verbs: The Grammar

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք ճանաչել phrasal verb-երի չորս տեսակը, գոյականներն ու դերանունները դնել ճիշտ տեղում (turn it off, look after her, run out of milk), բառարանից պարզել, թե որ տեսակին է պատկանում բայը, և ընտրել phrasal verb-ի ու ավելի պաշտոնական մեկ բառից բաղկացած բայի միջև։

Հիմնական գաղափար

Phrasal verb-ը բայ է + մի փոքրիկ բառ, որը կոչվում է մասնիկ (particle)՝ up, off, out, on, down, back, away, over…։ Միասին նրանք աշխատում են որպես իմաստի մեկ միավոր. give up = հանձնվել, դադարել փորձելուց, find out = պարզել։ Երբեմն իմաստը բառացի է (sit down, go out), հաճախ՝ ոչ (put up with = հանդուրժել)։ Ամենատարածվածներին արդեն ծանոթացել եք A2-34 դասում։

Այս դասը մյուս դժվար մասի՝ բառակարգի մասին է։ Պատկերացրեք phrasal verb-ը որպես սենդվիչ։ Բայը հացի վերևի շերտն է, մասնիկը՝ ներքևի։ Գլխավոր հարցն այն է. որտե՞ղ է դրվում խնդիրը։ Որոշ phrasal verb-եր խնդիր ընդհանրապես չունեն։ Որոշները կարող են բացվել սենդվիչի պես, և խնդիրը դառնում է միջուկ, կամ էլ խնդիրը կարող է գալ սենդվիչից հետո։ Որոշները փակ են և չեն բացվում, ուստի խնդիրը միշտ գալիս է դրանցից հետո։ Եվ մի կանոն երբեք չի փոխվում. անջատվող բայի դերանուն խնդիրը (it, them, her) միշտ միջուկն է՝ turn it off, երբեք turn off it։

Հայերեն և անգլերեն

Հայերենում phrasal verb-երի իմաստը սովորաբար մեկ բառով ենք ասում. «անջատել» (turn off), «հանել» (take off), «պարզել» (find out), «հրաժարվել» (give up)։ Այդ պատճառով հեշտությամբ մտածում ենք, թե turn off-ը մեկ անբաժան բառ է, և դերանունը դնում ենք վերջում, ինչպես հայերենում՝ «անջատի՛ր այն», «հանի՛ր դրանք»։ Անգլերենում անջատվող բայի դերանունը միշտ մեջտեղում է՝ turn it off, take them off։ Երկրորդ. որոշ հայերեն բայեր իմաստը տալիս են առանց որևէ փոքրիկ բառի. «երեխային նայել»-ը նշանակում է look after a child, «սպասել»-ը՝ նաև look forward to, իսկ ծորակը «փակում» ենք, մինչդեռ անգլերենում՝ turn off the tap։ Անգլերենում մասնիկն ու նախդիրը չեն կարող բաց թողնվել։ Լավ լուրն այն է, որ անանջատ բայերի դեպքում հայերենը չի խանգարում. «տատիկին է նայում» → looks after her grandmother, խնդիրը վերջում։

ՀայերենԱնգլերենԻնչն է տարբեր
Թուլացրու ջեռուցումը։Turn the heating down. / Turn down the heating.հայերենում մեկ բառ, անգլերենում բայ + մասնիկ. գոյականը կարող է գալ մեջտեղում կամ վերջում
Կոշիկներդ թաց են։ Հանիր դրանք։Take them off.դերանունը միայն մեջտեղում, ոչ թե take off them
Ժամը յոթին արթնացրու ինձ։Wake me up at seven.դերանունը միայն մեջտեղում
Ո՞վ է շանը նայում։Who's looking after the dog?«նայել» = look after. մասնիկը պարտադիր է
Սուրճը նորից վերջացել է։We've run out of coffee again.երեք մաս. run out of, ենթական՝ we
Անհամբեր սպասում եմ արձակուրդներին։I'm looking forward to the holidays.«սպասել» → look forward to + գոյական կամ -ing
Հանդիպումը հետաձգվել է մինչև ուրբաթ։The meeting has been put off until Friday.այստեղ նույնն է. պաշտոնական ոճում՝ մեկ բառ (postponed)

Կարճ ասած՝ հայերենում մեկ բառ, անգլերենում երկու կամ երեք, և դերանունը անջատվող բայի մեջտեղում է (turn it off), իսկ մասնիկն ու նախդիրը երբեք բաց չեն թողնվում (look after, run out of)։

Կառուցվածք

Չորս տեսակ

ՏեսակԽնդի՞րԿաղապարՕրինակներ
1. անանցողականխնդիր չկաբայ + մասնիկget up, break down, grow up, set off
2. անջատվողխնդիրբայ + խնդիր + մասնիկ կամ բայ + մասնիկ + գոյականturn the TV off / turn off the TV
3. անանջատխնդիրբայ + մասնիկ + խնդիրlook after her, get over it, run into him
4. եռամասխնդիրբայ + մասնիկ + նախդիր + խնդիրlook forward to it, run out of milk

Խնդիր ունեցող բայը անցողական է (transitive), խնդիր չունեցողը՝ անանցողական (intransitive)։

Անջատվող բայեր. որտեղ է դրվում խնդիրը

ԽնդիրՄեջտեղումՎերջում
կարճ գոյականTurn the lights off. ✅Turn off the lights. ✅
դերանունTurn them off. ✅❌ Turn off them.
երկար բառակապակցությունհնարավոր է, բայց դժվար է հետևելTurn off all the lights in the house. ✅

Անանջատ և եռամաս բայեր. խնդիրը միշտ վերջում է

ԲայԳոյական խնդիրԴերանուն խնդիր
look afterShe looks after her grandmother.She looks after her.
get overHe got over the flu quickly.He got over it quickly.
get on withI get on with my colleagues.I get on with them.
put up withI can't put up with this noise.I can't put up with it.

Ինչպես է բառարանը ցույց տալիս տեսակը (sb = somebody, մեկը, sth = something, ինչ-որ բան)

Բառարանային հոդվածԻնչ է այն ասում
turn sth off / turn off sthանջատվող. խնդիրը կարող է գալ մեջտեղում կամ վերջում
look after sb/sthանանջատ. խնդիրը գալիս է միայն մասնիկից հետո
get upանանցողական. խնդիր չկա
run out of sthեռամաս. խնդիրը վերջում է

Գործածություն

1Անանցողական phrasal verb-եր. խնդիր չկա

Այս phrasal verb-երն ամբողջական են առանց խնդրի։ Մասնիկից հետո կարող է գալ միայն ժամանակ կամ տեղ։

What time do you usually get up?
Սովորաբար ժամը քանիսի՞ն եք վեր կենում։
get up. խնդիր չկա
Our car broke down on the motorway.
Մեքենան մայրուղու վրա փչացավ։
break down = փչանալ, խնդիր չկա; motorway (UK), highway (US)
I grew up in a small fishing town.
Մեծացել եմ ձկնորսական փոքրիկ քաղաքում։
grow up = մեծանալ
We set off before sunrise to avoid the heat.
Ճանապարհ ընկանք արևածագից առաջ, որ շոգին չընկնենք։
set off = ճանապարհ ընկնել

2Անջատվող phrasal verb-եր գոյականով

Գոյական խնդիրը սովորաբար կարող եք դնել մեջտեղում կամ վերջում։ Երկար խնդիրը դրեք վերջում, որպեսզի լսողը կարողանա հետևել։

Can you turn the heating down?
Կարո՞ղ ես ջեռուցումը թուլացնել։
նաև՝ turn down the heating
Please fill in this form.
Խնդրում եմ՝ լրացրեք այս ձևաթուղթը։
նաև՝ fill this form in
She picked up the kids from school.
Նա երեխաներին դպրոցից վերցրեց։
նաև՝ picked the kids up
I need to give back all the books I borrowed last term.
Պետք է վերադարձնեմ բոլոր գրքերը, որ անցյալ կիսամյակում վերցրել էի։
երկար խնդիրը վերջում

3Անջատվող phrasal verb-եր դերանունով

Դերանուն խնդրի դեպքում (it, them, him, her, me, us, you) դերանունը պետք է դրվի բայի և մասնիկի միջև։ Հայերենում դերանունը կարող է գալ բայից հետո («հանի՛ր դրանք»), իսկ անգլերենում՝ ոչ։

I don't know this word, so I'll look it up.
Այս բառը չգիտեմ, բառարանում կնայեմ։
look it up, ոչ թե look up it
Your shoes are wet. Take them off.
Կոշիկներդ թաց են։ Հանի՛ր դրանք։
«հանիր դրանք» → take them off
If you don't need the old sofa, why don't you give it away?
Եթե հին բազմոցը պետք չէ, ինչո՞ւ չես այն մեկին նվիրում։
give it away
He called me back an hour later.
Մեկ ժամ անց ինձ հետ զանգեց։
called me back
Can you wake me up at seven?
Կարո՞ղ ես ժամը յոթին ինձ արթնացնել։
wake me up

4Անանջատ phrasal verb-եր

Այս բայերի դեպքում մասնիկն աշխատում է որպես նախդիր. խնդիրը՝ գոյական թե դերանուն, միշտ գալիս է դրանից հետո։ Հարցերում և հարաբերական դերանունով նախադասություններում մասնիկը մնում է բայի հետ։

Who's looking after the dog while you're away?
Ո՞վ է շանը նայում, մինչ դու բացակայում ես։
«նայել» = look after
It took her months to get over the break-up.
Ամիսներ պահանջվեցին, որ բաժանումից հետո ուշքի գա։
get over + խնդիր
I ran into an old friend at the airport.
Օդանավակայանում պատահաբար հանդիպեցի մի հին ընկերոջ։
run into = պատահաբար հանդիպել
Don't worry about the complaint. I'll deal with it.
Բողոքի համար մի՛ անհանգստացիր։ Ես կզբաղվեմ դրանով։
deal with it. դերանունը վերջում
What are you looking for?
Ի՞նչ ես փնտրում։
մասնիկը մնում է բայի հետ՝ հարցի վերջում

5Եռամաս phrasal verb-եր

Բայ + մասնիկ + նախդիր։ Երեք մասն էլ միասին են մնում, իսկ խնդիրը միշտ վերջում է։ Look forward to-ից հետո օգտագործեք գոյական կամ -ing ձև (տե՛ս B1-19)։

We've run out of coffee again.
Սուրճը նորից վերջացել է։
հայերենում ենթական սուրճն է, անգլերենում՝ we + run out of
I'm really looking forward to the holidays.
Անհամբեր սպասում եմ արձակուրդներին։
look forward to + գոյական
Do you get on with your neighbours?
Հարևաններիդ հետ լավ հարաբերություններ ունե՞ս։
get on with
I can't put up with his rude comments any more.
Այլևս չեմ կարող հանդուրժել նրա կոպիտ մեկնաբանությունները։
put up with = հանդուրժել
She came up with a brilliant idea for the campaign.
Նա արշավի համար փայլուն գաղափար հղացավ։
come up with = մտածել, հղանալ

6Մեկ phrasal verb, երկու տեսակ

Որոշ phrasal verb-եր մի իմաստով անանցողական են, մյուսով՝ անջատվող։ Նախ ստուգեք իմաստը, հետո որոշեք, թե որտեղ դնել խնդիրը։

The plane took off on time.
Ինքնաթիռը ժամանակին թռավ։
անանցողական. օդ բարձրացավ
Take off your jacket if you're hot.
Եթե շոգ է, բաճկոնդ հանիր։
անջատվող. հանել
The lift broke down again.
Վերելակը նորից փչացավ։
անանցողական. դադարեց աշխատել; lift (UK), elevator (US)
The firefighters broke the door down.
Հրշեջները ջարդեցին դուռը։
անջատվող. ջարդել, գետնին գցել

7Phrasal verb, թե պաշտոնական մեկ բայ

Phrasal verb-երը բնորոշ են խոսակցությանը, ընկերներին գրված նամակներին և ոչ պաշտոնական գրավոր խոսքին։ Պաշտոնական գրավոր խոսքում հաճախ նախընտրում են նման իմաստով մեկ բայ։ Երկուսն էլ ճիշտ անգլերեն են. ընտրությունը ոճի հարց է։

Can you find out what time the shop opens?
Կարո՞ղ ես պարզել, թե խանութը ժամը քանիսին է բացվում։
պաշտոնական՝ discover
The meeting has been put off until Friday.
Հանդիպումը հետաձգվել է մինչև ուրբաթ։
պաշտոնական՝ postponed
The committee has postponed the decision.
Հանձնաժողովը հետաձգել է որոշումը։
պաշտոնական
She turned down the job offer.
Նա մերժեց աշխատանքի առաջարկը։
պաշտոնական՝ rejected / declined
Prices have gone up again.
Գները նորից բարձրացել են։
պաշտոնական՝ increased

Հաճախակի սխալներ

❌I took off it.
✅I took it off.
Անջատվող բայի դերանունը մեջտեղում է։
❌Can you pick up me at six?
✅Can you pick me up at six?
Դերանունը մեջտեղում։
❌She looks her little brother after.
✅She looks after her little brother.
look after-ը անանջատ է։
❌We've run out milk.
✅We've run out of milk.
Եռամաս բայերը պահում են երեք մասն էլ։
❌She came up a great idea.
✅She came up with a great idea.
come up with-ը եռամաս բայ է։
❌My car broke down it.
✅My car broke down.
break down-ը (= փչանալ) խնդիր չունի։
❌Please wake up me at seven.
✅Please wake me up at seven.
wake sb up-ը անջատվող է. դերանունը մեջտեղում։
⚠️I gave all the old clothes that didn't fit me any more away.
✅I gave away all the old clothes that didn't fit me any more.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց երկար խնդրին շատ ավելի հեշտ է հետևել, երբ այն վերջում է։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. «Ուրախացնել նրան», «հետ դիր այն» → դերանունը վերջում. Հայերենում cheer up-ի, put back-ի իմաստը մեկ բայով կամ անբաժան արտահայտությամբ ենք ասում, և դերանունը կարող է գալ վերջում. «Երբ բառարանիցս օգտվես, խնդրում եմ՝ հետ դիր այն դարակի վրա»։ Անգլերենում անջատվող բայի դերանունը միշտ բայի և մասնիկի միջև է։

❌Hayk was sad after the exam, so we took him for a pizza to cheer up him.
✅Hayk was sad after the exam, so we took him for a pizza to cheer him up.
դերանունը մեջտեղում. cheer him up
❌When you finish with my dictionary, please put back it on the shelf.
✅When you finish with my dictionary, please put it back on the shelf.
դերանունը մեջտեղում. put it back

2. «Տատիկը նայում է նրան» → look her. Հայերենում «նայել» բայը նշանակում է նաև խնամել. «Երբ Նարեի ծնողները աշխատանքի են, տատիկն է նրան նայում»։ Անգլերենում look-ը առանց մասնիկի այս իմաստը չունի. խնամելը look after է։

❌When Nare's parents are at work, her grandmother looks her.
✅When Nare's parents are at work, her grandmother looks after her.
խնամել → look after

3. «Ծորակը փակիր» → close the tap. Հայերենում ծորակը «բացում» և «փակում» ենք. «Ատամներդ լվանալիս ծորակը փակիր»։ Անգլերենում ջրի, լույսի և սարքերի համար օգտագործում ենք phrasal verb-եր՝ turn on / turn off (կամ switch on / off)։

⚠️Close the tap while you're brushing your teeth.
✅Turn off the tap while you're brushing your teeth. կամ Turn the tap off while you're brushing your teeth.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց close the tap-ը անբնական է հնչում. ջրի համար՝ turn off

Մի՛ շփոթեք

Մասնիկ, թե սովորական նախդիր – Միևնույն փոքրիկ բառը կարող է լինել մասնիկ (բայի մաս) կամ նախդիր (տեղի արտահայտության մաս)։ Ստուգեք. կարո՞ղ է դերանունը մեջտեղում դրվել։

She looked up the word in the dictionary.
Նա բառը բառարանում նայեց։
phrasal verb. she looked it up
She looked up the chimney.
Նա նայեց ծխնելույզի մեջ՝ դեպի վեր։
նախդիր + տեղ. այստեղ չի կարելի ասել "she looked it up"

get up, թե wake up – Get up-ը (անկողնուց վեր կենալ) խնդիր չունի։ Wake up-ը կարող է լինել անանցողական (I woke up) կամ անջատվող (Wake me up)։ Հայերենում էլ սրանք տարբեր են՝ «վեր կենալ» և «արթնանալ / արթնացնել»։

I woke up at six but didn't get up until seven.
Ժամը վեցին արթնացա, բայց մինչև յոթը վեր չկացա։
արթնանալ, թե վեր կենալ
The noise woke the baby up.
Աղմուկը արթնացրեց երեխային։
անջատվող. woke the baby up

Ինչ են նշանակում մասնիկները – Այս դասը բառակարգի մասին է։ Up, down, out, off և մյուս մասնիկների իմաստի համար տե՛ս B2-25, իրար հետ գործածվող բառերի համար՝ T-03։

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • Phrasal verb-երի մեծ մասում հիմնական շեշտը մասնիկի վրա է՝ give up, turn it off, set off։ Այստեղ հայերենի վերջին վանկի շեշտը ձեզ օգնում է։
  • Եռամաս բայերում շեշտը սովորաբար մասնիկի վրա է՝ look forward to, run out of, put up with։ Վերջին նախդիրը թույլ է՝ of /əv/, to /tə/, with /wɪð/։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին։
  • Մեջտեղի դերանունը անշեշտ է և կարճ՝ pick me up /ˈpɪk mi ˈʌp/։ /ʌ/ հնչյունը հայերենում չկա. բերանը կիսաբաց է, ձայնը կարճ՝ «ա»-ին մոտ, բայց ավելի կարճ։
  • Բառերը սահուն միացրեք. turn it off-ը հնչում է գրեթե մեկ բառի պես, իսկ բաղաձայնների միջև «ը» մի՛ ավելացրեք։
  • Phrasal verb-երից կազմված գոյականները գրվում են մեկ բառով կամ գծիկով, և շեշտը առաջին մասի վրա է՝ a breakdown, a takeoff, a check-in։ Բայերը երկու բառ են՝ to break down, to check in։

Ոսկե կանոն

Հարցրեք. phrasal verb-ը խնդիր ունի՞, և կարո՞ղ է այդ խնդիրը տեղաշարժվել։ Անջատվող բայի դերանունը մեջտեղում է (turn it off)։ Անանջատ և եռամաս բայերը խնդիրը պահում են վերջում (look after her, run out of it)։ Եվ մասնիկը երբեք մի՛ բաց թողեք, նույնիսկ երբ հայերենում մեկ բառ եք ասում։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

1–3 առաջադրանքներում դասավորեք բառերը, 4–6-ում գոյականը փոխարինեք դերանունով։

  1. Դասավորեք բառերը ճիշտ հերթականությամբ: off / please / it / turn
  2. Դասավորեք բառերը ճիշտ հերթականությամբ: after / she / them / looks
  3. Դասավորեք բառերը ճիշտ հերթականությամբ: out / we / sugar / of / ran
  4. Գոյականը փոխարինեք դերանունով: Turn down the music.
  5. Գոյականը փոխարինեք դերանունով: I came across this photo yesterday.
  6. Գոյականը փոխարինեք դերանունով: Can you put away the toys?

B. Իմաստ

  1. Զեկույցի համար ընտրեք ավելի պաշտոնական բայը: We need to find out the cause. …
  2. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: "The plane took off." …
  3. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: She … after a year.
  4. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: In "The cat ran up the tree", up is a ….

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. I'll pick up you at the station.
  2. Can you look my cat after this weekend?
  3. I can't put up this noise.
  4. Turn off the lights in the kitchen, please.

D. Համատեքստում

Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Օգտագործեք փակագծերում տրված phrasal verb-ը ճիշտ ձևով և ճիշտ բառակարգով։

Moving day
Lena: The van's here! Can you help me 15? (pick up + the boxes)
Max: Sure. Wait, I've 16 tape. (run out of)
Lena: There's some in the kitchen. And the old lamp — just 17. Nobody wants it. (throw away + it)
Max: OK. And who's 18 your cat today? (look after)
Lena: My sister. I really 19 her. (get on with)

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Գրեք երկու նախադասություն ձեր առավոտյան սովորությունների մասին get up, put on կամ turn off բայերով։ Դրանցից մեկում օգտագործեք դերանուն։
  2. Գրեք մեկ նախադասություն մեկի մասին, ում հետ լավ եք յոլա գնում, և մեկը՝ մի բանի մասին, որը չեք կարող հանդուրժել։

F. Խառը կրկնություն

Կրկնեք նախորդ դասերը։

  1. B1-19 Gerund. -ing ձևը որպես գոյական և նախդիրներից հետո հայերենով
    I'm looking forward to (see) you next week.
  2. A2-15 Give me the book, give it to me. երկու խնդրով բայեր անգլերենում
    Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Here's your book. I'll tomorrow.
  3. B1-27 So That, In Order To, Because Of, Due To. նպատակ, պատճառ և արդյունք անգլերենում
    I looked the word up ___ check the spelling. …
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. Please turn it off. / Turn it off, please.
  2. She looks after them.
  3. We ran out of sugar.
  4. Turn it down.
  5. I came across it yesterday.
  6. Can you put them away?

B. Իմաստ

  1. discover
  2. intransitive
  3. gave it up
  4. preposition

C. Գտեք սխալը

  1. I'll pick you up at the station.
  2. Can you look after my cat this weekend?
  3. I can't put up with this noise.
  4. ✓ Turn off the lights in the kitchen, please.

D. Համատեքստում

  1. pick them up / pick the boxes up / pick up the boxes
  2. run out of
  3. throw it away
  4. looking after
  5. get on with

E. Ձեր հերթն է

  1. I get up at seven. I make coffee, and then I turn the radio on, but I usually turn it off after the news.
  2. I get on really well with my cousin. I can't put up with loud music on the bus.

F. Խառը կրկնություն

  1. seeing
  2. give it to you
  3. to
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play