SlowingoՔերականություն
B2 27 / 30

Phrasal Verbs. ինչ են նշանակում up, down, out, off, on մասնիկները

Phrasal Verbs: What the Particles Mean

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք օգտագործել up, down, out, off, on, away, back և over մասնիկների հիմնական իմաստները՝ նոր phrasal verbs (բայ + մասնիկ) հասկանալու, համատեքստից դրանց իմաստը գուշակելու և դրանք ավելի հեշտ հիշելու համար։

Հիմնական գաղափար

Շատերը phrasal verbs-ը սովորում են որպես պատահական բառերի երկար ցուցակ. give up, give away, give back, give out… Բայց մասնիկը հազվադեպ է պատահական։ Այն սովորաբար իր սեփական իմաստն ունի։

Պատկերացրեք մասնիկները որպես կողմնացույցի ուղղություններ։ Յուրաքանչյուրը սկսվում է որպես ուղղություն տարածության մեջ։ Up-ը գնում է վերև, դեպի գագաթ, և այնտեղից էլ՝ «ավելի» և «ավարտված» իմաստներին։ Down-ը գնում է ներքև՝ դեպի «պակաս», «կանգնած» և «թղթի վրա»։ Out-ը դուրս է գալիս ներսից. բաները անհետանում են կամ դուրս են գալիս բաց տարածություն, որտեղ մենք դրանք տեսնում ենք։ Off-ը կտրում է կապը և հեռանում։ On-ը մնում է կապի մեջ և շարունակում։

Բայը ցույց է տալիս գործողությունը, մասնիկը՝ արդյունքի ուղղությունը։ Սա չի բացատրի բոլոր phrasal verbs-ը (որոշները դարձվածքներ են), բայց զարմանալիորեն շատերը կբացատրի, և ցուցակը կդառնա համակարգ։

Հայերեն և անգլերեն

Հայերենում էլ կան «մակբայ + բայ» զույգեր, որոնք շատ նման են անգլերենին. «հետ զանգել» = call back, «հետ տալ» = pay / give back, «դուրս գալ» = go out, «վեր կենալ» = get up, «գրի առնել» = write down։ Այստեղ նույնն է, և այս զույգերը հեշտ են ձեզ համար։ Բայց շատ դեպքերում հայերենը մեկ առանձին բայ ունի այնտեղ, որտեղ անգլերենը բայ + մասնիկ է օգտագործում. «շարունակել» = carry on, «չեղարկել» = call off, «իջնել» = get off։

Թակարդներն այն բայերն են, որոնց իմաստը հայերենում ավելի լայն է։ «Վերջանալ»-ը և՛ finish է, և՛ run out («Կաթը վերջացավ» = We've run out of milk)։ «Հագնել»-ը և՛ put on է (գործողությունը), և՛ wear (վիճակը)։ «Իմացա»-ն անցյալում նշանակում է «տեղեկացա»՝ found out, ոչ թե knew։ «Իջնել»-ը ավտոբուսից get off է, ոչ թե go down։

ՀայերենԱնգլերենԻնչն է տարբեր
Կարո՞ղ եմ տասը րոպեից հետ զանգել։Can I call you back in ten minutes?«հետ» = back. այստեղ նույնն է
Թույլ տուր՝ համարդ գրի առնեմ։Let me write down your number.«գրի առնել» = write down
Կաթը վերջացել է։We've run out of milk.run out (of), ոչ թե finished
Վերարկուդ հագիր։Put your coat on.գործողություն → put on, վիճակ → wear
Իմացա՞ր՝ ինչու էր գնացքն ուշացել։Did you find out why the train was late?«իմացա» → find out
Ձյան պատճառով խաղը չեղարկեցին։They called off the match because of the snow.մեկ բայ → բայ + off
Շարունակիր։ Լսում եմ։Carry on. I'm listening.մեկ բայ → բայ + on

Կարճ ասած՝ նոր phrasal verb-ը թարգմանելիս հարցրեք ոչ թե «ո՞ր հայերեն բայն է», այլ «ո՞ր ուղղությունն է». up = ավելի / ավարտված, down = պակաս / կանգ / թղթի վրա, out = վերջացավ / պարզվեց, off = հեռացում / անջատում, on = շարունակում / հագած։

Կառուցվածք

Phrasal verbs-ի քերականությունը (բառակարգ, խնդիր, դերանուններ) B1-28 դասում է։ Այս դասը իմաստի մասին է։

Մասնիկները և դրանց հիմնական իմաստները

ՄասնիկՀիմնական պատկերԼրացուցիչ իմաստներՕրինակներ
upվերև, դեպի գագաթաճ. ավարտ / լրիվ. հայտնվել ինչ-որ իրավիճակումturn up, go up, speak up; eat up, use up, tidy up; end up
downներքև, դեպի գետիննվազում. աշխատելը դադարեցնել. թղթի վրա գրելslow down, cut down (on), turn down; break down, shut down; write down, note down
outներսից դուրսանհետանալ / ոչինչ չմնալ. լուծել / ավարտել. դեպի դուրս, շատերինrun out, sell out, go out; work out, sort out, find out; hand out, point out
offհեռու տեղից կամ մակերեսիցմեկնում. անջատում / հանում. չեղարկումset off, take off; turn off, cut off, take off (հագուստ); call off
onկապի մեջ, շարունակվողշարունակել. կցել / հագած լինել / միացնելcarry on, go on, hold on, keep on; put on, try on, turn on
awayդեպի հեռուհեռանալ. ուրիշ տիրոջ կամ տեղrun away, give away, throw away, put away
backդեպի նախկին տեղը կամ մարդըվերադարձcall back, pay back, give back, go back
overմի կողմից մյուսը. նորիցուշադիր մտածել. սկզբից մինչև վերջ ստուգելthink over, talk over, read over

Եռամաս phrasal verbs-ը պահում են մասնիկի իմաստը և խնդրից առաջ նախդիր են ավելացնում. run out of milk, cut down on sugar, keep up with the news։ Տե՛ս B1-28։

Գործածություն

1Up. աճ, ավարտ, վերջնական արդյունք

Up-ը հաճախ նշանակում է ավելի (ձայն, գներ, ջանք)։ Այն նշանակում է նաև ամբողջությամբ, մինչև ոչինչ չմնա կամ գործն ավարտվի։ End up-ը նշանակում է վերջում հայտնվել ինչ-որ տեղում կամ իրավիճակում, հաճախ չպլանավորված։ Հայերեն «վեր», «բարձր» բառերը նույն պատկերն են տալիս։

Could you turn the music up? I can't hear it.
Կարո՞ղ ես երաժշտության ձայնը բարձրացնել։ Չեմ լսում։
up = ավելի
House prices have gone up again.
Տների գները նորից բարձրացել են։
Please speak up. The people at the back can't hear you.
Խնդրում եմ, ավելի բարձր խոսեք։ Հետևում նստածները չեն լսում։
We've used up all the printer paper.
Տպիչի ամբողջ թուղթը վերջացրել ենք։
up = ամբողջությամբ, ոչինչ չի մնացել
I'll tidy up after the party.
Խնջույքից հետո ամեն ինչ ես կհավաքեմ։
up = մինչև վերջ
We missed the turning and ended up in the next town.
Շրջադարձը բաց թողեցինք և հայտնվեցինք հարևան քաղաքում։
end up = վերջում հայտնվել. turning (UK), turn (US)

2Down. նվազում, կանգ, գրառում

Down-ը հաճախ նշանակում է պակաս (արագություն, ձայն, քանակ)։ Այն կարող է նշանակել, որ ինչ-որ բան դադարում է աշխատել կամ փակվում է։ Գրելու բայերի հետ նշանակում է թղթի վրա գրանցել։

Slow down! You're driving too fast.
Ավելի դանդաղ քշի՛ր։ Շատ արագ ես գնում։
down = պակաս արագություն
I'm trying to cut down on sugar.
Փորձում եմ ավելի քիչ շաքար ուտել։
cut down on = պակասեցնել
Could you turn the TV down a bit?
Կարո՞ղ ես հեռուստացույցի ձայնը մի քիչ իջեցնել։
down = պակաս ձայն
Our car broke down on the motorway.
Մեքենան մայրուղու վրա փչացավ։
down = դադարեց աշխատել. motorway (UK), highway (US)
The factory shut down in 2019.
Գործարանը փակվեց 2019 թվականին։
Let me write down your number.
Թույլ տուր՝ համարդ գրի առնեմ։
down = թղթի վրա

3Out. անհետացում, լուծում, դեպի դուրս

Out-ը կարող է նշանակել, որ ինչ-որ բան անհետանում է կամ ոչինչ չի մնացել։ Այն նշանակում է նաև մինչև պատասխանը պարզ դառնա. լուծումը «դուրս է գալիս»։ Եվ կարող է նշանակել դեպի դուրս՝ մեկից շատերին կամ բաց տեղ, որտեղ մարդիկ նկատում են։ Հայերեն «վերջացավ»-ը և «իմացա»-ն այստեղ հաճախ out են։

We've run out of milk.
Կաթը վերջացել է։
«վերջացել է» → run out of
The tickets sold out in ten minutes.
Տոմսերը տասը րոպեում սպառվեցին։
The candle went out.
Մոմը հանգավ։
out = այլևս չի վառվում
I can't work out how this app works.
Չեմ կարողանում հասկանալ, թե այս հավելվածն ինչպես է աշխատում։
work out = պարզել, լուծել
Don't worry, we'll sort it out.
Մի՛ անհանգստացիր, կկարգավորենք։
Did you find out why the train was late?
Իմացա՞ր՝ ինչու էր գնացքն ուշացել։
«իմացա՞ր» → find out, ոչ թե know
The teacher handed out the exam papers.
Ուսուցիչը բաժանեց քննական թերթիկները։
out = շատերին
She pointed out a mistake in my report.
Նա ուշադրությունս հրավիրեց զեկույցիս մի սխալի վրա։
out = որ մարդիկ նկատեն

4Off. մեկնում, անջատում, չեղարկում

Off-ը նշանակում է հեռու ինչ-որ տեղից կամ մակերեսից։ Մարդիկ և ինքնաթիռները մեկնում են. հագուստը և հոսանքը հանվում կամ անջատվում են. called off միջոցառումը հանվում է պլանից։ Ավտոբուսից, գնացքից իջնելն էլ get off է։

We set off at six to avoid the traffic.
Ժամը վեցին ճանապարհ ընկանք, որ խցանման մեջ չընկնենք։
set off = ճանապարհ ընկնել
The plane took off an hour late.
Ինքնաթիռը մեկ ժամ ուշ օդ բարձրացավ։
Remember to turn off the lights when you leave.
Դուրս գալիս չմոռանաս լույսերն անջատել։
off = անջատված
Our electricity was cut off for two hours.
Երկու ժամով հոսանքն անջատել էին։
They called off the match because of the snow.
Ձյան պատճառով խաղը չեղարկեցին։
call off = չեղարկել
Take your shoes off, please.
Խնդրում եմ, կոշիկներդ հանեք։
off = «հանել»

5On. շարունակում, կցում, հագած լինել

On-ը նշանակում է կապի մեջ։ Կապից ծագում են շարունակելու իմաստը (մնում եք գործողության հետ) և հագնելու կամ կցելու իմաստը (հագուստը ձեր մարմնին է, հոսանքը միացված է)։ Ուշադրություն. «հագնել» գործողությունը put on է, իսկ «հագած լինել» վիճակը՝ wear։

Carry on. I'm listening.
Շարունակիր։ Լսում եմ։
carry on = շարունակել
The meeting went on for three hours.
Ժողովը երեք ժամ տևեց։
Hold on a second. I'll get a pen.
Մի վայրկյան սպասիր։ Գրիչ վերցնեմ։
սպասել, գծից չանջատվել
Keep on trying. You'll get there.
Շարունակիր փորձել։ Կստացվի։
Put your coat on. It's cold outside.
Վերարկուդ հագիր։ Դրսում ցուրտ է։
«հագնել» գործողությունը → put on
Can I try these jeans on?
Կարո՞ղ եմ այս ջինսը հագնել-փորձել։
try on = փորձել հագնելով

6Away, back, over

Away-ը նշանակում է դեպի հեռու՝ հեռանալ կամ ինչ-որ բան փոխանցել ուրիշ տիրոջ կամ տեղ։ Back-ը նշանակում է վերադարձ նախկին մարդուն կամ տեղը, ինչպես հայերեն «հետ»-ը։ Over-ը նշանակում է սկզբից մինչև վերջ, ուստի օգտագործվում է ուշադիր մտածելու և ստուգելու համար։

The cat ran away when it saw the dog.
Կատուն շանը տեսնելով փախավ։
She gave away all her old books.
Նա իր բոլոր հին գրքերը նվիրեց ուրիշներին։
away = ուրիշներին, անվճար
Can I call you back in ten minutes?
Կարո՞ղ եմ տասը րոպեից հետ զանգել։
«հետ զանգել» = call back. այստեղ նույնն է
I'll pay you back on Friday.
Ուրբաթ փողդ հետ կտամ։
«հետ տալ» = pay back
Think it over and let me know tomorrow.
Լավ մտածիր և վաղն ինձ ասա։
over = ուշադիր, սկզբից մինչև վերջ
Could you read over my email before I send it?
Կարո՞ղ ես նամակս ստուգել, նախքան կուղարկեմ։
over = սկզբից մինչև վերջ ստուգել

Հաճախակի սխալներ

❌We've run out petrol.
✅We've run out of petrol.
Խնդրի հետ run out-ին պետք է of։ petrol (UK), gas (US)
❌The plane took away at 9.15.
✅The plane took off at 9.15.
Գետնից պոկվելու համար մասնիկը off է։
❌The milk is run out.
✅The milk has run out. կամ We've run out of milk.
run out-ը խնդիր չի ընդունում, ուստի կրավորական չունի. օգտագործեք has run out։
❌Let's talk over before we decide.
✅Let's talk it over before we decide.
talk over-ը խնդիր է պահանջում։
❌Could you turn up it?
✅Could you turn it up?
Դերանունը դրվում է բայի և մասնիկի միջև։ Տե՛ս B1-28։
❌I'm trying to cut down sweets on.
✅I'm trying to cut down on sweets.
Եռամաս բայերում խնդիրը գալիս է նախդրից հետո։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. «Վերջացավ» → finished. Հայերենում «վերջանալ»-ը և՛ ավարտվել է, և՛ սպառվել. «Հացը վերջացե՞լ է։ Տուն գալիս կառնեմ»։ Անգլերենում finish-ը գործողության կամ իրադարձության ավարտն է, իսկ պաշարի համար, որից ոչինչ չի մնացել, ասում ենք run out (of)։

⚠️Has the bread finished? I'll buy some on the way home.
✅Have we run out of bread? I'll buy some on the way home. կամ Has the bread run out? I'll buy some on the way home.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց finish-ը պաշարի համար բնական չէ. ոչինչ չի մնացել → run out

2. «Հագնել» → wear. Հայերենում «հագնել»-ը և՛ գործողությունն է, և՛ վիճակը. «Մի րոպե սպասիր, կոշիկներս եմ հագնում, հիմա պատրաստ կլինեմ»։ Անգլերենում գործողությունը put on է, իսկ wear-ը նշանակում է «հագած լինել, կրել»։

⚠️Hold on, I'm just wearing my boots. I'll be ready in a minute.
✅Hold on, I'm just putting my boots on. I'll be ready in a minute. կամ Hold on, I'm just putting on my boots. I'll be ready in a minute.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց wear = հագած լինել. հագնելու գործողությունը → put on

3. «Իմացավ» → knew. Հայերենում «իմացա», «իմացավ» անցյալ ձևը նշանակում է «տեղեկացա». «Երբ Մարիամն իմացավ, որ քննությունը հանձնել է, զանգեց ամբողջ ընտանիքին»։ Անգլերեն knew-ն վիճակ է («գիտեր»), իսկ տեղեկանալու պահը found out է։

⚠️When Mariam knew that she had passed, she called everyone in the family.
✅When Mariam found out that she had passed, she called everyone in the family.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց knew = գիտեր. տեղեկանալու պահը → found out

4. «Իջնել» → go down. «Կասկադի համար ո՞ր կանգառում իջնեմ»։ Հայերեն «իջնել» բայը բառացի դառնում է go down, բայց ավտոբուսից, գնացքից կամ ինքնաթիռից իջնելը get off է (իսկ նստելը՝ get on)։

⚠️Which stop do I go down at for the Cascade?
✅Which stop do I get off at for the Cascade?
Քերականորեն ճիշտ է, բայց go down = ներքև իջնել. տրանսպորտից → get off

Մի՛ շփոթեք

Նույն բայը, տարբեր մասնիկներ – Մասնիկը փոխում է արդյունքի ուղղությունը։

Could you turn the TV down a bit?
Կարո՞ղ ես հեռուստացույցի ձայնը մի քիչ իջեցնել։
ավելի քիչ ձայն
Remember to turn off the lights when you leave.
Դուրս գալիս չմոռանաս լույսերն անջատել։
ընդհանրապես անջատված
Could you turn the music up? I can't hear it.
Կարո՞ղ ես երաժշտության ձայնը բարձրացնել։ Չեմ լսում։
ավելի շատ ձայն

Բառացի, թե փոխաբերական իմաստ – Մասնիկի նույն իմաստը կարող է լինել ֆիզիկական կամ վերացական։ Ստորև երկու նախադասության մեջ էլ off-ը նշանակում է հեռու, հանված. առաջինում՝ ոտքերից (ֆիզիկական), երկրորդում՝ պլանից (վերացական)։

Take your shoes off, please.
Խնդրում եմ, կոշիկներդ հանեք։
ֆիզիկական. ոտքերից
We had to call off our trip at the last minute.
Վերջին պահին ստիպված եղանք չեղարկել ճամփորդությունը։
վերացական. ճամփորդությունը հանվեց պլանից

carry on, թե carry out – Carry on = շարունակել (on)։ Carry out = որևէ առաջադրանք կատարել մինչև վերջ (out = ավարտ), սովորաբար պաշտոնական։

Carry on. I'm listening.
Շարունակիր։ Լսում եմ։
շարունակել
The tests were carried out by an independent lab.
Փորձարկումներն անցկացրել է անկախ լաբորատորիա։
պաշտոնական. իրականացնել, ավարտին հասցնել

fill in, թե fill out – Երկուսն էլ նշանակում են ձևաթուղթ լրացնել։ Fill in-ը ավելի տարածված է բրիտանական անգլերենում, fill out-ը սովորական է ամերիկյան անգլերենում և օգտագործվում է նաև Մեծ Բրիտանիայում։ Այստեղ in-ը և out-ը հակադիր չեն. իմաստը նույնն է։

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • Phrasal verb-ում մասնիկը սովորաբար շեշտված է. set OFF, turn it DOWN։ Մասնիկը մի փոքր ավելի բարձր և երկար ասեք (մեծատառերը այստեղ միայն շեշտն են ցույց տալիս)։ Հայերենի վերջին վանկի շեշտը այստեղ օգնում է։
  • Շատ phrasal verbs ունեն գոյական ձև։ Գոյականը գրվում է մեկ բառով կամ գծիկով, և շեշտը տեղափոխվում է առաջին մասի վրա. Our car broke down → a breakdown /ˈbreɪkdaʊn/ («BRAKE-down»). The plane took off → take-off /ˈteɪkɒf/ (UK), /ˈteɪkɔːf/ (US). a sell-out, a hand-out կամ handout։ Այստեղ վերջին վանկի շեշտի սովորությունը խանգարում է. շեշտը գիտակցաբար դրեք սկզբում։
  • Out-ը հնչում է /aʊt/, երկու ձայնավոր սահուն միացած։ Off-ը կարճ ձայնավոր ունի՝ /ɒf/ (UK), /ɔːf/ (US). մի՛ շփոթեք of /əv/-ի հետ, որը թույլ է. նրա ձայնավորը մոտ է հայերեն «ը»-ին։
  • Take, turn, pick, call բառերի սկզբում p, t, k-ն շնչեղ են. դրանք մոտ են հայերեն «փ»-ին, «թ»-ին և «ք»-ին, ոչ թե «պ»-ին, «տ»-ին և «կ»-ին։

Ոսկե կանոն

Երբ նոր phrasal verb եք հանդիպում, հարցրեք, թե ինչ է ավելացնում մասնիկը. up = ավելի կամ ավարտված, down = պակաս, կանգ առած կամ գրված, out = չկա, լուծված կամ դեպի դուրս, off = հեռու կամ անջատված, on = շարունակվող կամ հագած, away = հեռանալ, back = վերադարձ, over = ուշադիր, սկզբից մինչև վերջ։ Սա ուժեղ հուշում է, ոչ թե կանոն. որոշ phrasal verbs դարձվածքներ են, ուստի նորերը ստուգեք բառարանում։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

Լրացրեք ճիշտ մասնիկը։

  1. Prices keep going . Everything is more expensive.
  2. Please write the address before you forget it.
  3. We've run of coffee. Can you buy some?
  4. The flight took on time.
  5. Sorry to interrupt. Please carry .
  6. I lent him £20 and he still hasn't paid me .

B. Իմաստ

Ընտրեք իմաստին համապատասխան մասնիկը։

  1. The match was cancelled. They called it ….
  2. I don't understand this maths problem. I can't work it ….
  3. The music is too loud, but I still want to hear it. Could you turn it …?
  4. There is no food left. The children ate it all ….
  5. I need time to decide. Let me think it ….

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. We've run out milk.
  2. The plane took away at 9.15.
  3. Can you pick up it, please?
  4. Our car broke down near the bridge.

D. Համատեքստում

Կարդացեք պատմությունը և լրացրեք բաց թողնված մասնիկները։

A long journey
Last Saturday we set 16 early for the coast. After an hour the car broke 17, so I called a mechanic. While we waited, both our phones ran 18 of battery. The mechanic finally sorted the problem 19 and we carried 20. But the traffic was terrible, and we ended 21 spending the night in a small hotel.

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Գրեք երկու նախադասություն այն բաների մասին, որոնք ուզում եք պակասեցնել (cut down on) կամ ընդհանրապես թողնել (give up)։
  2. Գրեք մի դեպքի մասին, երբ ինչ-որ բան փչացավ (broke down) կամ վերջացավ (ran out)։

F. Խառը կրկնություն

Կրկնեք նախորդ դասերը։

  1. B1-28 Phrasal Verbs. բառակարգը՝ turn it off, look after her հայերենով
    Դասավորեք բառերը ճիշտ հերթականությամբ: off / it / turn / please
  2. B1-19 Gerund. -ing ձևը որպես գոյական և նախդիրներից հետո հայերենով
    I'm looking forward to (see) you.
  3. B2-24 Reason For, Increase In, Solution To. գոյական + նախդիր անգլերենում
    There has been a sharp rise the number of cyclists.
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. up
  2. down
  3. out
  4. off
  5. on
  6. back

B. Իմաստ

  1. off
  2. out
  3. down
  4. up
  5. over

C. Գտեք սխալը

  1. We've run out of milk.
  2. The plane took off at 9.15. / The plane took off at 9:15.
  3. Can you pick it up, please?
  4. ✓ Our car broke down near the bridge.

D. Համատեքստում

  1. off / out
  2. down
  3. out
  4. out
  5. on
  6. up

E. Ձեր հերթն է

  1. I want to cut down on coffee. I'd like to give up sugar completely.
  2. Last winter our heating broke down, and then we ran out of firewood too.

F. Խառը կրկնություն

  1. Please turn it off. / Turn it off, please. / Turn it off please.
  2. seeing
  3. in
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play