SlowingoGrammatica
A2 37 / 38

Phrasal verbs: de meest gebruikte in het Engels, met uitleg

Common Phrasal Verbs

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les begrijp en gebruik je de bekendste alledaagse phrasal verbs – get up, put on, turn off, look for, find out, give up en meer – en zet je een voornaamwoord op de juiste plek (put it on, niet put on it).

Het idee

Een phrasal verb is een werkwoord + een klein woordje zoals up, down, on, off, out, in of back. Dat woordje heet een partikel (particle). Samen werken de twee woorden als één werkwoord met een eigen betekenis.

Denk aan verf mengen. Blauw + geel geeft geen ‘blauwgeel’. Het geeft groen – een nieuwe kleur. Zo betekent give + up ook niet ‘iets omhoog geven’. Give up betekent ‘ophouden met proberen’ of ‘stoppen met een gewoonte’.

Sommige phrasal verbs zijn makkelijk te raden: sit down, stand up, come back. Andere niet: find out betekent ‘iets te weten komen’. Leer elk phrasal verb dus als één woord, met de betekenis en een voorbeeld.

Phrasal verbs hoor je overal in het dagelijkse Engels. Moedertaalsprekers zeggen meestal I got up at seven; I rose at seven klinkt formeel en ouderwets.

Nederlands en Engels vergeleken

Het idee ken je al: het Nederlands heeft scheidbare werkwoorden zoals opstaan, aandoen, uitzetten, opgeven en invullen. Ook daar heeft de combinatie vaak een eigen betekenis. Een groot verschil is de plaats van het partikel. In een Nederlandse hoofdzin schuift het helemaal naar het eind (Ik sta elke dag om zeven uur op). In het Engels blijft het dicht bij het werkwoord: I get up at seven every day. Bij een voornaamwoord lijken de twee talen juist op elkaar: Zet hem uit – Turn it off. Pas wel op: het Nederlandse werkwoord is vaak een ander dan het Engelse. Doe je jas aan is niet do, maar put on.

NederlandsEngelsLet op
Ik sta om zeven uur op.I get up at seven.partikel direct na het werkwoord
Doe je jas aan.Put on your coat. / Put your coat on.doen → put
Doe het licht aan.Turn on the light.doen → turn / switch
Zet hem uit.Turn it off.voornaamwoord in het midden: hier gelijk
Ik ben mijn sleutels aan het zoeken.I'm looking for my keys.zoeken = look for
Mag ik deze jas passen?Can I try on this jacket?passen = try on
Ik moet dat nog uitzoeken.I need to find that out.uitzoeken / te weten komen → find out

Vorm

Phrasal verbs zonder lijdend voorwerp

Phrasal verbBetekenisVoorbeeld
get upopstaan (uit bed)I get up at seven.
wake upwakker wordenI woke up at six.
go outuitgaan, de deur uit voor iets leuksLet's go out tonight.
come backterugkomenShe came back at midnight.
sit down / stand upgaan zitten / gaan staanPlease sit down.

Phrasal verbs met een lijdend voorwerp (put on, turn off, pick up, try on…) – zelfstandig naamwoord: twee plekken; voornaamwoord: in het midden

Met een zelfstandig naamwoordMet een voornaamwoord (it, them, me…)
Put on your coat. / Put your coat on.Put it on.
Turn off the lights. / Turn the lights off.Turn them off.
Pick up the box. / Pick the box up.Pick it up.
Try on these shoes. / Try these shoes on.Try them on.

Look for en look at – het lijdend voorwerp staat altijd na for / at, ook als het een voornaamwoord is: I'm looking for my keys. I'm looking for them. (Waarom? Zie B1-28.)

Verleden tijd – alleen het werkwoord verandert; het partikel blijft hetzelfde: get up → got up, wake up → woke up, put on → put on, take off → took off, come back → came back, sit down → sat down, stand up → stood up, find out → found out, give up → gave up.

Gebruik

1Je ochtend- en avondritme

Veel phrasal verbs gaan over het dagelijks leven. Let op het verschil: je wake up (je ogen gaan open), en daarna get up je (je komt uit bed) – net als wakker worden en opstaan.

I usually wake up at six, but I don't get up until half past.
Ik word meestal om zes uur wakker, maar ik sta pas om half zeven op.
Nederlands ‘op’ achteraan, Engels up direct na get
He puts on his glasses to read.
Hij zet zijn bril op om te lezen.
opzetten → put on
Take off your shoes, please. The floor is clean.
Doe je schoenen alsjeblieft uit. De vloer is schoon.
uitdoen → take off
Can you turn on the light? It's dark in here.
Kun je het licht aandoen? Het is hier donker.
aandoen → turn on
Don't forget to turn off your computer.
Vergeet niet je computer uit te zetten.
I'm going out with some friends tonight.
Ik ga vanavond met een paar vrienden uit.
Nederlands tegenwoordige tijd voor een plan; Engels Present Continuous
What time are you coming back?
Hoe laat kom je terug?

2Sit down en stand up

Deze twee hebben geen lijdend voorwerp. Je hoort ze vaak in instructies.

Please sit down and open your books.
Ga zitten en sla je boek open.
Everyone stood up when the judge came in.
Iedereen stond op toen de rechter binnenkwam.
I sat down next to an old friend on the train.
In de trein ging ik naast een oude vriend zitten.

3Look for en look at

Look for = proberen te vinden, zoeken. Look at = je ogen ergens op richten, kijken naar. Het lijdend voorwerp staat altijd na for of at.

I'm looking for my phone. Have you seen it?
Ik ben mijn telefoon aan het zoeken. Heb jij hem gezien?
zoeken = look for
What are you looking for?
Wat zoek je?
Look at this photo! That's my grandmother.
Kijk eens naar deze foto! Dat is mijn oma.
She looked at me and smiled.
Ze keek me aan en glimlachte.

4Find out, give up, pick up, fill in, try on

Deze werkwoorden gebruik je heel vaak in alledaagse situaties.

I need to find out the time of the last train.
Ik moet uitzoeken hoe laat de laatste trein gaat.
find out = iets te weten komen
She found out about the party from her brother.
Ze hoorde via haar broer over het feest.
My dad gave up smoking ten years ago.
Mijn vader is tien jaar geleden gestopt met roken.
give up = stoppen met een gewoonte
Don't give up! You're nearly there.
Niet opgeven! Je bent er bijna.
give up = ophouden met proberen
Can you pick up that bag for me?
Kun je die tas voor me oppakken?
I'll pick you up at the station at six.
Ik haal je om zes uur op bij het station.
pick up = iemand ophalen, vaak met de auto
Please fill in this form.
Vul dit formulier alsjeblieft in.
fill out (US)
Can I try on this jacket?
Mag ik deze jas passen?
passen = try on

5Voornaamwoorden staan in het midden

Bij put on, take off, turn on, turn off, pick up, fill in en try on staat een voornaamwoord (it, them, me, her…) altijd tussen het werkwoord en het partikel. Een zelfstandig naamwoord kan op beide plekken.

Your coat is on the chair. Put it on. It's cold outside.
Je jas ligt op de stoel. Doe hem aan. Het is koud buiten.
net als in het Nederlands: hem in het midden
These shoes are lovely. Can I try them on?
Wat een mooie schoenen. Mag ik ze passen?
The TV is too loud. Turn it off, please.
De tv staat te hard. Zet hem alsjeblieft uit.
Here's the form. Fill it in and give it to the receptionist.
Hier is het formulier. Vul het in en geef het aan de receptionist.

Veelgemaakte fouten

❌Put on it.
✅Put it on.
Voornaamwoord → in het midden.
❌I turned off it.
✅I turned it off.
Voornaamwoord → in het midden.
❌Can I try on them?
✅Can I try them on?
Voornaamwoord → in het midden.
❌I'm looking my keys.
✅I'm looking for my keys.
look for + lijdend voorwerp.
❌I'm looking them for.
✅I'm looking for them.
Bij look for/at staat het lijdend voorwerp altijd na for/at.
❌Turn the light, please.
✅Turn on the light, please.
Het partikel draagt de betekenis: turn on / turn off. (Turn the light on is ook goed.)
❌She gave up to smoke.
✅She gave up smoking.
give up + -ing of een zelfstandig naamwoord.

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. Doen is niet do. In het Nederlands doe je van alles aan, uit, op en dicht: je jas, het licht, de deur. Het Engels gebruikt hier steeds een ander werkwoord: put on / take off voor kleren, turn on / turn off (of switch on / off) voor licht en apparaten, open / close voor deuren.

❌Can you do the heating on?
✅Can you turn on the heating? of Can you turn the heating on?
❌Do on your scarf, it's freezing.
✅Put on your scarf, it's freezing. of Put your scarf on, it's freezing.

2. Het partikel helemaal achteraan. In een Nederlandse hoofdzin staat op in opstaan aan het eind, na alle tijdsbepalingen. In het Engels blijft het partikel direct bij het werkwoord (of, bij een kort lijdend voorwerp, direct daarna).

❌On Sundays I get at ten o'clock up.
✅On Sundays I get up at ten o'clock.
⚠️She took her muddy boots that she bought last winter in Norway off.
✅She took off her muddy boots that she bought last winter in Norway.
grammaticaal, maar bij een lang lijdend voorwerp zet je het partikel ervoor; anders raakt je luisteraar het werkwoord kwijt.

3. Zoeken en passen zonder partikel. Zoeken is in het Nederlands één werkwoord. Maar search + lijdend voorwerp betekent ‘doorzoeken’: je zoekt ín iets. Voor iets kwijtgeraakts zeg je look for. En passen in een winkel is try on; fit betekent ‘de goede maat hebben’.

⚠️I'm searching my passport.
✅I'm looking for my passport.
search my passport betekent: je paspoort doorzoeken.
⚠️Where can I fit this dress?
✅Where can I try on this dress?
fit = de goede maat hebben: This dress fits me.

4. Uitvinden is niet altijd find out. Uitvinden betekent ‘iets nieuws bedenken’ (invent), maar in spreektaal ook ‘uitzoeken, te weten komen’ (find out). Kies in het Engels het juiste woord.

⚠️Who found out the telephone?
✅Who invented the telephone?
find out = informatie te weten komen; iets nieuws maken = invent.

Niet verwarren

wake up en get up – Wake up = wakker worden. Get up = opstaan, uit bed komen.

I woke up at five because of the noise.
Ik werd om vijf uur wakker van het lawaai.
I got up at seven.
Ik ben om zeven uur opgestaan.

look for en find – Look for is de bezigheid (zoeken). Find is het resultaat (vinden).

I looked for my keys for an hour.
Ik heb een uur naar mijn sleutels gezocht.
In the end, I found them in the fridge!
Uiteindelijk vond ik ze in de koelkast!

put on en wear – Put on is de handeling (één moment: aantrekken). Wear is de toestand (je hebt de kleren aan).

She put on her red dress.
Ze trok haar rode jurk aan.
de handeling
She's wearing a red dress.
Ze heeft een rode jurk aan.
de toestand

Phrasal verbs: de volgende stappen – Welke phrasal verbs je kunt scheiden, phrasal verbs van drie woorden (look forward to) en hoe je ze in een woordenboek opzoekt, leer je in B1-28. Wat de partikels betekenen (up = af, helemaal; off = weg…) leer je in B2-25.

Spelling en uitspraak

  • In phrasal verbs ligt de klemtoon meestal op het partikel: get up, sit down, give up. Met een voornaamwoord blijft de klemtoon op het partikel: put it on. Dat ken je van Nederlandse scheidbare werkwoorden: ook opstaan en aandoen hebben de klemtoon op het partikel.
  • De woorden lopen in elkaar over: in get up, pick it up en turn it off schuift de laatste medeklinker naar het volgende woord. Je zegt het als één geheel, zonder pauze.
  • up /ʌp/ heeft een korte, open klank: je mond staat half open en je lippen zijn ontspannen, niet rond. Geen Nederlandse u of oe.
  • In het Brits-Engels zeg je fill in a form; in het Amerikaans-Engels is fill out gebruikelijker.
  • Switch on / switch off betekent hetzelfde als turn on / turn off bij licht en apparaten; switch is vooral Brits-Engels.

Gouden regel

Leer elk phrasal verb als één woord met een eigen betekenis. Met een voornaamwoord zet je het voornaamwoord in het midden: put it on, turn them off – maar look for it. En vertaal Nederlandse scheidbare werkwoorden niet woord voor woord: het licht aandoen is turn on the light.

Oefeningen

A. Vorm

Vul de juiste vorm in of vervang het zelfstandig naamwoord door een voornaamwoord.

  1. I (wake up) at six this morning. (verleden tijd)
  2. She (put on) her coat and left. (verleden tijd)
  3. Vervang het zelfstandig naamwoord door een voornaamwoord: Turn off the TV.
  4. Vervang het zelfstandig naamwoord door een voornaamwoord: Pick up your toys.
  5. Vervang het zelfstandig naamwoord door een voornaamwoord: I'm looking for my glasses.
  6. Vul aan: My grandfather gave smoking last year.

B. Betekenis

Kies het juiste antwoord.

  1. Kies het juiste antwoord: You need to … the opening times before you go.
  2. Kies het juiste antwoord: I … in the night because of the storm, but I stayed in bed.
  3. Kies het juiste antwoord: Can I … these jeans before I buy them?
  4. Welk phrasal verb betekent ‘terugkomen’? …

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. It's cold. Put on it.
  2. Can you turn off them?
  3. I'm looking my wallet.
  4. Please fill in this form.

D. In context

Vul het ontbrekende woord in.

A busy morning
Every day I 15 up at 6.30 when my alarm rings, but I usually stay in bed for ten minutes. Then I 16 up, have a shower and 17 on my clothes. Yesterday I couldn't find my keys. I looked 18 them everywhere! Finally, I found them in my coat pocket. When I got to work, I 19 on my computer and checked my emails.

E. Jouw beurt

Schrijf in het Engels.

  1. Schrijf drie zinnen over je ochtendritme met phrasal verbs.
  2. Schrijf over een gewoonte waarmee je gestopt bent of wilt stoppen.

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. A2-31 Good at, afraid of, listen to: vaste voorzetsels in het Engels
    We waited the bus for half an hour.
  2. A2-33 Who called you of who did you call? Vragen naar onderwerp en lijdend voorwerp
    Who (turn off) the lights? It's so dark! (verleden tijd)
  3. A2-28 Used to: ‘vroeger’ zeggen in het Engels
    I (get up) early, but now I work from home. Gebruik used to.
  4. A1-22 Present Continuous (I'm working): zeggen wat er nu gebeurt in het Engels
    Be quiet! The baby (sleep).
Antwoorden

A. Vorm

  1. woke … up
  2. put … on
  3. Turn it off.
  4. Pick them up.
  5. I'm looking for them.
  6. up

B. Betekenis

  1. find out
  2. woke up
  3. try on
  4. come back

C. Vind de fout

  1. It's cold. Put it on.
  2. Can you turn them off?
  3. I'm looking for my wallet.
  4. ✓ Please fill in this form.

D. In context

  1. wake
  2. get
  3. put
  4. for
  5. turned / switched

E. Jouw beurt

  1. I wake up at seven. I get up at quarter past. I put on my running shoes and go out for a run.
  2. I gave up sugar in my coffee last year.

F. Gemengde herhaling

  1. for
  2. turned off
  3. used to get up
  4. is sleeping / 's sleeping
Android-appLeer onderweg Google Play