En Sık Kullanılan İngilizce Phrasal Verbs: Get Up, Put On, Turn Off
Common Phrasal Verbs
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda günlük hayatta en sık kullanılan phrasal verb'leri — get up, put on, turn off, look for, find out, give up ve daha fazlasını — anlayıp kullanabilecek ve bir zamiri doğru yere koyabileceksiniz (put it on, put on it değil).
Temel Fikir
Phrasal verb (öbek fiil), bir fiil + up, down, on, off, out, in ya da back gibi küçük bir kelimedir. Bu küçük kelimeye particle (parçacık) denir. İkisi birlikte, kendine ait anlamı olan tek bir fiil gibi çalışır.
Boya karıştırmayı düşünün. Mavi + sarı size "mavi-sarı" vermez. Size yeşil verir — yeni bir renk. Aynı şekilde give + up "bir şeyi yukarı vermek" demek değildir. Give up "denemeyi bırakmak, vazgeçmek" ya da "bir alışkanlığı bırakmak" demektir.
Bazı phrasal verb'lerin anlamı kolayca tahmin edilir: sit down, stand up, come back. Bazılarınınki edilmez: find out "bir bilgiyi öğrenmek, ortaya çıkarmak" demektir. Bu yüzden her phrasal verb'ü anlamı ve bir örnekle birlikte tek kelime gibi öğrenin.
Phrasal verb'ler günlük İngilizcede her yerdedir. Anadili İngilizce olanlar genellikle I got up at seven der; I rose at seven resmi ve eski moda duyulur.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede tek bir fiille söylediğimiz birçok şeyi İngilizce fiil + parçacık ile söyler. Parçacık süs değildir: anlamı o taşır. Bir de nesnenin yerine dikkat edin: Türkçede nesne fiilin önüne gelir, İngilizcede zamir fiil ile parçacığın arasına girer.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| kalk-mak | get up |
| uyan-mak | wake up |
| giy-mek | put on |
| çıkar-mak | take off |
| (ışığı) aç-mak / kapat-mak | turn on / turn off |
| ara-mak | look for |
| öğren-mek (bir bilgiyi) | find out |
| bırak-mak, vazgeç-mek | give up |
| O-nu giy. | Put it on. |
Türkçede "ışığı aç" deriz, ama İngilizcede ışık "açılmaz" (open değil); turn on edilir. Fiili değil, bütün öbeği öğrenin.
Yapı
Nesne almayan phrasal verb'ler
| Phrasal verb | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| get up | yataktan kalkmak | I get up at seven. |
| wake up | uyanmak | I woke up at six. |
| go out | eğlenmek için dışarı çıkmak | Let's go out tonight. |
| come back | geri dönmek | She came back at midnight. |
| sit down / stand up | oturmak / ayağa kalkmak | Please sit down. |
Nesne alan phrasal verb'ler (put on, turn off, pick up, try on…) — isim: iki yerde olabilir; zamir: ortada
| İsimle | Zamirle (it, them, me…) |
|---|---|
| Put on your coat. / Put your coat on. | Put it on. |
| Turn off the lights. / Turn the lights off. | Turn them off. |
| Pick up the box. / Pick the box up. | Pick it up. |
| Try on these shoes. / Try these shoes on. | Try them on. |
Look for ve look at — nesne, zamir olsa bile her zaman for / at'ten sonra gelir: I'm looking for my keys. I'm looking for them. (Nedeni için bkz. B1-28.)
Geçmiş biçimler — sadece fiil değişir, parçacık aynı kalır: get up → got up, wake up → woke up, put on → put on, take off → took off, come back → came back, sit down → sat down, stand up → stood up, find out → found out, give up → gave up.
Kullanımlar
1Sabah ve akşam rutininiz
Birçok phrasal verb günlük hayatı anlatır. Farka dikkat edin: önce wake up (gözleriniz açılır), sonra get up (yataktan çıkarsınız).
2Sit down ve stand up
Bu ikisi nesne almaz. Onları çoğu zaman talimatlarda kullanırız.
3Look for ve look at
Look for = aramak, bulmaya çalışmak. Look at = bir şeye bakmak. Nesne her zaman for ya da at'ten sonra gelir.
4Find out, give up, pick up, fill in, try on
Bu fiiller günlük durumlarda çok yaygındır.
5Zamirler ortaya gelir
put on, take off, turn on, turn off, pick up, fill in ve try on ile bir zamir (it, them, me, her…) her zaman fiil ile parçacığın arasına girer. İsim ise iki yerde de olabilir.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. Işığı "açmak", televizyonu "kapatmak". Türkçede ışık, televizyon, bilgisayar "açılır" ve "kapatılır". Bu yüzden open ve close kullanmak çok yaygındır. İngilizcede ışıklar ve makineler için turn on / turn off (ya da switch on / off) kullanılır. Open / close kapı, pencere, kitap gibi şeyler içindir.
2. Zamiri sona koymak. Türkçede "Giy onu" ya da "Onu giy" deriz; zamirle fiil arasına hiçbir şey girmez. Bu yüzden İngilizcede de zamiri öbeğin sonuna koymak kolaydır. Ama zamir fiil ile parçacığın arasına girmelidir.
3. "Aramak" fiilini tek kelimeyle çevirmek. "Ne arıyorsun?" sorusunda Türkçede edat yoktur. İngilizcede look tek başına "bakmak"tır; "aramak" için for gerekir.
4. Her "öğrenmek" için learn kullanmak. Türkçede hem bir dili hem de bir bilgiyi "öğreniriz". İngilizcede bir bilgiyi araştırıp ya da tesadüfen öğrenmek için find out daha doğaldır; learn daha çok bilgi ve beceri edinmek içindir.
5. "Bırakmak" fiilinden sonra to kullanmak. "Futbol oynamayı bıraktı" derken "-meyi" eki to'yu çağırır. Give up'tan sonra ise -ing ya da isim gelir.
Karıştırılmasın
wake up ve get up — Wake up = uyanmak. Get up = yataktan kalkmak.
look for ve find — Look for eylemin kendisidir (aramak, denemek). Find ise sonuçtur (bulmak).
put on ve wear — Put on eylemdir (bir an: giymek, takmak). Wear ise durumdur (üzerinizde olması: giyiyor olmak). Türkçede ikisi de çoğu zaman "giymek"tir.
Phrasal verb'ler: sonraki adımlar — Hangi phrasal verb'lerin ayrılabildiği, üç kelimelik phrasal verb'ler (look forward to) ve sözlükte nasıl kontrol edileceği B1-28'de. Parçacıkların anlamları (up = tamamlama, off = ayrılma…) B2-25'te.
Yazım ve Telaffuz
- Phrasal verb'lerde vurgu genellikle parçacıktadır: get up, sit down, give up. Zamir olsa da vurgu parçacıkta kalır: put it on.
- Kelimeler birbirine bağlanır: get up "ge-tap", pick it up "pi-ki-tap", turn it off "tör-ni-tof" gibi duyulur.
- İngiliz İngilizcesinde form fill in edilir; Amerikan İngilizcesinde fill out daha yaygındır.
- Işıklar ve makineler için switch on / switch off da turn on / turn off ile aynı anlamdadır; switch İngiliz İngilizcesinde daha yaygındır.
Altın Kural
Her phrasal verb'ü kendi anlamı olan tek bir kelime gibi öğrenin. Zamir varsa onu ortaya koyun: put it on, turn them off — ama look for it.
Alıştırmalar
A. Yapı
Yönergeye göre tamamlayın ya da dönüştürün.
-
I (wake up) at six this morning. (geçmiş zaman)
-
She (put on) her coat and left. (geçmiş zaman)
-
İsmin yerine zamir koyun: Turn off the TV.
-
İsmin yerine zamir koyun: Pick up your toys.
-
İsmin yerine zamir koyun: I'm looking for my glasses.
-
Tamamlayın: My grandfather gave smoking last year.
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: You need to … the opening times before you go.
-
Doğru olanı seçin: I … in the night because of the storm, but I stayed in bed.
-
Doğru olanı seçin: Can I … these jeans before I buy them?
-
Hangisi "geri dönmek" anlamına gelir? …
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
It's cold. Put on it.
-
Can you turn off them?
-
I'm looking my wallet.
-
Please fill in this form.
D. Bağlam İçinde
Metni tek bir kelimeyle tamamlayın.
Every day I 15 up at 6.30 when my alarm rings, but I usually stay in bed for ten minutes. Then I 16 up, have a shower and 17 on my clothes. Yesterday I couldn't find my keys. I looked 18 them everywhere! Finally, I found them in my coat pocket. When I got to work, I 19 on my computer and checked my emails.
E. Sıra Sende
-
Sabah rutininiz hakkında phrasal verb'lerle üç cümle yazın.
-
Bıraktığınız ya da bırakmak istediğiniz bir alışkanlık hakkında yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-31 İngilizce Dependent Prepositions: Good At, Afraid Of, Listen To We waited the bus for half an hour.
-
A2-33 İngilizce Subject ve Object Questions: Who Called You? Who Did You Call? Who (turn off) the lights? It's so dark! (geçmiş zaman)
-
A2-28 İngilizce Used To Kullanımı: Geçmişteki Alışkanlıklar (Eskiden …-erdim) I (get up) early, but now I work from home. used to kullanın.
-
A1-22 İngilizce Present Continuous (Şimdiki Zaman) Kullanımı: I'm Working Be quiet! The baby (sleep).
Cevap anahtarı
A. Yapı
- woke … up
- put … on
- Turn it off.
- Pick them up.
- I'm looking for them.
- up
B. Anlam
- find out
- woke up
- try on
- come back
C. Hatayı Bul
- It's cold. Put it on.
- Can you turn them off?
- I'm looking for my wallet.
- ✓ Please fill in this form.
D. Bağlam İçinde
- wake
- get
- put
- for
- turned / switched
E. Sıra Sende
- I wake up at seven. I get up at quarter past. I put on my running shoes and go out for a run.
- I gave up sugar in my coffee last year.
F. Karışık Tekrar
- for
- turned off
- used to get up
- is sleeping / 's sleeping
