धेरै प्रयोग हुने Phrasal Verbs: Get Up, Put On, Turn Off — सजिलो नेपालीमा
Common Phrasal Verbs
यस पृष्ठमा
लक्ष्य
यो पाठपछि तपाईं दैनिक जीवनमा सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने phrasal verbs (get up, put on, turn off, look for, find out, give up आदि) बुझ्न र प्रयोग गर्न सक्नुहुनेछ, र सर्वनामलाई सही ठाउँमा राख्न सक्नुहुनेछ (put it on, put on it होइन)।
मुख्य विचार
Phrasal verb भनेको क्रिया + up, down, on, off, out, in वा back जस्तो सानो शब्द हो। यो सानो शब्दलाई particle भनिन्छ। दुवै शब्द मिलेर आफ्नै अर्थ भएको एउटै क्रियाका रूपमा काम गर्छन्।
रङ मिसाउने कुरा सोच्नुहोस्। नीलो + पहेँलो मिसाउँदा “नीलो-पहेँलो” बन्दैन। हरियो बन्छ: एउटा नयाँ रङ। त्यसै गरी give + up को अर्थ “कुनै कुरा माथितिर दिनु” होइन। Give up को अर्थ “प्रयास गर्न छोड्नु” वा “कुनै बानी छोड्नु” हो।
केही phrasal verb को अर्थ सजिलै अनुमान गर्न सकिन्छ: sit down, stand up, come back। केहीको सकिँदैन: find out को अर्थ “जानकारी पत्ता लगाउनु” हो। त्यसैले हरेक phrasal verb लाई त्यसको अर्थ र एउटा उदाहरणसहित एउटै शब्दका रूपमा सिक्नुहोस्।
दैनिक अङ्ग्रेजीमा phrasal verb जताततै छन्। अङ्ग्रेजी भाषीहरू प्रायः I got up at seven भन्छन्; I rose at seven औपचारिक र पुरानो सुनिन्छ।
नेपाली र अङ्ग्रेजी
नेपालीमा यस्ता धेरै अर्थ एउटै क्रियाले दिन्छ: “लगाउनु” = put on, “फुकाल्नु / खोल्नु” = take off, “फर्कनु” = come back। त्यसैले नेपाली भाषीलाई particle अनावश्यक लाग्न सक्छ, तर अङ्ग्रेजीमा अर्थ particle ले नै बोक्छ: turn मात्र भन्दा बत्ती बल्दैन, turn on भन्नुपर्छ। अर्को फरक: नेपालीमा एउटै क्रियाले दुई अङ्ग्रेजी अर्थ समेट्न सक्छ: उठ्नु ले wake up (निद्रा खुल्नु) र get up (ओछ्यानबाट उठ्नु) दुवै जनाउँछ। अनि नेपालीमा बत्ती र टिभीका लागि “खोल्नु / बन्द गर्नु” पनि भनिन्छ, तर अङ्ग्रेजीमा open / close ढोका, झ्याल र किताबका लागि हो; बत्ती र मेसिनका लागि turn on / turn off।
| नेपाली | अङ्ग्रेजी |
|---|---|
| म छ बजे ब्युँझेँ। | I woke up at six. |
| म सात बजे उठेँ। | I got up at seven. (“उठ्नु” ले दुवै जनाउन सक्छ) |
| कोट लगाउनुहोस्। | Put on your coat. |
| जुत्ता खोल्नुहोस्। | Take off your shoes. |
| बत्ती बाल न। / टिभी खोल न। | Turn on the light. / Turn on the TV. |
| टिभी बन्द गर। | Turn off the TV. |
| म फोन खोज्दै छु। | I'm looking for my phone. |
| बुबाले चुरोट छोड्नुभयो। | My dad gave up smoking. |
| यो फारम भर्नुहोस्। | Fill in this form. |
संरचना
कर्म नभएका phrasal verbs
| Phrasal verb | अर्थ | उदाहरण |
|---|---|---|
| get up | ओछ्यानबाट उठ्नु | I get up at seven. |
| wake up | निद्रा खुल्नु, ब्युँझनु | I woke up at six. |
| go out | रमाइलो गर्न घरबाहिर जानु | Let's go out tonight. |
| come back | फर्कनु | She came back at midnight. |
| sit down / stand up | बस्नु / उभिनु | Please sit down. |
कर्म भएका phrasal verbs (put on, turn off, pick up, try on…) — नाम: दुईवटा ठाउँ; सर्वनाम: बीचमा
| नामसँग | सर्वनामसँग (it, them, me…) |
|---|---|
| Put on your coat. / Put your coat on. | Put it on. |
| Turn off the lights. / Turn the lights off. | Turn them off. |
| Pick up the box. / Pick the box up. | Pick it up. |
| Try on these shoes. / Try these shoes on. | Try them on. |
Look for र look at — कर्म सधैँ for / at पछि आउँछ, सर्वनाम भए पनि: I'm looking for my keys. I'm looking for them. (किन? B1-28 हेर्नुहोस्।)
भूतकालका रूप — क्रिया मात्र बदलिन्छ; particle उस्तै रहन्छ: get up → got up, wake up → woke up, put on → put on, take off → took off, come back → came back, sit down → sat down, stand up → stood up, find out → found out, give up → gave up।
प्रयोग
1बिहान र बेलुकाको दिनचर्या
धेरै phrasal verb ले दैनिक जीवनको वर्णन गर्छन्। फरकमा ध्यान दिनुहोस्: पहिले तपाईं wake up गर्नुहुन्छ (आँखा खुल्छ), अनि get up गर्नुहुन्छ (ओछ्यान छोड्नुहुन्छ)।
2Sit down र stand up
यी दुईवटामा कर्म हुँदैन। निर्देशन दिँदा यी धेरै प्रयोग हुन्छन्।
3Look for र look at
Look for = भेट्टाउन खोज्नु। Look at = कुनै कुरातिर आँखा लगाउनु, हेर्नु। कर्म सधैँ for वा at पछि आउँछ।
4Find out, give up, pick up, fill in, try on
दैनिक परिस्थितिमा यी क्रिया धेरै प्रयोग हुन्छन्।
5सर्वनाम बीचमा जान्छ
put on, take off, turn on, turn off, pick up, fill in र try on सँग सर्वनाम (it, them, me, her…) सधैँ क्रिया र particle को बीचमा आउँछ। नाम भने दुवै ठाउँमा आउन सक्छ।
सामान्य गल्तीहरू
नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू
1. “बत्ती खोल / बन्द गर” → open / close the light। नेपालीमा बत्ती, पङ्खा र टिभीका लागि पनि “खोल्नु” र “बन्द गर्नु” भनिन्छ। अङ्ग्रेजीमा open / close ढोका, झ्याल, किताब र पसलका लागि हो। बत्ती र मेसिनका लागि turn on / turn off (वा switch on / off) प्रयोग गर्नुहोस्।
2. “उठ्नु” → get up (निद्रा खुल्दा पनि)। नेपालीमा “म तीन बजे उठेँ” ले निद्रा खुलेको र ओछ्यान छोडेको दुवै जनाउन सक्छ। अङ्ग्रेजीमा निद्रा खुल्नु wake up हो; ओछ्यानबाट उठ्नु मात्र get up हो।
3. “खोज्दै छु” → I'm finding। नेपालीमा “खोज्नु” प्रयासको क्रिया हो, तर धेरैले यसलाई find बनाउँछन्। Find नतिजा हो (भेट्टाउनु)। प्रयासका लागि look for भन्नुहोस्।
4. “छोड्नु” → leave smoking। नेपालीमा बानी पनि “छोड्ने” हो, त्यसैले leave आउँछ। अङ्ग्रेजीमा बानी छोड्नु give up (वा quit) हो, र यसपछि -ing रूप वा नाम आउँछ।
नझुक्किनुहोस्
wake up र get up — Wake up = निद्रा खुल्नु। Get up = ओछ्यानबाट उठ्नु। नेपालीमा दुवैलाई “उठ्नु” भन्न सकिन्छ।
look for र find — Look for काम हो (प्रयास)। Find नतिजा हो (सफलता)।
put on र wear — Put on काम हो (एक क्षण)। Wear अवस्था हो (लुगा शरीरमा छ)। नेपालीमा दुवैलाई “लगाउनु” भनिन्छ।
Phrasal verbs: पछिका पाठहरू — कुन phrasal verb छुट्याउन सकिन्छ, तीन शब्दका phrasal verb (look forward to) र शब्दकोशमा तिनलाई कसरी हेर्ने भन्ने B1-28 मा छ। Particle हरूको अर्थ (up = पूरा हुनु, off = छाडेर जानु…) B2-25 मा छ।
हिज्जे र उच्चारण
- Phrasal verb मा प्रायः particle मा जोड पर्छ: get up, sit down, give up। सर्वनाम हुँदा पनि जोड particle मै रहन्छ: put it on।
- शब्दहरू जोडिएर बोलिन्छन्: get up /ɡet ʌp/, pick it up /pɪk ɪt ʌp/, turn it off /tɜːn ɪt ɒf/: पहिलो शब्दको अन्तिम व्यञ्जन अर्को शब्दको स्वरसँग जोडिन्छ।
- up को स्वर /ʌ/ नेपाली “अ” सँग धेरै नजिक छ; यो तपाईंका लागि सजिलो छ। अन्त्यको /p/ पछि कुनै स्वर नथप्नुहोस्।
- turn को /ɜː/ नेपालीमा छैन: ओठ नखुम्च्याई, जिब्रो बीचमा राखेर लामो स्वर निकाल्नुहोस्। यसलाई “टर्न” को “अ” वा “ए” जस्तो छोटो नबनाउनुहोस्।
- बेलायती अङ्ग्रेजीमा फारम fill in गरिन्छ; अमेरिकी अङ्ग्रेजीमा fill out बढी प्रयोग हुन्छ।
- बत्ती र मेसिनका लागि switch on / switch off को अर्थ पनि turn on / turn off नै हो; switch बेलायती अङ्ग्रेजीमा बढी प्रयोग हुन्छ।
सुनौलो नियम
हरेक phrasal verb लाई आफ्नै अर्थ भएको एउटै शब्दका रूपमा सिक्नुहोस्। सर्वनाम भए त्यसलाई बीचमा राख्नुहोस्: put it on, turn them off, तर look for it। बत्ती र मेसिनका लागि open / close होइन, turn on / turn off।
अभ्यास
A. संरचना
कोष्ठकको phrasal verb लाई सही रूपमा लेख्नुहोस्, वा निर्देशनअनुसार वाक्य बदल्नुहोस्।
-
I (wake up) at six this morning. (भूतकाल)
-
She (put on) her coat and left. (भूतकाल)
-
नामको सट्टा सर्वनाम राख्नुहोस्: Turn off the TV.
-
नामको सट्टा सर्वनाम राख्नुहोस्: Pick up your toys.
-
नामको सट्टा सर्वनाम राख्नुहोस्: I'm looking for my glasses.
-
पूरा गर्नुहोस्: My grandfather gave smoking last year.
B. अर्थ
अर्थ हेरेर सही उत्तर छान्नुहोस्।
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: You need to … the opening times before you go.
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: I … in the night because of the storm, but I stayed in bed.
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: Can I … these jeans before I buy them?
-
कुन phrasal verb को अर्थ “फर्कनु” हो? …
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
हरेक वाक्यमा एउटा गल्ती छ वा वाक्य सही छ। सच्याइएको वाक्य लेख्नुहोस् वा correct लेख्नुहोस्।
-
It's cold. Put on it.
-
Can you turn off them?
-
I'm looking my wallet.
-
Please fill in this form.
D. पाठभित्र
अनुच्छेद पूरा गर्नुहोस्। हरेक ठाउँमा एउटा शब्द राख्नुहोस्।
Every day I 15 up at 6.30 when my alarm rings, but I usually stay in bed for ten minutes. Then I 16 up, have a shower and 17 on my clothes. Yesterday I couldn't find my keys. I looked 18 them everywhere! Finally, I found them in my coat pocket. When I got to work, I 19 on my computer and checked my emails.
E. तपाईंको पालो
अङ्ग्रेजीमा लेख्नुहोस्।
-
phrasal verb प्रयोग गरेर आफ्नो बिहानको दिनचर्याबारे तीनवटा वाक्य लेख्नुहोस्।
-
तपाईंले छोडेको वा छोड्न चाहेको कुनै बानीबारे लेख्नुहोस्।
F. मिश्रित दोहोर्याइ
अघिल्ला पाठहरू दोहोर्याउनुहोस्।
-
A2-31 Good At, Afraid Of, Listen To: शब्द र Preposition का जोडी — सजिलो नेपालीमा We waited the bus for half an hour.
-
A2-33 Who Called You? Who Did You Call? कर्ता र कर्मबारेका प्रश्न — सजिलो नेपालीमा Who (turn off) the lights? It's so dark! (भूतकाल)
-
A2-28 Used To बाट विगतको बानी कसरी भन्ने — सजिलो नेपालीमा I (get up) early, but now I work from home. used to प्रयोग गर्नुहोस्।
-
A1-22 Present Continuous (I'm working) को प्रयोग — सजिलो नेपालीमा Be quiet! The baby (sleep).
उत्तरहरू
A. संरचना
- woke … up
- put … on
- Turn it off.
- Pick them up.
- I'm looking for them.
- up
B. अर्थ
- find out
- woke up
- try on
- come back
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
- It's cold. Put it on.
- Can you turn them off?
- I'm looking for my wallet.
- ✓ Please fill in this form.
D. पाठभित्र
- wake
- get
- put
- for
- turned / switched
E. तपाईंको पालो
- I wake up at seven. I get up at quarter past. I put on my running shoes and go out for a run.
- I gave up sugar in my coffee last year.
F. मिश्रित दोहोर्याइ
- for
- turned off
- used to get up
- is sleeping / 's sleeping
