Mga Karaniwang Phrasal Verb sa Ingles: Get Up, Put On, Turn Off at Iba Pa
Common Phrasal Verbs
Sa pahinang ito
Layunin
Pagkatapos ng araling ito, maiintindihan at magagamit mo na ang mga pinakakaraniwang phrasal verb sa araw-araw — get up, put on, turn off, look for, find out, give up at iba pa — at mailalagay mo sa tamang puwesto ang panghalip (put it on, hindi put on it).
Ang Pangunahing Ideya
Ang phrasal verb ay pandiwa + isang maliit na salita tulad ng up, down, on, off, out, in o back. Tinatawag na particle ang maliit na salitang ito. Magkasama, gumagana ang dalawang salita bilang iisang pandiwa na may sariling kahulugan.
Isipin mo ang paghahalo ng pintura. Ang asul + dilaw ay hindi nagiging "asul-dilaw". Nagiging berde ito — bagong kulay. Ganoon din, ang give + up ay hindi "magbigay paitaas". Ang give up ay "sumuko" o "itigil ang isang bisyo".
May mga phrasal verb na madaling hulaan: sit down, stand up, come back. Ang iba, hindi: ang find out ay "alamin" o "malaman ang impormasyon". Kaya kabisaduhin ang bawat phrasal verb bilang iisang salita, kasama ang kahulugan at isang halimbawa.
Nasa lahat ng dako ng pang-araw-araw na Ingles ang mga phrasal verb. Karaniwang sinasabi ng mga katutubong nagsasalita ang I got up at seven; pormal at makaluma ang tunog ng I rose at seven.
Filipino at Ingles
Sa Filipino, kadalasan iisang pandiwa lang ang katumbas ng phrasal verb: bumangon = get up, isuot = put on, hanapin = look for. Ang panlapi ang nagdadala ng kahulugan, hindi ang hiwalay na particle. Kaya sa Ingles, madali nating makalimutan ang particle — o mapalitan ito ng ibang pandiwa, tulad ng open the light mula sa buksan ang ilaw.
| Filipino | Ingles |
|---|---|
| gumising / bumangon | wake up / get up |
| isuot / hubarin | put on / take off |
| buksan / patayin ang ilaw | turn on / turn off the light |
| hinahanap ko / nahanap ko | I'm looking for / I found |
| alamin | find out |
| tumigil sa paninigarilyo / huwag sumuko | give up smoking / don't give up |
| sunduin kita | I'll pick you up |
| sukatin ang jacket | try on the jacket |
Pansinin ang hinahanap at nahanap: iisang ugat (hanap) ang gamit natin para sa paghahanap at sa pagkakita, pero dalawang magkaibang pandiwa sa Ingles: look for (sinusubukan pa) at find (nakita na). Pansinin din: sa Filipino, nasa dulo ang ito (isuot mo ito), pero sa Ingles, nasa gitna ito ng phrasal verb: put it on.
Anyo
Mga phrasal verb na walang layon
| Phrasal verb | Kahulugan | Halimbawa |
|---|---|---|
| get up | bumangon sa kama | I get up at seven. |
| wake up | gumising | I woke up at six. |
| go out | lumabas para magsaya | Let's go out tonight. |
| come back | bumalik | She came back at midnight. |
| sit down / stand up | umupo / tumayo | Please sit down. |
Mga phrasal verb na may layon (put on, turn off, pick up, try on…) — pangngalan: dalawang puwesto; panghalip: sa gitna
| May pangngalan | May panghalip (it, them, me…) |
|---|---|
| Put on your coat. / Put your coat on. | Put it on. |
| Turn off the lights. / Turn the lights off. | Turn them off. |
| Pick up the box. / Pick the box up. | Pick it up. |
| Try on these shoes. / Try these shoes on. | Try them on. |
Look for at look at — laging pagkatapos ng for / at ang layon, kahit panghalip ito: I'm looking for my keys. I'm looking for them. (Bakit? Tingnan ang B1-28.)
Past forms — pandiwa lang ang nagbabago; hindi nagbabago ang particle: get up → got up, wake up → woke up, put on → put on, take off → took off, come back → came back, sit down → sat down, stand up → stood up, find out → found out, give up → gave up.
Gamit
1Ang Gawain Mo sa Umaga at Gabi
Maraming phrasal verb ang naglalarawan ng pang-araw-araw na buhay. Pansinin ang pagkakaiba: wake up ka muna (dumilat ang mata mo), saka get up (umalis ka sa kama).
2Sit Down at Stand Up
Walang layon ang dalawang ito. Madalas natin silang gamitin sa mga utos o panuto.
3Look For at Look At
Look for = hanapin, sinusubukang makita. Look at = tingnan, ibaling ang mata sa isang bagay. Laging pagkatapos ng for o at ang layon.
4Find Out, Give Up, Pick Up, Fill In, Try On
Napakakaraniwan ng mga pandiwang ito sa pang-araw-araw na sitwasyon.
5Sa Gitna ang Panghalip
Sa put on, take off, turn on, turn off, pick up, fill in at try on, laging nasa pagitan ng pandiwa at particle ang panghalip (it, them, me, her…). Ang pangngalan, puwede sa alinmang puwesto.
Karaniwang Mali
Mga Bitag para sa mga Pilipino
1. Open / close the light mula sa buksan / patayin. Dahil buksan ang gamit natin para sa pinto at para sa ilaw, lumalabas ang open the light. Naiintindihan ito sa Philippine English, pero sa pamantayang Ingles, turn on / turn off (o switch on / off) ang gamit para sa ilaw at makina. Ang open / close ay para sa pinto, bintana at kahon.
2. Hanapin: look for o find? Iisang ugat ang hinahanap at nahanap, kaya madalas lumabas ang find kahit naghahanap ka pa. Ang look for = sinusubukan pa; ang find = nakita na.
3. Panghalip sa dulo. Sa Isuot mo ito at Patayin mo iyan, nasa dulo ang panghalip. Sa Ingles, nasa gitna ito ng phrasal verb (maliban sa look for / look at).
4. Maling particle: fill up, cope up with. Sa Philippine English, karaniwan ang fill up para sa form; sa ibang bansa, fill in (UK) o fill out (US) ang gamit, at ang fill up ay para sa pagpuno ng lalagyan (fill up the tank). Ang cope up with naman ay mali: cope with lang.
Huwag Ipagkamali
wake up at get up — Wake up = gumising, tumigil sa pagtulog. Get up = bumangon, umalis sa kama. Magkaiba rin ang dalawa sa Filipino.
look for at find — Gawain ang look for (sinusubukan). Resulta ang find (nagtagumpay).
put on at wear — Kilos ang put on (isang sandali). Kalagayan ang wear (suot mo ang damit). Sa Filipino, isuot / nagsuot ang kilos at suot ang kalagayan.
Mga phrasal verb: ang mga susunod na hakbang — Kung aling mga phrasal verb ang puwedeng paghiwalayin, ang mga phrasal verb na may tatlong salita (look forward to) at kung paano tingnan ang mga ito sa diksyunaryo ay nasa B1-28. Ang kahulugan ng mga particle (up = pagkumpleto, off = pag-alis…) ay nasa B2-25.
Baybay at Bigkas
- Sa phrasal verb, karaniwang may diin ang particle: get up, sit down, give up. Kapag may panghalip, nananatili sa particle ang diin: put it on.
- Nagdudugtong ang mga salita: parang "ge-tup" ang get up, "pi-ki-tup" ang pick it up, "tur-ni-toff" ang turn it off. Huwag maghinto sa pagitan ng mga salita.
- Sa off at fill, /f/ ang tunog: ilapat ang ngipin sa itaas sa ibabang labi at hipan. Iwasan ang "op" o "pil".
- Sa put /pʊt/, maikli ang patinig; huwag itong pahabain na parang "puut". Sa turn /tɜːn/ (UK), /tɝːn/ (US), walang malinaw na u o e: nasa gitna ng bibig ang dila.
- Sa British English, normal ang fill in para sa form; sa American English, mas karaniwan ang fill out.
- Pareho ang kahulugan ng switch on / switch off at ng turn on / turn off para sa ilaw at makina; mas karaniwan ang switch sa British English.
Gintong Tuntunin
Kabisaduhin ang bawat phrasal verb bilang iisang salita na may sariling kahulugan. Kapag may panghalip, ilagay ito sa gitna: put it on, turn them off — pero look for it. Para sa ilaw at makina: turn on / turn off.
Mga Pagsasanay
A. Anyo
Isulat ang tamang anyo, o palitan ng panghalip ang pangngalan.
-
I (wake up) at six this morning. (past)
-
She (put on) her coat and left. (past)
-
Palitan ng panghalip ang pangngalan: Turn off the TV.
-
Palitan ng panghalip ang pangngalan: Pick up your toys.
-
Palitan ng panghalip ang pangngalan: I'm looking for my glasses.
-
Kumpletuhin: My grandfather gave smoking last year.
B. Kahulugan
Piliin ang sagot na tugma sa kahulugan.
-
Piliin ang tamang sagot: You need to … the opening times before you go.
-
Piliin ang tamang sagot: I … in the night because of the storm, but I stayed in bed.
-
Piliin ang tamang sagot: Can I … these jeans before I buy them?
-
Aling phrasal verb ang may kahulugang "bumalik"? …
C. Hanapin ang Mali
Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.
-
It's cold. Put on it.
-
Can you turn off them?
-
I'm looking my wallet.
-
Please fill in this form.
D. Sa Konteksto
Ilagay ang tamang salita.
Every day I 15 up at 6.30 when my alarm rings, but I usually stay in bed for ten minutes. Then I 16 up, have a shower and 17 on my clothes. Yesterday I couldn't find my keys. I looked 18 them everywhere! Finally, I found them in my coat pocket. When I got to work, I 19 on my computer and checked my emails.
E. Ikaw Naman
Isulat sa Ingles ang tungkol sa sarili mo.
-
Sumulat ng tatlong pangungusap tungkol sa gawain mo sa umaga gamit ang mga phrasal verb.
-
Sumulat tungkol sa isang bisyo o gawi na tinigilan mo o gusto mong itigil.
F. Halo-halong Balik-aral
Balikan ang mga naunang aralin.
-
A2-31 Good At, Afraid Of, Listen To: Tamang Preposition sa Ingles pagkatapos ng Adjective at Verb We waited the bus for half an hour.
-
A2-33 Who Called You o Who Did You Call? Subject at Object Questions sa Ingles Who (turn off) the lights? It's so dark! (past)
-
A2-28 Used To sa Ingles: Paano Sabihin ang Dati Mong Gawi I (get up) early, but now I work from home. Gamitin ang used to.
-
A1-22 Present Continuous sa Ingles: Am, Is, Are + -ing, Madaling Paliwanag Be quiet! The baby (sleep).
Mga sagot
A. Anyo
- woke … up
- put … on
- Turn it off.
- Pick them up.
- I'm looking for them.
- up
B. Kahulugan
- find out
- woke up
- try on
- come back
C. Hanapin ang Mali
- It's cold. Put it on.
- Can you turn them off?
- I'm looking for my wallet.
- ✓ Please fill in this form.
D. Sa Konteksto
- wake
- get
- put
- for
- turned / switched
E. Ikaw Naman
- I wake up at seven. I get up at quarter past. I put on my running shoes and go out for a run.
- I gave up sugar in my coffee last year.
F. Halo-halong Balik-aral
- for
- turned off
- used to get up
- is sleeping / 's sleeping
