Phrasal Verbs: Get Up, Put On, Turn Off – రోజువారీ ఇంగ్లీష్ తెలుగులో
Common Phrasal Verbs
ఈ పేజీలో
లక్ష్యం
ఈ పాఠం తర్వాత మీరు రోజువారీ జీవితంలో ఎక్కువగా వాడే phrasal verbs అర్థం చేసుకుని వాడగలరు: get up, wake up, put on, take off, turn on / off, look for, find out, give up, pick up, fill in, try on. it, them లాంటి సర్వనామం ఎక్కడ పెట్టాలో కూడా తెలుసుకుంటారు: put it on.
ముఖ్యమైన ఆలోచన
Phrasal verb అంటే ఒక క్రియ + ఒక చిన్న పదం: up, down, on, off, out, back. ఆ చిన్న పదాన్ని particle అంటారు. రెండూ కలిసి ఒకే క్రియలా పనిచేస్తాయి, వాటికి ఒక సొంత అర్థం ఉంటుంది.
రంగులు కలపడం ఊహించుకోండి. నీలం + పసుపు = “నీలంపసుపు” కాదు – ఆకుపచ్చ వస్తుంది. Phrasal verbs కూడా అంతే. give + up అంటే “పైకి ఇవ్వడం” కాదు. give up అంటే “ప్రయత్నం ఆపేయడం” లేదా “ఒక అలవాటు మానేయడం”.
కొన్నిటి అర్థం సులభంగా ఊహించవచ్చు: sit down, come back. కొన్నిటిది కాదు: give up, find out. అందుకే ప్రతి phrasal verb ని ఒకే పదంలా, దాని అర్థం, ఒక ఉదాహరణతో కలిపి నేర్చుకోండి.
తెలుగు, ఇంగ్లీష్ పోలిక
మంచి వార్త: తెలుగులో కూడా రెండు భాగాల క్రియలు ఉన్నాయి: “లేచి నిలబడు”, “తిరిగి వచ్చు”, “బయటికి వెళ్ళు”, “వేసుకుని చూడు”. అంతేకాదు, మనం మాటల్లో చాలా ఇంగ్లీష్ particles ని నేరుగా వాడతాం: “లైట్ ఆన్ చేయి”, “ఫ్యాన్ ఆఫ్ చేయి”, “నిన్ను పికప్ చేసుకుంటా”. ఇవి phrasal verbs అర్థాన్ని గుర్తుంచుకోవడానికి బాగా సహాయపడతాయి.
కానీ మూడు చోట్ల తేడా ఉంది. మొదటిది: తెలుగులో “లేవడం” నిద్ర లేవడానికీ (wake up), మంచం దిగడానికీ (get up), కుర్చీ నుంచి లేవడానికీ (stand up) వస్తుంది; ఇంగ్లీషులో మూడు వేరు క్రియలు. రెండోది: తెలుగులో “ఆన్ చేయి” లో పని చేసేది “చేయి”; అందుకే ఇంగ్లీషులో on / off ఒంటరిగా క్రియలా వాడేస్తాం. ఇంగ్లీషులో క్రియ తప్పనిసరి: turn on, switch off. మూడోది: తెలుగులో సర్వనామం క్రియకు ముందు వస్తుంది (“దాన్ని వేసుకో”), లేదా అసలు రాదు (“వేసుకో”); ఇంగ్లీషులో సర్వనామం క్రియ, particle మధ్యలో వస్తుంది: put it on.
| తెలుగు | ఇంగ్లీష్ | తేడా ఏమిటి? |
|---|---|---|
| సాధారణంగా ఆరింటికి నిద్ర లేస్తాను, కానీ ఆరున్నర వరకు మంచం దిగను. | I usually wake up at six, but I don't get up until half past. | “లేవడం” → wake up (మెలకువ) / get up (మంచం దిగడం) |
| చదవడానికి అతను కళ్ళజోడు పెట్టుకుంటాడు. | He puts on his glasses to read. | “పెట్టుకోవడం, వేసుకోవడం” → put on |
| లైట్ వేస్తావా? ఇక్కడ చీకటిగా ఉంది. | Can you turn on the light? It's dark in here. | “వేయడం / ఆన్ చేయడం” → turn on, on ఒక్కటే కాదు |
| చివరి రైలు ఎన్నింటికో తెలుసుకోవాలి. | I need to find out the time of the last train. | “తెలుసుకోవడం” → find out |
| మా నాన్న పదేళ్ళ క్రితం సిగరెట్ మానేశారు. | My dad gave up smoking ten years ago. | “మానేయడం” → give up + -ing రూపం |
| నా ఫోన్ కోసం వెతుకుతున్నాను. | I'm looking for my phone. | “కోసం వెతకడం” → look for – ఇక్కడ రెండు భాషలూ ఒకేలా |
| నీ కోటు కుర్చీ మీద ఉంది. వేసుకో. | Your coat is on the chair. Put it on. | తెలుగులో సర్వనామం అక్కర్లేదు; ఇంగ్లీషులో it మధ్యలో |
క్లుప్తంగా: తెలుగు “లేవడం”, “ఆన్ చేయడం” ని పదం పదంగా అనువదించకండి – ప్రతి phrasal verb ని దాని అర్థంతో నేర్చుకోండి. సర్వనామం ఉంటే దాన్ని మధ్యలో పెట్టండి: put it on, turn it off.
రూపం
కర్మ లేని phrasal verbs
| Phrasal verb | అర్థం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| get up | మంచం దిగడం | I get up at seven. |
| wake up | నిద్ర లేవడం, మెలకువ రావడం | I woke up at six. |
| go out | బయటికి వెళ్ళడం (సరదాగా) | Let's go out tonight. |
| come back | తిరిగి రావడం | She came back at midnight. |
| sit down / stand up | కూర్చోవడం / లేచి నిలబడటం | Please sit down. |
కర్మ ఉన్న phrasal verbs (put on, turn off, pick up, try on…) – నామవాచకం: రెండు చోట్లలో దేనిలోనైనా; సర్వనామం: మధ్యలో మాత్రమే
| నామవాచకంతో | సర్వనామంతో (it, them, me…) |
|---|---|
| Put on your coat. / Put your coat on. | Put it on. |
| Turn off the lights. / Turn the lights off. | Turn them off. |
| Pick up the box. / Pick the box up. | Pick it up. |
| Try on these shoes. / Try these shoes on. | Try them on. |
Look for, look at – కర్మ ఎప్పుడూ for / at తర్వాత వస్తుంది, సర్వనామం అయినా సరే: I'm looking for my keys. I'm looking for them. (ఎందుకు? చూడండి B1-28.)
Past Simple రూపాలు – క్రియ మాత్రమే మారుతుంది, particle అలాగే ఉంటుంది: get up → got up, wake up → woke up, put on → put on, take off → took off, come back → came back, sit down → sat down, stand up → stood up, find out → found out, give up → gave up.
వాడుక
1పొద్దున, సాయంత్రం దినచర్య
చాలా phrasal verbs రోజువారీ జీవితాన్ని వివరిస్తాయి. తేడా గమనించండి: wake up (కళ్ళు తెరుచుకుంటాయి), తర్వాత get up (మంచం దిగుతారు).
2Sit down, stand up
వీటికి కర్మ లేదు. తరచుగా సూచనల్లో, ఆజ్ఞల్లో వాడతాం.
3Look for, look at
Look for = దొరకడానికి ప్రయత్నించడం, వెతకడం. Look at = దేని వైపైనా కళ్ళు తిప్పడం, చూడటం. కర్మ ఎప్పుడూ for లేదా at తర్వాత వస్తుంది.
4Find out, give up, pick up, fill in, try on
ఈ క్రియలు రోజువారీ పరిస్థితుల్లో చాలా ఎక్కువగా వస్తాయి.
5సర్వనామం మధ్యలో
put on, take off, turn on, turn off, pick up, fill in, try on తో సర్వనామం (it, them, me, her…) ఎప్పుడూ క్రియ, particle మధ్యలో వస్తుంది. నామవాచకం రెండు చోట్లలో దేనిలోనైనా రావచ్చు.
సాధారణ తప్పులు
తెలుగు మాట్లాడేవారికి ఉచ్చులు
1. “ఫ్యాన్ ఆన్ చేయి”, “లైట్ ఆఫ్ చేయి” → on the fan, off the light. తెలుగులో మనం ఇంగ్లీష్ on / off తీసుకుని దానికి “చేయి” కలుపుతాం: “ఫ్యాన్ ఆన్ చేయి”, “ఇన్వర్టర్ ఆఫ్ చేశావా?”. ఇంగ్లీషులోకి తిరిగి వెళ్ళేటప్పుడు “చేయి” పోతుంది, on / off ఒంటరిగా క్రియ స్థానంలో మిగులుతాయి. భారతీయ ఇంగ్లీషులో ఇది బాగా వినిపిస్తుంది, కానీ on / off క్రియలు కావు: turn on / switch on, turn off / switch off.
2. “తనని పికప్ చేసుకుంటావా?” → pick up her. తెలుగులో “పికప్” ఒకే పదంలా వాడతాం, సర్వనామం దానికి ముందు వస్తుంది: “నిన్ను పికప్ చేస్తా”, “అమ్మని డ్రాప్ చేశాను”. అందుకే ఇంగ్లీషులో pick up ని విడదీయకుండా సర్వనామాన్ని చివర పెట్టేస్తాం. కానీ సర్వనామం మధ్యలోనే వస్తుంది: pick you up, pick her up.
3. “తిరిగి వెనక్కి వస్తాను” → return back. తెలుగులో “తిరిగి వచ్చు”, “వెనక్కి వచ్చు” రెండు భాగాల క్రియలు, కొన్నిసార్లు రెండూ కలిపి అంటాం. భారతీయ ఇంగ్లీషులో దీని నుంచి return back వస్తుంది. కానీ return అంటేనే “తిరిగి రావడం”, back అదనం. phrasal verb కావాలంటే come back, ఒక్క పదం కావాలంటే return.
కలపకండి
wake up, get up – Wake up = నిద్ర లేవడం, మెలకువ రావడం. Get up = మంచం దిగడం. తెలుగులో రెండిటికీ “లేచాను” అనవచ్చు.
look for, find – Look for పని (వెతకడం). Find ఫలితం (దొరకడం). తెలుగులో కూడా: “వెతకడం”, “దొరకడం” – ఇక్కడ రెండు భాషలూ ఒకేలా.
put on, wear – Put on ఒక పని (ఒక క్షణం). Wear ఒక స్థితి (బట్టలు ఒంటి మీద ఉన్నాయి). తెలుగులో “వేసుకుంది” రెండిటికీ రావచ్చు; స్థితికి “వేసుకుని ఉంది”.
Phrasal verbs: తర్వాతి అడుగులు – ఏ phrasal verbs విడిపోతాయి, మూడు పదాల phrasal verbs (look forward to), డిక్షనరీలో వాటిని ఎలా చూడాలి – ఇవి B1-28 పాఠంలో ఉన్నాయి. Particles అర్థాల గురించి (up = పూర్తి కావడం, off = వెళ్ళిపోవడం…) B2-25 పాఠంలో ఉంది.
స్పెల్లింగ్, ఉచ్చారణ
- Phrasal verb లో ఒత్తిడి సాధారణంగా particle మీద: get up, sit down, give up. సర్వనామం ఉన్నా ఒత్తిడి particle మీదే: put it on.
- పదాలను కలిపి పలకండి: get up, pick it up, turn it off ఒకే పదంలా వినిపిస్తాయి – “గెట్ అప్” అని రెండు ముక్కలుగా కాదు. చాలామంది తెలుగు మాట్లాడేవాళ్ళు ప్రతి పదం చివర అచ్చు చేరుస్తారు; ఇక్కడ get చివరి /t/ నేరుగా up లోకి కలిసిపోవాలి.
- up లో అచ్చు /ʌ/ – చిన్నది, వదులుగా, పెదవులు గుండ్రంగా కాదు. తెలుగు “అ” కి దగ్గరగా ఉంటుంది, కానీ “ఉ” కాదు.
- wake up, wear /w/ తో మొదలవుతాయి: పెదవులు గుండ్రంగా చేయండి, పళ్ళు కింది పెదవిని తాకకూడదు. తెలుగు “వ” లా పళ్ళు తగిలితే అది /v/ లా వినిపిస్తుంది.
- ఫారం విషయంలో బ్రిటిష్ ఇంగ్లీషులో fill in, అమెరికన్ ఇంగ్లీషులో fill out సాధారణం.
- లైట్లు, యంత్రాల కోసం switch on / switch off అర్థం turn on / turn off లాంటిదే; switch బ్రిటిష్ ఇంగ్లీషులో ఎక్కువ.
బంగారు సూత్రం
ప్రతి phrasal verb ని ఒకే పదంలా, దాని అర్థంతో నేర్చుకోండి – తెలుగు క్రియను పదం పదంగా అనువదించకండి. on / off ఒంటరిగా క్రియ కాదు: turn on, turn off. సర్వనామం ఉంటే మధ్యలో పెట్టండి: put it on, turn them off – కానీ look for it.
అభ్యాసం
A. రూపం
phrasal verb సరైన రూపంతో వాక్యాలను పూర్తి చేయండి, లేదా నామవాచకానికి బదులు సర్వనామం పెట్టండి.
-
I (wake up) at six this morning. (past)
-
She (put on) her coat and left. (past)
-
నామవాచకానికి బదులు సర్వనామం పెట్టండి: Turn off the TV.
-
నామవాచకానికి బదులు సర్వనామం పెట్టండి: Pick up your toys.
-
నామవాచకానికి బదులు సర్వనామం పెట్టండి: I'm looking for my glasses.
-
ఖాళీ నింపండి: My grandfather gave smoking last year.
B. అర్థం
సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి.
-
సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి: You need to … the opening times before you go.
-
సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి: I … in the night because of the storm, but I stayed in bed.
-
సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి: Can I … these jeans before I buy them?
-
ఏ phrasal verb అర్థం "return"? …
C. తప్పును కనుక్కోండి
ప్రతి వాక్యంలో ఒక తప్పు ఉంది లేదా వాక్యం సరైనదే. సరిచేసిన వాక్యం రాయండి లేదా correct అని రాయండి.
-
It's cold. Put on it.
-
Can you turn off them?
-
I'm looking my wallet.
-
Please fill in this form.
D. సందర్భంలో
కింది పేరాలోని ఖాళీలను నింపండి.
Every day I 15 up at 6.30 when my alarm rings, but I usually stay in bed for ten minutes. Then I 16 up, have a shower and 17 on my clothes. Yesterday I couldn't find my keys. I looked 18 them everywhere! Finally, I found them in my coat pocket. When I got to work, I 19 on my computer and checked my emails.
E. మీ సొంత వాక్యాలు
మీ రోజు, మీ అలవాట్ల గురించి ఇంగ్లీషులో రాయండి.
-
phrasal verbs తో మీ పొద్దున దినచర్య గురించి మూడు వాక్యాలు రాయండి.
-
మీరు మానేసిన లేదా మానేయాలనుకుంటున్న ఒక అలవాటు గురించి రాయండి.
F. కలగలుపు పునశ్చరణ
ముందు పాఠాల్లో నేర్చుకున్నది మళ్ళీ సాధన చేయండి.
-
A2-31 Good At, Afraid Of, Listen To: పదాల తర్వాత సరైన Preposition తెలుగులో We waited the bus for half an hour.
-
A2-33 Who Called You? Who Did You Call? కర్త, కర్మ ప్రశ్నలు తెలుగులో సులభంగా Who (turn off) the lights? It's so dark! (past)
-
A2-28 Used To: “చేసేవాడిని”, “ఉండేది” – ఇంగ్లీషులో గతపు అలవాట్లు I (get up) early, but now I work from home. used to వాడండి.
-
A1-22 Present Continuous తెలుగులో: I'm working – ఇప్పుడు జరుగుతున్న పని ఇంగ్లీషులో Be quiet! The baby (sleep).
సమాధానాలు
A. రూపం
- woke … up
- put … on
- Turn it off.
- Pick them up.
- I'm looking for them.
- up
B. అర్థం
- find out
- woke up
- try on
- come back
C. తప్పును కనుక్కోండి
- It's cold. Put it on.
- Can you turn them off?
- I'm looking for my wallet.
- ✓ Please fill in this form.
D. సందర్భంలో
- wake
- get
- put
- for
- turned / switched
E. మీ సొంత వాక్యాలు
- I wake up at seven. I get up at quarter past. I put on my running shoes and go out for a run.
- I gave up sugar in my coffee last year.
F. కలగలుపు పునశ్చరణ
- for
- turned off
- used to get up
- is sleeping / 's sleeping
