Still, yet, already, even, only, also. մակբայի տեղը նախադասության մեջ
Still, Yet, Even, Only, Also: Adverb Position
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք still, already, also, even, only և no longer կարճ մակբայները դնել նախադասության մեջտեղում, ընտրել still-ի, yet-ի և already-ի միջև, ասել, որ ինչ-որ բան դադարել է (not… any more, no longer), և even-ով ու only-ով ցույց տալ այն բառը, որը նկատի ունեք։
Հիմնական գաղափար
Անգլերենում շատ կարճ մակբայներ սիրում են նստել մեկ հատուկ տեղում՝ նախադասության միջին նստատեղին։ Այս տեղը արդեն գիտեք always, usually, never բառերից (A1-15)։ Այն գտնվում է՝
- հիմնական բայից առաջ. She still lives with her parents.
- be-ից հետո. She's still at work.
- առաջին օժանդակ կամ եղանակավորող բայից հետո. I've already eaten. You can also pay by card.
Մի բան երբեք չի լինում. մակբայը չի նստում բայի և նրա խնդրի միջև. ասեք She also plays the piano, ոչ թե She plays also the piano։
Մի քանի բառ այլ տեղեր է նախընտրում։ Yet, too, as well և any more սովորաբար վերջում են։ Իսկ even-ը և only-ն հատուկ են. դրանք ցուցիչի պես են աշխատում։ Տեղափոխեք դրանք, և ցույց կտաք ուրիշ բառ, իսկ իմաստը կփոխվի. Only I saw her (ուրիշ ոչ ոք նրան չտեսավ), թե I saw only her (ես ուրիշ ոչ ոքի չտեսա)։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում բառակարգն ազատ է. «նաև», «էլ», «դեռ», «արդեն» բառերը կարող են կանգնել տարբեր տեղերում, և ոչինչ չի փչանում՝ «Նա նվագում է նաև դաշնամուր», «Նա նաև դաշնամուր է նվագում»։ Անգլերենում տեղը ֆիքսված է. միջին նստատեղ, բայց երբեք բայի և խնդրի միջև։
Երկրորդ մեծ տարբերությունը բառերի մեջ է։ Հայերեն «դեռ»-ը ծածկում է և՛ still-ը («Դեռ անկողնում է» = still), և՛ yet-ը («Դեռ չեմ որոշել» = yet)։ Անգլերենում հաստատական նախադասության մեջ միայն still է, իսկ ժխտականում երկու ձև կա. I haven't decided yet (չեզոք) և I still haven't decided (անհամբերություն)։ «Արդեն»-ը սովորաբար already է, բայց «արդեն չ-» կապակցությունը («Արդեն այնտեղ չեմ ապրում») already չէ. դա not… any more / no longer է։ Եվ «այլևս»-ը հայերենում ժխտական բայի հետ է («Այլևս չեմ ծխում»), իսկ անգլերեն no longer-ն ինքն արդեն ժխտական է, ուստի բայը հաստատական է. I no longer smoke։ Լավ լուր. «միայն»-ը և «նույնիսկ»-ը հայերենում էլ դնում ենք այն բառից առաջ, որը ցույց ենք տալիս. այստեղ նույնն է։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Նվագում է նաև դաշնամուր։ | She also plays the piano. | մակբայը բայից առաջ, ոչ թե խնդրից առաջ |
| Դեռ անկողնում է։ | He's still in bed. | հաստատական → still |
| Դեռ չեմ որոշել։ | I haven't decided yet. | ժխտական, չեզոք → yet վերջում |
| Մինչև հիմա էլ չեմ վճարել։ | I still haven't paid. | անհամբերություն → still օժանդակ բայից առաջ |
| Արդեն կարդալ գիտի։ | She can already read. | այստեղ նույնն է. «արդեն» = already |
| Արդեն այնտեղ չեմ ապրում։ | I don't live there any more. | «արդեն չ-» → not… any more |
| Այլևս չի աշխատում այնտեղ։ | He no longer works there. | no longer + հաստատական բայ |
| Միայն Մարիան է թեյ խմում։ | Only Maria drinks tea. | այստեղ նույնն է. «միայն»-ը ցույց տվող բառից առաջ |
| Եղբորս էլ բերե՞մ։ | Can I bring my brother as well? | «էլ» → too / as well վերջում |
Կարճ ասած՝ կարճ մակբայները դրեք միջին նստատեղին և երբեք՝ բայի ու խնդրի միջև. «դեռ»-ը հաստատականում still է, ժխտականում՝ yet (վերջում) կամ still (օժանդակ բայից առաջ), իսկ «արդեն չ-»-ն ու «այլևս չ-»-ն՝ not… any more կամ no longer։
Կառուցվածք
Միջին նստատեղ
| Բայը նախադասության մեջ | Տեղը | Օրինակ |
|---|---|---|
| մեկ հիմնական բայ | դրանից առաջ | She still works here. / I also play tennis. |
| be (հիմնական բայ) | դրանից հետո | He's already at the airport. / It's no longer open. |
| օժանդակ / եղանակավորող բայ + հիմնական բայ | առաջին օժանդակ բայից հետո | I have already paid. / We can even stay longer. |
| ժխտական օժանդակ բայ + still | still-ը դրանից առաջ | I still haven't finished. |
Վերջում
| Բառ | Օրինակ |
|---|---|
| yet (ժխտական, հարց) | Have you finished yet? / I haven't finished yet. |
| any more / any longer (ժխտական) | She doesn't live here any more. |
| too / as well | I play tennis too. / I play tennis as well. |
| already (հնարավոր է նաև վերջում) | Are you leaving already? |
Still, yet, already. իմաստը
| Բառ | Իմաստը | Սովորական նախադասության տեսակը |
|---|---|---|
| still | վիճակը շարունակվում է, գուցե սպասվածից երկար | հաստատական, հարց. ժխտական օժանդակ բայից առաջ՝ զարմանք կամ անհամբերություն |
| yet | սպասված բանը մինչև հիմա չի եղել | ժխտական, հարց |
| already | ինչ-որ բան եղել է սպասվածից շուտ | հաստատական (հարցերում՝ զարմանք) |
| not… any more / any longer | վիճակը դադարել է | ժխտական |
| no longer | վիճակը դադարել է (ավելի պաշտոնական) | հաստատական բայ |
Any more-ը հաճախ գրվում է anymore, հատկապես ամերիկյան անգլերենում։
Գործածություն
1Միջին նստատեղի կանոնը
Still, already, also, even, just, only և no longer կարճ մակբայները դրվում են հիմնական բայից առաջ, be-ից հետո կամ առաջին օժանդակ բայից հետո։ Դրանք չեն դրվում բայի և խնդրի միջև։ Հաճախականության մակբայները (A1-15) նույն տեղն են զբաղեցնում, ներառյալ rarely-ն և նրա ավելի պաշտոնական զույգը՝ seldom-ը։
2still, yet և already
Still = ինչ-որ բան շարունակվում է։ Yet = ինչ-որ բանի սպասում ենք, բայց մինչև հիմա չի եղել. սովորաբար դրվում է ժխտական նախադասությունների և հարցերի վերջում (պաշտոնական անգլերենում հնարավոր է նաև I haven't yet decided)։ Already = սպասվածից շուտ։ Still-ը ժխտական օժանդակ բայից առաջ զարմանք կամ անհամբերություն է ցույց տալիս։ Already-ն և yet-ը Present Perfect-ի (ներկա կատարյալ) հետ տե՛ս A2-17։
3not… any more, not… any longer, no longer
Սրանք ասում են, որ վիճակը դադարել է։ Not… any more և not… any longer ձևերը դրվում են ժխտական նախադասության վերջում։ No longer-ը ավելի պաշտոնական է. այն միջին նստատեղին է, և բայը հաստատական է։ Հայերենում այստեղ ասում ենք «այլևս չ-» կամ «արդեն չ-»։
4even. ինչ-որ զարմանալի բան
Even-ը ցույց է տալիս, որ ինչ-որ բան զարմանալի է կամ սպասվածից ավելին է։ Միջին նստատեղին այն սովորաբար վերաբերում է բային կամ դրանից հետո եկողին. ենթակայից կամ այլ բառից առաջ այն ցույց է տալիս հենց այդ բառը։ Not even / didn't even = նույնիսկ այս փոքր բանը, որին սպասում էիք, չեղավ։
5only. ցուցիչը տեղափոխելիս
Only-ն ցույց է տալիս այն բառը, որի վրա կենտրոնանում է, և իմաստը փոխվում է դրա տեղի հետ։ Գրավոր խոսքում only-ն դրեք հենց այն բառից առաջ, որը նկատի ունեք։ Բանավոր խոսքում only-ն սովորաբար միջին նստատեղին է, իսկ շեշտն է ցույց տալիս իմաստը։
6also, too, as well
Also-ն միջին նստատեղին է։ Too-ն և as well-ը նախադասության վերջում են և ավելի տարածված են բանավոր խոսքում։ Տե՛ս A1-29։ Հայերեն «էլ»-ը հաճախ համապատասխանում է too / as well-ին։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Արդեն չ-» → already + ժխտում. Հայերենում ասում ենք «Կոնտակտային ոսպնյակներից հետո քեռիս արդեն ակնոց չի կրում»։ «Արդեն»-ը թարգմանում ենք already, բայց այստեղ իմաստը «դադարել է» է. անգլերենում not… any more կամ no longer։
2. «Դեռ» → yet հաստատականում, «դեռ չի» → hasn't still. «Դեռ»-ը և՛ still է, և՛ yet։ «Դեռ անձրև է գալիս, անձրևանոց վերցրու», «Դեռ չե՞ք որոշել, թե ամռանն ուր եք գնալու»։ Հաստատական նախադասությունում միայն still, իսկ ժխտականում still-ը դրվում է օժանդակ բայից առաջ կամ yet-ը՝ վերջում։
3. «Նաև» բայի և խնդրի միջև. Հայերենում «Մարիամը բերեց նաև մի մեծ ձմերուկ» բնական է, որովհետև բառակարգն ազատ է։ Անգլերենում also-ն չի կարող կանգնել բայի և խնդրի միջև. այն դրվում է հիմնական բայից առաջ։
4. «Այլևս չ-» → no longer + ժխտական բայ. Հայերենում «այլևս»-ին միշտ ժխտական բայ է պետք. «Իմ հին նոութբուքն այլևս չէր կարողանում նոր խաղերը բացել»։ Եթե «այլևս»-ը թարգմանում եք no longer, բայը պետք է հաստատական լինի. երկու ժխտում անգլերենում չի լինում։
Մի՛ շփոթեք
still, թե yet – Երկուսն էլ «մինչև հիմա»-ի մասին են։ Still-ը ասում է, որ վիճակը շարունակվում է, yet-ը՝ որ սպասված բանը չի եղել։ Still + ժխտականը ավելի անհամբեր է հնչում։ Հայերենում երկուսն էլ «դեռ» են։
Only I…, թե I only… – Only-ի տեղափոխությունը փոխում է իմաստը։
already, թե all ready – Already = սպասվածից շուտ, all ready = լիովին պատրաստ (all + ածական)։
Only-ն, even-ը և also-ն պաշտոնական գրավոր խոսքում տե՛ս C2-06։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- already-ն մեկ բառ է՝ մեկ l-ով, all ready-ն՝ երկու բառ։
- any more (երկու բառ) ստանդարտ է բրիտանական անգլերենում, anymore (մեկ բառ)՝ ամերիկյանում։ Երկուսն էլ ճիշտ են։
- yet /jet/. ինչպես yes-ը, միայն վերջում s-ի փոխարեն t։ Սկզբի /j/-ը հայերեն «յ»-ն է. այստեղ դժվարություն չկա։ even /ˈiːvn/. «EE-vn», երկար /iː/, և v-ի ու n-ի միջև «ը» մի՛ ավելացրեք։ only /ˈəʊnli/ (UK), /ˈoʊnli/ (US). «OHN-lee», սկզբում երկբարբառ, ոչ թե մաքուր «օ»։
- Even և only բառերում շեշտը առաջին վանկին է, already-ում՝ երկրորդին (al-READ-y). հայերենում շեշտը վերջին վանկին է, ուստի մի՛ ասեք «օնլի́»։
- Բանավոր խոսքում շեշտվում է այն բառը, որը only-ն կամ even-ը ցույց է տալիս. I only had a ticket / Even my grandmother has one։
Ոսկե կանոն
Կարճ մակբայները դրեք միջին նստատեղին. հիմնական բայից առաջ, be-ից հետո, առաջին օժանդակ բայից հետո, բայց երբեք բայի և խնդրի միջև։ Yet, any more, too և as well սովորաբար վերջում են։ Only-ն և even-ը դրեք այն բառի կողքին, որը ցույց եք տալիս, հատկապես գրավոր խոսքում։ Եվ հիշեք. «դեռ»-ը հաստատականում still է, իսկ «արդեն / այլևս չ-»-ն՝ not… any more / no longer։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Մակբայը դրեք ճիշտ տեղում կամ վերաշարադրեք նախադասությունը։
-
Նախադասության մեջ դրեք still: She lives in the same flat.flat (UK) = apartment (US)
-
Նախադասության մեջ դրեք already: I've booked the tickets.
-
Նախադասության մեջ դրեք also: He can play the guitar.
-
Նախադասության մեջ դրեք still: They haven't replied.
-
Վերաշարադրեք no longer-ով: She doesn't work here any more.
-
Վերաշարադրեք any more-ով: The café is no longer open.
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Have you sent the email …?
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: It's midnight and the neighbours are … having a party.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: "Lunch?" "No, thanks. I've … eaten."
-
Ո՞ր նախադասությունն է նշանակում «ուրիշ ոչ ոք չեկավ»:
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: He didn't … say thank you.
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
I like also jazz.
-
I don't work there no longer.
-
My parents still haven't sold their old car.
-
Is the bus yet here?
D. Համատեքստում
Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Բառերը՝ still, any more, yet, already, too, even (միևնույն բառը կարող եք օգտագործել մեկից ավելի անգամ)։
Ben: Do you 16 live in that flat near the station?
Ella: No, I don't live there 17. I moved in March.
Ben: Oh! Have you unpacked everything 18?
Ella: Not really. I've 19 got boxes everywhere. But I've 20 painted the kitchen — and I only moved in two weeks ago! And I've bought a new sofa 21.
Ben: Wow, you've been busy. I haven't 22 painted my bedroom yet, and I moved two years ago!
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով ձեր մասին։
-
Գրեք երկու նախադասություն ձեր կյանքի մասին. մի բան, որ շարունակում եք անել, և մի բան, որ դադարել եք անել։
-
Գրեք մեկ նախադասություն even-ով ինչ-որ զարմանալի բանի մասին։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A1-15 Always, usually, never. հաճախականության մակբայները հայերենով Նախադասության մեջ դրեք never: She is late for work.
-
A2-17 Present Perfect. just, already, yet հայերենով I haven't finished my homework ___. …
-
A2-19 Present Perfect, թե Past Simple. տարբերությունը հայերենով I (see) that film last week.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- She still lives in the same flat.
- I've already booked the tickets. / I've booked the tickets already.
- He can also play the guitar.
- They still haven't replied.
- She no longer works here.
- The café isn't open any more. / The café is not open any more. / The café isn't open anymore.
B. Իմաստ
- yet
- still
- already
- Only Tom came to the party.
- even
C. Գտեք սխալը
- I also like jazz. / I like jazz too. / I like jazz as well.
- I don't work there any longer. / I don't work there any more. / I no longer work there.
- ✓ My parents still haven't sold their old car.
- Is the bus here yet? / Is the bus still here? / Is the bus here already?
D. Համատեքստում
- still
- any more / anymore / any longer
- yet / already
- still
- already / even
- too / as well
- even
E. Ձեր հերթն է
- I still play football on Sundays. I don't eat meat any more.
- My dog is very clever — he can even open the fridge.
F. Խառը կրկնություն
- She is never late for work.
- yet
- saw
