SlowingoՔերականություն
B1 22 / 39

Relative Clauses. whose, where, when և դերանվան բացթողումը հայերենով

Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք կազմել որոշիչ հարաբերական նախադասություններ whose, where, when և why բառերով, բաց թողնել հարաբերական դերանունը, երբ այն խնդիր է, և նախդիրը դնել նախադասության վերջում։

Հիմնական գաղափար

Որոշիչ հարաբերական նախադասությունը (defining relative clause) փոքրիկ նախադասություն է գոյականից հետո, որը ճշգրիտ ասում է, թե որ մեկի մասին է խոսքը. the woman who lives next door, the café where we met։ Առանց դրա լսողը կհարցնի. «Ո՞ր կինը։ Ո՞ր սրճարանը»։

Պատկերացրեք երկու նախադասություն՝ միացված շղթայով (zip). This is the café. We met there. Շղթան փակվում է, կրկնվող there-ն ընկնում է, և նրա տեղը զբաղեցնում է where հարաբերական բառը. This is the café where we met. Յուրաքանչյուր հարաբերական բառ փոխարինում է մեկ բանի. who / which / that՝ մարդու կամ իրի A2-29, whose՝ ստացական ձևի (his, her, its, their), where՝ տեղի (there, in it), when՝ ժամանակի (then, on that day), why՝ պատճառի։

Քանի որ հարաբերական բառն արդեն զբաղեցրել է այդ տեղը, ուրիշ ոչինչ այն չի կարող կրկին լրացնել. the book that I bought it սխալ է։ Իսկ երբ հարաբերական բառը խնդիր է, անգլերենը հաճախ այն ընդհանրապես բաց է թողնում. the book I bought։

Հայերեն և անգլերեն

Հայերենն էլ ունի հարաբերական բառեր՝ «ով», «որը», «որի» (= whose), «որտեղ» (= where), «երբ» (= when)։ Այստեղ շատ բան նույնն է։ Բայց երեք տարբերություն կա։

Առաջին. խոսակցական հայերենում հաճախ օգտագործում ենք անփոփոխ «որ»-ը և ստացական ձևը թողնում ենք տեղում. «Մի ընկեր ունեմ, որ քույրը բժիշկ է»։ Անգլերենում սա դառնում է a friend that his sister…, ինչը սխալ է. պետք է whose։ Երկրորդ. հայերենում հարաբերական նախադասությունը միշտ ստորակետով է առանձնանում («Գիրքը, որ կարդում եմ, հրաշալի է»), և «որ»-ը չի կարելի բաց թողնել։ Անգլերենում որոշիչ նախադասությունը ստորակետ չունի, իսկ խնդիր դերանունը կարելի է բաց թողնել. The book I'm reading is brilliant. Երրորդ. հայերենում կապը գնում է հարաբերական բառի հետ սկիզբ («տղան, ում մասին պատմում էի»), իսկ առօրյա անգլերենում նախդիրը մնում է վերջում. the guy I was telling you about։

ՀայերենԱնգլերենԻնչն է տարբեր
Ընկեր ունեմ, որի քույրը նոր հիվանդանոցում է աշխատում։I've got a friend whose sister works at the new hospital.«որի» → whose. այստեղ նույնն է
(խոսակցական) Ընկեր ունեմ, որ քույրը……a friend whose sister…«որ + քույրը» → whose, ոչ թե that his sister
Սա այն ռեստորանն է, որտեղ առաջին ժամադրությունն ենք ունեցել։This is the restaurant where we had our first date.«որտեղ» → where. այստեղ նույնն է
Գիրքը, որ հիմա կարդում եմ, հրաշալի է։The book I'm reading at the moment is brilliant.ստորակետներ չկան, իսկ խնդիր դերանունը կարելի է բաց թողնել
Այն տղան է, ում մասին պատմում էի։That's the guy I was telling you about.կապը՝ սկզբում, նախդիրը՝ վերջում
Հիշո՞ւմ ես այն օրը, երբ Վենետիկում մոլորվեցինք։Do you remember the day when we got lost in Venice?«երբ» → when. այստեղ նույնն է

Կարճ ասած՝ «որի» → whose, «որտեղ» → where, «երբ» → when, բայց անգլերենում որոշիչ նախադասությունը ստորակետ չունի, «որ»-ը (խնդիր) կարելի է բաց թողնել, իսկ նախդիրը սովորաբար գնում է վերջ։

Կառուցվածք

Հարաբերական բառեր

ԲառՓոխարինում էՕրինակ
who / thatմարդու (ենթակա կամ խնդիր)the man who called
which / thatիրի (ենթակա կամ խնդիր)the bus that goes to the airport
whosehis / her / its / their + գոյականthe girl whose bike was stolen
wherethere / in it / at it… (տեղ)the hotel where we stayed
whenthen / on that day… (ժամանակ)the year when we met
whyfor that reasonthe reason why I left
whomմարդ որպես խնդիր (պաշտոնական)the candidate whom we interviewed

Նախադասության կազմում

Երկու նախադասությունՄեկ նախադասություն
That's the man. His dog bit me.That's the man whose dog bit me.
This is the café. We met there.This is the café where we met.
I remember the day. We moved on that day.I remember the day (when) we moved.
She's the person. I spoke to her.She's the person (who / that) I spoke to.

Ենթակա՞, թե խնդիր։ Կարո՞ղ եմ դերանունը բաց թողնել

Դերանվան դերըՕրինակԲաց թողնե՞լ
ենթակաthe man who called youՈչ
խնդիրthe man (who) you calledԱյո

Ստուգում. եթե հարաբերական բառից անմիջապես հետո նոր ենթակա է գալիս (who you called), դերանունը խնդիր է և կարելի է բաց թողնել։

Գործածություն

1Whose. պատկանելություն

Whose-ը փոխարինում է his, her, its, their բառերին, և դրանից հետո միշտ գոյական է գալիս։ Այն աշխատում է մարդկանց, ինչպես նաև իրերի, ընկերությունների և վայրերի համար։

I've got a friend whose sister works at the new hospital.
Ընկեր ունեմ, որի քույրը նոր հիվանդանոցում է աշխատում։
«որի քույրը» → whose sister
We need a babysitter whose English is really good.
Մեզ պետք է դայակ, որի անգլերենը շատ լավն է։
Students whose essays are late will lose marks.
Այն ուսանողները, որոնց շարադրությունները կուշանան, միավորներ կկորցնեն։
marks (UK), points (US)
It's a company whose products are sold all over the world.
Դա ընկերություն է, որի արտադրանքը վաճառվում է ամբողջ աշխարհում։
whose՝ իրի համար

2Where. տեղեր

Where-ին ծանոթացաք A2-29 դասում. ահա հիմնական ստուգումը։ Where օգտագործեք, երբ նախադասությունը առանց տեղի արդեն ամբողջական է. we stayed ✓, I can work quietly ✓։ Եթե բային տեղը պետք է որպես խնդիր (visit, see, like), դրա փոխարեն օգտագործեք that / which կամ ոչինչ։ Where նշանակում է «in / at / on which»։

This is the restaurant where we had our first date.
Սա այն ռեստորանն է, որտեղ առաջին ժամադրությունն ենք ունեցել։
Do you know a shop where I can buy a good umbrella?
Գիտե՞ս մի խանութ, որտեղ կարող եմ լավ անձրևանոց գնել։
The village where my grandparents lived has changed a lot.
Գյուղը, որտեղ ապրում էին պապիկս ու տատիկս, շատ է փոխվել։
անգլերենում ստորակետ չկա
I need a room where I can work quietly.
Ինձ սենյակ է պետք, որտեղ կարող եմ հանգիստ աշխատել։

3When. ժամանակ

When օգտագործեք ժամանակ ցույց տվող գոյականից հետո (day, year, time, moment)։ Կարող եք նաև օգտագործել that կամ բառը բաց թողնել։

Do you remember the day when we got lost in Venice?
Հիշո՞ւմ ես այն օրը, երբ Վենետիկում մոլորվեցինք։
Summer is the time when hotels are most expensive.
Ամառն այն ժամանակն է, երբ հյուրանոցներն ամենաթանկն են։
That was the moment I realised my mistake.
Հենց այդ պահին հասկացա սխալս։
when-ը բաց է թողնված

4Why. պատճառներ

The reason-ից հետո օգտագործեք why, that կամ ոչինչ։

The reason why I called was to say sorry.
Զանգելուս պատճառը ներողություն խնդրելն էր։
That's the reason I didn't apply.
Հենց դրա համար էլ չդիմեցի։
why-ը բաց է թողնված
Nobody knows the reason that the meeting was cancelled.
Ոչ ոք չգիտի, թե ինչու չեղարկվեց հանդիպումը։

5Խնդիր դերանվան բացթողում

Երբ who, which կամ that բառը նախադասության խնդիրն է, կարող եք այն բաց թողնել։ Խոսքում սա շատ տարածված է։ Երբ այն ենթակա է, պետք է մնա։ Հայերենում «որ»-ը միշտ պետք է, իսկ անգլերենում՝ ոչ։

The book I'm reading at the moment is brilliant.
Գիրքը, որ հիմա կարդում եմ, հրաշալի է։
հայերենում «որ» և ստորակետներ, անգլերենում ոչ մեկը
Is this the phone you wanted?
Սա՞ է այն հեռախոսը, որ ուզում էիր։
Everyone I met at the conference was really friendly.
Համաժողովում բոլորը, ում հանդիպեցի, շատ բարեհամբույր էին։
The film we saw last night was too long.
Ֆիլմը, որ երեկ երեկոյան դիտեցինք, չափազանց երկար էր։
The woman who answered the phone was very helpful.
Կինը, որ պատասխանեց հեռախոսին, շատ օգնեց։
ենթակա. who-ն պետք է մնա

6Նախդիրները վերջում

Առօրյա անգլերենում բային պատկանող նախդիրը (talk to, live in, work for) գնում է հարաբերական նախադասության վերջ, իսկ դերանունը սովորաբար բաց է թողնվում։ Հայերենում կապը հարաբերական բառի հետ է՝ «ում հետ», «որի մասին»։

That's the guy I was telling you about.
Սա այն տղան է, ում մասին պատմում էի։
«ում մասին» → … about, վերջում
The flat we're living in is quite small.
Բնակարանը, որում ապրում ենք, բավական փոքր է։
flat (UK), apartment (US)
This is the company I used to work for.
Սա այն ընկերությունն է, որտեղ նախկինում աշխատում էի։
Is that the song you were listening to?
Սա՞ է այն երգը, որ լսում էիր։

7Who, թե whom (համառոտ)

Whom-ը who-ի պաշտոնական խնդրային ձևն է։ Այն օգտագործվում է հիմնականում պաշտոնական գրավոր խոսքում։ Նախդիրից անմիջապես հետո ստանդարտ անգլերենում whom է, ոչ թե who (to whom)։ Առօրյա խոսքում օգտագործեք who, that կամ ոչ մի դերանուն։ Ավելին՝ C1-15 դասում։

The person to whom this letter is addressed has moved.
Անձը, ում հասցեագրված է այս նամակը, տեղափոխվել է։
պաշտոնական
The person this letter is addressed to has moved.
Մարդը, ում ուղղված է այս նամակը, տեղափոխվել է։
առօրյա
The manager whom I contacted never replied.
Մենեջերը, ում հետ կապվեցի, այդպես էլ չպատասխանեց։
պաշտոնական. առօրյա՝ the manager I contacted

Հաճախակի սխալներ

❌The book that I bought it is boring.
✅The book (that) I bought is boring.
that-ն արդեն փոխարինում է «it»-ին։
❌The man who he lives next door is a pilot.
✅The man who lives next door is a pilot.
who-ն ենթական է. երկրորդ ենթակա պետք չէ։
❌The city where I visited last year was beautiful.
✅The city (that) I visited last year was beautiful.
visit-ին խնդիր է պետք. օգտագործեք that / which կամ ոչինչ։
❌That's the girl who her bag was stolen.
✅That's the girl whose bag was stolen.
Պատկանելություն = whose։
❌The man spoke to me was rude.
✅The man who spoke to me was rude.
Ենթակա դերանունը չի կարելի բաց թողնել։
❌The hotel where we stayed in was lovely.
✅The hotel where we stayed was lovely. կամ The hotel we stayed in was lovely.
where-ն արդեն ներառում է «in»-ը։
❌The person with that I work is kind.
✅The person I work with is kind. կամ The person with whom I work is kind.
Նախդիրից հետո that չի կարող գալ։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. «Որ երգը մրցանակ շահեց» → that her song. Խոսակցական հայերենում ստացական ձևը մնում է «որ»-ից հետո. «Ճանաչո՞ւմ ես այն երգչուհուն, որ երգը մրցույթում հաղթեց»։ Անգլերենում «որ + նրա» միասին whose է։

❌Do you know the singer that her song won the contest?
✅Do you know the singer whose song won the contest?
որ + նրա → whose

2. «Զբոսաշրջիկները, որ նախապես էին ամրագրել,» → commas. Հայերենում հարաբերական նախադասությունը միշտ ստորակետերով ենք առանձնացնում. «Զբոսաշրջիկները, որ նախապես տոմս էին ամրագրել, արագ մտան թանգարան»։ Անգլերենում ստորակետերը փոխում են իմաստը. ստացվում է, որ բոլոր զբոսաշրջիկներն էին ամրագրել։ Որոշիչ նախադասությունը ստորակետ չունի։

⚠️The tourists, who had booked in advance, got into the museum quickly.
✅The tourists who had booked in advance got into the museum quickly.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց ստորակետներով նշանակում է «բոլոր զբոսաշրջիկները», իսկ առանց ստորակետի՝ «միայն նրանք, ովքեր ամրագրել էին»

3. «Հարևանները, ում հետ արշավի ենք գնում» → with that we go. Հայերենում կապը գնում է հարաբերական բառի հետ սկիզբ. «Հարևանները, ում հետ արշավի ենք գնում, վրան են գնել»։ Անգլերենում that-ից առաջ նախդիր չի դրվում։ Առօրյա խոսքում նախդիրը դրեք վերջում։

❌The neighbours with that we go hiking have bought a tent.
✅The neighbours we go hiking with have bought a tent. կամ The neighbours with whom we go hiking have bought a tent.
նախդիրը՝ վերջում, կամ with whom (պաշտոնական)

Մի՛ շփոթեք

whose, թե who's – whose = պատկանելություն A2-13, who's = who is կամ who has։ Դրանք նույն կերպ են հնչում։

That's the student whose phone rang in the exam.
Սա այն ուսանողն է, որի հեռախոսը զանգեց քննության ժամանակ։
That's the student who's always late.
Սա այն ուսանողն է, որ միշտ ուշանում է։
who's = who is

where, թե which / that տեղերի համար – Where օգտագործեք, երբ նախադասությունը առանց տեղի ամբողջական է։ Which / that (կամ ոչինչ) օգտագործեք, երբ տեղը նախադասության ենթական կամ խնդիրն է։

That's the museum where we saw the dinosaur bones.
Սա այն թանգարանն է, որտեղ դինոզավրի ոսկորներ տեսանք։
"we saw the bones" ամբողջական է
That's the museum that we visited.
Սա այն թանգարանն է, որ այցելեցինք։
այցելեցինք ի՞նչը → the museum = խնդիր

Որոշիչ, թե ոչ որոշիչ – Այս դասը վերաբերում է այն նախադասություններին, որոնք ցույց են տալիս, թե որ մեկի մասին է խոսքը (առանց ստորակետի)։ Այն նախադասությունները, որոնք միայն լրացուցիչ տեղեկություն են տալիս՝ ստորակետերով, կսովորենք B2-08 դասում։

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • whose-ը և who's-ը երկուսն էլ արտասանվում են /huːz/։ Հայերեն «հ»-ն այստեղ ճիշտ է, իսկ ձայնավորը երկար է։
  • that-ը հարաբերական նախադասություններում սովորաբար թույլ է՝ /ðət/ (the car that I bought)։ /ð/-ի համար լեզվի ծայրը դրեք ատամների միջև և ձայն տվեք, մի՛ ասեք «դ» կամ «զ»։
  • Որոշիչ հարաբերական նախադասության շուրջ ստորակետ չկա. The man who called you is here. Հայերեն ստորակետի սովորությունը այստեղ մի՛ տեղափոխեք։
  • Խոսքում գոյականը և նրա հարաբերական նախադասությունը մեկ միավոր են, առանց դադարի. the woman I work with։

Ոսկե կանոն

Հարաբերական բառը փոխարինում է նախադասության մեկ մասի, ուստի այդ տեղը երբեք երկու անգամ մի՛ լրացրեք։ Եթե դերանունը խնդիր է, կարող եք բաց թողնել. the film (that) we saw։ Where օգտագործեք միայն այն դեպքում, երբ նախադասությունն առանց տեղի ամբողջական է։ Հիշեք. «որ քույրը» → whose sister, իսկ որոշիչ նախադասությունը ստորակետ չունի։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

Լրացրեք բաց թողնված բառը կամ միացրեք նախադասությունները։

  1. That's the actor films I love.
  2. Is this the beach you lost your ring?
  3. I'll never forget the day my son was born.
  4. Միացրեք whose-ով: I know a woman. Her husband is a chef.
  5. Միացրեք: The man was very friendly. I met him at the party.
  6. Միացրեք՝ նախդիրը դնելով վերջում: This is the flat. We live in it.
  7. Վերաշարադրեք առօրյա անգլերենով: the people with whom I work

B. Իմաստ

Պատասխանեք հարցին կամ ընտրեք ճիշտ տարբերակը։

  1. Կարո՞ղ եք բաց թողնել դերանունը: "the bus that goes to the centre" …
  2. Կարո՞ղ եք բաց թողնել դերանունը: "the cake that you made" …
  3. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: That's the museum … we visited last summer.
  4. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
  5. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Here's the colleague … organising the trip.

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. The laptop that I bought it last week has stopped working.
  2. The town where I visited was crowded.
  3. That's the girl who her bag was stolen.
  4. The woman answered the phone was very helpful.
  5. The reason I'm late is the traffic.

D. Համատեքստում

Կարդացեք պատմությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։

My grandmother's village
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Նկարագրեք ձեզ համար կարևոր մի վայր where-ով նախադասությամբ։
  2. Գրեք երկու նախադասություն ձեր ծանոթների մասին՝ մեկը whose-ով, մյուսը՝ առանց հարաբերական դերանվան։

F. Խառը կրկնություն

Կրկնեք նախորդ դասերը։

  1. B1-19 Gerund. -ing ձևը որպես գոյական և նախդիրներից հետո հայերենով
    I'm interested in (learn) Spanish.
  2. B1-12 Reported Speech. անուղղակի խոսք անգլերենում հայերենով
    "I'm tired," she said. Փոխանցեք։
  3. A2-13 Mine, yours, whose. ստացական դերանունները անգլերենում
    ___ is this coat? Is it yours? …
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. whose
  2. where
  3. when / that
  4. I know a woman whose husband is a chef.
  5. The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
  6. This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
  7. the people I work with / the people who I work with / the people that I work with

B. Իմաստ

  1. no
  2. yes
  3. that
  4. where
  5. who's

C. Գտեք սխալը

  1. The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
  2. The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
  3. That's the girl whose bag was stolen.
  4. The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
  5. ✓ The reason I'm late is the traffic.

D. Համատեքստում

  1. where
  2. when / that
  3. whose
  4. where
  5. who / that / whom

E. Ձեր հերթն է

  1. The park near my flat is the place where I go to think.
  2. I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.

F. Խառը կրկնություն

  1. learning
  2. She said she was tired. / She said that she was tired.
  3. Whose
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play