Relative Clauses. whose, where, when և դերանվան բացթողումը հայերենով
Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք կազմել որոշիչ հարաբերական նախադասություններ whose, where, when և why բառերով, բաց թողնել հարաբերական դերանունը, երբ այն խնդիր է, և նախդիրը դնել նախադասության վերջում։
Հիմնական գաղափար
Որոշիչ հարաբերական նախադասությունը (defining relative clause) փոքրիկ նախադասություն է գոյականից հետո, որը ճշգրիտ ասում է, թե որ մեկի մասին է խոսքը. the woman who lives next door, the café where we met։ Առանց դրա լսողը կհարցնի. «Ո՞ր կինը։ Ո՞ր սրճարանը»։
Պատկերացրեք երկու նախադասություն՝ միացված շղթայով (zip). This is the café. We met there. Շղթան փակվում է, կրկնվող there-ն ընկնում է, և նրա տեղը զբաղեցնում է where հարաբերական բառը. This is the café where we met. Յուրաքանչյուր հարաբերական բառ փոխարինում է մեկ բանի. who / which / that՝ մարդու կամ իրի A2-29, whose՝ ստացական ձևի (his, her, its, their), where՝ տեղի (there, in it), when՝ ժամանակի (then, on that day), why՝ պատճառի։
Քանի որ հարաբերական բառն արդեն զբաղեցրել է այդ տեղը, ուրիշ ոչինչ այն չի կարող կրկին լրացնել. the book that I bought it սխալ է։ Իսկ երբ հարաբերական բառը խնդիր է, անգլերենը հաճախ այն ընդհանրապես բաց է թողնում. the book I bought։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենն էլ ունի հարաբերական բառեր՝ «ով», «որը», «որի» (= whose), «որտեղ» (= where), «երբ» (= when)։ Այստեղ շատ բան նույնն է։ Բայց երեք տարբերություն կա։
Առաջին. խոսակցական հայերենում հաճախ օգտագործում ենք անփոփոխ «որ»-ը և ստացական ձևը թողնում ենք տեղում. «Մի ընկեր ունեմ, որ քույրը բժիշկ է»։ Անգլերենում սա դառնում է a friend that his sister…, ինչը սխալ է. պետք է whose։ Երկրորդ. հայերենում հարաբերական նախադասությունը միշտ ստորակետով է առանձնանում («Գիրքը, որ կարդում եմ, հրաշալի է»), և «որ»-ը չի կարելի բաց թողնել։ Անգլերենում որոշիչ նախադասությունը ստորակետ չունի, իսկ խնդիր դերանունը կարելի է բաց թողնել. The book I'm reading is brilliant. Երրորդ. հայերենում կապը գնում է հարաբերական բառի հետ սկիզբ («տղան, ում մասին պատմում էի»), իսկ առօրյա անգլերենում նախդիրը մնում է վերջում. the guy I was telling you about։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Ընկեր ունեմ, որի քույրը նոր հիվանդանոցում է աշխատում։ | I've got a friend whose sister works at the new hospital. | «որի» → whose. այստեղ նույնն է |
| (խոսակցական) Ընկեր ունեմ, որ քույրը… | …a friend whose sister… | «որ + քույրը» → whose, ոչ թե that his sister |
| Սա այն ռեստորանն է, որտեղ առաջին ժամադրությունն ենք ունեցել։ | This is the restaurant where we had our first date. | «որտեղ» → where. այստեղ նույնն է |
| Գիրքը, որ հիմա կարդում եմ, հրաշալի է։ | The book I'm reading at the moment is brilliant. | ստորակետներ չկան, իսկ խնդիր դերանունը կարելի է բաց թողնել |
| Այն տղան է, ում մասին պատմում էի։ | That's the guy I was telling you about. | կապը՝ սկզբում, նախդիրը՝ վերջում |
| Հիշո՞ւմ ես այն օրը, երբ Վենետիկում մոլորվեցինք։ | Do you remember the day when we got lost in Venice? | «երբ» → when. այստեղ նույնն է |
Կարճ ասած՝ «որի» → whose, «որտեղ» → where, «երբ» → when, բայց անգլերենում որոշիչ նախադասությունը ստորակետ չունի, «որ»-ը (խնդիր) կարելի է բաց թողնել, իսկ նախդիրը սովորաբար գնում է վերջ։
Կառուցվածք
Հարաբերական բառեր
| Բառ | Փոխարինում է | Օրինակ |
|---|---|---|
| who / that | մարդու (ենթակա կամ խնդիր) | the man who called |
| which / that | իրի (ենթակա կամ խնդիր) | the bus that goes to the airport |
| whose | his / her / its / their + գոյական | the girl whose bike was stolen |
| where | there / in it / at it… (տեղ) | the hotel where we stayed |
| when | then / on that day… (ժամանակ) | the year when we met |
| why | for that reason | the reason why I left |
| whom | մարդ որպես խնդիր (պաշտոնական) | the candidate whom we interviewed |
Նախադասության կազմում
| Երկու նախադասություն | Մեկ նախադասություն |
|---|---|
| That's the man. His dog bit me. | That's the man whose dog bit me. |
| This is the café. We met there. | This is the café where we met. |
| I remember the day. We moved on that day. | I remember the day (when) we moved. |
| She's the person. I spoke to her. | She's the person (who / that) I spoke to. |
Ենթակա՞, թե խնդիր։ Կարո՞ղ եմ դերանունը բաց թողնել
| Դերանվան դերը | Օրինակ | Բաց թողնե՞լ |
|---|---|---|
| ենթակա | the man who called you | Ոչ |
| խնդիր | the man (who) you called | Այո |
Ստուգում. եթե հարաբերական բառից անմիջապես հետո նոր ենթակա է գալիս (who you called), դերանունը խնդիր է և կարելի է բաց թողնել։
Գործածություն
1Whose. պատկանելություն
Whose-ը փոխարինում է his, her, its, their բառերին, և դրանից հետո միշտ գոյական է գալիս։ Այն աշխատում է մարդկանց, ինչպես նաև իրերի, ընկերությունների և վայրերի համար։
2Where. տեղեր
Where-ին ծանոթացաք A2-29 դասում. ահա հիմնական ստուգումը։ Where օգտագործեք, երբ նախադասությունը առանց տեղի արդեն ամբողջական է. we stayed ✓, I can work quietly ✓։ Եթե բային տեղը պետք է որպես խնդիր (visit, see, like), դրա փոխարեն օգտագործեք that / which կամ ոչինչ։ Where նշանակում է «in / at / on which»։
3When. ժամանակ
When օգտագործեք ժամանակ ցույց տվող գոյականից հետո (day, year, time, moment)։ Կարող եք նաև օգտագործել that կամ բառը բաց թողնել։
4Why. պատճառներ
The reason-ից հետո օգտագործեք why, that կամ ոչինչ։
5Խնդիր դերանվան բացթողում
Երբ who, which կամ that բառը նախադասության խնդիրն է, կարող եք այն բաց թողնել։ Խոսքում սա շատ տարածված է։ Երբ այն ենթակա է, պետք է մնա։ Հայերենում «որ»-ը միշտ պետք է, իսկ անգլերենում՝ ոչ։
6Նախդիրները վերջում
Առօրյա անգլերենում բային պատկանող նախդիրը (talk to, live in, work for) գնում է հարաբերական նախադասության վերջ, իսկ դերանունը սովորաբար բաց է թողնվում։ Հայերենում կապը հարաբերական բառի հետ է՝ «ում հետ», «որի մասին»։
7Who, թե whom (համառոտ)
Whom-ը who-ի պաշտոնական խնդրային ձևն է։ Այն օգտագործվում է հիմնականում պաշտոնական գրավոր խոսքում։ Նախդիրից անմիջապես հետո ստանդարտ անգլերենում whom է, ոչ թե who (to whom)։ Առօրյա խոսքում օգտագործեք who, that կամ ոչ մի դերանուն։ Ավելին՝ C1-15 դասում։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Որ երգը մրցանակ շահեց» → that her song. Խոսակցական հայերենում ստացական ձևը մնում է «որ»-ից հետո. «Ճանաչո՞ւմ ես այն երգչուհուն, որ երգը մրցույթում հաղթեց»։ Անգլերենում «որ + նրա» միասին whose է։
2. «Զբոսաշրջիկները, որ նախապես էին ամրագրել,» → commas. Հայերենում հարաբերական նախադասությունը միշտ ստորակետերով ենք առանձնացնում. «Զբոսաշրջիկները, որ նախապես տոմս էին ամրագրել, արագ մտան թանգարան»։ Անգլերենում ստորակետերը փոխում են իմաստը. ստացվում է, որ բոլոր զբոսաշրջիկներն էին ամրագրել։ Որոշիչ նախադասությունը ստորակետ չունի։
3. «Հարևանները, ում հետ արշավի ենք գնում» → with that we go. Հայերենում կապը գնում է հարաբերական բառի հետ սկիզբ. «Հարևանները, ում հետ արշավի ենք գնում, վրան են գնել»։ Անգլերենում that-ից առաջ նախդիր չի դրվում։ Առօրյա խոսքում նախդիրը դրեք վերջում։
Մի՛ շփոթեք
whose, թե who's – whose = պատկանելություն A2-13, who's = who is կամ who has։ Դրանք նույն կերպ են հնչում։
where, թե which / that տեղերի համար – Where օգտագործեք, երբ նախադասությունը առանց տեղի ամբողջական է։ Which / that (կամ ոչինչ) օգտագործեք, երբ տեղը նախադասության ենթական կամ խնդիրն է։
Որոշիչ, թե ոչ որոշիչ – Այս դասը վերաբերում է այն նախադասություններին, որոնք ցույց են տալիս, թե որ մեկի մասին է խոսքը (առանց ստորակետի)։ Այն նախադասությունները, որոնք միայն լրացուցիչ տեղեկություն են տալիս՝ ստորակետերով, կսովորենք B2-08 դասում։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- whose-ը և who's-ը երկուսն էլ արտասանվում են /huːz/։ Հայերեն «հ»-ն այստեղ ճիշտ է, իսկ ձայնավորը երկար է։
- that-ը հարաբերական նախադասություններում սովորաբար թույլ է՝ /ðət/ (the car that I bought)։ /ð/-ի համար լեզվի ծայրը դրեք ատամների միջև և ձայն տվեք, մի՛ ասեք «դ» կամ «զ»։
- Որոշիչ հարաբերական նախադասության շուրջ ստորակետ չկա. The man who called you is here. Հայերեն ստորակետի սովորությունը այստեղ մի՛ տեղափոխեք։
- Խոսքում գոյականը և նրա հարաբերական նախադասությունը մեկ միավոր են, առանց դադարի. the woman I work with։
Ոսկե կանոն
Հարաբերական բառը փոխարինում է նախադասության մեկ մասի, ուստի այդ տեղը երբեք երկու անգամ մի՛ լրացրեք։ Եթե դերանունը խնդիր է, կարող եք բաց թողնել. the film (that) we saw։ Where օգտագործեք միայն այն դեպքում, երբ նախադասությունն առանց տեղի ամբողջական է։ Հիշեք. «որ քույրը» → whose sister, իսկ որոշիչ նախադասությունը ստորակետ չունի։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Լրացրեք բաց թողնված բառը կամ միացրեք նախադասությունները։
-
That's the actor films I love.
-
Is this the beach you lost your ring?
-
I'll never forget the day my son was born.
-
Միացրեք whose-ով: I know a woman. Her husband is a chef.
-
Միացրեք: The man was very friendly. I met him at the party.
-
Միացրեք՝ նախդիրը դնելով վերջում: This is the flat. We live in it.
-
Վերաշարադրեք առօրյա անգլերենով: the people with whom I work
B. Իմաստ
Պատասխանեք հարցին կամ ընտրեք ճիշտ տարբերակը։
-
Կարո՞ղ եք բաց թողնել դերանունը: "the bus that goes to the centre" …
-
Կարո՞ղ եք բաց թողնել դերանունը: "the cake that you made" …
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: That's the museum … we visited last summer.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Here's the colleague … organising the trip.
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
The laptop that I bought it last week has stopped working.
-
The town where I visited was crowded.
-
That's the girl who her bag was stolen.
-
The woman answered the phone was very helpful.
-
The reason I'm late is the traffic.
D. Համատեքստում
Կարդացեք պատմությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Նկարագրեք ձեզ համար կարևոր մի վայր where-ով նախադասությամբ։
-
Գրեք երկու նախադասություն ձեր ծանոթների մասին՝ մեկը whose-ով, մյուսը՝ առանց հարաբերական դերանվան։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
B1-19 Gerund. -ing ձևը որպես գոյական և նախդիրներից հետո հայերենով I'm interested in (learn) Spanish.
-
B1-12 Reported Speech. անուղղակի խոսք անգլերենում հայերենով "I'm tired," she said. Փոխանցեք։
-
A2-13 Mine, yours, whose. ստացական դերանունները անգլերենում ___ is this coat? Is it yours? …
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- whose
- where
- when / that
- I know a woman whose husband is a chef.
- The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
- This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
- the people I work with / the people who I work with / the people that I work with
B. Իմաստ
- no
- yes
- that
- where
- who's
C. Գտեք սխալը
- The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
- The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
- That's the girl whose bag was stolen.
- The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
- ✓ The reason I'm late is the traffic.
D. Համատեքստում
- where
- when / that
- whose
- where
- who / that / whom
E. Ձեր հերթն է
- The park near my flat is the place where I go to think.
- I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.
F. Խառը կրկնություն
- learning
- She said she was tired. / She said that she was tired.
- Whose
