SlowingoGrammatica
B1 22 / 39

Relative clauses (betrekkelijke bijzinnen): whose, where, when en het voornaamwoord weglaten

Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les kun je betrekkelijke bijzinnen maken met whose, where, when en why, het betrekkelijk voornaamwoord weglaten als het lijdend voorwerp is, en een voorzetsel aan het eind van de bijzin zetten.

Het idee

Een beperkende betrekkelijke bijzin is een minizinnetje achter een zelfstandig naamwoord dat precies zegt welke je bedoelt: the woman who lives next door, the café where we met. Zonder die bijzin vraagt de luisteraar: ‘Welke vrouw? Welk café?’

Stel je twee zinnen voor met een rits ertussen. This is the café. We met there. De rits gaat dicht, het herhaalde woord there valt weg en het betrekkelijke woord where neemt zijn plaats in: This is the café where we met. Elk betrekkelijk woord vervangt één ding: who / which / that een persoon of ding A2-29, whose een bezittelijk woord (his, her, its, their), where een plaats (there, in it), when een tijd (then, on that day), why een reden.

Omdat het betrekkelijke woord die plek al inneemt, kan niets anders hem nog eens vullen – the book that I bought it is fout. En als het betrekkelijke woord het lijdend voorwerp is, laat het Engels het vaak helemaal weg: the book I bought.

Nederlands en Engels vergeleken

Het idee is hetzelfde, maar de details verschillen. In het Nederlands kies je die of dat op grond van de of het; in het Engels kies je op grond van persoon (who) of ding (which), en that kan bij allebei. Het Nederlands laat het betrekkelijk voornaamwoord nooit weg (‘het boek dat ik lees’); het Engels doet dat heel vaak als het lijdend voorwerp is (the book I'm reading). In de Nederlandse bijzin staat het werkwoord achteraan (‘de man die ik gisteren heb ontmoet’), in het Engels direct na het onderwerp (the man I met yesterday). En het Nederlands splitst waar … in, waar … mee: dat kan in het Engels niet met where.

NederlandsEngelsLet op
het boek dat ik leesthe book (that) I'm readingEngels mag het weglaten
de man die naast ons woontthe man who lives next dooronderwerp: moet blijven
het meisje van wie de tas gestolen isthe girl whose bag was stolenvan wie / wiens → whose
het restaurant waar we onze eerste date haddenthe restaurant where we had our first datehier gelijk
de flat waar we in wonenthe flat (that) we live in / the flat where we livenooit where … in
alles wat hij zeieverything (that) he saidwat → that, nooit what

Vorm

Betrekkelijke woorden

WoordVervangtVoorbeeld
who / thateen persoon (onderwerp of lijdend voorwerp)the man who called
which / thateen ding (onderwerp of lijdend voorwerp)the bus that goes to the airport
whosehis / her / its / their + zelfstandig naamwoordthe girl whose bike was stolen
wherethere / in it / at it… (een plaats)the hotel where we stayed
whenthen / on that day… (een tijd)the year when we met
whyfor that reasonthe reason why I left
whomeen persoon als lijdend voorwerp (formeel)the candidate whom we interviewed

Een bijzin bouwen

Twee zinnenEén zin
That's the man. His dog bit me.That's the man whose dog bit me.
This is the café. We met there.This is the café where we met.
I remember the day. We moved on that day.I remember the day (when) we moved.
She's the person. I spoke to her.She's the person (who / that) I spoke to.

Onderwerp of lijdend voorwerp? Mag het voornaamwoord weg?

Functie van het voornaamwoordVoorbeeldWeglaten?
onderwerpthe man who called youNee
lijdend voorwerpthe man (who) you calledJa

De test: komt er direct na het betrekkelijke woord een nieuw onderwerp (who you called), dan is het voornaamwoord lijdend voorwerp en mag het weg.

Gebruik

1Whose – bezit

Whose vervangt his, her, its, their en wordt altijd gevolgd door een zelfstandig naamwoord. Het werkt voor personen, maar ook voor dingen, bedrijven en plaatsen.

I've got a friend whose sister works at the new hospital.
Ik heb een vriendin van wie de zus in het nieuwe ziekenhuis werkt.
van wie → whose
We need a babysitter whose English is really good.
We zoeken een oppas die heel goed Engels spreekt.
Students whose essays are late will lose marks.
Studenten die hun essay te laat inleveren, krijgen puntaftrek.
marks (UK), points (US)
It's a company whose products are sold all over the world.
Het is een bedrijf waarvan de producten over de hele wereld verkocht worden.
whose ook bij een ding: waarvan

2Where – plaatsen

Where ken je uit A2-29; hier is de belangrijke test. Gebruik where als de bijzin zonder de plaats al compleet is: we stayed ✓, I can work quietly ✓. Heeft het werkwoord de plaats nodig als lijdend voorwerp (visit, see, like), gebruik dan that / which of niets. Where betekent ‘in / op / bij die plek’.

This is the restaurant where we had our first date.
Dit is het restaurant waar we onze eerste date hadden.
Do you know a shop where I can buy a good umbrella?
Weet jij een winkel waar ik een goede paraplu kan kopen?
Nederlands: kan kopen achteraan
The village where my grandparents lived has changed a lot.
Het dorp waar mijn opa en oma woonden, is erg veranderd.
I need a room where I can work quietly.
Ik heb een kamer nodig waar ik rustig kan werken.

3When – tijden

Gebruik when na een tijdwoord (day, year, time, moment). Je kunt ook that gebruiken of het woord weglaten.

Do you remember the day when we got lost in Venice?
Weet je nog die dag dat we in Venetië verdwaalden?
de dag dat → the day when / that
Summer is the time when hotels are most expensive.
In de zomer zijn hotels het duurst.
That was the moment I realised my mistake.
Op dat moment besefte ik mijn fout.
when weggelaten

4Why – redenen

Na the reason gebruik je why, that of niets.

The reason why I called was to say sorry.
Ik belde eigenlijk om sorry te zeggen.
letterlijk: de reden waarom ik belde…
That's the reason I didn't apply.
Daarom heb ik niet gesolliciteerd.
why weggelaten
Nobody knows the reason that the meeting was cancelled.
Niemand weet waarom de vergadering is afgelast.

5Het lijdend voorwerp weglaten

Is who, which of that het lijdend voorwerp van de bijzin, dan mag je het weglaten. In spreektaal gebeurt dat heel vaak. Is het het onderwerp, dan moet het blijven.

The book I'm reading at the moment is brilliant.
Het boek dat ik nu lees, is geweldig.
Nederlands altijd dat; Engels laat het vaak weg
Is this the phone you wanted?
Is dit de telefoon die je wilde?
Everyone I met at the conference was really friendly.
Iedereen die ik op het congres ontmoette, was heel vriendelijk.
The film we saw last night was too long.
De film die we gisteravond zagen, was te lang.
werkwoord niet achteraan: we saw last night
The woman who answered the phone was very helpful.
De vrouw die opnam, was heel behulpzaam.
onderwerp: who moet blijven

6Voorzetsels aan het eind

In alledaags Engels gaat een voorzetsel dat bij het werkwoord hoort (talk to, live in, work for) naar het eind van de bijzin, en het voornaamwoord valt meestal weg.

That's the guy I was telling you about.
Dat is die jongen over wie ik je vertelde.
Nederlands: voorzetsel vooraan; Engels: achteraan
The flat we're living in is quite small.
Het appartement waar we nu in wonen, is vrij klein.
waar … in → (that) … in, niet where … in
This is the company I used to work for.
Dit is het bedrijf waar ik vroeger voor werkte.
Is that the song you were listening to?
Is dat het nummer waar je naar luisterde?

7Who en whom (kort)

Whom is een formele vorm van who als lijdend voorwerp. Je ziet het vooral in formele teksten. Direct na een voorzetsel gebruikt standaard-Engels whom, niet who (to whom). In alledaagse spreektaal gebruik je who, that of geen voornaamwoord. Meer in C1-15.

The person to whom this letter is addressed has moved.
De persoon aan wie deze brief is gericht, is verhuisd.
formeel
The person this letter is addressed to has moved.
De persoon aan wie deze brief is gericht, is verhuisd.
alledaags
The manager whom I contacted never replied.
De manager met wie ik contact had opgenomen, heeft nooit gereageerd.
formeel; alledaags: the manager I contacted

Veelgemaakte fouten

❌The book that I bought it is boring.
✅The book (that) I bought is boring.
that vervangt al ‘it’
❌The man who he lives next door is a pilot.
✅The man who lives next door is a pilot.
who is het onderwerp: geen tweede onderwerp
❌The city where I visited last year was beautiful.
✅The city (that) I visited last year was beautiful.
visit heeft een lijdend voorwerp nodig: gebruik that / which of niets
❌That's the girl who her bag was stolen.
✅That's the girl whose bag was stolen.
bezit = whose
❌The man spoke to me was rude.
✅The man who spoke to me was rude.
een voornaamwoord dat onderwerp is, mag niet weg
❌The hotel where we stayed in was lovely.
✅The hotel where we stayed was lovely. of The hotel we stayed in was lovely.
where bevat al ‘in’
❌The person with that I work is kind.
✅The person I work with is kind. of The person with whom I work is kind.
na een voorzetsel kan geen that

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. ‘Waar … in’ → where … in. In het Nederlands zeg je heel gewoon ‘het kantoor waar ze in werkt’ of ‘het huis waar we in wonen’. In het Engels bevat where het voorzetsel al. Kies dus: where zonder voorzetsel, of (that) … + voorzetsel aan het eind.

❌Is this the office where your sister works in?
✅Is this the office where your sister works? of Is this the office your sister works in?

2. ‘Alles wat’ → everything what. Na alles, iets, niets en het enige gebruikt het Nederlands wat. In het Engels is dat that – of niets. What kan hier niet.

❌Everything what she told us turned out to be true.
✅Everything (that) she told us turned out to be true.
❌The only thing what I need now is a holiday.
✅The only thing (that) I need now is a holiday.

3. ‘Van wie’ → of who. ‘De buurman van wie de kat altijd in onze tuin zit’ – in het Engels wordt van wie (of het formele wiens) gewoon whose.

❌That's the neighbour of who the cat is always in our garden.
✅That's the neighbour whose cat is always in our garden.

4. Het werkwoord achteraan. In de Nederlandse bijzin staat het werkwoord aan het eind: ‘de collega die ik maandag heb gebeld’. In het Engels volgt het werkwoord direct op het onderwerp, en een tijdwoord komt aan het eind.

❌The colleague I on Monday called still hasn't answered.
✅The colleague I called on Monday still hasn't answered.

Niet verwarren

whose en who's – whose = bezit A2-13; who's = who is of who has. Ze klinken hetzelfde.

That's the student whose phone rang in the exam.
Dat is de student van wie de telefoon tijdens het tentamen afging.
That's the student who's always late.
Dat is de student die altijd te laat is.
who's = who is

where en which / that bij plaatsen – Gebruik where als de bijzin compleet is zonder de plaats. Gebruik which / that (of niets) als de plaats het onderwerp of lijdend voorwerp van de bijzin is.

That's the museum where we saw the dinosaur bones.
Dat is het museum waar we de dinosaurusbotten zagen.
‘we saw the bones’ is compleet
That's the museum that we visited.
Dat is het museum dat we bezocht hebben.
visited wat? → the museum = lijdend voorwerp

Beperkend en uitbreidend – Deze les gaat over bijzinnen die aangeven welke je bedoelt (zonder komma's). Bijzinnen die alleen extra informatie geven, met komma's, komen in B2-08. Let op: het Nederlands zet vaak een komma tussen de bijzin en de rest van de zin (‘Het boek dat ik lees, is geweldig’) – het Engels niet.

Spelling en uitspraak

  • whose en who's spreek je allebei uit als /huːz/. De /uː/ is lang, met geronde lippen. De /z/ aan het eind blijft stemhebbend: laat je stembanden doortrillen en maak er geen Nederlandse s van.
  • that is in betrekkelijke bijzinnen meestal zwak: /ðət/, met een korte doffe klinker (the car that I bought). De /ð/ maak je met je tongpunt licht tegen of tussen je tanden, stemhebbend – geen d.
  • where /weə/ (UK), /wer/ (US): rond je lippen voor de /w/, zonder dat je tanden je onderlip raken.
  • Geen komma's rond een beperkende bijzin: The man who called you is here.
  • In spraak vormen het zelfstandig naamwoord en de bijzin één geheel, zonder pauze: the woman I work with.

Gouden regel

Een betrekkelijk woord vervangt één deel van de bijzin – vul die plek dus nooit twee keer. Is het voornaamwoord het lijdend voorwerp, dan mag het weg: the film (that) we saw. Gebruik where alleen als de bijzin compleet is zonder de plaats. En: alles wat is everything that, nooit what.

Oefeningen

A. Vorm

Vul het juiste woord in of maak één zin.

  1. That's the actor films I love.
  2. Is this the beach you lost your ring?
  3. I'll never forget the day my son was born.
  4. Maak één zin met whose: I know a woman. Her husband is a chef.
  5. Maak één zin: The man was very friendly. I met him at the party.
  6. Maak één zin met het voorzetsel aan het eind: This is the flat. We live in it.
  7. Herschrijf in alledaags Engels: the people with whom I work

B. Betekenis

Beantwoord de vraag of kies het juiste antwoord.

  1. Mag het voornaamwoord weg? "the bus that goes to the centre" …
  2. Mag het voornaamwoord weg? "the cake that you made" …
  3. Kies het juiste antwoord: That's the museum … we visited last summer.
  4. Kies het juiste antwoord: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
  5. Kies het juiste antwoord: Here's the colleague … organising the trip.

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. The laptop that I bought it last week has stopped working.
  2. The town where I visited was crowded.
  3. That's the girl who her bag was stolen.
  4. The woman answered the phone was very helpful.
  5. The reason I'm late is the traffic.

D. In context

Vul het juiste betrekkelijke woord in. Soms mag het ook weg.

My grandmother's village
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.

E. Jouw beurt

Schrijf in het Engels.

  1. Beschrijf een plek die belangrijk voor je is, met een bijzin met where.
  2. Schrijf twee zinnen over mensen die je kent: één met whose en één zonder betrekkelijk voornaamwoord.

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. B1-19 De -ing-vorm als zelfstandig naamwoord (gerund): als onderwerp en na voorzetsels
    I'm interested in (learn) Spanish.
  2. B1-12 Reported speech (indirecte rede) in het Engels: She said she was…
    "I'm tired," she said. Geef de zin weer in de indirecte rede.
  3. A2-13 Mine, yours, whose: ‘van mij’ en ‘van wie’ in het Engels
    ___ is this coat? Is it yours? …
Antwoorden

A. Vorm

  1. whose
  2. where
  3. when / that
  4. I know a woman whose husband is a chef.
  5. The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
  6. This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
  7. the people I work with / the people who I work with / the people that I work with

B. Betekenis

  1. no
  2. yes
  3. that
  4. where
  5. who's

C. Vind de fout

  1. The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
  2. The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
  3. That's the girl whose bag was stolen.
  4. The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
  5. ✓ The reason I'm late is the traffic.

D. In context

  1. where
  2. when / that
  3. whose
  4. where
  5. who / that / whom

E. Jouw beurt

  1. The park near my flat is the place where I go to think.
  2. I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.

F. Gemengde herhaling

  1. learning
  2. She said she was tired. / She said that she was tired.
  3. Whose
Android-appLeer onderweg Google Play