Relative clauses (betrekkelijke bijzinnen): whose, where, when en het voornaamwoord weglaten
Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je betrekkelijke bijzinnen maken met whose, where, when en why, het betrekkelijk voornaamwoord weglaten als het lijdend voorwerp is, en een voorzetsel aan het eind van de bijzin zetten.
Het idee
Een beperkende betrekkelijke bijzin is een minizinnetje achter een zelfstandig naamwoord dat precies zegt welke je bedoelt: the woman who lives next door, the café where we met. Zonder die bijzin vraagt de luisteraar: ‘Welke vrouw? Welk café?’
Stel je twee zinnen voor met een rits ertussen. This is the café. We met there. De rits gaat dicht, het herhaalde woord there valt weg en het betrekkelijke woord where neemt zijn plaats in: This is the café where we met. Elk betrekkelijk woord vervangt één ding: who / which / that een persoon of ding A2-29, whose een bezittelijk woord (his, her, its, their), where een plaats (there, in it), when een tijd (then, on that day), why een reden.
Omdat het betrekkelijke woord die plek al inneemt, kan niets anders hem nog eens vullen – the book that I bought it is fout. En als het betrekkelijke woord het lijdend voorwerp is, laat het Engels het vaak helemaal weg: the book I bought.
Nederlands en Engels vergeleken
Het idee is hetzelfde, maar de details verschillen. In het Nederlands kies je die of dat op grond van de of het; in het Engels kies je op grond van persoon (who) of ding (which), en that kan bij allebei. Het Nederlands laat het betrekkelijk voornaamwoord nooit weg (‘het boek dat ik lees’); het Engels doet dat heel vaak als het lijdend voorwerp is (the book I'm reading). In de Nederlandse bijzin staat het werkwoord achteraan (‘de man die ik gisteren heb ontmoet’), in het Engels direct na het onderwerp (the man I met yesterday). En het Nederlands splitst waar … in, waar … mee: dat kan in het Engels niet met where.
| Nederlands | Engels | Let op |
|---|---|---|
| het boek dat ik lees | the book (that) I'm reading | Engels mag het weglaten |
| de man die naast ons woont | the man who lives next door | onderwerp: moet blijven |
| het meisje van wie de tas gestolen is | the girl whose bag was stolen | van wie / wiens → whose |
| het restaurant waar we onze eerste date hadden | the restaurant where we had our first date | hier gelijk |
| de flat waar we in wonen | the flat (that) we live in / the flat where we live | nooit where … in |
| alles wat hij zei | everything (that) he said | wat → that, nooit what |
Vorm
Betrekkelijke woorden
| Woord | Vervangt | Voorbeeld |
|---|---|---|
| who / that | een persoon (onderwerp of lijdend voorwerp) | the man who called |
| which / that | een ding (onderwerp of lijdend voorwerp) | the bus that goes to the airport |
| whose | his / her / its / their + zelfstandig naamwoord | the girl whose bike was stolen |
| where | there / in it / at it… (een plaats) | the hotel where we stayed |
| when | then / on that day… (een tijd) | the year when we met |
| why | for that reason | the reason why I left |
| whom | een persoon als lijdend voorwerp (formeel) | the candidate whom we interviewed |
Een bijzin bouwen
| Twee zinnen | Eén zin |
|---|---|
| That's the man. His dog bit me. | That's the man whose dog bit me. |
| This is the café. We met there. | This is the café where we met. |
| I remember the day. We moved on that day. | I remember the day (when) we moved. |
| She's the person. I spoke to her. | She's the person (who / that) I spoke to. |
Onderwerp of lijdend voorwerp? Mag het voornaamwoord weg?
| Functie van het voornaamwoord | Voorbeeld | Weglaten? |
|---|---|---|
| onderwerp | the man who called you | Nee |
| lijdend voorwerp | the man (who) you called | Ja |
De test: komt er direct na het betrekkelijke woord een nieuw onderwerp (who you called), dan is het voornaamwoord lijdend voorwerp en mag het weg.
Gebruik
1Whose – bezit
Whose vervangt his, her, its, their en wordt altijd gevolgd door een zelfstandig naamwoord. Het werkt voor personen, maar ook voor dingen, bedrijven en plaatsen.
2Where – plaatsen
Where ken je uit A2-29; hier is de belangrijke test. Gebruik where als de bijzin zonder de plaats al compleet is: we stayed ✓, I can work quietly ✓. Heeft het werkwoord de plaats nodig als lijdend voorwerp (visit, see, like), gebruik dan that / which of niets. Where betekent ‘in / op / bij die plek’.
3When – tijden
Gebruik when na een tijdwoord (day, year, time, moment). Je kunt ook that gebruiken of het woord weglaten.
4Why – redenen
Na the reason gebruik je why, that of niets.
5Het lijdend voorwerp weglaten
Is who, which of that het lijdend voorwerp van de bijzin, dan mag je het weglaten. In spreektaal gebeurt dat heel vaak. Is het het onderwerp, dan moet het blijven.
6Voorzetsels aan het eind
In alledaags Engels gaat een voorzetsel dat bij het werkwoord hoort (talk to, live in, work for) naar het eind van de bijzin, en het voornaamwoord valt meestal weg.
7Who en whom (kort)
Whom is een formele vorm van who als lijdend voorwerp. Je ziet het vooral in formele teksten. Direct na een voorzetsel gebruikt standaard-Engels whom, niet who (to whom). In alledaagse spreektaal gebruik je who, that of geen voornaamwoord. Meer in C1-15.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. ‘Waar … in’ → where … in. In het Nederlands zeg je heel gewoon ‘het kantoor waar ze in werkt’ of ‘het huis waar we in wonen’. In het Engels bevat where het voorzetsel al. Kies dus: where zonder voorzetsel, of (that) … + voorzetsel aan het eind.
2. ‘Alles wat’ → everything what. Na alles, iets, niets en het enige gebruikt het Nederlands wat. In het Engels is dat that – of niets. What kan hier niet.
3. ‘Van wie’ → of who. ‘De buurman van wie de kat altijd in onze tuin zit’ – in het Engels wordt van wie (of het formele wiens) gewoon whose.
4. Het werkwoord achteraan. In de Nederlandse bijzin staat het werkwoord aan het eind: ‘de collega die ik maandag heb gebeld’. In het Engels volgt het werkwoord direct op het onderwerp, en een tijdwoord komt aan het eind.
Niet verwarren
whose en who's – whose = bezit A2-13; who's = who is of who has. Ze klinken hetzelfde.
where en which / that bij plaatsen – Gebruik where als de bijzin compleet is zonder de plaats. Gebruik which / that (of niets) als de plaats het onderwerp of lijdend voorwerp van de bijzin is.
Beperkend en uitbreidend – Deze les gaat over bijzinnen die aangeven welke je bedoelt (zonder komma's). Bijzinnen die alleen extra informatie geven, met komma's, komen in B2-08. Let op: het Nederlands zet vaak een komma tussen de bijzin en de rest van de zin (‘Het boek dat ik lees, is geweldig’) – het Engels niet.
Spelling en uitspraak
- whose en who's spreek je allebei uit als /huːz/. De /uː/ is lang, met geronde lippen. De /z/ aan het eind blijft stemhebbend: laat je stembanden doortrillen en maak er geen Nederlandse s van.
- that is in betrekkelijke bijzinnen meestal zwak: /ðət/, met een korte doffe klinker (the car that I bought). De /ð/ maak je met je tongpunt licht tegen of tussen je tanden, stemhebbend – geen d.
- where /weə/ (UK), /wer/ (US): rond je lippen voor de /w/, zonder dat je tanden je onderlip raken.
- Geen komma's rond een beperkende bijzin: The man who called you is here.
- In spraak vormen het zelfstandig naamwoord en de bijzin één geheel, zonder pauze: the woman I work with.
Gouden regel
Een betrekkelijk woord vervangt één deel van de bijzin – vul die plek dus nooit twee keer. Is het voornaamwoord het lijdend voorwerp, dan mag het weg: the film (that) we saw. Gebruik where alleen als de bijzin compleet is zonder de plaats. En: alles wat is everything that, nooit what.
Oefeningen
A. Vorm
Vul het juiste woord in of maak één zin.
-
That's the actor films I love.
-
Is this the beach you lost your ring?
-
I'll never forget the day my son was born.
-
Maak één zin met whose: I know a woman. Her husband is a chef.
-
Maak één zin: The man was very friendly. I met him at the party.
-
Maak één zin met het voorzetsel aan het eind: This is the flat. We live in it.
-
Herschrijf in alledaags Engels: the people with whom I work
B. Betekenis
Beantwoord de vraag of kies het juiste antwoord.
-
Mag het voornaamwoord weg? "the bus that goes to the centre" …
-
Mag het voornaamwoord weg? "the cake that you made" …
-
Kies het juiste antwoord: That's the museum … we visited last summer.
-
Kies het juiste antwoord: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
-
Kies het juiste antwoord: Here's the colleague … organising the trip.
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
The laptop that I bought it last week has stopped working.
-
The town where I visited was crowded.
-
That's the girl who her bag was stolen.
-
The woman answered the phone was very helpful.
-
The reason I'm late is the traffic.
D. In context
Vul het juiste betrekkelijke woord in. Soms mag het ook weg.
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels.
-
Beschrijf een plek die belangrijk voor je is, met een bijzin met where.
-
Schrijf twee zinnen over mensen die je kent: één met whose en één zonder betrekkelijk voornaamwoord.
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
B1-19 De -ing-vorm als zelfstandig naamwoord (gerund): als onderwerp en na voorzetsels I'm interested in (learn) Spanish.
-
B1-12 Reported speech (indirecte rede) in het Engels: She said she was… "I'm tired," she said. Geef de zin weer in de indirecte rede.
-
A2-13 Mine, yours, whose: ‘van mij’ en ‘van wie’ in het Engels ___ is this coat? Is it yours? …
Antwoorden
A. Vorm
- whose
- where
- when / that
- I know a woman whose husband is a chef.
- The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
- This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
- the people I work with / the people who I work with / the people that I work with
B. Betekenis
- no
- yes
- that
- where
- who's
C. Vind de fout
- The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
- The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
- That's the girl whose bag was stolen.
- The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
- ✓ The reason I'm late is the traffic.
D. In context
- where
- when / that
- whose
- where
- who / that / whom
E. Jouw beurt
- The park near my flat is the place where I go to think.
- I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.
F. Gemengde herhaling
- learning
- She said she was tired. / She said that she was tired.
- Whose
