Zdania względne (relative clauses): whose, where, when i pomijanie zaimka
Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji zbudujesz zdania względne definiujące (defining relative clauses) z whose, where, when i why, pominiesz zaimek względny, kiedy jest dopełnieniem, i postawisz przyimek na końcu zdania.
Główna idea
Zdanie względne definiujące to mini-zdanie postawione po rzeczowniku, które mówi dokładnie, o którą osobę albo rzecz chodzi: the woman who lives next door, the café where we met. Bez niego słuchacz zapyta: „Która kobieta? Która kawiarnia?”.
Wyobraź sobie dwa zdania połączone zamkiem błyskawicznym. This is the café. We met there. Zamek się zasuwa, powtórzone słowo there wypada, a jego miejsce zajmuje słowo względne where: This is the café where we met. Każde słowo względne zastępuje jedną rzecz: who / which / that — osobę albo rzecz A2-29, whose — zaimek dzierżawczy (his, her, its, their), where — określenie miejsca (there, in it), when — określenie czasu (then, on that day), why — powód.
Ponieważ słowo względne już zajęło to miejsce, nic innego nie może go zająć drugi raz — the book that I bought it to błąd. A kiedy słowo względne jest dopełnieniem, angielski często całkiem je pomija: the book I bought.
Polski a angielski
Po polsku mamy jedno uniwersalne słowo: „który” (odmienione: którego, której, którym…) — dla ludzi i dla rzeczy. Po angielsku dla ludzi jest who, dla rzeczy which, a that pasuje do obu. Polski dopełniacz „którego / której” w znaczeniu posiadania to whose. Polski nie może pominąć „który”, a angielski często pomija zaimek, kiedy jest dopełnieniem. Polski stawia przyimek na początku („o którym”), a potoczny angielski — na końcu. I jeszcze interpunkcja: po polsku przed „który”, „gdzie”, „kiedy” zawsze stoi przecinek, a w angielskim zdaniu względnym definiującym przecinka nie ma.
| Polski | Angielski | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Mężczyzna, który mieszka obok, jest pilotem. | The man who lives next door is a pilot. | który o osobie → who; bez przecinków |
| Książka, którą teraz czytam, jest świetna. | The book I'm reading at the moment is brilliant. | dopełnienie → zaimek można pominąć |
| Dziewczyna, której torebkę ukradziono. | The girl whose bag was stolen. | której (posiadanie) → whose |
| Restauracja, w której byliśmy na pierwszej randce. | The restaurant where we had our first date. | w której / gdzie → where |
| Facet, o którym ci mówiłem. | The guy I was telling you about. | przyimek na końcu, bez zaimka |
| Pamiętasz dzień, kiedy zgubiliśmy się w Wenecji? | Do you remember the day when we got lost in Venice? | kiedy / w którym → when |
Budowa
Słowa względne
| Słowo | Co zastępuje | Przykład |
|---|---|---|
| who / that | osobę (podmiot albo dopełnienie) | the man who called |
| which / that | rzecz (podmiot albo dopełnienie) | the bus that goes to the airport |
| whose | his / her / its / their + rzeczownik | the girl whose bike was stolen |
| where | there / in it / at it… (miejsce) | the hotel where we stayed |
| when | then / on that day… (czas) | the year when we met |
| why | for that reason (powód) | the reason why I left |
| whom | osobę jako dopełnienie (formalnie) | the candidate whom we interviewed |
Budowanie zdania
| Dwa zdania | Jedno zdanie |
|---|---|
| That's the man. His dog bit me. | That's the man whose dog bit me. |
| This is the café. We met there. | This is the café where we met. |
| I remember the day. We moved on that day. | I remember the day (when) we moved. |
| She's the person. I spoke to her. | She's the person (who / that) I spoke to. |
Podmiot czy dopełnienie? Czy mogę pominąć zaimek?
| Rola zaimka | Przykład | Można pominąć? |
|---|---|---|
| podmiot | the man who called you | Nie |
| dopełnienie | the man (who) you called | Tak |
Test: jeśli zaraz po słowie względnym stoi nowy podmiot (who you called), zaimek jest dopełnieniem i można go pominąć.
Użycie
1Whose — posiadanie
Whose zastępuje his, her, its, their i zawsze stoi po nim rzeczownik. Działa dla ludzi, ale też dla rzeczy, firm i miejsc — jak polskie „którego / której / których”.
2Where — miejsca
Where znasz z A2-29; tutaj najważniejszy test. Użyj where, kiedy zdanie jest pełne bez miejsca: we stayed ✓, I can work quietly ✓. Jeśli czasownik potrzebuje miejsca jako dopełnienia (visit, see, like), użyj that / which albo niczego. Where znaczy „w którym / na którym / przy którym”.
3When — czas
Użyj when po rzeczowniku oznaczającym czas (day, year, time, moment). Możesz też użyć that albo pominąć to słowo.
4Why — powody
Po the reason użyj why, that albo niczego. Polskie „powód, dla którego” to the reason (why).
5Pomijanie zaimka w roli dopełnienia
Kiedy who, which albo that jest dopełnieniem w zdaniu względnym, można je pominąć. W mowie to bardzo częste. Po polsku „który” musi zostać, więc zwracaj uwagę na tę różnicę w słuchaniu. Kiedy zaimek jest podmiotem, musi zostać.
6Przyimek na końcu
W codziennym angielskim przyimek, który należy do czasownika (talk to, live in, work for), idzie na koniec zdania względnego, a zaimek zwykle się pomija. Po polsku przyimek stoi na początku: „o którym”, „w którym”, „dla której”.
7Who i whom (krótko)
Whom to formalna forma who w roli dopełnienia. Używa się jej głównie w formalnym piśmie. Bezpośrednio po przyimku standardowy angielski wymaga whom, a nie who (to whom). W codziennej mowie używaj who, that albo nie używaj zaimka. Więcej w C1-15.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Który” o osobie → which. Polskie „który” pasuje do ludzi i do rzeczy, więc łatwo powiedzieć which o człowieku. Dla ludzi: who albo that.
2. „Którego / której” → which / who's. Polski dopełniacz w znaczeniu posiadania („sąsiad, którego pies szczeka”) nie ma osobnego słowa, więc kusi which albo who's. Posiadanie to zawsze whose + rzeczownik.
3. Przecinek jak w polskim. Po polsku przecinek przed „który” jest obowiązkowy. W angielskim zdaniu definiującym przecinków nie ma — a jeśli je postawisz, zmienisz znaczenie na zdanie niedefiniujące (dodatkową informację o wszystkich) B2-08.
4. „O którym” z przyimkiem na początku. Polskie „przyjaciel, o którym ci opowiadałam” prowadzi do about who. Po przyimku standardowy angielski wymaga whom; w codziennej mowie przyimek idzie na koniec, a zaimek znika.
Nie myl
whose i who's — whose = posiadanie A2-13; who's = who is albo who has. Brzmią tak samo.
where i which / that przy miejscach — Użyj where, kiedy zdanie jest pełne bez miejsca. Użyj which / that (albo niczego), kiedy miejsce jest podmiotem albo dopełnieniem w zdaniu względnym. Polskie „w którym” → where, „które” → that / which.
Zdania definiujące i niedefiniujące — Ta lekcja dotyczy zdań, które wskazują, o kogo albo o co chodzi (bez przecinków). Zdania, które tylko dodają informację, z przecinkami, są w B2-08.
Pisownia i wymowa
- whose i who's wymawia się tak samo: /huːz/. /h/ to lekki wydech, a nie polskie „ch” z tarciem; samogłoska jest długa; końcowe /z/ zostaje dźwięczne — nie zamieniaj go w „s”.
- that w zdaniach względnych jest zwykle słabe: /ðət/ (the car that I bought). /ð/ wymawiasz z czubkiem języka lekko między zębami i z głosem — to nie jest ani „d”, ani „z”.
- Przy zdaniu względnym definiującym nie ma przecinków: The man who called you is here. Po polsku przecinek byłby obowiązkowy.
- W mowie rzeczownik i zdanie względne tworzą jedną całość, bez pauzy: the woman I work with.
Złota zasada
Słowo względne zastępuje jedną część zdania — więc nigdy nie wypełniaj tego miejsca drugi raz. Jeśli zaimek jest dopełnieniem, możesz go pominąć: the film (that) we saw. Where używaj tylko wtedy, gdy zdanie jest pełne bez miejsca. Polskie „który” o osobie to who, „którego / której” (posiadanie) to whose, a przecinka nie stawiaj.
Ćwiczenia
A. Forma
Uzupełnij zdania albo połącz je w jedno.
-
That's the actor films I love.
-
Is this the beach you lost your ring?
-
I'll never forget the day my son was born.
-
Połącz, używając whose: I know a woman. Her husband is a chef.
-
Połącz zdania: The man was very friendly. I met him at the party.
-
Połącz zdania, stawiając przyimek na końcu: This is the flat. We live in it.
-
Napisz to w codziennym angielskim: the people with whom I work
B. Znaczenie
Odpowiedz na pytanie albo wybierz poprawną odpowiedź.
-
Czy można pominąć zaimek? "the bus that goes to the centre" …
-
Czy można pominąć zaimek? "the cake that you made" …
-
Wybierz poprawną odpowiedź: That's the museum … we visited last summer.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Here's the colleague … organising the trip.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
The laptop that I bought it last week has stopped working.
-
The town where I visited was crowded.
-
That's the girl who her bag was stolen.
-
The woman answered the phone was very helpful.
-
The reason I'm late is the traffic.
D. W kontekście
Uzupełnij tekst odpowiednimi słowami względnymi. Czasem możliwe jest kilka odpowiedzi.
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o swoim życiu.
-
Opisz ważne dla ciebie miejsce, używając zdania z where.
-
Napisz dwa zdania o znajomych osobach: jedno z whose, drugie bez zaimka względnego.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
B1-19 Forma -ing jako rzeczownik (gerund): podmiot i po przyimkach I'm interested in (learn) Spanish.
-
B1-12 Mowa zależna po angielsku (reported speech): następstwo czasów w zdaniach oznajmujących "I'm tired," she said. Przekaż to zdanie w mowie zależnej.
-
A2-13 Mine, yours, whose: zaimki dzierżawcze po angielsku ___ is this coat? Is it yours? …
Odpowiedzi
A. Forma
- whose
- where
- when / that
- I know a woman whose husband is a chef.
- The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
- This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
- the people I work with / the people who I work with / the people that I work with
B. Znaczenie
- no
- yes
- that
- where
- who's
C. Znajdź błąd
- The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
- The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
- That's the girl whose bag was stolen.
- The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
- ✓ The reason I'm late is the traffic.
D. W kontekście
- where
- when / that
- whose
- where
- who / that / whom
E. Twoja kolej
- The park near my flat is the place where I go to think.
- I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.
F. Powtórka mieszana
- learning
- She said she was tired. / She said that she was tired.
- Whose
