SlowingoГраматика
B1 22 / 39

Relative clauses на англиски: whose, where, when и кога се изоставува that

Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да градите релативни реченици што определуваат (defining relative clauses) со whose, where, when и why, да ја изоставите релативната заменка кога е предмет и да го ставите предлогот на крајот од релативната реченица.

Главна идеја

Релативната реченица што определува е мини-реченица по именката, што кажува точно кого или што мислите: the woman who lives next door, the café where we met. Без неа слушателот би прашал: „Која жена? Кое кафуле?“

Замислете две реченици поврзани со патент. This is the café. We met there. Патентот се затвора, зборот што се повторува, there, испаѓа, а на негово место застанува релативниот збор where: This is the café where we met. Секој релативен збор заменува по едно нешто: who / which / that – човек или предмет A2-29, whose – присвојна заменка (his, her, its, their), where – место (there, in it), when – време (then, on that day), why – причина.

Бидејќи релативниот збор веќе го зазел тоа место, таму не може да стои ништо друго – the book that I bought it е погрешно. А кога релативниот збор е предмет, англискиот често воопшто го изоставува: the book I bought.

Македонски и англиски

Македонските релативни зборови прилично добро се совпаѓаат со англиските: „што“ = who / which / that, „кој / која / кое / кои“ = who / which, „чиј / чија / чие / чии“ = whose, „каде што“ = where, „кога“ = when, „зошто“ = why. Добра вест: и нашето „чиј“, исто како whose, оди и за луѓе и за предмети и фирми („компанија чии производи…“). Внимавајте само на едно: „која“ кај нас оди и за луѓе, а англиското which – само за предмети. За луѓе: who или that.

Најголемата разлика е кратката заменка. Кога „што“ е предмет, кај нас речиси секогаш додаваме и кратка заменка: „книгата што ја читам“, „филмот што го гледавме“, „сите што ги запознав“. Англискиот тука нема заменка: релативниот збор веќе го зазел тоа место. Повеќе од тоа – кога е предмет, и самиот збор често се изоставува: the book I'm reading. Кај нас „што“ не се изоставува.

Предлозите кај нас стојат пред релативниот збор: „момчето за кое ти зборував“, „фирмата во која работев“. Во секојдневниот англиски предлогот оди на крајот, а заменката обично се изоставува: the guy I was telling you about, the company I used to work for. И уште нешто од разговорниот јазик: наместо „чија“ често велиме „девојката што ѝ ја украдоа чантата“. На англиски сопственоста е секогаш whose: the girl whose bag was stolen.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Имам пријател чија сестра работи во новата болница.I've got a friend whose sister works at the new hospital.„чија“ → whose – тука е исто
Тоа е компанија чии производи се продаваат низ целиот свет.It's a company whose products are sold all over the world.whose и за компании – тука е исто
Ова е ресторанот каде што бевме на првата средба.This is the restaurant where we had our first date.„каде што“ → where
Книгата што ја читам во моментов е одлична.The book I'm reading at the moment is brilliant.кај нас „што ја“; на англиски нема it, а that може да се изостави
Тоа е момчето за кое ти зборував.That's the guy I was telling you about.предлогот → на крајот
Ова е фирмата во која порано работев.This is the company I used to work for.предлогот → на крајот
Девојката што ѝ ја украдоа чантата…the girl whose bag was stolenразговорно „што ѝ“ → whose

Накратко: „чиј / чија“ е whose; кратката заменка по „што“ („што го“, „што ја“) на англиски ја нема; предлогот оди на крајот; а релативната заменка во улога на предмет може да се изостави.

Форма

Релативни зборови

ЗборШто заменуваПример
who / thatчовек (подмет или предмет)the man who called
which / thatпредмет (подмет или предмет)the bus that goes to the airport
whosehis / her / its / their + именкаthe girl whose bike was stolen
wherethere / in it / at it… (место)the hotel where we stayed
whenthen / on that day… (време)the year when we met
whyfor that reasonthe reason why I left
whomчовек како предмет (формално)the candidate whom we interviewed

Градење на реченицата

Две реченициЕдна реченица
That's the man. His dog bit me.That's the man whose dog bit me.
This is the café. We met there.This is the café where we met.
I remember the day. We moved on that day.I remember the day (when) we moved.
She's the person. I spoke to her.She's the person (who / that) I spoke to.

Подмет или предмет? Може ли заменката да се изостави?

Улога на заменкатаПримерМоже ли да се изостави?
подметthe man who called youНе
предметthe man (who) you calledДа

Тест: ако веднаш по релативниот збор доаѓа нов подмет (who you called), заменката е предмет и може да се изостави.

Употреба

1Whose – сопственост

Whose ги заменува his, her, its, their и по него секогаш доаѓа именка. Оди за луѓе, но и за предмети, фирми и места. Кај нас: „чиј / чија / чие / чии“.

I've got a friend whose sister works at the new hospital.
Имам пријател чија сестра работи во новата болница.
„чија сестра“ → whose sister
We need a babysitter whose English is really good.
Ни треба дадилка што има навистина добар англиски.
кај нас „што има“, на англиски whose English
Students whose essays are late will lose marks.
Студентите чии есеи ќе доцнат ќе изгубат поени.
marks (UK), points (US)
It's a company whose products are sold all over the world.
Тоа е компанија чии производи се продаваат низ целиот свет.
„чии“ и за фирма → whose

2Where – места

Where го запознавте во лекцијата A2-29; тука е главниот тест. Користете where кога релативната реченица е целосна и без местото: we stayed ✓, I can work quietly ✓. Кога глаголот го бара местото како предмет (visit, see, like), користете that / which или ништо. Where значи „in / at / on which“. Кај нас: ако може да се каже „таму“, оди „каде што“ = where.

This is the restaurant where we had our first date.
Ова е ресторанот каде што бевме на првата средба.
„каде што“ → where
Do you know a shop where I can buy a good umbrella?
Знаеш ли некоја продавница каде што можам да купам добар чадор?
The village where my grandparents lived has changed a lot.
Селото каде што живееја баба ми и дедо ми многу се промени.
„they lived there“ → where
I need a room where I can work quietly.
Ми треба соба каде што ќе можам мирно да работам.

3When – време

Користете when по именки за време (day, year, time, moment). Може и that, а може зборот и да се изостави. Кај нас: „кога“.

Do you remember the day when we got lost in Venice?
Се сеќаваш ли на денот кога се изгубивме во Венеција?
„кога“ → when
Summer is the time when hotels are most expensive.
Летото е времето кога хотелите се најскапи.
кај нас „летото“ со член, на англиски summer
That was the moment I realised my mistake.
Тоа беше моментот кога ја сфатив грешката.
when е изоставено

4Why – причини

По the reason користете why, that или ништо.

The reason why I called was to say sorry.
Причината зошто се јавив беше да се извинам.
„зошто“ → why
That's the reason I didn't apply.
Тоа е причината поради која не конкурирав.
why е изоставено
Nobody knows the reason that the meeting was cancelled.
Никој не знае зошто е откажан состанокот.

5Изоставување на заменката кога е предмет

Кога who, which или that е предмет во релативната реченица, може да ја изоставите. Во говорот тоа е многу често. Кога е подмет, мора да остане. Кај нас „што“ секогаш останува, а често и кратката заменка („што ја“) – на англиски таа не постои.

The book I'm reading at the moment is brilliant.
Книгата што ја читам во моментов е одлична.
кај нас „што ја“, на англиски без it; that може да се изостави
Is this the phone you wanted?
Ова ли е телефонот што го сакаше?
кај нас „што го“, на англиски ништо
Everyone I met at the conference was really friendly.
Сите што ги запознав на конференцијата беа навистина љубезни.
„што ги“ → ништо
The film we saw last night was too long.
Филмот што го гледавме синоќа беше предолг.
The woman who answered the phone was very helpful.
Жената што одговори на телефонот беше многу љубезна.
подмет: who мора да остане

6Предлог на крајот

Во секојдневниот англиски предлогот што оди со глаголот (talk to, live in, work for) оди на крајот од релативната реченица, а заменката обично се изоставува. Кај нас предлогот стои пред релативниот збор: „за кое“, „во кој“, „на кого“.

That's the guy I was telling you about.
Тоа е момчето за кое ти зборував.
„за кое“ → … about на крајот
The flat we're living in is quite small.
Станот во кој живееме е прилично мал.
„во кој“ → … in; flat (UK), apartment (US)
This is the company I used to work for.
Ова е фирмата во која порано работев.
кај нас „во која“, на англиски … work for
Is that the song you were listening to?
Тоа ли е песната што ја слушаше?
кај нас без предлог, на англиски listening to

7Who и whom (накратко)

Whom е формалната форма на who кога е предмет. Се користи главно во формалниот писмен јазик. Веднаш по предлог стандардниот англиски користи whom, не who (to whom). Во секојдневниот говор користете who, that или изоставете ја заменката. Повеќе во лекцијата C1-15.

The person to whom this letter is addressed has moved.
Лицето до кое е упатено ова писмо се преселило.
формално
The person this letter is addressed to has moved.
Човекот на кого му е упатено писмово се преселил.
секојдневно
The manager whom I contacted never replied.
Менаџерот со кого стапив во контакт воопшто не одговори.
формално; секојдневно: the manager I contacted

Чести грешки

❌The book that I bought it is boring.
✅The book (that) I bought is boring.
that веќе го заменува „it“
❌The man who he lives next door is a pilot.
✅The man who lives next door is a pilot.
who е подметот: не доаѓа втор подмет
❌The city where I visited last year was beautiful.
✅The city (that) I visited last year was beautiful.
visit бара предмет: користете that / which или ништо
❌That's the girl who her bag was stolen.
✅That's the girl whose bag was stolen.
сопственост = whose
❌The man spoke to me was rude.
✅The man who spoke to me was rude.
заменката во улога на подмет не се изоставува
❌The hotel where we stayed in was lovely.
✅The hotel where we stayed was lovely. или The hotel we stayed in was lovely.
where веќе го содржи „in“
❌The person with that I work is kind.
✅The person I work with is kind. или The person with whom I work is kind.
that не може да стои по предлог

Замки за говорителите на македонски

1. „…што го купив“ → that I bought it. Кај нас по „што“ во улога на предмет речиси секогаш доаѓа кратка заменка: „Соседката што мајка ми ја покани на кафе…“, „велосипедот што го поправи вујко ми…“. Ако ја пренесеме на англиски, во реченицата се појавуваат два предмета. That / which / who веќе е предметот – втора заменка нема, а често се изоставува и самото that.

❌Have you already met the new neighbour from the fourth floor who my mother invited her for coffee yesterday?
✅Have you already met the new neighbour from the fourth floor who my mother invited for coffee yesterday? или Have you already met the new neighbour from the fourth floor my mother invited for coffee yesterday?
„што мајка ми ја покани“ → who my mother invited, без her
❌Every summer in Prilep I still ride the old red bicycle which my uncle repaired it for me when I was in primary school.
✅Every summer in Prilep I still ride the old red bicycle which my uncle repaired for me when I was in primary school. или Every summer in Prilep I still ride the old red bicycle my uncle repaired for me when I was in primary school.
„што го поправи“ → which … repaired, без it

2. „…што му/ѝ е…“ → who his / that her наместо whose. Во разговорниот јазик често ја избегнуваме „чија“ и велиме: „Го знаеш Филип, момчето што му е таткото пилот?“ Ако го преведеме тоа, излегува who his или that his. Англискиот за сопственост има само еден збор: whose + именка.

❌Do you remember Filip, the boy from our building who his father flies planes for a company in Dubai?
✅Do you remember Filip, the boy from our building whose father flies planes for a company in Dubai?
„што му е таткото“ → whose father
❌We finally found a dentist in Bitola that her clinic is open on Saturday mornings.
✅We finally found a dentist in Bitola whose clinic is open on Saturday mornings.
„што ѝ работи ординацијата“ → whose clinic

3. „Забарката која ја отвори ординацијата“ → which за луѓе. Нашите „кој“ и „која“ одат и за луѓе и за предмети, па лесно излегува which и за човек. Англиското which е само за предмети; за луѓе користете who / that.

❌Is Vesna the young dentist which opened the new clinic next to the bakery in Kavadarci last spring?
✅Is Vesna the young dentist who opened the new clinic next to the bakery in Kavadarci last spring? или Is Vesna the young dentist that opened the new clinic next to the bakery in Kavadarci last spring?
за човек: who / that, не which

Не мешајте

whose и who's – whose = сопственост A2-13; who's = who is или who has. Звучат исто.

That's the student whose phone rang in the exam.
Тоа е студентот чиј телефон заѕвони на испитот.
сопственост
That's the student who's always late.
Тоа е студентот што секогаш доцни.
who's = who is

where и which / that кај места – Користете where кога реченицата е целосна и без местото. Користете which / that (или ништо) кога местото е подмет или предмет во релативната реченица. И кај нас: „каде што“ наспроти „што го“.

That's the museum where we saw the dinosaur bones.
Тоа е музејот каде што ги видовме коските од диносаурус.
„we saw the bones“ е целосно
That's the museum that we visited.
Тоа е музејот што го посетивме.
visited што? → museum = предмет; кај нас „што го“, не „каде што“

Реченици што определуваат и што не определуваат – Оваа лекција е за реченици што кажуваат кого или што мислите (без запирки). Реченици што само додаваат дополнителна информација, со запирки, се во лекцијата B2-08.

Правопис и изговор

  • whose и who's се изговараат исто: /huːz/. Крајното /z/ е звучно – кај нас звучните согласки на крајот од зборот обезвучуваат, па лесно се вели [huːs]. Оставете го гласот да зуи.
  • Почетното wh во who, whose, whom е само лесен здив /h/, а не нашето силно „х“ /x/.
  • that во релативните реченици обично е слабо: /ðət/ (the car that I bought). За /ð/ ставете го врвот на јазикот меѓу забите и пуштете глас – не „д“, не „з“.
  • Околу релативната реченица што определува не се ставаат запирки: The man who called you is here. Во говорот именката и нејзината релативна реченица се една целина, без пауза: the woman I work with.

Златно правило

Релативниот збор заменува еден дел од реченицата – затоа не го пополнувајте тоа место двапати: без it / him / them по that. Ако заменката е предмет, може да ја изоставите: the film (that) we saw. Where користете го само кога реченицата е целосна и без местото. „Чиј / чија“ е whose, а „за кое / во која“ станува предлог на крајот.

Вежби

A. Форма

Дополнете ги или поврзете ги речениците.

  1. That's the actor films I love.
  2. Is this the beach you lost your ring?
  3. I'll never forget the day my son was born.
  4. Поврзете со whose: I know a woman. Her husband is a chef.
  5. Поврзете: The man was very friendly. I met him at the party.
  6. Поврзете така што предлогот ќе биде на крајот: This is the flat. We live in it.
  7. Напишете го на секојдневен англиски: the people with whom I work

B. Значење

Одговорете на прашањата.

  1. Одговорете: Can you leave out the pronoun? "the bus that goes to the centre" …
  2. Одговорете: Can you leave out the pronoun? "the cake that you made" …
  3. Изберете го точниот одговор: That's the museum … we visited last summer.
  4. Изберете го точниот одговор: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
  5. Изберете го точниот одговор: Here's the colleague … organising the trip.

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. The laptop that I bought it last week has stopped working.
  2. The town where I visited was crowded.
  3. That's the girl who her bag was stolen.
  4. The woman answered the phone was very helpful.
  5. The reason I'm late is the traffic.

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во текстот.

My grandmother's village
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.

E. Ваш ред е

Напишете на англиски.

  1. Опишете место што ви е важно со реченица со where.
  2. Напишете две реченици за луѓе што ги познавате: една со whose и една без релативна заменка.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. B1-19 Gerund на англиски: -ing како подмет и по предлог (interested in learning, look forward to seeing)
    I'm interested in (learn) Spanish.
  2. B1-12 Reported speech (индиректен говор) на англиски: She said she was tired
    "I'm tired," she said. Пренесете ја реченицата.
  3. A2-13 Mine, yours, whose: присвојни заменки на англиски
    ___ is this coat? Is it yours? …
Одговори

A. Форма

  1. whose
  2. where
  3. when / that
  4. I know a woman whose husband is a chef.
  5. The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
  6. This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
  7. the people I work with / the people who I work with / the people that I work with

B. Значење

  1. no
  2. yes
  3. that
  4. where
  5. who's

C. Најдете ја грешката

  1. The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
  2. The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
  3. That's the girl whose bag was stolen.
  4. The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
  5. ✓ The reason I'm late is the traffic.

D. Во контекст

  1. where
  2. when / that
  3. whose
  4. where
  5. who / that / whom

E. Ваш ред е

  1. The park near my flat is the place where I go to think.
  2. I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.

F. Мешано повторување

  1. learning
  2. She said she was tired. / She said that she was tired.
  3. Whose
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play