Relative clauses на англиски: whose, where, when и кога се изоставува that
Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да градите релативни реченици што определуваат (defining relative clauses) со whose, where, when и why, да ја изоставите релативната заменка кога е предмет и да го ставите предлогот на крајот од релативната реченица.
Главна идеја
Релативната реченица што определува е мини-реченица по именката, што кажува точно кого или што мислите: the woman who lives next door, the café where we met. Без неа слушателот би прашал: „Која жена? Кое кафуле?“
Замислете две реченици поврзани со патент. This is the café. We met there. Патентот се затвора, зборот што се повторува, there, испаѓа, а на негово место застанува релативниот збор where: This is the café where we met. Секој релативен збор заменува по едно нешто: who / which / that – човек или предмет A2-29, whose – присвојна заменка (his, her, its, their), where – место (there, in it), when – време (then, on that day), why – причина.
Бидејќи релативниот збор веќе го зазел тоа место, таму не може да стои ништо друго – the book that I bought it е погрешно. А кога релативниот збор е предмет, англискиот често воопшто го изоставува: the book I bought.
Македонски и англиски
Македонските релативни зборови прилично добро се совпаѓаат со англиските: „што“ = who / which / that, „кој / која / кое / кои“ = who / which, „чиј / чија / чие / чии“ = whose, „каде што“ = where, „кога“ = when, „зошто“ = why. Добра вест: и нашето „чиј“, исто како whose, оди и за луѓе и за предмети и фирми („компанија чии производи…“). Внимавајте само на едно: „која“ кај нас оди и за луѓе, а англиското which – само за предмети. За луѓе: who или that.
Најголемата разлика е кратката заменка. Кога „што“ е предмет, кај нас речиси секогаш додаваме и кратка заменка: „книгата што ја читам“, „филмот што го гледавме“, „сите што ги запознав“. Англискиот тука нема заменка: релативниот збор веќе го зазел тоа место. Повеќе од тоа – кога е предмет, и самиот збор често се изоставува: the book I'm reading. Кај нас „што“ не се изоставува.
Предлозите кај нас стојат пред релативниот збор: „момчето за кое ти зборував“, „фирмата во која работев“. Во секојдневниот англиски предлогот оди на крајот, а заменката обично се изоставува: the guy I was telling you about, the company I used to work for. И уште нешто од разговорниот јазик: наместо „чија“ често велиме „девојката што ѝ ја украдоа чантата“. На англиски сопственоста е секогаш whose: the girl whose bag was stolen.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Имам пријател чија сестра работи во новата болница. | I've got a friend whose sister works at the new hospital. | „чија“ → whose – тука е исто |
| Тоа е компанија чии производи се продаваат низ целиот свет. | It's a company whose products are sold all over the world. | whose и за компании – тука е исто |
| Ова е ресторанот каде што бевме на првата средба. | This is the restaurant where we had our first date. | „каде што“ → where |
| Книгата што ја читам во моментов е одлична. | The book I'm reading at the moment is brilliant. | кај нас „што ја“; на англиски нема it, а that може да се изостави |
| Тоа е момчето за кое ти зборував. | That's the guy I was telling you about. | предлогот → на крајот |
| Ова е фирмата во која порано работев. | This is the company I used to work for. | предлогот → на крајот |
| Девојката што ѝ ја украдоа чантата… | the girl whose bag was stolen | разговорно „што ѝ“ → whose |
Накратко: „чиј / чија“ е whose; кратката заменка по „што“ („што го“, „што ја“) на англиски ја нема; предлогот оди на крајот; а релативната заменка во улога на предмет може да се изостави.
Форма
Релативни зборови
| Збор | Што заменува | Пример |
|---|---|---|
| who / that | човек (подмет или предмет) | the man who called |
| which / that | предмет (подмет или предмет) | the bus that goes to the airport |
| whose | his / her / its / their + именка | the girl whose bike was stolen |
| where | there / in it / at it… (место) | the hotel where we stayed |
| when | then / on that day… (време) | the year when we met |
| why | for that reason | the reason why I left |
| whom | човек како предмет (формално) | the candidate whom we interviewed |
Градење на реченицата
| Две реченици | Една реченица |
|---|---|
| That's the man. His dog bit me. | That's the man whose dog bit me. |
| This is the café. We met there. | This is the café where we met. |
| I remember the day. We moved on that day. | I remember the day (when) we moved. |
| She's the person. I spoke to her. | She's the person (who / that) I spoke to. |
Подмет или предмет? Може ли заменката да се изостави?
| Улога на заменката | Пример | Може ли да се изостави? |
|---|---|---|
| подмет | the man who called you | Не |
| предмет | the man (who) you called | Да |
Тест: ако веднаш по релативниот збор доаѓа нов подмет (who you called), заменката е предмет и може да се изостави.
Употреба
1Whose – сопственост
Whose ги заменува his, her, its, their и по него секогаш доаѓа именка. Оди за луѓе, но и за предмети, фирми и места. Кај нас: „чиј / чија / чие / чии“.
2Where – места
Where го запознавте во лекцијата A2-29; тука е главниот тест. Користете where кога релативната реченица е целосна и без местото: we stayed ✓, I can work quietly ✓. Кога глаголот го бара местото како предмет (visit, see, like), користете that / which или ништо. Where значи „in / at / on which“. Кај нас: ако може да се каже „таму“, оди „каде што“ = where.
3When – време
Користете when по именки за време (day, year, time, moment). Може и that, а може зборот и да се изостави. Кај нас: „кога“.
4Why – причини
По the reason користете why, that или ништо.
5Изоставување на заменката кога е предмет
Кога who, which или that е предмет во релативната реченица, може да ја изоставите. Во говорот тоа е многу често. Кога е подмет, мора да остане. Кај нас „што“ секогаш останува, а често и кратката заменка („што ја“) – на англиски таа не постои.
6Предлог на крајот
Во секојдневниот англиски предлогот што оди со глаголот (talk to, live in, work for) оди на крајот од релативната реченица, а заменката обично се изоставува. Кај нас предлогот стои пред релативниот збор: „за кое“, „во кој“, „на кого“.
7Who и whom (накратко)
Whom е формалната форма на who кога е предмет. Се користи главно во формалниот писмен јазик. Веднаш по предлог стандардниот англиски користи whom, не who (to whom). Во секојдневниот говор користете who, that или изоставете ја заменката. Повеќе во лекцијата C1-15.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „…што го купив“ → that I bought it. Кај нас по „што“ во улога на предмет речиси секогаш доаѓа кратка заменка: „Соседката што мајка ми ја покани на кафе…“, „велосипедот што го поправи вујко ми…“. Ако ја пренесеме на англиски, во реченицата се појавуваат два предмета. That / which / who веќе е предметот – втора заменка нема, а често се изоставува и самото that.
2. „…што му/ѝ е…“ → who his / that her наместо whose. Во разговорниот јазик често ја избегнуваме „чија“ и велиме: „Го знаеш Филип, момчето што му е таткото пилот?“ Ако го преведеме тоа, излегува who his или that his. Англискиот за сопственост има само еден збор: whose + именка.
3. „Забарката која ја отвори ординацијата“ → which за луѓе. Нашите „кој“ и „која“ одат и за луѓе и за предмети, па лесно излегува which и за човек. Англиското which е само за предмети; за луѓе користете who / that.
Не мешајте
whose и who's – whose = сопственост A2-13; who's = who is или who has. Звучат исто.
where и which / that кај места – Користете where кога реченицата е целосна и без местото. Користете which / that (или ништо) кога местото е подмет или предмет во релативната реченица. И кај нас: „каде што“ наспроти „што го“.
Реченици што определуваат и што не определуваат – Оваа лекција е за реченици што кажуваат кого или што мислите (без запирки). Реченици што само додаваат дополнителна информација, со запирки, се во лекцијата B2-08.
Правопис и изговор
- whose и who's се изговараат исто: /huːz/. Крајното /z/ е звучно – кај нас звучните согласки на крајот од зборот обезвучуваат, па лесно се вели [huːs]. Оставете го гласот да зуи.
- Почетното wh во who, whose, whom е само лесен здив /h/, а не нашето силно „х“ /x/.
- that во релативните реченици обично е слабо: /ðət/ (the car that I bought). За /ð/ ставете го врвот на јазикот меѓу забите и пуштете глас – не „д“, не „з“.
- Околу релативната реченица што определува не се ставаат запирки: The man who called you is here. Во говорот именката и нејзината релативна реченица се една целина, без пауза: the woman I work with.
Златно правило
Релативниот збор заменува еден дел од реченицата – затоа не го пополнувајте тоа место двапати: без it / him / them по that. Ако заменката е предмет, може да ја изоставите: the film (that) we saw. Where користете го само кога реченицата е целосна и без местото. „Чиј / чија“ е whose, а „за кое / во која“ станува предлог на крајот.
Вежби
A. Форма
Дополнете ги или поврзете ги речениците.
-
That's the actor films I love.
-
Is this the beach you lost your ring?
-
I'll never forget the day my son was born.
-
Поврзете со whose: I know a woman. Her husband is a chef.
-
Поврзете: The man was very friendly. I met him at the party.
-
Поврзете така што предлогот ќе биде на крајот: This is the flat. We live in it.
-
Напишете го на секојдневен англиски: the people with whom I work
B. Значење
Одговорете на прашањата.
-
Одговорете: Can you leave out the pronoun? "the bus that goes to the centre" …
-
Одговорете: Can you leave out the pronoun? "the cake that you made" …
-
Изберете го точниот одговор: That's the museum … we visited last summer.
-
Изберете го точниот одговор: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
-
Изберете го точниот одговор: Here's the colleague … organising the trip.
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
The laptop that I bought it last week has stopped working.
-
The town where I visited was crowded.
-
That's the girl who her bag was stolen.
-
The woman answered the phone was very helpful.
-
The reason I'm late is the traffic.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во текстот.
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Опишете место што ви е важно со реченица со where.
-
Напишете две реченици за луѓе што ги познавате: една со whose и една без релативна заменка.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
B1-19 Gerund на англиски: -ing како подмет и по предлог (interested in learning, look forward to seeing) I'm interested in (learn) Spanish.
-
B1-12 Reported speech (индиректен говор) на англиски: She said she was tired "I'm tired," she said. Пренесете ја реченицата.
-
A2-13 Mine, yours, whose: присвојни заменки на англиски ___ is this coat? Is it yours? …
Одговори
A. Форма
- whose
- where
- when / that
- I know a woman whose husband is a chef.
- The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
- This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
- the people I work with / the people who I work with / the people that I work with
B. Значење
- no
- yes
- that
- where
- who's
C. Најдете ја грешката
- The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
- The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
- That's the girl whose bag was stolen.
- The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
- ✓ The reason I'm late is the traffic.
D. Во контекст
- where
- when / that
- whose
- where
- who / that / whom
E. Ваш ред е
- The park near my flat is the place where I go to think.
- I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.
F. Мешано повторување
- learning
- She said she was tired. / She said that she was tired.
- Whose
