SlowingoՔերականություն
A2 32 / 38

Who, Which, That, Where. որոշիչ նախադասություններն անգլերենում հայերենով

Who, Which, That: Defining Relative Clauses

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք երկու նախադասություն միացնել մեկի մեջ և ճշգրիտ ասել, թե որ մարդու, իրի կամ վայրի մասին է խոսքը՝ who, which, that և where բառերով։ Կկարողանաք նաև պարզ սահմանումներ տալ, օրինակ՝ A nurse is someone who looks after sick people.

Հիմնական գաղափար

Երբեմն միայն գոյականը բավական չէ։ The woman is my teacher. Ո՞ր կինը։ Սենյակում տասը կին կա։ Ճիշտ մարդուն ցույց տալու համար ավելի շատ տեղեկություն է պետք. The woman who is wearing the red coat is my teacher.

Այդ լրացուցիչ մասը որոշիչ նախադասություն է (relative clause)։ Պատկերացրեք ձագար։ Վերևից տասը կին է մտնում, իսկ ներքևից միայն մեկն է դուրս գալիս՝ կարմիր վերարկուով կինը։ Որոշիչ նախադասությունը լսողին ասում է, թե կոնկրետ որի մասին է խոսքը։

Այդ նախադասությունը սկսվում է հարաբերական բառով. who՝ մարդկանց համար, which՝ իրերի համար, that՝ և՛ մարդկանց, և՛ իրերի համար, where՝ վայրերի համար։ Այս բառը միանգամից երկու գործ է անում։ Այն միացնում է երկու նախադասությունը և փոխարինում է երկրորդ նախադասության մի բառի (he, she, it, them, there)։ Այդ պատճառով he, she կամ it այլևս չենք ավելացնում. հարաբերական բառն ինքն արդեն այդ մարդն է կամ իրը։

Հայերեն և անգլերեն

Հայերենում նույն գործն անում են որը / որոնք, խոսակցական որ, մարդկանց համար նաև ով, իսկ վայրերի համար որտեղ՝ «Կինը, որը կարմիր վերարկու է հագել, իմ ուսուցիչն է»։ Կա նաև դերբայով տարբերակ՝ «Կարմիր վերարկու հագած կինը», «Հարևանությամբ ապրող մարդը»։ Անգլերենում այսպիսի երկար դերբայական լրացում գոյականից առաջ չենք դնում. ասում ենք գոյականը, հետո՝ the man who lives next door։ Մեծ տարբերությունը այն է, որ հայերեն «որը»-ն օգտագործում ենք և՛ իրերի, և՛ մարդկանց համար («մարդը, որը…»), իսկ անգլերենում which-ը միայն իրերի ու կենդանիների համար է. մարդկանց համար՝ who կամ that։ Լավ լուր. խոսակցական «որ»-ը շատ նման է that-ին. երկուսն էլ աշխատում են և՛ մարդկանց, և՛ իրերի հետ։

Մյուս տարբերությունը կետադրությունն է։ Հայերենում «որ»-ով նախադասությունը միշտ ստորակետով ենք անջատում։ Անգլերենում այս դասի նախադասությունները ստորակետ չունեն. ստորակետները իմաստը փոխում են (տե՛ս B2-08)։ Եվ վերջապես, հայերեն «որը»-ն հոլովվում է («որին», «որից», «որում»), իսկ who / that-ը չեն փոխվում։ Ավելորդ դերանուն ավելացնելու հարցում այստեղ նույնն է. հայերենում էլ չենք ասում «Մարդը, որը նա ապրում է…»։

ՀայերենԱնգլերենԻնչն է տարբեր
Կինը, որն այստեղ է աշխատում, շատ բարի է։The woman who works here is very kind.մարդ. «որը» → who / that, ոչ թե which
Հեռախոսը, որ անցյալ շաբաթ գնեցի, փչացել է։The phone that I bought last week has stopped working.իր. «որ» = that / which
Սա այն ռեստորանն է, որտեղ մեր առաջին ժամադրությունն էր։This is the restaurant where we had our first date.վայր. «որտեղ» = where. այստեղ նույնն է
Հարևանությամբ ապրող մարդը օդաչու է։The man who lives next door is a pilot.հայերեն դերբայ → անգլերենում who + բայ
Մարդը, որին հանդիպեցիր, իմ քեռին է։The man who you met is my uncle.հայերենում ստորակետներ, անգլերենում՝ ոչ. հոլովված «որին» → անփոփոխ who
Բուժքույրը մեկն է, ով խնամում է հիվանդներին։A nurse is someone who looks after sick people.սահմանում. someone who

Կարճ ասած՝ մարդկանց համար who / that (ոչ թե which), իրերի համար which / that, վայրերի համար where, և այս նախադասություններում ստորակետ չկա։

Կառուցվածք

Ինչպես ընտրել հարաբերական բառը

ԳոյականՀարաբերական բառՕրինակ
մարդwho / thatthe man who / that lives next door
իր կամ կենդանիwhich / thatthe bus which / that goes to the airport
վայր (+ ամբողջական նախադասություն)wherethe café where we met

Հարաբերական բառը փոխարինում է ենթակային

Երկու նախադասությունՄեկ նախադասություն
I have a friend. She speaks four languages.I have a friend who speaks four languages.
This is the train. It goes to Oxford.This is the train that goes to Oxford.

Հարաբերական բառը փոխարինում է խնդրին

Երկու նախադասությունՄեկ նախադասություն
The film was great. We saw it last night.The film that we saw last night was great.
The man is my uncle. You met him at the party.The man who you met at the party is my uncle.

Where-ը փոխարինում է there-ին (in / at that place)

Երկու նախադասությունՄեկ նախադասություն
That's the hotel. We stayed there.That's the hotel where we stayed.

Ավելորդ դերանուն չկա

Ճիշտ էՍխալ է
the man who lives herethe man who he lives here
the book that I boughtthe book that I bought it
the town where I grew upthe town where I grew up there

Գործածություն

1Who և that մարդկանց համար

Who կամ that ենք օգտագործում, երբ ասում ենք, թե որ մարդու մասին է խոսքը։ Մարդկանց համար who-ն ավելի տարածված է, հատկապես գրավոր խոսքում։ Հայերենում այստեղ «որը», «ով» կամ «որ» ենք ասում, բայց which չենք դնում։

The girl who sits next to me in class is from Canada.
Աղջիկը, որը դասարանում ինձ հետ է նստում, Կանադայից է։
«որը» մարդու մասին → who, ոչ թե which
Do you know anyone who can fix a laptop?
Ճանաչո՞ւմ ես մեկին, ով կարող է նոութբուք նորոգել։
The doctor that I saw yesterday was very kind.
Բժիշկը, որի մոտ երեկ էի, շատ բարի էր։
that-ը մարդկանց համար էլ է
I have a cousin who works for a big tech company.
Ես զարմիկ ունեմ, որը մեծ տեխնոլոգիական ընկերությունում է աշխատում։

2Which և that իրերի համար

Which կամ that ենք օգտագործում իրերի և կենդանիների համար։ Առօրյա խոսքում that-ն ավելի տարածված է։

The phone that I bought last week has stopped working.
Հեռախոսը, որ անցյալ շաբաթ գնեցի, այլևս չի աշխատում։
that-ը փոխարինում է it-ին. it չենք ավելացնում
Is this the bus which goes to the city centre?
Սա՞ է այն ավտոբուսը, որը գնում է քաղաքի կենտրոն։
I found a website that has free recipes.
Մի կայք գտա, որտեղ անվճար բաղադրատոմսեր կան։
հայերենում «որտեղ», անգլերենում that has
We have a dog that is scared of cats.
Մենք շուն ունենք, որը կատուներից վախենում է։
The trains which leave from platform 2 don't go to the airport.
Երկրորդ կառամատույցից մեկնող գնացքները օդանավակայան չեն գնում։
հայերեն դերբայ («մեկնող») → which leave

3Where վայրերի համար

Where օգտագործեք, երբ նախադասությունն առանց վայրի էլ ամբողջական է. we stayed-ն ամբողջական է, ուստի՝ the hotel where we stayed։ Եթե բային խնդիր է պետք (I visited it), օգտագործեք that կամ which՝ the city that I visited։

This is the restaurant where we had our first date.
Սա այն ռեստորանն է, որտեղ մեր առաջին ժամադրությունն էր։
I'd like to live in a town where everyone knows each other.
Կուզեի ապրել մի քաղաքում, որտեղ բոլորը միմյանց ճանաչում են։
The office where my mum works is next to the river.
Գրասենյակը, որտեղ մայրիկս է աշխատում, գետի մոտ է։
mum (UK), mom (US)
Is there a shop near here where I can buy batteries?
Այստեղ մոտակայքում խանութ կա՞, որտեղ կարող եմ մարտկոցներ գնել։
Rome is the city that I want to visit next.
Հռոմն այն քաղաքն է, որ ուզում եմ այցելել հաջորդը։
visit-ը խնդիր է պահանջում → that, ոչ թե where

4Սահմանումներ՝ someone who / something that / a place where

Որոշիչ նախադասությունները շատ օգտակար են բառեր բացատրելու համար, հատկապես երբ բառը չգիտեք կամ չեք հիշում։

A nurse is someone who looks after sick people.
Բուժքույրը մեկն է, ով հիվանդներին է խնամում։
nurse-ից առաջ a, մասնագիտություն է
A dishwasher is a machine that washes plates and glasses.
Աման լվացող մեքենան սարք է, որը ափսեներ ու բաժակներ է լվանում։
A library is a place where you can borrow books.
Գրադարանը մի վայր է, որտեղ կարելի է գրքեր վերցնել։
A vet is a doctor who looks after animals.
Անասնաբույժը բժիշկ է, որը կենդանիներին է բուժում։
What do you call the thing that opens bottles?
Ինչպե՞ս է կոչվում այն բանը, որով շշերն են բացում։
օգտակար է, երբ բառը մոռացել եք

5Ճշտել՝ կոնկրետ որը

Որոշիչ նախադասությամբ շատերից մեկ մարդ կամ իր ենք առանձնացնում։ Առանց դրա լսողը չգիտի, թե որի մասին է խոսքը։ Որոշիչ նախադասության բայը համաձայնվում է who / which / that-ից առաջ դրված գոյականի հետ։

The woman who is wearing the red coat is my teacher.
Կինը, որը կարմիր վերարկու է հագել, իմ ուսուցիչն է։
հայերենում ստորակետներ կան, անգլերենում՝ ոչ
The book that I'm reading at the moment is really good.
Գիրքը, որ հիմա կարդում եմ, իսկապես լավն է։
Where are the keys that were on the table?
Ո՞ւր են բանալիները, որոնք սեղանին էին։
keys → were
The people who live upstairs are very noisy.
Վերևի հարկում ապրող մարդիկ շատ աղմկոտ են։
people → live, առանց -s
I can't find the photo that you sent me.
Չեմ կարողանում գտնել այն լուսանկարը, որ ինձ ուղարկեցիր։
The man who lives upstairs is a chef.
Տղամարդը, որ վերևում է ապրում, խոհարար է։
the man → lives

Հաճախակի սխալներ

❌The man who he lives next door is a pilot.
✅The man who lives next door is a pilot.
who-ն արդեն փոխարինում է he-ին։
❌This is the cake that I made it.
✅This is the cake that I made.
that-ն արդեն փոխարինում է it-ին։
❌The woman which works here is nice.
✅The woman who works here is nice.
Մարդկանց համար՝ who կամ that, ոչ թե which։
❌That's the shop where I bought it there.
✅That's the shop where I bought it.
where-ն արդեն փոխարինում է there-ին։
❌The town where I live in is small.
✅The town where I live is small.
where-ն արդեն ներառում է in-ը։ (Ճիշտ է նաև՝ The town that I live in.)
❌The city where I visited was beautiful.
✅The city that I visited was beautiful.
visit-ը խնդիր է պահանջում, ուստի նախադասությունն ամբողջական չէ. օգտագործեք that / which։
❌The people who works here are friendly.
✅The people who work here are friendly.
Բայը համաձայնվում է who-ից առաջ դրված գոյականի հետ (people → work)։
❌A teacher is someone what teaches.
✅A teacher is someone who teaches.
Այսպիսի գոյականից հետո what չի դրվում։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. «Որը» մարդու մասին → which. Հայերենում «որը»-ն միևնույն է՝ մարդ է, թե իր. «Նոր ղեկավարը, որը երկուշաբթի սկսեց աշխատել, շատ երիտասարդ է»։ Քանի որ which-ը նման է «որը»-ին, այն հեշտությամբ մարդկանց համար էլ է «սպրդում»։ Անգլերենում which-ը միայն իրերի և կենդանիների համար է։

❌Have you met the new manager which started on Monday?
✅Have you met the new manager who started on Monday? կամ Have you met the new manager that started on Monday?
մարդ → who կամ that

2. Ստորակետներ, ինչպես հայերենում. Հայերենում «որ»-ով նախադասությունը միշտ ստորակետով ենք անջատում. «Բնակարանները, որոնք պատշգամբ ունեն, ավելի թանկ են»։ Անգլերենում ստորակետները ցույց են տալիս այլ տեսակի նախադասություն՝ լրացուցիչ տեղեկություն ամբողջ խմբի մասին (տե՛ս B2-08)։ Եթե ուզում եք ասել, թե որ բնակարանների մասին է խոսքը, ստորակետ մի՛ դրեք։

⚠️The apartments, which have a balcony, are more expensive.
✅The apartments which have a balcony are more expensive. կամ The apartments that have a balcony are more expensive.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց ստորակետներով ստացվում է, որ բոլոր բնակարաններն ունեն պատշգամբ և բոլորն են թանկ

3. «Ով…, նա…» → Who …, he … Հայերենում շատ բնական է ասել «Ով անձնագիր չէր բերել, չկարողացավ ինքնաթիռ նստել» կամ «Ով…, նա…»։ Անգլերենում who-ն այսպես նախադասության սկզբում չի դրվում. պետք է գոյական կամ դերանուն (people who, anyone who, the person who), և he / she չենք կրկնում։

❌Who didn't bring a passport, he couldn't get on the plane.
✅People who didn't bring a passport couldn't get on the plane. կամ Anyone who didn't bring a passport couldn't get on the plane.
who-ից առաջ գոյական կամ anyone, և առանց he-ի

Մի՛ շփոթեք

who-ն հարցում, թե who-ն որոշիչ նախադասության մեջ – Հարցում who-ն տեղեկություն է հարցնում։ Որոշիչ նախադասության մեջ այն միացնում է երկու միտք, և գոյականից հետո եկող մասում բառակարգը սովորական պատմողական է։ Տե՛ս A1-16։ Հայերենում էլ «ով»-ը և՛ հարցական է, և՛ հարաբերական, ուստի հետևեք բառակարգին։

Who lives next door?
Ո՞վ է ապրում հարևանությամբ։
հարց
The man who lives next door is a pilot.
Տղամարդը, որ ապրում է հարևանությամբ, օդաչու է։
որոշիչ նախադասություն
Where did you meet her?
Որտե՞ղ ես նրան հանդիպել։
հարց. did + ենթակա
That's the café where we met.
Սա այն սրճարանն է, որտեղ ծանոթացանք։
որոշիչ նախադասություն. առանց did-ի

where, թե that / which վայրերի համար – Where օգտագործեք, երբ նախադասությունն առանց վայրի էլ ամբողջական է (we saw the dinosaurs there)։ That / which օգտագործեք, երբ վայրն ինքն է նախադասության ենթական կամ խնդիրը։

That's the museum where we saw the dinosaurs.
Սա այն թանգարանն է, որտեղ դինոզավրեր տեսանք։
we saw them there
That's the museum that opened last year.
Սա այն թանգարանն է, որը բացվեց անցյալ տարի։
the museum opened. թանգարանն ինքն է ենթական

Այս դասը և հաջորդ քայլերը – whose, when և who / that-ը բաց թողնելը (the book I bought) B1-20 դասում են։ Ստորակետներով նախադասությունները, որոնք լրացուցիչ տեղեկություն են ավելացնում (My brother, who lives in Rome, …), B2-08 դասում են։

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • Այս նախադասությունների շուրջ ստորակետ չկա. որոշիչ նախադասությունը գոյականի մասն է։ Ստորակետները այլ տեսակի նախադասություն են կազմում՝ այլ իմաստով (տե՛ս B2-08)։ Սա հայերենի ամենամեծ սովորությունն է, որը պետք է «անջատել»։
  • that-ը որոշիչ նախադասություններում սովորաբար թույլ է արտասանվում՝ /ðət/. the car that I bought։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին, իսկ /ð/-ն հայերենում չկա. լեզվի ծայրը դրեք ատամների արանքում և ձայն տվեք։ «դ» կամ «զ» մի՛ ասեք։
  • who = /huː/. w-ն չի արտասանվում։ Սկզբի /h/-ն նույնն է, ինչ հայերեն «հ»-ն։ Ձայնավորը երկար է։
  • which = /wɪtʃ/, նույնն է, ինչ witch-ը։ /w/-ն հայերենում չկա. «վ» մի՛ ասեք։ Շրթունքները կլորացրեք, ինչպես «ու»-ի համար, և միանգամից անցեք հաջորդ ձայնավորին։ Վերջի /tʃ/-ը նույնն է, ինչ հայերեն «չ»-ն։
  • Գոյականը և նրա որոշիչ նախադասությունը ասեք մեկ խմբով, առանց դադարի. the woman who lives upstairs | is a doctor. Հայերենում ստորակետի տեղում հաճախ դադար ենք տալիս, անգլերենում այստեղ դադար չկա։

Ոսկե կանոն

Մարդիկ → who / that։ Իրեր → which / that։ Վայրեր → where, երբ նախադասությունն առանց վայրի էլ ամբողջական է։ Հարաբերական բառը փոխարինում է մարդուն, իրին կամ վայրին, ուստի he, she, it կամ there նորից մի՛ ավելացրեք։ Եվ հիշեք. հայերեն «որը»-ն մարդու մասին who է, ոչ թե which, և այս նախադասություններում ստորակետ չկա։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

1–3 առաջադրանքներում լրացրեք հարաբերական բառը։ 4–6 առաջադրանքներում երկու նախադասությունը միացրեք մեկի մեջ։

  1. A fridge is a machine keeps food cold.
  2. A dentist is someone takes care of your teeth.
  3. The people live next door are from Chile.
  4. Միացրեք: I met a man. He plays in a band.
  5. Միացրեք: This is the park. I go running there.
  6. Միացրեք: The pizza was delicious. We ordered it.

B. Իմաստ

Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։

  1. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The woman … runs the café is very friendly.
  2. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: This is the hotel … we stayed last summer.
  3. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Paris is the city … I'd most like to visit.
  4. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I lost the umbrella … you gave me.
  5. Ո՞ր նախադասությունն է ասում, թե կոնկրետ որ գործընկերոջ մասին է խոսքը:

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. The boy who he broke the window ran away.
  2. Here is the email that you wanted it.
  3. The students which passed the test got a certificate.
  4. A library is a place where you can borrow books.

D. Համատեքստում

Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Սառան տուն է փնտրում, և գործակալը նրան տուն է ցույց տալիս։

Looking for a house
Agent: This is the house 16 has a big garden. It's on the street 17 the new market is.
Sara: It's lovely. Is there a supermarket 18 is open late?
Agent: Yes, and the woman 19 owns it lives upstairs. She's very friendly.
Sara: Great. And is that the bus stop 20 I can get the bus to the city centre?

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Բացատրեք երկու բառ՝ առանց դրանք ասելու. օգտագործեք someone who, something that կամ a place where։
  2. Գրեք մեկ նախադասություն ձեզ համար կարևոր մարդու կամ վայրի մասին։

F. Խառը կրկնություն

Կրկնեք նախորդ դասերը։

  1. A1-16 Հարցական բառեր անգլերենում (what, where, who, how). բառակարգը հայերենով
    Where you buy that jacket?
  2. A2-28 Used To. անցյալի սովորություններ անգլերենում՝ բացատրված հայերենով
    I like vegetables, but now I love them. (used to-ի ժխտական ձևը)
  3. A2-16 Present Perfect. Have you ever…? կյանքի փորձառությունը անգլերենում
    Have you ever (be) to the restaurant where they make that famous pizza?
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. that / which
  2. who / that
  3. who / that
  4. I met a man who plays in a band. / I met a man that plays in a band.
  5. This is the park where I go running. / This is the park that I go running in. / This is the park which I go running in.
  6. The pizza that we ordered was delicious. / The pizza which we ordered was delicious. / The pizza we ordered was delicious.

B. Իմաստ

  1. who
  2. where
  3. that
  4. that
  5. The colleague who sits next to me is ill.

C. Գտեք սխալը

  1. The boy who broke the window ran away. / The boy that broke the window ran away.
  2. Here is the email that you wanted. / Here is the email which you wanted. / Here is the email you wanted.
  3. The students who passed the test got a certificate. / The students that passed the test got a certificate.
  4. ✓ A library is a place where you can borrow books.

D. Համատեքստում

  1. that / which
  2. where
  3. that / which
  4. who / that
  5. where

E. Ձեր հերթն է

  1. It's someone who cuts your hair. It's a place where you can watch films on a big screen.
  2. My grandmother is the person who taught me to cook.

F. Խառը կրկնություն

  1. did
  2. didn't use to / never used to
  3. been
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play