Relative Clauses (тодотгох өгүүлбэр): whose, where, when ба холбох үгийг орхих нь
Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та whose, where, when, why-тай тодотгох өгүүлбэр (defining relative clause) бүтээж, холбох төлөөний үг тусагдахуун бол түүнийг орхиж, угтвар үгийг өгүүлбэрийн төгсгөлд тавьж чадна.
Гол санаа
Тодотгох өгүүлбэр бол нэр үгийн ард тавьж яг аль нь болохыг хэлдэг жижиг өгүүлбэр: the woman who lives next door, the café where we met. Үүнгүйгээр сонсогч «Аль эмэгтэй? Аль кафе?» гэж асууна.
Цахилгаан товчоор (зип) холбосон хоёр өгүүлбэрийг төсөөлөөрэй. This is the café. We met there. Зип хаагдахад давтагдсан there унаж, оронд нь холбох үг where орно: This is the café where we met. Холбох үг бүр нэг зүйлийг орлоно: who / which / that хүн эсвэл юмыг A2-29, whose эзэмшлийг (his, her, its, their), where газрыг (there, in it), when цагийг (then, on that day), why шалтгааныг.
Холбох үг тэр байрыг аль хэдийн эзэлсэн тул өөр юм дахиж тэнд орж болохгүй – the book that I bought it буруу. Холбох үг тусагдахуун бол англиар ихэвчлэн бүр орхидог: the book I bought.
Монгол хэл ба англи хэл
Монгол хэлэнд холбох үг байхгүй: тодотгол нэр үгийн өмнө ирж, үйл үг «-сан», «-даг» дагавар авна («Бидний уулзсан кафе»). Тиймээс монголчуудад тусагдахууны холбох үггүй англи загвар (the book I bought) танил санагдана – энд адилхан. Гэхдээ гурван ялгаа бий. Нэгдүгээрт, монголоор эзэмшлийг «нь» гэдэг: «Эгч нь шинэ эмнэлэгт ажилладаг найз» – англиар whose sister, who her sister биш. Хоёрдугаарт, монгол тодотгол нэр үгийн тийн ялгалын дагаврыг алдагдуулдаг («зочид буудалд байрласан» → «бидний байрласан зочид буудал»), харин англиар угтвар үг алга болдоггүй: the hotel we stayed at. Гуравдугаарт, «-сны шалтгаан» дахь «-ны» англиар of биш, the reason (why).
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Бидний уулзсан кафе | the café where we met | монголоор тодотгол өмнө; англиар where + өгүүлбэр ард |
| Эгч нь шинэ эмнэлэгт ажилладаг найз | a friend whose sister works at the new hospital | «… нь» → whose + нэр үг |
| Миний одоо уншиж байгаа ном | the book I'm reading at the moment | энд адилхан: холбох үггүй; англиар тусагдахууны that орхиж болно |
| Утсаар хариулсан эмэгтэй | the woman who answered the phone | өгүүлэгдэхүүн бол who заавал |
| Бидний одоо амьдарч байгаа байр | the flat we're living in | «байранд» дахь «-д» алдагдана; англиар in төгсгөлд үлдэнэ |
| Бидний Венецид төөрсөн өдөр | the day when we got lost in Venice | цаг → when (эсвэл юу ч үгүй) |
| Миний залгасан шалтгаан | the reason why I called | «-сан шалтгаан» → the reason (why), of биш |
Товчхондоо: монгол тодотгол нэр үгийн өмнө, англи нь ард; «… нь» = whose; монголоор алга болдог «-д», «-тай»-г англиар угтвар үгээр төгсгөлд нь хадгална.
Бүтэц
Холбох үгс
| Үг | Юуг орлох вэ | Жишээ |
|---|---|---|
| who / that | хүн (өгүүлэгдэхүүн эсвэл тусагдахуун) | the man who called |
| which / that | юм (өгүүлэгдэхүүн эсвэл тусагдахуун) | the bus that goes to the airport |
| whose | his / her / its / their + нэр үг | the girl whose bike was stolen |
| where | there / in it / at it… (газар) | the hotel where we stayed |
| when | then / on that day… (цаг) | the year when we met |
| why | for that reason | the reason why I left |
| whom | тусагдахуун хүн (албан) | the candidate whom we interviewed |
Өгүүлбэр бүтээх
| Хоёр өгүүлбэр | Нэг өгүүлбэр |
|---|---|
| That's the man. His dog bit me. | That's the man whose dog bit me. |
| This is the café. We met there. | This is the café where we met. |
| I remember the day. We moved on that day. | I remember the day (when) we moved. |
| She's the person. I spoke to her. | She's the person (who / that) I spoke to. |
Өгүүлэгдэхүүн үү, тусагдахуун уу? Төлөөний үгийг орхиж болох уу?
| Төлөөний үгийн үүрэг | Жишээ | Орхиж болох уу? |
|---|---|---|
| өгүүлэгдэхүүн | the man who called you | Үгүй |
| тусагдахуун | the man (who) you called | Тийм |
Шалгах арга: холбох үгийн яг ард шинэ өгүүлэгдэхүүн ирвэл (who you called) төлөөний үг тусагдахуун бөгөөд орхиж болно.
Хэрэглээ
1Whose – эзэмшил
Whose нь his, her, its, their-ийг орлож, араас нь үргэлж нэр үг ирнэ. Хүнд ч, юм, компани, газарт ч хэрэглэнэ. Монголоор «… нь».
2Where – газар
Where-ийг та A2-29-д үзсэн; энд гол шалгалт бий. Өгүүлбэр газаргүйгээр бүтэн бол where хэрэглэнэ: we stayed ✓, I can work quietly ✓. Үйл үг газрыг тусагдахуун болгон шаардвал (visit, see, like) that / which эсвэл юу ч үгүй. Where = «in / at / on which».
3When – цаг
Цагийн нэр үгийн (day, year, time, moment) дараа when хэрэглэнэ. That ч болно, эсвэл орхиж болно.
4Why – шалтгаан
The reason-ий дараа why, that эсвэл юу ч үгүй.
5Тусагдахууны төлөөний үгийг орхих
Who, which, that нь өгүүлбэрийн тусагдахуун бол орхиж болно. Ярианд маш түгээмэл. Өгүүлэгдэхүүн бол заавал үлдэнэ.
6Угтвар үг төгсгөлд
Өдөр тутмын англиар үйл үгэнд хамаарах угтвар үг (talk to, live in, work for) тодотгох өгүүлбэрийн төгсгөлд очиж, төлөөний үг ихэвчлэн орхигдоно. Монголоор энэ угтвар үгийн оронд «-д», «-тай» гэх мэт дагавар байдаг бөгөөд тодотгол болоход алга болдог – англиар бүү мартаарай.
7Who эсвэл whom (товч)
Whom бол who-гийн албан тусагдахууны хэлбэр. Голдуу албан бичгийн хэлэнд. Угтвар үгийн яг ард стандарт англиар who биш, whom (to whom). Өдөр тутмын ярианд who, that эсвэл төлөөний үггүй. Дэлгэрэнгүй нь C1-15-д.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Машин нь … багтдаг» → who his car. Монголоор эзэмшлийг «нь» сул үгээр хэлдэг: «Бид машин нь зургаан хүн багтдаг сайн дурын ажилтан хайж байна». «Нь»-г his / her гэж орчуулаад who-тэй хамт хэрэглэх нь элбэг. Англиар энэ хоёрыг нэг үг орлоно: whose.
2. «Бидний байрласан зочид буудал» → угтвар үггүй. Монголоор «зочид буудалд байрласан» дахь «-д» тодотгол болоход алга болдог: «Өнгөрсөн зун бидний байрласан зочид буудал хаагдсан». Тиймээс англиар stay-ийн at / in-ийг мартах нь элбэг. Угтвар үгийг төгсгөлд нь үлдээ, эсвэл where хэрэглэ.
3. «Гарсны шалтгаан» → the reason of. Монголоор шалтгааныг харьяалахын тийн ялгалаар холбодог: «Бат их сургуулийн багаас гарсныхаа шалтгааныг эцэст нь аав ээждээ хэлсэн». «-ны»-г of гэж орчуулаад араас нь бүтэн өгүүлбэр тавих нь элбэг. Өгүүлбэрийн өмнө the reason (why / that).
Бүү андуураарай
whose эсвэл who's – whose = эзэмшил A2-13; who's = who is эсвэл who has. Дуудлага нь адилхан.
Газарт where эсвэл which / that – Өгүүлбэр газаргүйгээр бүтэн бол where. Газар өгүүлбэрийн өгүүлэгдэхүүн эсвэл тусагдахуун бол which / that (эсвэл юу ч үгүй). Монголоор хоёулаа «бидний … -сан музей».
Тодотгох ба нэмэлт мэдээллийн өгүүлбэр – Энэ хичээл аль нь болохыг тодорхойлдог (таслалгүй) өгүүлбэрийн тухай. Зөвхөн нэмэлт мэдээлэл өгдөг, таслалтай өгүүлбэр B2-08-д бий.
Зөв бичих ба дуудлага
- whose, who's хоёулаа /huːz/ – «hooz». /h/ бол монгол «х» шиг хоолойн шүргэлт биш, зүгээр л амьсгал. Төгсгөлийн /z/ монгол «з»-ээс өөр: «с» хэлэх байрлалаас хоолойгоо дуугаргаарай, зөгий дүнгэнэх шиг.
- Тодотгох өгүүлбэрт that ихэвчлэн сул: /ðət/ – «thut» (the car that I bought).
- Тодотгох өгүүлбэрийн хоёр талд таслал тавихгүй: The man who called you is here.
- Ярианд нэр үг ба түүний тодотгол завсаргүй нэг хэсэг болно: the woman I work with. Төгсгөлийн угтвар үг (with, to) сул ч бүрэн сонсогдох ёстой.
Алтан дүрэм
Холбох үг өгүүлбэрийн нэг хэсгийг орлоно – тиймээс тэр байрыг хоёр дахь удаа бүү дүүргээрэй. Төлөөний үг тусагдахуун бол орхиж болно: the film (that) we saw. Where-ийг зөвхөн өгүүлбэр газаргүйгээр бүтэн үед хэрэглээрэй. Монгол «… нь» = whose; алга болсон «-д / -тай»-г англиар угтвар үгээр төгсгөлд нь хадгална.
Дасгал
A. Бүтэц
Дутуу үгийг нөхөөрэй, эсвэл өгүүлбэрүүдийг холбоно уу.
-
That's the actor films I love.
-
Is this the beach you lost your ring?
-
I'll never forget the day my son was born.
-
whose-оор холбоно уу: I know a woman. Her husband is a chef.
-
Холбоно уу: The man was very friendly. I met him at the party.
-
Угтвар үгийг төгсгөлд нь тавьж холбоно уу: This is the flat. We live in it.
-
Өдөр тутмын англиар дахин бичнэ үү: the people with whom I work
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Төлөөний үгийг орхиж болох уу? "the bus that goes to the centre" …
-
Төлөөний үгийг орхиж болох уу? "the cake that you made" …
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: That's the museum … we visited last summer.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: Here's the colleague … organising the trip.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
The laptop that I bought it last week has stopped working.
-
The town where I visited was crowded.
-
That's the girl who her bag was stolen.
-
The woman answered the phone was very helpful.
-
The reason I'm late is the traffic.
D. Нөхцөл байдалд
Текстийг уншаад тохирох холбох үгээр дутуу үгийг нөхөөрэй.
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Танд чухал нэг газрыг where-тэй өгүүлбэрээр тодорхойлно уу.
-
Таньдаг хүмүүсийнхээ тухай хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: нэгийг whose-той, нөгөөг холбох төлөөний үггүй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
B1-19 Gerund (-ing нэр үг болох нь): өгүүлэгдэхүүн болон угтвар үгийн дараа I'm interested in (learn) Spanish.
-
B1-12 Reported Speech (шууд бус яриа): «гэж хэлсэн»-ийг англиар хэрхэн дамжуулах вэ "I'm tired," she said. Дамжуулна уу.
-
A2-13 Mine, yours, whose: «минийх», «чинийх», «хэний»-г англиар хэлэх нь ___ is this coat? Is it yours? …
Хариулт
A. Бүтэц
- whose
- where
- when / that
- I know a woman whose husband is a chef.
- The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
- This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
- the people I work with / the people who I work with / the people that I work with
B. Утга
- no
- yes
- that
- where
- who's
C. Алдааг олоорой
- The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
- The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
- That's the girl whose bag was stolen.
- The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
- ✓ The reason I'm late is the traffic.
D. Нөхцөл байдалд
- where
- when / that
- whose
- where
- who / that / whom
E. Таны ээлж
- The park near my flat is the place where I go to think.
- I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.
F. Холимог давталт
- learning
- She said she was tired. / She said that she was tired.
- Whose
