جملهٔ موصولی (Relative Clauses): Whose، Where، When و حذف ضمیر موصولی
Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun
در این صفحه
هدف
بعد از این درس میتوانید جملهٔ موصولی تعیینکننده (defining relative clause) را با whose، where، when و why بسازید، ضمیر موصولی را وقتی مفعول است حذف کنید، و حرف اضافه را به آخر جملهٔ موصولی ببرید.
ایدهٔ اصلی
جملهٔ موصولی تعیینکننده یک جملهٔ کوچک است که بعد از یک اسم میآید تا دقیقاً بگوید منظورتان کدام است: the woman who lives next door، the café where we met. بدون آن، شنونده میپرسد: «کدام زن؟ کدام کافه؟»
دو جمله را تصور کنید که با یک زیپ به هم وصل میشوند. This is the café. We met there. زیپ بسته میشود، کلمهٔ تکراری there میافتد و کلمهٔ موصولی where جایش را میگیرد: This is the café where we met. هر کلمهٔ موصولی جای یک چیز را میگیرد: who / which / that جای یک شخص یا چیز A2-29، whose جای یک صفت ملکی (his، her، its، their)، where جای یک عبارت مکانی (there، in it)، when جای یک عبارت زمانی (then، on that day)، و why جای یک دلیل.
چون کلمهٔ موصولی آن جا را گرفته است، هیچ چیز دیگری نمیتواند دوباره آن را پر کند — the book that I bought it غلط است. و وقتی کلمهٔ موصولی مفعول است، انگلیسی اغلب آن را کاملاً حذف میکند: the book I bought.
فارسی و انگلیسی
فارسی برای همهٔ جملههای موصولی فقط یک کلمه دارد: که. معمولاً به اسمِ قبلش هم «ـی» اضافه میکند: «کتابی که خریدم»، «جایی که همدیگر را دیدیم»، «روزی که به دنیا آمد». انگلیسی بهجای «که» کلمههای مختلفی دارد و هر کدام جای یک بخش از جمله را میگیرد. تفاوت بزرگتر این است: فارسی خیلی وقتها ضمیر را در جملهٔ موصولی نگه میدارد («کتابی که خریدمش»، «دختری که کیفش را دزدیدند»، «کسی که با او کار میکنم»). انگلیسی این کار را نمیکند؛ کلمهٔ موصولی خودش جای آن ضمیر را گرفته است. و یک تفاوت دیگر: «که» در فارسی معمولاً حذف نمیشود، اما در انگلیسی ضمیر مفعولی را میشود انداخت (the book I bought).
| فارسی | انگلیسی | نکته |
|---|---|---|
| کتابی که خریدمش خستهکننده است. | The book (that) I bought is boring. | «ـش» تکرار نمیشود؛ that را میشود حذف کرد |
| دوستی دارم که خواهرش در بیمارستان جدید کار میکند. | I've got a friend whose sister works at the new hospital. | «که … ـش» ← whose |
| این رستورانی است که اولین قرارمان را آنجا گذاشتیم. | This is the restaurant where we had our first date. | «که … آنجا» ← where |
| روزی که در ونیز گم شدیم یادتان هست؟ | Do you remember the day when we got lost in Venice? | «روزی که» ← when (یا حذف) |
| آن آپارتمانی که در آن زندگی میکنیم کوچک است. | The flat we're living in is quite small. | حرف اضافه به آخر جمله میرود |
ساختار
کلمههای موصولی
| کلمه | جای چه چیزی را میگیرد | مثال |
|---|---|---|
| who / that | یک شخص (فاعل یا مفعول) | the man who called |
| which / that | یک چیز (فاعل یا مفعول) | the bus that goes to the airport |
| whose | his / her / its / their + اسم | the girl whose bike was stolen |
| where | there / in it / at it… (یک مکان) | the hotel where we stayed |
| when | then / on that day… (یک زمان) | the year when we met |
| why | for that reason | the reason why I left |
| whom | شخص در نقش مفعول (رسمی) | the candidate whom we interviewed |
ساختن جملهٔ موصولی
| دو جمله | یک جمله |
|---|---|
| That's the man. His dog bit me. | That's the man whose dog bit me. |
| This is the café. We met there. | This is the café where we met. |
| I remember the day. We moved on that day. | I remember the day (when) we moved. |
| She's the person. I spoke to her. | She's the person (who / that) I spoke to. |
فاعل یا مفعول؟ میشود ضمیر را حذف کرد؟
| نقش ضمیر | مثال | حذف میشود؟ |
|---|---|---|
| فاعل | the man who called you | نه |
| مفعول | the man (who) you called | بله |
آزمون: اگر درست بعد از کلمهٔ موصولی یک فاعل تازه بیاید (who you called)، ضمیر مفعول است و میشود حذفش کرد.
کاربرد
1Whose — مالکیت
whose جای his، her، its، their را میگیرد و همیشه بعدش یک اسم میآید. برای آدمها به کار میرود، و برای چیزها، شرکتها و مکانها هم. همان «که … ـش» فارسی است.
2Where — مکان
where را در A2-29 دیدید؛ اینجا آزمون اصلی را میبینید. وقتی where بیاورید که جملهٔ موصولی بدون مکان کامل است: we stayed ✓، I can work quietly ✓. اگر فعل، خودِ مکان را بهعنوان مفعول لازم دارد (visit، see، like)، بهجایش that / which یا هیچ کلمهای نیاورید. where یعنی «در / روی / کنارِ آن».
3When — زمان
بعد از اسم زمان (day، year، time، moment) when بیاورید. that هم میشود گفت، یا کلمه را کلاً انداخت.
4Why — دلیل
بعد از the reason، why یا that بیاورید، یا هیچ کلمهای.
5حذف ضمیر مفعولی
وقتی who، which یا that مفعول جملهٔ موصولی است، میتوانید آن را حذف کنید. این در گفتار خیلی رایج است. وقتی فاعل است، باید بماند. فارسی در نوشتار «که» را تقریباً هیچوقت حذف نمیکند، پس این ساختار ممکن است اول برایتان عجیب باشد — اما در انگلیسی کاملاً عادی است.
6حرف اضافه در آخر
در انگلیسی روزمره، حرف اضافهای که مال فعل است (talk to، live in، work for) به آخر جملهٔ موصولی میرود و ضمیر معمولاً حذف میشود. فارسی حرف اضافه را با ضمیر نگه میدارد («کسی که دربارهاش حرف میزدم»)؛ انگلیسی فقط حرف اضافه را آخر جمله میگذارد.
7Who و whom (خلاصه)
whom شکل مفعولی و رسمیِ who است. بیشتر در نوشتهٔ رسمی میآید. درست بعد از حرف اضافه، انگلیسی استاندارد whom میگوید، نه who (to whom). در گفتار روزمره از who، that یا هیچ ضمیری استفاده کنید. بیشتر در C1-15.
اشتباهات رایج
دامهای فارسیزبانان
1. ضمیر تکراری با حرف اضافه. فارسی ضمیر را بعد از حرف اضافه نگه میدارد: «دوستی که با او به سفر رفتم»، «خانهای که در آن بزرگ شدم». خیلیها همین را به انگلیسی میبرند. اما کلمهٔ موصولی (یا ضمیرِ حذفشده) جای him / it را گرفته است؛ فقط حرف اضافه در آخر میماند.
2. «که … ـش» ← that his / who her. فارسی مالکیت را با «که» و ضمیر ملکی میگوید: «همسایهای داریم که دزدگیر ماشینش هر شب صدا میدهد». در انگلیسی «که + ـش» با هم میشود whose.
3. «جایی که» ← where برای هر مکانی. چون فارسی برای مکان همیشه «جایی که / شهری که» میگوید، خیلیها بعد از هر اسم مکان where میگذارند. اما اگر فعل خودِ مکان را مفعول میگیرد (love، visit، see)، where غلط است.
4. حرف اضافه + that / who. فارسی میگوید «کسی که با او حرف زدم». بعضیها حرف اضافه را جلوی کلمهٔ موصولی میآورند و who یا that میگذارند. درست بعد از حرف اضافه، برای آدمها whom (رسمی) و برای چیزها which میآید — نه that، و در انگلیسی استاندارد نه who. در گفتار روزمره حرف اضافه را به آخر ببرید.
اینها را قاطی نکنید
whose و who's — whose = مالکیت A2-13؛ who's = who is یا who has. تلفظشان یکی است.
where و which / that برای مکان — وقتی جملهٔ موصولی بدون مکان کامل است، where بیاورید. وقتی مکان فاعل یا مفعولِ جملهٔ موصولی است، which / that (یا هیچ کلمهای). در فارسی هر دو «… که» است.
تعیینکننده و غیرتعیینکننده — این درس جملههایی را پوشش میدهد که مشخص میکنند کدام یکی (بدون ویرگول). جملههایی که فقط اطلاعات اضافه میدهند، با ویرگول، در B2-08 هستند.
املا و تلفظ
- whose و who's هر دو /huːz/ تلفظ میشوند: مصوت کشیده است و لبها گرد میشوند؛ صدای آخر /z/ است، نه /s/.
- that در جملهٔ موصولی معمولاً ضعیف است: /ðət/ (the car that I bought). /ð/ نه «د» است و نه «ز»: نوک زبان آرام بین دندانها میآید و صدا لرزش دارد.
- where /weə/ (UK)، /wer/ (US) با /w/ شروع میشود: لبها گرد، بدون تماس دندان با لب (نه «وِر» با «و» فارسی).
- دور جملهٔ موصولی تعیینکننده ویرگول نگذارید: The man who called you is here.
- در گفتار، اسم و جملهٔ موصولیاش یک واحدند و بینشان مکث نمیآید: the woman I work with.
قانون طلایی
کلمهٔ موصولی جای یک بخش از جمله را میگیرد — پس هرگز آن جا را دوباره پر نکنید (نه «ـش»، نه «با او»). اگر ضمیر مفعول است، میتوانید حذفش کنید: the film (that) we saw. where را فقط وقتی بیاورید که جمله بدون مکان کامل است.
تمرینها
A. ساختار
کلمهٔ موصولی مناسب را بنویسید یا جملهها را به هم وصل کنید.
-
That's the actor films I love.
-
Is this the beach you lost your ring?
-
I'll never forget the day my son was born.
-
با whose وصل کنید: I know a woman. Her husband is a chef.
-
وصل کنید: The man was very friendly. I met him at the party.
-
وصل کنید و حرف اضافه را به آخر ببرید: This is the flat. We live in it.
-
به انگلیسی روزمره بازنویسی کنید: the people with whom I work
B. معنا
به سؤالها جواب بدهید.
-
میشود ضمیر را حذف کرد؟ "the bus that goes to the centre" …
-
میشود ضمیر را حذف کرد؟ "the cake that you made" …
-
گزینهٔ درست را انتخاب کنید: That's the museum … we visited last summer.
-
گزینهٔ درست را انتخاب کنید: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
-
گزینهٔ درست را انتخاب کنید: Here's the colleague … organising the trip.
C. اشتباه را پیدا کنید
اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.
-
The laptop that I bought it last week has stopped working.
-
The town where I visited was crowded.
-
That's the girl who her bag was stolen.
-
The woman answered the phone was very helpful.
-
The reason I'm late is the traffic.
D. در متن
متن را بخوانید و هر جا را با کلمهٔ موصولی مناسب کامل کنید. اگر هیچ کلمهای لازم نیست، (no word) بنویسید.
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.
E. نوبت شماست
به انگلیسی بنویسید.
-
جایی را که برایتان مهم است با یک جملهٔ where توصیف کنید.
-
دو جمله دربارهٔ آدمهایی که میشناسید بنویسید: یکی با whose و یکی بدون ضمیر موصولی.
F. مرور ترکیبی
درسهای قبلی را مرور کنید.
-
B1-19 Gerund در انگلیسی: فعل -ing بهجای اسم، در فاعل و بعد از حرف اضافه I'm interested in (learn) Spanish.
-
B1-12 نقل قول غیرمستقیم (Reported Speech): She said she was tired "I'm tired," she said. نقل کنید.
-
A2-13 Mine، Yours و Whose: ضمیر ملکی در انگلیسی («مالِ من») به زبان ساده ___ is this coat? Is it yours? …
پاسخنامه
A. ساختار
- whose
- where
- when / that
- I know a woman whose husband is a chef.
- The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
- This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
- the people I work with / the people who I work with / the people that I work with
B. معنا
- no
- yes
- that
- where
- who's
C. اشتباه را پیدا کنید
- The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
- The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
- That's the girl whose bag was stolen.
- The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
- ✓ The reason I'm late is the traffic.
D. در متن
- where
- when / that
- whose
- where
- who / that / whom
E. نوبت شماست
- The park near my flat is the place where I go to think.
- I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.
F. مرور ترکیبی
- learning
- She said she was tired. / She said that she was tired.
- Whose
