Mệnh đề quan hệ xác định với whose, where, when và cách lược bỏ đại từ quan hệ (Relative Clauses)
Relative Clauses: Whose, Where, When and Leaving Out the Pronoun
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể tạo mệnh đề quan hệ xác định (defining relative clauses) với whose, where, when và why, lược bỏ đại từ quan hệ khi nó là tân ngữ, và đặt giới từ ở cuối mệnh đề.
Ý chính
Mệnh đề quan hệ xác định là một câu nhỏ đặt sau danh từ để nói rõ bạn đang nói về người nào, cái nào: the woman who lives next door, the café where we met. Không có nó, người nghe sẽ hỏi: "Người phụ nữ nào? Quán cà phê nào?"
Hãy hình dung hai câu được nối với nhau bằng một chiếc khóa kéo. This is the café. We met there. Khóa kéo đóng lại, từ bị lặp there rơi ra, và từ quan hệ where thế vào chỗ đó: This is the café where we met. Mỗi từ quan hệ thay cho một thứ: who / which / that thay cho người hoặc vật A2-29, whose thay cho tính từ sở hữu (his, her, its, their), where thay cho cụm chỉ nơi chốn (there, in it), when thay cho cụm chỉ thời gian (then, on that day), why thay cho lý do.
Vì từ quan hệ đã chiếm chỗ đó rồi, không có gì được điền vào chỗ đó lần nữa — the book that I bought it là sai. Và khi từ quan hệ là tân ngữ, tiếng Anh thường bỏ hẳn nó: the book I bought.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tin vui: trật tự giống nhau. Cả tiếng Việt và tiếng Anh đều đặt mệnh đề sau danh từ: cuốn sách tôi mua = the book I bought. Tiếng Việt có mà và thường bỏ nó đi, giống như tiếng Anh bỏ that khi nó là tân ngữ. Khác biệt nằm ở ba chỗ: tiếng Việt bỏ được "mà" cả khi nó làm chủ ngữ, còn tiếng Anh thì không; tiếng Việt diễn đạt sở hữu bằng mà … của + đại từ, còn tiếng Anh gói gọn trong whose; và động từ tiếng Việt như ở, đến không cần giới từ, còn tiếng Anh có thể cần giới từ ở cuối mệnh đề.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| cuốn sách (mà) tôi đang đọc | the book (that) I'm reading | tân ngữ: cả hai ngôn ngữ đều bỏ được |
| người phụ nữ (mà) nghe điện thoại | the woman who answered the phone | chủ ngữ: tiếng Việt bỏ được, tiếng Anh phải giữ who |
| người bạn mà chị của bạn ấy làm ở bệnh viện | a friend whose sister works at the hospital | mà … của bạn ấy → whose |
| nhà hàng nơi chúng tôi hẹn hò lần đầu | the restaurant where we had our first date | nơi (mà) → where |
| cái ngày (mà) chúng tôi bị lạc | the day (when) we got lost | ngày (mà) → when, có thể bỏ |
| lý do (tại sao) tôi gọi | the reason (why) I called | lý do (tại sao) → why, có thể bỏ |
| căn hộ chúng tôi đang ở | the flat we're living in | tiếng Anh live in: giới từ ra cuối |
Lưu ý: "nơi mà" không phải lúc nào cũng là where. Nếu động từ cần tân ngữ (visit, like, see), tiếng Anh dùng that / which hoặc bỏ trống: the city I visited.
Cấu trúc
Các từ quan hệ
| Từ | Thay cho | Ví dụ |
|---|---|---|
| who / that | người (chủ ngữ hoặc tân ngữ) | the man who called |
| which / that | vật (chủ ngữ hoặc tân ngữ) | the bus that goes to the airport |
| whose | his / her / its / their + danh từ | the girl whose bike was stolen |
| where | there / in it / at it… (nơi chốn) | the hotel where we stayed |
| when | then / on that day… (thời gian) | the year when we met |
| why | for that reason (lý do) | the reason why I left |
| whom | người, làm tân ngữ (trang trọng) | the candidate whom we interviewed |
Ghép hai câu thành một
| Hai câu | Một câu |
|---|---|
| That's the man. His dog bit me. | That's the man whose dog bit me. |
| This is the café. We met there. | This is the café where we met. |
| I remember the day. We moved on that day. | I remember the day (when) we moved. |
| She's the person. I spoke to her. | She's the person (who / that) I spoke to. |
Chủ ngữ hay tân ngữ? Có bỏ được đại từ không?
| Vai trò của đại từ | Ví dụ | Bỏ được không? |
|---|---|---|
| chủ ngữ | the man who called you | Không |
| tân ngữ | the man (who) you called | Có |
Mẹo kiểm tra: nếu ngay sau từ quan hệ là một chủ ngữ mới (who you called), thì đại từ đó là tân ngữ và có thể bỏ.
Cách dùng
1Whose — sở hữu
Whose thay cho his, her, its, their và luôn có danh từ theo sau. Nó dùng cho người, và cả cho vật, công ty, nơi chốn.
2Where — nơi chốn
Bạn đã gặp where ở A2-29; đây là phép thử quan trọng. Dùng where khi mệnh đề đã đủ nghĩa mà không cần nơi chốn: we stayed ✓, I can work quietly ✓. Nếu động từ cần nơi chốn làm tân ngữ (visit, see, like), hãy dùng that / which hoặc bỏ trống. Where nghĩa là "in / at / on which".
3When — thời gian
Dùng when sau danh từ chỉ thời gian (day, year, time, moment). Bạn cũng có thể dùng that, hoặc bỏ trống.
4Why — lý do
Sau the reason, dùng why, that, hoặc bỏ trống.
5Lược bỏ đại từ quan hệ làm tân ngữ
Khi who, which hoặc that là tân ngữ của mệnh đề, bạn có thể bỏ nó. Điều này rất phổ biến trong văn nói. Khi nó là chủ ngữ, nó phải ở lại.
6Giới từ ở cuối mệnh đề
Trong tiếng Anh hằng ngày, giới từ đi với động từ (talk to, live in, work for) được đặt ở cuối mệnh đề quan hệ, và đại từ thường được bỏ.
7Who và whom (ngắn gọn)
Whom là dạng tân ngữ trang trọng của who. Nó chủ yếu dùng trong văn viết trang trọng. Ngay sau giới từ, tiếng Anh chuẩn dùng whom, không dùng who (to whom). Trong giao tiếp hằng ngày, hãy dùng who, that hoặc bỏ đại từ. Xem thêm ở C1-15.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Bỏ đại từ làm chủ ngữ. Tiếng Việt nói Cô gái ngồi cạnh tôi là người Nhật — không cần "mà". Nhiều bạn dịch thẳng, tạo ra một câu có hai động từ chính. Khi đại từ là chủ ngữ của mệnh đề, tiếng Anh bắt buộc phải có who / which / that.
2. "Mà … của bạn ấy" → who his / who her. Tiếng Việt nói một người bạn mà bố của bạn ấy là bác sĩ. Dịch từng chữ sẽ ra who his father. Tiếng Anh gói "mà … của bạn ấy" vào một từ: whose.
3. "Nơi mà" → where, với mọi động từ. Đà Lạt là nơi mà tôi thích nhất — vì có "nơi", nhiều bạn dùng ngay where. Nhưng like cần tân ngữ, nên mệnh đề chưa đủ nghĩa nếu thiếu nơi chốn.
So sánh: Da Lat is the place where I spent my honeymoon là đúng, vì I spent my honeymoon đã đủ nghĩa.
4. Quên giới từ cuối mệnh đề. Trong mệnh đề kiểu này, tiếng Việt thường nói gọn mà không cần giới từ: ngôi nhà tôi lớn lên, công ty bố tôi làm. Vì vậy nhiều bạn bỏ mất giới từ mà động từ tiếng Anh cần (grow up in, work for).
Đừng nhầm lẫn
whose và who's — whose = sở hữu A2-13; who's = who is hoặc who has. Hai từ đọc giống nhau.
where và which / that cho nơi chốn — Dùng where khi mệnh đề đã đủ nghĩa mà không cần nơi chốn. Dùng which / that (hoặc bỏ trống) khi nơi chốn là chủ ngữ hoặc tân ngữ của mệnh đề.
Mệnh đề quan hệ xác định và không xác định — Bài này nói về mệnh đề giúp xác định người, vật nào (không có dấu phẩy). Mệnh đề chỉ bổ sung thông tin, có dấu phẩy, được học ở B2-08.
Chính tả và phát âm
- whose và who's đều đọc là /huːz/: nguyên âm /uː/ dài, kết thúc bằng /z/ rung. Người Việt hay bỏ âm cuối hoặc đọc thành /s/; hãy giữ tiếng rung của /z/ ở cuối.
- that trong mệnh đề quan hệ thường đọc yếu: /ðət/ (the car that I bought). Âm /ð/: đặt đầu lưỡi nhẹ giữa hai hàm răng và rung dây thanh — không phải "đ" của tiếng Việt.
- Không dùng dấu phẩy quanh mệnh đề quan hệ xác định: The man who called you is here.
- Khi nói, danh từ và mệnh đề quan hệ của nó là một khối, không ngắt hơi giữa chừng: the woman I work with. Giới từ cuối câu (with, to, in) đọc nhẹ, nhưng đừng bỏ đi.
Quy tắc vàng
Từ quan hệ thay cho một phần của mệnh đề — vì vậy không bao giờ điền vào chỗ đó hai lần. Nếu đại từ là tân ngữ, bạn có thể bỏ nó: the film (that) we saw. Nếu nó là chủ ngữ, phải giữ lại. Chỉ dùng where khi mệnh đề đã đủ nghĩa mà không cần nơi chốn.
Luyện tập
A. Hình thức
Điền từ quan hệ thích hợp, hoặc ghép hai câu thành một.
-
That's the actor films I love.
-
Is this the beach you lost your ring?
-
I'll never forget the day my son was born.
-
Ghép hai câu với whose: I know a woman. Her husband is a chef.
-
Ghép hai câu: The man was very friendly. I met him at the party.
-
Ghép hai câu, đặt giới từ ở cuối: This is the flat. We live in it.
-
Viết lại theo cách nói hằng ngày: the people with whom I work
B. Ý nghĩa
Trả lời câu hỏi hoặc chọn đáp án đúng.
-
Có bỏ được đại từ quan hệ không? "the bus that goes to the centre" …
-
Có bỏ được đại từ quan hệ không? "the cake that you made" …
-
Chọn đáp án đúng: That's the museum … we visited last summer.
-
Chọn đáp án đúng: That's the museum … we saw the dinosaur bones.
-
Chọn đáp án đúng: Here's the colleague … organising the trip.
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
The laptop that I bought it last week has stopped working.
-
The town where I visited was crowded.
-
That's the girl who her bag was stolen.
-
The woman answered the phone was very helpful.
-
The reason I'm late is the traffic.
D. Trong ngữ cảnh
Điền từ quan hệ thích hợp để hoàn thành đoạn văn.
My grandmother grew up in a small village 18 everybody knew everybody. She often talks about the year 19 the river flooded the main street. Her best friend was a girl 20 father owned the only shop. That shop, she says, was a little room 21 all the village news started! The friend 22 she shared all her secrets with still writes to her today.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Mô tả một nơi quan trọng với bạn bằng một mệnh đề với where.
-
Viết hai câu về những người bạn quen: một câu với whose và một câu không có đại từ quan hệ.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B1-19 Danh động từ V-ing làm chủ ngữ và sau giới từ (Gerund Subjects and Prepositions) I'm interested in (learn) Spanish.
-
B1-12 Câu tường thuật dạng câu kể (Reported Speech: Statements) "I'm tired," she said. Hãy thuật lại câu này.
-
A2-13 Đại từ sở hữu mine, yours, hers và câu hỏi whose (Possessive Pronouns) ___ is this coat? Is it yours? …
Đáp án
A. Hình thức
- whose
- where
- when / that
- I know a woman whose husband is a chef.
- The man I met at the party was very friendly. / The man who I met at the party was very friendly. / The man that I met at the party was very friendly. / The man whom I met at the party was very friendly.
- This is the flat we live in. / This is the flat that we live in. / This is the flat which we live in.
- the people I work with / the people who I work with / the people that I work with
B. Ý nghĩa
- no
- yes
- that
- where
- who's
C. Tìm lỗi sai
- The laptop I bought last week has stopped working. / The laptop that I bought last week has stopped working. / The laptop which I bought last week has stopped working.
- The town I visited was crowded. / The town that I visited was crowded. / The town which I visited was crowded.
- That's the girl whose bag was stolen.
- The woman who answered the phone was very helpful. / The woman that answered the phone was very helpful.
- ✓ The reason I'm late is the traffic.
D. Trong ngữ cảnh
- where
- when / that
- whose
- where
- who / that / whom
E. Đến lượt bạn
- The park near my flat is the place where I go to think.
- I have a cousin whose dog can open doors. The colleague I sit next to is very funny.
F. Ôn tập tổng hợp
- learning
- She said she was tired. / She said that she was tired.
- Whose
