Be going to: áform og spár á ensku útskýrð á íslensku
Be Going To: Plans and Evidence
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu sagt frá áformum þínum og spáð fyrir um það sem þú sérð að er í aðsigi. Til þess þarftu formið am / is / are going to + grunnmynd sagnarinnar.
Aðalatriðið
Going to er ein leið til að tala um framtíðina, en hún stendur með báða fætur í nútíðinni. Skoðaðu málfræðina: I am going to… – sögnin be er í nútíð. Það segir okkur eitthvað mikilvægt: framtíðin er þegar tengd núinu.
Framtíðin getur verið „á leiðinni“ á tvo vegu. Í fyrsta lagi í höfðinu á þér: þú ert búinn að ákveða þig, svo áformin eru til núna – I'm going to learn to drive. Í öðru lagi fyrir framan þig: þú sérð merkin núna – dökk ský, glas á borðbrúninni – It's going to rain. That glass is going to fall.
Hugsaðu þér bolta sem rúllar þegar í átt að markinu. Einhver sparkaði í hann, nú er hann á ferð og þú sérð hvert hann fer. Going to er boltinn á leiðinni.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslenskan hefur sín eigin orð sem eru mjög nálægt going to. Áform segjum við með „ætla að“: „Ég ætla að læra á bíl í ár.“ Það er nánast nákvæmlega I'm going to learn to drive this year. Og það sem við sjáum að er í aðsigi segjum við oft með „er að fara að“ eða „fer að“: „Það er að fara að rigna.“ Spurningin er líka eins byggð: „Hvað ætlarðu að gera?“ – What are you going to do?
En íslenskan notar líka oft nútíð um framtíðina: „Í sumar förum við hringinn“, „Passaðu þig, glasið dettur!“ Á ensku hljómar nútíð eins og vani (we drive around the country) eða almennur sannleikur. Ef ákvörðunin er tekin eða þú sérð merkin þarftu be going to. Og þegar íslenska setningin byrjar á „Það verða…“ um fjölda („Það verða margir á tónleikunum“) er það á ensku there are going to be, ekki it.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég ætla að læra á bíl í ár. | I'm going to learn to drive this year. | „ætla að“ = going to – hér er þetta eins |
| Við förum hringinn í sumar. | We're going to drive around the country this summer. | íslensk nútíð um áform; á ensku going to |
| Sjáðu skýin – það er að fara að rigna. | Look at those clouds — it's going to rain. | merki sem þú sérð → going to – hér er þetta svipað |
| Passaðu þig! Glasið dettur. | Careful! That glass is going to fall. | nútíð á íslensku; á ensku going to |
| Þau ætla ekki að selja húsið. | They aren't going to sell the house. | neitun: not á eftir be |
| Ætlarðu að segja honum sannleikann? | Are you going to tell him the truth? | be á undan frumlaginu – hér er þetta eins |
| Ég er að fara á bókasafnið. | I'm going to the library. | hreyfing núna: going to + staður |
| Ég ætlaði að hringja í þig, en ég gleymdi því. | I was going to call you, but I forgot. | „ætlaði að“ = áform í fortíð sem varð ekki af – hér er þetta eins |
Í stuttu máli: þar sem þú segir „ætla að“ eða „er að fara að“ er am / is / are going to + grunnmynd næstum alltaf rétt. Varastu nútíð um áform og spár, og „Það verða…“ → there are going to be.
Form
Játandi setning
| Frumlag | be | going to | grunnmynd |
|---|---|---|---|
| I | am ('m) | going to | call her. |
| he / she / it | is ('s) | going to | rain. |
| you / we / they | are ('re) | going to | move house. |
Neitandi setning
| Frumlag | be + not | going to | grunnmynd |
|---|---|---|---|
| I | 'm not | going to | buy it. |
| she | isn't / 's not | going to | come. |
| we | aren't / 're not | going to | stay long. |
Spurningar og stutt svör
| Spurning | Stutt svör |
|---|---|
| Are you going to apply? | Yes, I am. / No, I'm not. |
| Is it going to snow? | Yes, it is. / No, it isn't. |
| What are you going to do? | I'm going to take a break. |
| When is she going to start? | Next Monday. |
Á eftir going to kemur grunnmynd: án -s, án -ing og án -ed.
Notkun
1Áform sem eru ákveðin áður en þú talar
Notaðu going to um það sem þú hefur þegar ákveðið að gera. Ákvörðunin var tekin fyrir samtalið. Á íslensku segjum við „ætla að“ eða stundum bara nútíð.
2Spá út frá merkjum núna
Notaðu going to þegar þú sérð, heyrir eða finnur eitthvað núna sem segir hvað gerist bráðum. Á íslensku segjum við oft „er að fara að“, „fer að“ eða bara nútíð.
3Spurningar um áform annarra
Með going to spyrðu hvað einhver ætlar að gera. Íslenska „Ætlarðu að…?“ er byggð eins.
4Was going to – áform í fortíð (forsmekkur)
Was / were going to þýðir að þú hafðir áform í fortíðinni. Oft varð ekkert úr þeim. Á íslensku segjum við „ætlaði að“. Nánar í B2-18.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Í sumar förum við hringinn“ → nútíð um áform. Á íslensku er alveg eðlilegt að segja frá ákveðnum áformum í nútíð: „Í sumar förum við hringinn“, „Eftir prófin byrja ég í sumarvinnu á Akureyri.“ Á ensku hljómar nútíð eins og vani eða tímatafla. Ef þú ert búinn að ákveða þig notarðu going to (eða Present Continuous um það sem er frágengið, sjá A2-05).
2. „Hann dettur í ána!“ → nútíð um spá. Á íslensku spáum við oft í nútíð þegar við sjáum hvað er að gerast: „Passaðu þig, þú dettur!“, „Hann dettur í ána!“ Á ensku lýsir nútíðin vana eða almennum sannleika. Þegar merkin eru fyrir framan þig notarðu going to.
3. „Það verða mörg hundruð manns“ → it's going to be. Á íslensku byrjum við setningu um það sem verður til eða kemur á staðinn með „Það verða…“: „Það verða mörg hundruð manns á brennunni.“ Á ensku er it fyrir eitthvað sem við þekkjum, en nýtt fólk eða hluti kynnirðu með there: there is / are going to be.
Ekki rugla saman
going to + sögn og going to + staður – Going to + sögn segir frá framtíðinni. Going to + staður er sögnin go í Present Continuous (hreyfing núna). Hvort tveggja er rétt, en merkingin er ólík. Á íslensku heyrist munurinn: „ætla að læra“ eða „er að fara á bókasafnið“.
going to og will – Going to = ákveðið áður en þú talar eða spá út frá merkjum sem þú sérð. Will er fyrir ákvarðanir á staðnum, boð, loforð og spár byggðar á skoðun: sjá A2-04. Allan samanburðinn finnurðu í A2-05. Á íslensku getur hvort tveggja verið í nútíð („Ég kaupi nýja fartölvu“).
Stafsetning og framburður
- Í óformlegu tali hljómar going to á undan sögn oft eins og gonna: /ˈɡʌnə/ (UK og US), líka /ˈɡɒnə/ (UK). I'm gonna call her. Notaðu gonna aðeins í tali eða mjög óformlegum skilaboðum, ekki í venjulegum skrifuðum texta. Sjá T-01.
- Gonna passar aðeins við framtíðarmerkinguna, ekki hreyfingu: I'm going to the shop (ekki gonna the shop).
- Hljóðið /ʌ/ í gonna er nýtt fyrir okkur: stutt og slakt, munnurinn opinn, ekki íslenskt a eða ö.
- to er veikt á undan samhljóði: /tə/ – going to rain. Segðu ekki skýrt u.
- going endar á nefhljóðinu /ŋ/: bættu ekki við k- eða g-hljóði á eftir, eins og stundum heyrist í íslensku ng.
- Í tali eru styttingar algengar: I'm, she's, we're, isn't, aren't.
Gullna reglan
be + going to + grunnmynd. Notaðu það þegar framtíðin er þegar „á leiðinni“: þú ákvaðst þig áður en þú talaðir eða sérð merkin núna. Þar sem þú segir „ætla að“ eða „er að fara að“ er going to næstum alltaf rétt – en íslensk nútíð („förum“, „dettur“) er ekki nóg á ensku.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með be going to og sögninni í svigunum.
-
I (start) a new course in May.
-
Look at the sky! It (snow).
-
They (not / move) to the city.
-
you (watch) the match tonight?
-
What she (wear) to the wedding?
-
Búðu til spurningu: you / tell / your boss
B. Merking
Svaraðu spurningunum á ensku.
-
Áform (plan) eða merki (evidence)? "I'm going to visit my grandma on Sunday."
-
Áform (plan) eða merki (evidence)? "Look at that man on the ladder! He's going to fall."
-
Stutt svar: Is he going to apply for the job? (Yes)
-
Áform (future plan) eða hreyfing núna (movement now)? "I'm going to the station."
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
We going to have a party.
-
She's going to travelling to Peru.
-
Do you going to help me?
-
I was going to call you, but I forgot.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Ef sögn er í svigunum notarðu be going to.
Kim: So, what 15 you going to do this year?
Raj: I'm 16 to learn Spanish. I bought a book yesterday!
Kim: Great! I'm 17 (not / buy) any new clothes. I want to save money.
Raj: Really? Look at all those bags! You 18 (need) a bigger cupboard.
Kim: Ha! 19 your sister going to visit you this summer?
Raj: Yes, she 20. She's going to stay for two weeks.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um áform þín og spár.
-
Skrifaðu þrjú áform fyrir næstu helgi.
-
Líttu í kringum þig. Skrifaðu eina spá út frá því sem þú sérð eða finnur núna.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-22 Present Continuous á ensku: I'm working – útskýringar og æfingar Veldu rétta svarið: Listen! The baby ….
-
A2-01 Past Continuous: was / were + -ing útskýrt á íslensku Fylltu í eyðuna: At 9 pm yesterday I (watch) TV, so I didn't hear the phone.
-
A1-25 Like, want og would like á ensku: að segja hvað þér líkar og biðja kurteislega Veldu rétta svarið: I'd like … to the cinema tonight.
Svör
A. Form
- am going to start / 'm going to start
- is going to snow / 's going to snow
- aren't going to move / 're not going to move / are not going to move
- Are … going to watch
- is … going to wear
- Are you going to tell your boss?
B. Merking
- plan
- evidence
- Yes, he is.
- movement now
C. Finndu villuna
- We're going to have a party. / We are going to have a party.
- She's going to travel to Peru.
- Are you going to help me?
- ✓ I was going to call you, but I forgot.
D. Í samhengi
- are
- going
- not going to buy
- 're going to need / are going to need
- Is
- is
E. Spreyttu þig
- I'm going to visit my parents. I'm going to clean my car. I'm not going to work.
- I'm tired. I'm going to fall asleep soon.
F. Blönduð upprifjun
- is crying
- was watching
- to go
