May, Might, Could oʻzbekcha: «balki», «… mumkin» va ehtimolni ingliz tilida aytish
May, Might, Could: Possibility
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz biror narsa mumkin, lekin aniq emasligini hozirgi va kelajak haqida may, might va could bilan ayta olasiz hamda qanchalik ishonchingiz komil ekanini will dan won't gacha koʻrsata olasiz.
Asosiy gʻoya
Hayotda biz aniq bilmaydigan narsalar juda koʻp. Yomgʻir yogʻadimi? Sam uydami? Meni ishga olishadimi? Ingliz tilida mana shu «balki» hududi uchun bir guruh soʻz bor: may, might va could.
Telefoningizdagi ovoz balandligi slayderiga oʻxshash slayderni tasavvur qiling. U qanchalik ishonchingiz komilligini koʻrsatadi. Bir uchida, 100% ga yaqin joyda will turadi. Ikkinchi uchida, 0% ga yaqin joyda won't. May, might va could oʻrtada: balki ha, balki yoʻq. It might rain — «aniq bilmayman, lekin ehtimol bor» degani.
Bu uchtasi can va should kabi modal feʼllar: shakli hech qachon oʻzgarmaydi, ulardan keyin feʼlning asosiy shakli keladi. Bitta tuzoq bor. Inkorda may not va might not «balki» hududida qoladi: balki yoʻq. Couldn't esa odatda toʻgʻri 0% ga tushib ketadi: u «imkonsiz» yoki «qila olmadi» degani. Shuning uchun «balki … emas» uchun may not va might not ishlating.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida ehtimol asosan -ishi mumkin («yomgʻir yogʻishi mumkin»), balki / ehtimol va -sa kerak («uxlayotgan boʻlsa kerak») bilan aytiladi. Bu inglizchadagi may / might / could ga yaxshi mos keladi. Lekin ehtiyot boʻling: mumkin soʻzi oʻzbekchada ruxsatni ham bildiradi («Kirsam mumkinmi?»), lugʻatda esa koʻpincha can deb beriladi. Shuning uchun ehtimolni can bilan aytib yuborish yoki savolni May…? bilan tuzish oson. Yana bir farq: «Balki u kelmaydi» gapida oʻzbekcha -a / -y shakli kelajakni ham bildiradi, inglizchada esa kelajak uchun will yoki might kerak.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Keyinroq yomgʻir yogʻishi mumkin. | ehtimol (kelajak) | It might rain later. |
| U hozir uxlayotgan boʻlsa kerak. / uxlayotgan boʻlishi mumkin. | hozir haqida taxmin | She may be asleep. |
| Juma kuni ishda boʻlmasligim mumkin. | balki yoʻq | I might not be at work on Friday. |
| Eshikni ocha olmadim. | qila olmadim | I couldn't open the door. |
| U ehtimol kechikadi. | ancha ishonch bilan | He'll probably be late. |
| Balki keyinroq koʻrishib qolarmiz. | balki (ravish) | Maybe I'll see you later. |
| Bu yerga oʻtirsam mumkinmi? | ruxsat | May I sit here? |
Qisqasi: «-ishi mumkin» = may / might / could; «-masligi mumkin» = may not / might not; «-a olmadi» = couldn't. «Mumkinmi?» bilan tugaydigan savol ruxsat soʻrasa — May I…?, ehtimol haqida soʻrasa — Do you think … will…?
Tuzilish
Darak va inkor gap — hamma ega uchun bir xil shakl + asosiy shakl
| Shakl | Misol | Maʼnosi |
|---|---|---|
| may + asosiy shakl | She may come later. | Balki u keladi. |
| might + asosiy shakl | It might rain. | Balki yomgʻir yogʻadi. |
| could + asosiy shakl | The train could be late. | Poyezd kechikishi mumkin. |
| may not + asosiy shakl | He may not know the answer. | Balki u javobni bilmaydi. |
| might not + asosiy shakl | We might not have time. | Balki vaqtimiz boʻlmaydi. |
Hozir yoki kelajakda
| Vaqt | Misol |
|---|---|
| Hozir | She might be at the gym. / He may be working. |
| Kelajak | I might go to the party tomorrow. / It could snow tonight. |
Ishonch shkalasi
| Qanchalik ishonchli? | Misol |
|---|---|
| taxminan 100% | It will rain. |
| taxminan 80% | It will probably rain. |
| taxminan 50% | It may / might / could rain. — It may not / might not rain. |
| taxminan 20% | It probably won't rain. |
| taxminan 0% | It won't rain. |
Soʻz tartibi: will probably, lekin probably won't. Definitely ham shunday: will definitely / definitely won't.
Qoʻllanish
1Kelajakdagi ehtimol
Kelajakdagi harakat yoki voqea mumkin, lekin aniq boʻlmasa, may, might yoki could + asosiy shakl ishlating. Maʼnodagi farq juda kichik. Might ogʻzaki nutqda juda koʻp ishlatiladi; may biroz rasmiyroq.
2Hozirgi ehtimol
Hozirgi vaziyat haqida yetarli maʼlumot boʻlmasa, xuddi shu feʼllar bilan taxmin qiling.
3Inkor ehtimol — may not / might not
«Balki … emas» uchun may not yoki might not ishlating. Bu maʼnoda couldn't ishlatmang: couldn't «imkonsiz» B1-16 yoki «qila olmadi» A2-24 degani.
4Qanchalik ishonchingiz komilligini koʻrsatish
Shkaladan bir nuqtani tanlang. Will va won't ga probably yoki definitely qoʻshing: will probably, lekin probably won't.
5Maybe va may be
Maybe (bitta soʻz) — perhaps maʼnosidagi ravish, oʻzbekchadagi «balki». U odatda gap boshida keladi. May be (ikki soʻz) — may feʼli + be.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Mumkin» → can. Lugʻatda «mumkin» koʻpincha can deb beriladi, shuning uchun «kechikishi mumkin» ni can be late deb aytib yuboramiz. Can umumiy imkoniyat haqida gapiradi (It can be cold here in winter). Aniq bir holat haqidagi taxmin uchun might / may / could ishlating.
2. «Balki u kelmaydi» → Maybe he doesn't come. Oʻzbekchadagi -a / -y shakli («kelmaydi», «yogʻadi») kelajakni ham bildiradi. Ingliz tilida esa maybe dan keyin kelajak uchun will kerak, yoki maybe ni olib tashlab might ishlating.
3. «… -ishi mumkinmi?» → May…? Oʻzbekchada ehtimol haqida ham «mumkinmi?» bilan soʻraymiz: «Ertaga qor yogʻishi mumkinmi?» Inglizchada May…? savoli asosan ruxsat soʻrash uchun. Ehtimol haqida Do you think … will…? yoki Is it likely…? bilan soʻrang.
Adashtirmang
might not va couldn't — Might not = balki yoʻq. Couldn't = imkonsiz yoki qila olmadi (oʻtmishdagi qobiliyat: A2-24). Oʻzbekchada ham farq aniq: «-masligi mumkin» va «-a olmadi».
maybe va may be — «Perhaps» deyish mumkin boʻlsa, maybe deb yozing. «Might be» deyish mumkin boʻlsa, may be deb yozing.
ehtimol uchun may va ruxsat uchun May I…? — May I…? ruxsat soʻraydi; bu A2-23 da. Xulosa (She must be at home, It can't be true) B1-16 da.
Imlo va talaffuz
- might /maɪt/: gh talaffuz qilinmaydi. Oʻzbek tilida hamma harf oʻqilgani uchun gh ni aytishga urinmang. Might not odatda toʻliq aytiladi; mightn't /ˈmaɪtnt/ shakli bor, lekin kam ishlatiladi, asosan britancha.
- might oxiridagi /t/ ni yutib yubormang: might go da ham qisqa /t/ boʻlishi kerak, aks holda my go kabi eshitiladi.
- May not odatda qisqartirilmaydi.
- Maybe da urgʻu birinchi boʻgʻinda: /ˈmeɪbi/. Oʻzbek tilida urgʻu odatda oxirgi boʻgʻinga tushadi, shuning uchun bu yerda ehtiyot boʻling. May be da esa ikkala soʻz ham aniq aytiladi: /meɪ biː/.
- Tez nutqda could kuchsiz boʻladi: /kəd/. l hech qachon talaffuz qilinmaydi.
- probably ni koʻpchilik ikki boʻgʻin bilan aytadi: /ˈprɒbli/ (UK), /ˈprɑːbli/ (US). Urgʻu birinchi boʻgʻinda; har bir unlini toʻliq aytmang.
Oltin qoida
Aniq bilmaysizmi? may / might / could + asosiy shakl ishlating. «Balki … emas» uchun may not / might not ishlating — couldn't emas, chunki u «imkonsiz» yoki «qila olmadi» degani. Esda tuting: oʻzbekcha «-ishi mumkin» = might, aniq holat haqidagi taxminda can emas.
Mashqlar
A. Tuzilish
Gaplarni koʻrsatilganidek qayta yozing yoki toʻldiring.
-
might bilan qayta yozing: Perhaps I'll buy a new phone.
-
might not bilan qayta yozing: Perhaps they won't finish today.
-
may bilan qayta yozing: Perhaps she is at home.
-
It might (rain) later.
-
Soʻzlarni tartib bilan qoʻying: probably / won't / he / come
-
Inkor qiling: We may have time.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Take a jacket. It … get cold later.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I'm not sure, but she … come tonight.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: … we'll go to the beach on Sunday.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: The keys … in the car.
-
Eng ishonchlidan eng kam ishonchligacha tartiblang: might / won't / will / probably won't
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
He might to call you later.
-
She mays be busy.
-
It won't probably snow.
-
We might not have enough time.
D. Kontekstda
may, might, could (+ not) yoki maybe ishlating.
Joe: What are you doing this weekend?
Eva: I'm not sure. I 16 go to the coast. It depends on the weather.
Joe: The forecast says it 17 rain on Saturday, but it isn't certain.
Eva: Oh no. 18 I'll stay at home and read.
Joe: Ask Lisa. She 19 want to go to the cinema with you.
Eva: Good idea, but she 20 be free. She often works on Saturdays.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Kelasi dam olish kunlari qilishingiz mumkin boʻlgan ikkita ishni yozing.
-
Bu yil ehtimol sodir boʻlmaydigan bitta narsani va albatta sodir boʻladigan bitta narsani yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-04 Will oʻzbekcha: qaror, taklif, vaʼda va bashorat (will, won't, shall) I think it (be) sunny tomorrow.
-
A2-21 Should va Ought To oʻzbekcha: ingliz tilida qanday maslahat beriladi? You look tired. You go to bed. (advice)
-
A2-03 Be Going To oʻzbekcha: rejalar va koʻrinib turgan kelajak Look at those black clouds! It (rain).
Javoblar
A. Tuzilish
- I might buy a new phone.
- They might not finish today.
- She may be at home.
- rain
- He probably won't come.
- We may not have time.
B. Maʼno
- might
- might not
- Maybe
- may be
- will, might, probably won't, won't
C. Xatoni toping
- He might call you later.
- She may be busy.
- It probably won't snow.
- ✓ We might not have enough time.
D. Kontekstda
- might / may / could
- might / may / could
- Maybe / Perhaps
- might / may
- might not / may not
E. Sizning navbatingiz
- I might visit my cousins. I may go swimming on Sunday.
- I probably won't move house this year. I'll definitely go on holiday in August.
F. Aralash takrorlash
- 'll be / will be / 's going to be / is going to be
- should / ought to
- 's going to rain / is going to rain
