May, Might жана Could кыргызча: «-ышы мүмкүн» жана «балким» англисче
May, Might, Could: Possibility
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз бир нерсе мүмкүн, бирок так эмес экенин – азыр же келечекте – may, might жана could менен айта аласыз жана канчалык ишенимдүү экениңизди will сөзүнөн won't сөзүнө чейин көрсөтө аласыз.
Негизги ой
Жашоодо так билбеген нерселер көп. Жамгыр жаайбы? Сэм үйдөбү? Мени жумушка алышабы? Англис тилинде мына ушул «балким» аймагы үчүн бир топ сөз бар: may, might жана could.
Телефондогу үн жөндөгүч сыяктуу сыдырманы элестетиңиз: ал сиз канчалык ишенимдүү экениңизди көрсөтөт. Бир четинде, 100% жанында – will. Экинчи четинде, 0% жанында – won't. May, might жана could ортодо турат: балким ооба, балким жок. It might rain – «так билбейм, бирок жамгыр жаашы мүмкүн».
Бул үчөө – can жана should сыяктуу модалдык этиштер: алар эч качан өзгөрбөйт, алардан кийин этиштин негизги формасы келет. Бир тузак бар. Тануу формасында may not жана might not «балким» аймагында калат: балким жок. Ал эми couldn't көбүнчө түз эле 0% чейин түшөт – ал «мүмкүн эмес» же «кыла алган жок» дегенди билдирет. Ошондуктан «балким жок» үчүн may not жана might not колдонуңуз.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча мүмкүнчүлүктү көбүнчө -ышы мүмкүн менен айтабыз: «Жамгыр жаашы мүмкүн». Бул англисчедеги may / might / could + негизги форма тизмегине абдан жакын, жана бир эле форма келечек үчүн да, азыркы учур үчүн да колдонулат – бул жерде да ушундай. Сүйлөмдүн башындагы балким же мүмкүн («Балким, ал туура айтып жатат») англисчедеги maybe сөзүнө туура келет. Тануу формасына көңүл буруңуз: -бешы мүмкүн («келбеши мүмкүн») – «балким жок», англисче might not / may not; ал эми мүмкүн эмес – «болушу мүмкүн эмес», англисче бул can't / couldn't маанисине жакын. Ишенимдин даражасын кыргызча сөзсүз (definitely) жана кыязы (probably) менен көрсөтөбүз.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Кийин жамгыр жаашы мүмкүн. | It might rain later. | Бул жерде да ушундай: «-ышы мүмкүн» → may / might / could + негизги форма |
| Ал уктап жаткандыр. | She may be asleep. | азыркы учур жөнүндө божомол: may / might be |
| Жума күнү жумушта болбошу мүмкүн. | I might not be at work on Friday. | «балким жок» → might not / may not |
| Эшикти ача албадым. | I couldn't open the door. | «кыла алган жокмун» → couldn't; «балким жок» эмес |
| Балким, кийин көрүшөрбүз. | Maybe I'll see you later. | «балким» → maybe (бир сөз) |
| Кыязы, ал кечигет. | He'll probably be late. | will probably – probably will сөзүнөн кийин |
| Кыязы, китепти бүгүн бүтпөйм. | I probably won't finish the book tonight. | probably won't – probably won't сөзүнүн алдында |
| Ал экзаменди сөзсүз тапшырат. | She'll definitely pass the exam. | «сөзсүз» → definitely |
Кыскасы: «-ышы мүмкүн» → may / might / could + негизги форма; «-бешы мүмкүн» → may not / might not (couldn't эмес); «балким» → maybe; «кыязы» → will probably / probably won't.
Түзүлүшү
Ырастоо жана тануу сүйлөм – бардык ээлер үчүн бирдей форма + этиштин негизги формасы
| Формасы | Мисал | Мааниси |
|---|---|---|
| may + негизги форма | She may come later. | Балким, ал келет. |
| might + негизги форма | It might rain. | Балким, жамгыр жаайт. |
| could + негизги форма | The train could be late. | Балким, поезд кечигет. |
| may not + негизги форма | He may not know the answer. | Балким, ал жоопту билбейт. |
| might not + негизги форма | We might not have time. | Балким, убактыбыз жетпейт. |
Азыр же келечекте
| Убакыт | Мисал |
|---|---|
| Азыр | She might be at the gym. / He may be working. |
| Келечек | I might go to the party tomorrow. / It could snow tonight. |
Ишенимдин шкаласы
| Канчалык ишенимдүү? | Мисал |
|---|---|
| болжол менен 100% | It will rain. |
| болжол менен 80% | It will probably rain. |
| болжол менен 50% | It may / might / could rain. – It may not / might not rain. |
| болжол менен 20% | It probably won't rain. |
| болжол менен 0% | It won't rain. |
Сөз тартиби: will probably, бирок probably won't. Definitely да ушундай иштейт: will definitely / definitely won't.
Колдонулушу
1Келечектеги мүмкүнчүлүк
Келечектеги иш же окуя мүмкүн, бирок так эмес болсо, may, might же could + негизги форманы колдонуңуз. Маанилеринин айырмасы абдан аз. Might оозеки кепте абдан көп колдонулат; may бир аз расмийраак.
2Азыркы мүмкүнчүлүк
Маалыматыңыз жетишсиз болгондо, азыркы кырдаал жөнүндө божомол айтуу үчүн да ушул эле этиштерди колдонуңуз. Кыргызча бул жерде «-ышы мүмкүн» же «-дыр» («уктап жаткандыр») дейбиз.
3Тануу мүмкүнчүлүгү – may not / might not
«Балким жок» үчүн may not же might not колдонуңуз. Бул үчүн couldn't колдонбоңуз: couldn't бир нерсе мүмкүн эмес экенин B1-16 же кимдир бирөө бир нерсени кыла албаганын A2-24 билдирет. Кыргызча: «-бешы мүмкүн» («келбеши мүмкүн»).
4Канчалык ишенимдүү экениңизди көрсөтүү
Шкаладан бир чекит тандаңыз. Will жана won't сөздөрүнө probably же definitely кошуңуз: will probably, бирок probably won't. Кыргызча «кыязы» жана «сөзсүз» сүйлөмдө эркин орун алат, англисче болсо орду так.
5Maybe жана may be
Maybe (бир сөз) – тактооч, мааниси perhaps, кыргызча «балким». Ал адатта сүйлөмдүн башында турат. May be (эки сөз) – may этиши + be, кыргызча «болушу мүмкүн».
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Балким, ал үйдө» → Maybe she at home. Кыргызча 3-жакта учур чакта is / are сыяктуу этиш айтылбайт: «Балким, ал үйдө», «Балким, дүкөн жабык». Ошондуктан maybe менен баштаганда is / are түшүп калышы оңой. Maybe – жөн гана тактооч, андан кийин толук сүйлөм керек: ээ + is / are же may / might be колдонуңуз.
2. «Балким, келет» → Maybe she comes. Кыргызча «келет», «барат» формасы учур чакты да, келечекти да билдирет, ошондуктан «Балким, эртең келет» дегенди англисчеге maybe + Present Simple (жөнөкөй учур чак) менен которуп коюшат. Келечектеги бир окуя жөнүндө maybe менен will колдонуңуз, же жөн эле might деңиз.
3. «Мүмкүнбү?» → May…? Кыргызча мүмкүнчүлүк жөнүндө суроону «мүмкүнбү?» деп оңой эле түзөбүз: «Түнкү кардан кийин жол жабылып калышы мүмкүнбү?». Аны англисчеге May…? деп которуу оңой, бирок May…? суроосу уруксат сурайт. Мүмкүнчүлүк жөнүндө Do you think…? же Is it possible that…? менен сураңыз.
4. «Мүмкүн эмес» жана «-бешы мүмкүн». Кыргызча «келбеши мүмкүн» (балким, келбейт) жана «келиши мүмкүн эмес» (келе албайт, мүмкүн эмес) – эки башка нерсе. «Балким жок» дегенди couldn't же can't менен которсоңуз, сөзүңүз «мүмкүн эмес» деп угулат. «Балким жок» үчүн might not / may not колдонуңуз.
Чаташтырбаңыз
might not жана couldn't – Might not = балким жок. Couldn't = мүмкүн эмес, же кыла алган жок (өткөндөгү жөндөм: A2-24).
maybe жана may be – perhaps («балким») деп айта алсаңыз, maybe деп жазыңыз. might be («болушу мүмкүн») деп айта алсаңыз, may be деп жазыңыз.
мүмкүнчүлүк маанисиндеги may жана уруксат сураган May I…? – May I…? уруксат сурайт; бул A2-23 сабагында. Божомол (She must be at home, It can't be true) B1-16 сабагында.
Жазылышы жана айтылышы
- might /maɪt/: gh окулбайт. Might not адатта толук айтылат; кыскартылган mightn't /ˈmaɪtnt/ бар, бирок сейрек, негизинен британ кебинде.
- May not адатта кыскартылбайт.
- Maybe /ˈmeɪbi/: басым биринчи муунга түшөт. Кыргызча адатка салып басымды акыркы муунга койбоңуз. may be дегенде эки сөз тең так айтылат: /meɪ biː/.
- /eɪ/ (may, maybe) – кош үндүү: э тыбышынан башталып, й тарапка жылат. Аны созулма «ээ» деп айтпаңыз.
- Тез сүйлөгөндө could алсыз айтылат: /kəd/. l тамгасы окулбайт. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан бул алсыз формага өзүнчө көнүү керек.
- Көп адамдар probably сөзүн эки муун кылып айтышат: /ˈprɒbli/ (UK), /ˈprɑːbli/ (US). Басым биринчи муунда; сөздүн башындагы /pr/ тыбыштарынын ортосуна үндүү кошпоңуз.
Алтын эреже
Так билбейсизби? may / might / could + этиштин негизги формасы колдонуңуз. «Балким жок» үчүн may not / might not колдонуңуз – couldn't эмес, анткени ал «мүмкүн эмес» же «кыла алган жок» дегенди билдирет. Эсиңизде болсун: «-ышы мүмкүн» = might, «-бешы мүмкүн» = might not, «балким» = maybe.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Сүйлөмдөрдү тапшырма боюнча кайра жазыңыз же толуктаңыз.
-
might менен кайра жазыңыз: Perhaps I'll buy a new phone.
-
might not менен кайра жазыңыз: Perhaps they won't finish today.
-
may менен кайра жазыңыз: Perhaps she is at home.
-
It might (rain) later.
-
Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: probably / won't / he / come
-
Тануу сүйлөмгө айлантыңыз: We may have time.
B. Мааниси
Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: Take a jacket. It … get cold later.
-
Туура жоопту тандаңыз: I'm not sure, but she … come tonight.
-
Туура жоопту тандаңыз: … we'll go to the beach on Sunday.
-
Туура жоопту тандаңыз: The keys … in the car.
-
Эң ишенимдүүдөн эң аз ишенимдүүгө чейин тизип чыгыңыз: might / won't / will / probably won't
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
He might to call you later.
-
She mays be busy.
-
It won't probably snow.
-
We might not have enough time.
D. Текстте
may, might, could (+ not) же maybe колдонуңуз.
Joe: What are you doing this weekend?
Eva: I'm not sure. I 16 go to the coast. It depends on the weather.
Joe: The forecast says it 17 rain on Saturday, but it isn't certain.
Eva: Oh no. 18 I'll stay at home and read.
Joe: Ask Lisa. She 19 want to go to the cinema with you.
Eva: Good idea, but she 20 be free. She often works on Saturdays.
E. Сиздин кезегиңиз
Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.
-
Кийинки дем алышта кылышыңыз мүмкүн болгон эки нерсени жазыңыз.
-
Быйыл, кыязы, болбой турган бир нерсени жана сөзсүз боло турган бир нерсени жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-04 Will жана Shall кыргызча: азыркы чечимдер, убадалар жана болжолдоолор I think it (be) sunny tomorrow.
-
A2-21 Should жана Ought To кыргызча: англисче кантип кеңеш беребиз? You look tired. You go to bed. (advice)
-
A2-03 Be going to кыргызча: пландар жана көрүнүп турган белгилер Look at those black clouds! It (rain).
Жооптор
A. Түзүлүшү
- I might buy a new phone.
- They might not finish today.
- She may be at home.
- rain
- He probably won't come.
- We may not have time.
B. Мааниси
- might
- might not
- Maybe
- may be
- will, might, probably won't, won't
C. Катаны табыңыз
- He might call you later.
- She may be busy.
- It probably won't snow.
- ✓ We might not have enough time.
D. Текстте
- might / may / could
- might / may / could
- Maybe / Perhaps
- might / may
- might not / may not
E. Сиздин кезегиңиз
- I might visit my cousins. I may go swimming on Sunday.
- I probably won't move house this year. I'll definitely go on holiday in August.
F. Аралаш кайталоо
- 'll be / will be / 's going to be / is going to be
- should / ought to
- 's going to rain / is going to rain
