Ағылшынша сандар (numbers) қазақша: жас, баға және телефон нөмірі
Numbers, Ages, Prices and Phone Numbers
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз 0-ден 1 000 000-ға дейінгі сандарды айта аласыз, thirteen мен thirty айырмасын естіп ажырата аласыз, біреудің неше жаста екенін сұрап, айта аласыз, бағаны сұрап, айта аласыз және телефон нөміріңізді бере аласыз.
Негізгі идея
Ағылшын сандары кірпіштерден құралады. Бірнеше кішкентай кірпіш бар (one-дан nineteen-ге дейін), ондықтар бар (twenty, thirty, forty…) және үш үлкен кірпіш бар: hundred, thousand және million. Санды ең үлкен кірпіштен бастап, ең кішісіне қарай құрайсыз: 3,406 = three thousand + four hundred + and six.
Саннан кейін үлкен кірпіштер өзгермейді: hundred, thousand және million сөздеріне -s жалғанбайды: two hundred, five thousand.
Кейбір сандар басқаша айтылады. Баға көбінесе екі бөлікпен айтылады: £4.50 = four fifty. Телефон нөмірі әдетте цифрлап, бір-бірден айтылады: oh seven seven…. Ондық бөлшекте point сөзі қолданылады: 1.5 = one point five.
Ал бір кішкентай дыбыс үлкен айырмашылық жасайды: thirteen және thirty. Сөздің соңын тыңдаңыз: ұзын -teen пе, әлде қысқа -ty ме? Дүкенде бұл 13 бен 30-дың айырмасы!
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Жақсы жаңалық: сандардың құрылысы екі тілде ұқсас. Қазақша да ең үлкен бөліктен бастаймыз («үш мың төрт жүз алты»), және қазақ тілінде де «жүз», «мың» саннан кейін көптік жалғау алмайды («екі жүз»). Бірақ үш айырмашылық бар. Біріншісі: қазақша саннан кейін зат есім жекеше тұрады («үш билет»), ал ағылшыншада көпше болады (three tickets). Екіншісі: қазақша ондық бөлшекті үтірмен жазамыз (1,5), ал ағылшыншада нүкте қойылады және point деп оқылады. Үтір ағылшыншада мыңдықтарды бөледі: 1,000. Үшіншісі: телефон нөмірін қазақша көбінесе екі-үш таңбалы топтармен айтамыз («жеті жүз бір, елу екі, он сегіз»), ал ағылшыншада әр цифр бөлек айтылады.
| Қазақша | Ағылшынша | Айырмашылығы |
|---|---|---|
| екі жүз адам | two hundred people | қазақшадағыдай: саннан кейін hundred өзгермейді |
| үш билет | three tickets | қазақшада саннан кейін жекеше; ағылшыншада зат есім көпше (-s) |
| жүздеген адам | hundreds of people | «жүздеген» → hundreds of |
| жүз бес | a hundred and five | британ ағылшынында соңғы бөліктің алдында and |
| бір бүтін оннан бес (1,5) | one point five (1.5) | қазақшада үтір; ағылшыншада нүкте, оқылуы point |
| екі жарым сағат | two and a half hours | тәртібі ұқсас: сан, сосын жарты |
| Мен жиырма төрт жастамын. | I'm twenty-four. | жас: be + сан; years жалғыз айтылмайды |
| Бұл сөмке қанша тұрады? | How much is this bag? | қазақшада сұрау сөзі мен етістік соңында; ағылшыншада How much + is + зат |
| жеті жүз бір, елу екі | seven oh one, five two | ағылшыншада телефон нөмірі цифрлап айтылады |
Құрылым
0–20
| 0 zero | 1 one | 2 two | 3 three |
| 4 four | 5 five | 6 six | 7 seven |
| 8 eight | 9 nine | 10 ten | 11 eleven |
| 12 twelve | 13 thirteen | 14 fourteen | 15 fifteen |
| 16 sixteen | 17 seventeen | 18 eighteen | 19 nineteen |
-teen және -ty
| -teen | -ty |
|---|---|
| 13 thirteen | 30 thirty |
| 14 fourteen | 40 forty (u жоқ) |
| 15 fifteen | 50 fifty |
| 16 sixteen | 60 sixty |
| 17 seventeen | 70 seventy |
| 18 eighteen | 80 eighty |
| 19 nineteen | 90 ninety |
- 21–99: ондық + дефис + бірден тоғызға дейін: twenty-one, forty-five, ninety-nine.
Үлкен сандар
| Сан | UK | US |
|---|---|---|
| 100 | a hundred / one hundred | a hundred / one hundred |
| 105 | a hundred and five | a hundred and five / a hundred five |
| 350 | three hundred and fifty | three hundred fifty / three hundred and fifty |
| 1,000 | a thousand / one thousand | a thousand / one thousand |
| 2,500 | two thousand five hundred | two thousand five hundred |
| 3,406 | three thousand four hundred and six | three thousand four hundred six |
| 1,000,000 | a million / one million | a million / one million |
- Саннан кейін -s жоқ: two hundred, ten thousand, three million. Бірақ hundreds of / thousands of + зат есім = өте көп, нақты сан емес.
- and (UK): and соңғы бөліктің (ондықтар мен бірліктердің) алдына қойылады: two hundred and five, one thousand and twenty. thousand пен hundred арасына қойылмайды: one thousand five hundred. Америка ағылшынында and көбінесе айтылмайды.
- Үлкен сандар әдетте үтірмен жазылады: 1,000, 25,000. Ондық бөлшекте нүкте қойылады: 1.5. Қазақшадағыдан керісінше!
Жас және баға
| Сұрақ | Жауап |
|---|---|
| How old are you? | I'm twenty-four. / I'm twenty-four years old. |
| How old is she? | She's eight. |
| How much is this bag? | It's thirty pounds. |
| How much are these shoes? | They're fifty dollars. |
Бағаны айту
| Жазылуы | Толық | Қысқа (күнделікті) |
|---|---|---|
| £4.50 | four pounds fifty | four fifty |
| $2.99 | two dollars (and) ninety-nine (cents) | two ninety-nine |
| €12.00 | twelve euros | twelve |
| 80p | eighty pence | eighty p (UK, бейресми) |
Жарты, ширек, ондық бөлшек және пайыз
| Жазылуы | Айтылуы |
|---|---|
| ½ / 2½ | a half, half / two and a half |
| ¼ | a quarter |
| 1.5 / 2.75 | one point five / two point seven five |
| 20% | twenty percent (UK: per cent та) |
Қолданылуы
1Кішкентай сандар және -teen / -ty
13–19 сандары -teen деп аяқталады; 20–90 ондықтары -ty деп аяқталады. Соңын анық айтыңыз.
2Үлкен сандар
Ең үлкен кірпіштен бастап, төмен қарай құраңыз. Саннан кейін -s жоқ.
3Жас
How old…? деп сұраңыз. be + сан немесе be + сан + years old арқылы жауап беріңіз. have ешқашан қолданылмайды (A1-02 қараңыз).
4Баға
Бір зат туралы How much is…?, екі немесе одан көп зат туралы How much are…? деп сұраңыз. It's… немесе They're… деп жауап беріңіз. Күнделікті сөйлеуде pounds, dollars, pence және cents сөздері жиі түсіп қалады. Қазақша «қанша тұрады?» деп етістікпен сұраймыз; ағылшыншада ең қарапайым түрі — How much is…?
5Телефон нөмірі
Әр цифрды бөлек, шағын топтармен, топтардың арасында сәл кідіріп айтыңыз. 0 әдетте oh деп айтылады (zero да айтылады, әсіресе Америка ағылшынында). Британ ағылшынында қатар тұрған екі бірдей цифр жиі double деп айтылады: 44 = double four.
6About және around
Сан нақты болмаса, оның алдына about немесе around қойыңыз. Мағынасы бірдей: қазақшадағы «шамамен» немесе «-дай / -дей».
7Жарты, ширек, ондық бөлшек және пайыз
½ сөзін a half немесе half, ал ¼ сөзін a quarter деп айтыңыз. Бүтін саннан кейін and a half деңіз. Ондық бөлшекте point деп, сосын әр цифрды айтыңыз. Пайызда сан + percent деңіз.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. Саннан кейін жекеше зат есім. Қазақша «үш билет», «жиырма бес оқушы» дейміз: саннан кейін көптік жалғау қойылмайды. Сондықтан ағылшыншада да -s ұмытылып қалады. Ағылшын тілінде бірден көп болса, зат есім көпше тұрады. Тек hundred, thousand, million сөздері ғана саннан кейін өзгермейді.
2. Ондық бөлшектегі үтір. Қазақша «алты бүтін оннан бес» немесе «алты жарым» дейміз, ал жазғанда 6,5 деп үтір қоямыз. Ағылшыншада ондық бөлшек нүктемен жазылады және point деп оқылады. Ағылшын мәтініндегі үтір мыңдықтарды бөледі, сондықтан 6,5 деген жазу шатасу туғызады.
3. «Бұл қанша тұрады?» → How much this costs? Қазақшада сұрау сөзі мен етістік сөйлемнің соңында тұрады, тәртіп өзгермейді. Ағылшын тілінде бағаны сұраудың ең қарапайым жолы — How much is / are…? Етістікпен сұрасаңыз, көмекші етістік керек: How much does it cost? (A1-13 қараңыз).
4. «Жүздеген адам» → hundreds people. Қазақшада «жүздеген», «мыңдаған» сөзінен кейін бірден зат есім келеді. Ағылшыншада hundreds пен thousands сөзінен кейін of міндетті.
5. Телефон нөмірін топтап айту. Қазақша нөмірді көбінесе екі-үш таңбалы сандармен айтамыз: «жеті жүз бір, елу екі, он сегіз». Ағылшыншада мұндай айту түсініксіз: тыңдаушы цифрларды күтеді.
Шатастырмаңыз
-teen және -ty — Соңын тыңдаңыз. -teen ұзын және n дыбысымен аяқталады; -ty қысқа. Жеке айтылғанда thirteen сөзінің екпіні соңында, ал thirty сөзінің екпіні басында болады (Жазылуы мен айтылуы бөлімін қараңыз).
two hundred және hundreds of — Нақты саннан кейін hundred сөзіне -s те, of та қосылмайды. Сансыз айтылса, hundreds of «өте көп» дегенді білдіреді.
How old…? және How much…? — How old жасты сұрайды; How much бағаны сұрайды.
Жазылуы мен айтылуы
- Жазылуындағы тұзақтар: four → fourteen, бірақ forty (u жоқ); five → fifteen, fifty; eight → eighteen (бір t), eighty; nine → nineteen, ninety (e сақталады).
- 21–99 сандарын дефиспен жазыңыз: thirty-two, sixty-seven.
- thirteen /ˌθɜːˈtiːn/ (UK), /ˌθɝːˈtiːn/ (US) — соңында ұзын «teen». thirty /ˈθɜːti/ (UK), /ˈθɝːti/ (US) — соңында қысқа /i/. Қазақ тілінде дауыстылар созылыңқы және қысқа болып бөлінбейді, сондықтан бұл айырмаға әдейі назар аударыңыз. Америка ағылшынында thirty, forty сөздеріндегі t көбінесе жұмсақ d сияқты естіледі.
- Абайлаңыз: қазақ тілінде екпін әдетте соңғы буынға түседі. thirty сөзін соңғы буынға екпін түсіріп айтсаңыз, ол thirteen сияқты естіледі. THIR-ty, FOR-ty, FIF-ty: екпін басында.
- Санап айтқанда (thirteen, fourteen, fifteen) немесе саннан кейін зат есім келгенде (thirteen people) -teen сандарының екпіні көбінесе басына ауысады. Сонда ең сенімді белгі — сөздің соңы: n дыбысы бар ұзын «-teen» пе, әлде қысқа «-ty» ме.
- three, thirteen, thirty, thousand сөздеріндегі бірінші дыбыс /θ/ қазақ тілінде жоқ. Тіл ұшын үстіңгі және астыңғы тістің арасына сәл шығарып, дауыссыз үрлеп айтыңыз. Оны с немесе т дыбысымен алмастырмаңыз: әйтпесе three сөзі tree немесе see сияқты естіледі.
- thirteen, thirty сөздеріндегі /ɜː/ дыбысы (bird, work сөздеріндегідей) қазақ тілінде жоқ: ерінді домаламай, тілді ортада ұстап, созып айтыңыз.
- Үлкен сандардағы and әлсіз айтылады: two hundred and five — and қысқа «n» сияқты естіледі.
- hundred /ˈhʌndrəd/, thousand /ˈθaʊznd/: екеуінде де екпін бірінші буында.
- percent /pəˈsent/ (UK), /pərˈsent/ (US) — екпін -cent буынында. Ондық бөлшекте әр цифрды айтыңыз: 2.75 = two point seven five (seventy-five емес).
Алтын ереже
Санды ең үлкен кірпіштен бастап құраңыз (thousand, hundred, сосын қалғаны), саннан кейін hundred / thousand / million сөздеріне -s жалғамаңыз, ал зат есімді көпше қойыңыз (three tickets). Жас: be + сан. Баға: How much is…? / How much are…? Ондық бөлшек: нүкте және point.
Жаттығулар
A. Құрылым
Сандарды сөзбен жазыңыз немесе сөйлемді толықтырыңыз.
-
Сөзбен жазыңыз (UK): 350
-
Сөзбен жазыңыз: 47
-
Сөзбен жазыңыз: 2,000
-
Сөзбен жазыңыз: 1,500
-
Бағаны сөзбен жазыңыз: £7.20
-
Бағаны сөзбен жазыңыз: $3.99
-
Британ телефон нөмірін сөзбен жазыңыз: 01632 448
-
"How old your children?" "They're six and nine."
B. Мағына
Дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
Құрбыңыз 13 жаста. Дұрыс жауапты таңдаңыз: She's ….
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: How much … the tickets?
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: … people are here.
-
Нақты бағасын білмейсіз. Дұрыс жауапты таңдаңыз: It's … ten euros.
-
Бағасын білгіңіз келеді. Дұрыс жауапты таңдаңыз: … is this lamp?
-
2.5 қалай айтылады? …
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
Three thousands people are here.
-
The ticket is fourty dollars.
-
I'm twenty years.
-
How much is these apples?
-
Hundreds of people are at the station.
D. Мәтін ішінде
Диалогты толықтырыңыз. Жақшадағы белгілерді пайдаланыңыз.
Customer: Excuse me, how much 20 this bag?
Seller: It's 21 (£25).
Customer: And how much 22 these sunglasses?
Seller: 23 (they + be) twelve fifty.
Customer: Twelve or twenty?
Seller: Twelve! And here's my number for the shop: oh one six one, four nine six, 24 (77) two one.
E. Сіздің кезегіңіз
Өзіңіз және айналаңыздағы заттар туралы ағылшынша жазыңыз.
-
Өзіңіздің және отбасыңыздағы екі адамның неше жаста екенін жазыңыз.mum (UK), mom (US)
-
Қасыңыздағы екі заттың бағасын сөзбен жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A1-03 To Be болымсыз және сұраулы түрі қазақша: isn't, aren't, Are you…? және қысқа жауаптар "Is your sister eighteen?" "Yes, ."
-
A1-02 To Be (am, is, are) қазақша: қашан және қалай қолданылады, мысалдар мен жаттығулар Түзетіңіз: I have twenty-five years.
-
A1-03 To Be болымсыз және сұраулы түрі қазақша: isn't, aren't, Are you…? және қысқа жауаптар Сөздерді дұрыс ретпен қойыңыз: old / your / how / is / brother
Жауаптар
A. Құрылым
- three hundred and fifty
- forty-seven
- two thousand
- one thousand five hundred / a thousand five hundred / fifteen hundred
- seven pounds twenty / seven pounds twenty pence / seven twenty
- three dollars ninety-nine / three dollars and ninety-nine / three dollars ninety-nine cents / three dollars and ninety-nine cents / three ninety-nine
- oh one six three two, double four eight / oh one six three two, four four eight / zero one six three two, double four eight / zero one six three two, four four eight
- are
B. Мағына
- thirteen
- are
- Two hundred
- about
- How much
- two point five
C. Қатені табыңыз
- Three thousand people are here. / Thousands of people are here.
- The ticket is forty dollars.
- I'm twenty. / I'm twenty years old. / I am twenty. / I am twenty years old.
- How much are these apples?
- ✓ Hundreds of people are at the station.
D. Мәтін ішінде
- is
- twenty-five pounds / twenty-five
- are
- They're / They are
- double seven / seven seven
E. Сіздің кезегіңіз
- I'm thirty-two. My brother is twenty-eight, and my mum is about sixty.
- My coffee is three pounds twenty. My headphones are about fifty dollars.
F. Аралас қайталау
- she is
- I'm twenty-five. / I am twenty-five. / I'm twenty-five years old. / I am twenty-five years old.
- How old is your brother?
