This, that, these, those кыргызча: «бул» жана «тиги» англисче
This, That, These, Those
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз жаныңыздагы жана сизден алыс турган нерселерди, бирди же көптү көрсөтө аласыз, This is… менен адамдарды тааныштыра аласыз, телефондо ким экениңизди айта аласыз жана зат атоочту кайталабаш үчүн one / ones колдоно аласыз.
Негизги ой
Колуңузду жана билегиңизди элестетиңиз. Бул төрт сөз бир эле учурда эки суроого жооп берет: Бул менин жанымдабы же менден алыспы? жана Бул бир нерсеби же бирден көппү?
Жакын + бир = this. Жакын + көп = these. Алыс + бир = that. Алыс + көп = those. Нерсе колуңузда же жаныңызда болсо, this же these дейсиз. Колуңузду созуп, бөлмөнүн аркы башын көрсөтсөңүз, that же those дейсиз.
«Жакын» жана «алыс» метр менен гана өлчөнбөйт. Убакыт боюнча да жакын же алыс болушу мүмкүн: this week (азыр) жана that day (башка убакыт).
Бир жолу көрсөткөндөн кийин зат атоочту кайра айтуунун кереги жок. Англис тили аны one (жекелик) же ones (көптүк) менен алмаштырат: Not this jacket — that one.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча да жакын жана алыс нерселер үчүн ар башка сөздөр бар: бул (жакын) жана тиги / ошол (алыс же мурун айтылган). Бул жерде да ушундай: англисче this жана that. Бирок чоң айырма – сан. Кыргызча бул зат атоочтун алдында өзгөрбөйт: «бул китеп», «бул китептер». Англисчеде зат атооч көптүк санда болсо, көрсөтүүчү сөз да өзгөрөт: this book → these books. Жалгыз турганда кыргызча да көптүк форма бар («булар», «тигилер»), бул англисчедеги these / those сөздөрүнө туура келет. Дагы бир айырма: кыргызча «Кызылын алам» дейбиз, -ын мүчөсү жетиштүү; англисчеде сын атоочтон кийин one / ones коюлат: the red one.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| бул китеп / бул китептер | this book / these books | кыргызча «бул» сан боюнча өзгөрбөйт; англисче көптүк → these |
| тиги үй / тиги үйлөр | that house / those houses | «тиги» да өзгөрбөйт; англисче көптүк → those |
| Булар менин балдарым. | These are my children. | Бул жерде да ушундай: жалгыз турганда көптүк форма (булар → these) |
| Бул менин ата-энем. | These are my parents. | кыргызча «ата-эне» «бул» менен келет; англисче parents көптүк → these are |
| Кызылын алам. | I want the red one. | кыргызча мүчө жетиштүү; англисче one / ones |
| Алло, мен Айбекмин. | Hello, this is Aibek. / It's Aibek. | телефондо this is же it's + атыңыз |
| Бул жума абдан бош эмес. | This week is really busy. | Бул жерде да ушундай: убакыт үчүн да «бул» |
Кыскасы: кыргызча «бул» жана «тиги» сан боюнча өзгөрбөсө да, англисчеде көптүк зат атоочтун алдында these / those колдонуңуз. Көрсөткөн нерсени кайталабаш үчүн one / ones айтыңыз.
Түзүлүшү
Төрт сөз
| Жакын (бул жерде) | Алыс (тиги жерде) | |
|---|---|---|
| Бир (жекелик) | this | that |
| Көп (көптүк) | these | those |
Колдонуунун эки жолу
| Колдонулушу | Үлгү | Мисал |
|---|---|---|
| аныктоочу (зат атоочтун алдында) | this / that + жекелик зат атооч | This bag is heavy. |
| these / those + көптүк зат атооч | Those shoes are nice. | |
| ат атооч (жалгыз, зат атоочтун ордуна) | this / that + is | That is my car. |
| these / those + are | These are my parents. |
One / ones
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| this / that + one | I like this one. |
| these / those + ones (расмий эмес, британ оозеки кебинде көп) же жөн гана these / those | I want those ones. / I want those. |
| the + сын атооч + one / ones | the red one, the big ones |
| which + one / ones | Which one is for me? |
One / ones саналуучу зат атоочтордун ордуна гана келет. bread, coffee же water сыяктуу зат атоочтор менен зат атоочту түшүрүңүз же кайталаңыз: I like white bread → I like white. (white one эмес)
Адамдарды тааныштыруу жана телефон
| Кырдаал | Тизмек |
|---|---|
| бирөөнү тааныштыруу | This is my friend Sam. |
| телефондо ким экениңизди айтуу | Hi, this is Mark. / Hi, it's Mark. |
| ким чалып жатканын суроо | Who's this? (көбүнчө US) / Who's that? (көбүнчө UK) |
Колдонулушу
1Жакын жана алыс, бир жана көп
Аралыкка (жакын же алыс) жана санга (бир же көп) жараша тандаңыз.
2Ат атооч катары (зат атоочсуз)
Эмне жөнүндө айтып жатканыңыз түшүнүктүү болсо, this, that, these жана those жалгыз тура алат.
3Адамдарды тааныштыруу
Бир адамды тааныштыруу үчүн This is… колдонуңуз. Топ үчүн These are… колдонуңуз же ар бир адам үчүн This is… деңиз. Кыргызча «Бул менин ата-энем» дейбиз, бирок англисче parents көптүк, ошондуктан These are my parents.
4Телефондо
Телефондо this is же it's + атыңызды айтыңыз. Кыргызча «Алло, мен Мээриммин» дейбиз, ал эми англисчеде телефондо көбүнчө this is же it's дешет. Тигил адамдын ким экенин сурап жатканда британдыктар көбүнчө that, америкалыктар адатта this колдонушат.
5One жана ones
Бир нерсени көрсөткөндөн кийин зат атоочту кайра айтпай, one / ones колдонуңуз. Кыргызча бул жерде көбүнчө мүчө жетиштүү («күрөңүн», «шоколаддуусу»), ал эми англисчеде өзүнчө сөз керек.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Бул көпөчтөр» → this + көптүк сан. Кыргызча «бул» жана «тиги» зат атооч көптүк санда болсо да өзгөрбөйт: «бул көпөчтөр», «тиги өрүктөр». Ошондуктан англисчеде this менен that көптүк зат атоочтун алдында калып калат. Зат атоочту караңыз: аягында -s болсо (же people, children сыяктуу көптүк болсо), these / those керек.
2. «Бул менин чоң ата, чоң энем» → This is my grandparents. Кыргызча бир нече адамды тааныштырганда да «бул» деп айтуу кадимки нерсе. Англисчеде эки же андан көп адам болсо, These are… колдонулат, же ар бир адам үчүн өзүнчө This is…
3. «Бийигинен экини бериңизчи» → the tall. Кыргызча «бийигинен», «акын», «эскисин» деп сын атоочко мүчө жалгап эле айтабыз. Англисчеде саналуучу буюм жөнүндө сөз болсо, сын атоочтон кийин one / ones коюлат.
Чаташтырбаңыз
this/that жана it – Бир нерсени көрсөтүү же аны биринчи жолу атоо үчүн this/that колдонуңуз. Ал жөнүндө кайра айтканда it колдонуңуз. Кыргызча экөөндө тең көбүнчө «бул» же эч нерсе айтылбайт.
one/ones жана it/them – One «ошол эле түрдөгү башка нерсе» дегенди билдирет; it «ошол эле нерсе» дегенди билдирет.
that (көрсөтүү) жана that (байланыштыруу) – That сүйлөмдүн эки бөлүгүн да байланыштыра алат (the film that I like): A2-29 караңыз. Бул сабакта that дайыма көрсөтөт.
Жазылышы жана айтылышы
- this /ðɪs/ (кыска үндүү, sit сөзүндөгүдөй) жана these /ðiːz/ (узун үндүү, see сөзүндөгүдөй, + z тыбышы). Айырманы ачык көрсөтүңүз: this кыска, these узун. Кыргызчада созулма үндүүлөр бар («ээ», «уу»), бул узундукту айтууга жардам берет, бирок /iː/ чыңалган, эриндер жылмайгандай созулат, ал эми /ɪ/ кыска жана бош.
- these сөзүнүн аягындагы /z/ тыбышын с деп катуулатпаңыз; ал this сөзүнөн айырмалаган дагы бир белги.
- those /ðəʊz/ (UK), /ðoʊz/ (US) – nose сөзү менен уйкаш. Бул кыргыздын «ө» тыбышы эмес: үндүү бир тыбыштан экинчисине жылат.
- Төрт сөз тең /ð/ менен башталат – тил тиштердин ортосуна чыгат, үн менен, the сөзүнүн башындагыдай. Кыргыз тилинде бул тыбыш жок; аны з же д менен алмаштырбаңыз.
- That's = that is: That's right. this is үчүн жазылуучу кыскартылган форма жок (this's туура эмес), бирок тез сүйлөгөндө «thisiz» сыяктуу угулат.
- one /wʌn/ sun сөзү менен уйкаш; ones /wʌnz/. Сөз /w/ менен башталат: эриндерди тегеректеңиз, тиштер эринге тийбейт – в деп айтпаңыз.
Алтын эреже
Жакын → this / these; алыс → that / those. Бир → this / that; көп → these / those. Кыргызча «бул» өзгөрбөсө да, англисчеде көптүк зат атоочтун алдында these / those колдонуңуз. Зат атоочту кайталабаңыз – one же ones деңиз.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
this, that, these, those, one же ones жазыңыз.
-
(near) apple is green.
-
(far) houses are very old.
-
(near) are my keys.
-
(far) is my sister, over there.
-
My laptop is broken. I need a new .
-
"Which shoes are yours?" "The black ."
-
Телефондо: "Hello, is Tom."
B. Мааниси
Туура жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: … jeans are new.
-
Туура жоопту тандаңыз: Mum, … is my teacher, Ms Lee.
-
Велосипед көчөнүн аркы бетинде. Туура жоопту тандаңыз: Is … your bike?
-
Туура жоопту тандаңыз: Where's my umbrella? I need … now.
-
Туура жоопту тандаңыз: My umbrella is broken. I need a new ….
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
This people are from my office.
-
Those is my car.
-
I want this ones.
-
Theses are my books.
-
These are my parents.
D. Текстте
Сөздөр: this, that, these, those, one, ones
Customer: How much is 18 jacket, over there in the window?
Assistant: 19 one? It's sixty pounds.
Customer: Hmm. And 20 shoes here, next to me?
Assistant: 21 are forty pounds. And the black 22 are thirty.
Customer: Great! I want the black 23, please.
E. Сиздин кезегиңиз
Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.
-
Жашооңуздагы эки адамды This is… же These are… менен тааныштырыңыз.
-
Жаныңыздагы бир нерсе жана сизден алыс турган бир нерсе жөнүндө айтыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A1-05 Англисче көптүк сан (plural nouns): -s, -es, children, people кыргызча These (child) are my cousins.
-
A1-06 A, an жана the: англисче артиклдер (articles) кыргызча түшүндүрмө I need ___ umbrella. …
-
A1-03 To Be: тануу, суроо жана кыска жооптор (isn't, aren't, Are you…?) кыргызча "Is that your car?" "No, ."
Жооптор
A. Түзүлүшү
- This
- Those
- These
- That
- one
- ones
- this / it
B. Мааниси
- These
- this
- that
- it
- one
C. Катаны табыңыз
- These people are from my office. / Those people are from my office.
- That is my car. / That's my car. / Those are my cars.
- I want these ones. / I want these. / I want this one.
- These are my books.
- ✓ These are my parents.
D. Текстте
- that
- That
- these
- These
- ones
- ones
E. Сиздин кезегиңиз
- This is my friend Ana. These are my parents, Luis and Carmen.
- This chair is comfortable. That window is open.
F. Аралаш кайталоо
- children
- an
- it isn't / it's not
