Could you, Can I, Shall I кыргызча: англисче сылык өтүнүч, сунуш жана уруксат
Requests, Offers and Permission
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз адамдардан бир нерсе кылып берүүнү сурай аласыз, өзүңүз бир нерсе кылсаңыз болорун сурай аласыз, жардам сунуштай аласыз жана сылык жооп бере аласыз – кырдаалга ылайык сылыктыктын даражасын тандап.
Негизги ой
Бирөөдөн бир нерсе сураганда, биз андан убактысын же күчүн сурайбыз. Англис тили муну аралык менен жумшартат: өтүнүчтө аралык канчалык көп болсо, ал ошончолук сылык угулат.
Сылыктыктын тепкичтерин элестетиңиз. Эң төмөнкү тепкичте – Can you help me?: түз жана жылуу, үй-бүлө жана достор менен колдонууга эң ылайыктуу. Бир тепкич жогору: Could you help me? – could өткөн чактын формасына окшош, бул аралык кошот, ошондуктан жумшагыраак угулат. Андан жогору: Would you mind helping me? – эми сиз өтүнүчүңүз башка адамга кыйынчылык жаратпайбы деп да сурайсыз. Эң жогоруда: I was wondering if you could help me – абдан этият жана сылык.
Мындан тышкары үч башка милдет бар. Өтүнүч сизден бир нерсе кылууну сурайт: Could you…? Уруксат мен бир нерсе кылсам болобу деп сурайт: Could I…? Сунуш мен сиз үчүн бир нерсе кылууга даяр экенимди айтат: Shall I…? Адегенде милдетти тандаңыз, андан кийин тепкичти тандаңыз.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча сылыктыкты көбүнчө сиз формасы жана этиштин жумшартуучу формалары менен көрсөтөбүз: «бериңизчи», «айтып бересизби?», «ачып коёсузбу?». Англисче you бирөө гана, ошондуктан сылыктык could, would, would you mind сыяктуу сөздөр жана үн ыргагы аркылуу берилет. Кыргызча сылык буйрук («Менюну бериңизчи») абдан сылык угулат, ал эми англисчеде буйрук формасы, please менен болсо да, өтүнүч катары орой угулушу мүмкүн – суроо формасын колдонуңуз. Жакшы жаңылык да бар: уруксат сураган -сам болобу? («Кирсем болобу?») Can I / Could I / May I…? суроосуна, ал эми сунуш билдирген -айынбы? («Терезени ачайынбы?») Shall I…? суроосуна абдан жакын.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Музыканы бир аз акырындатып коёсуңбу? | Can you turn the music down a bit? | досуңузга: Can you…? |
| Станцияга кантип барарымды айтып бересизби? | Could you tell me the way to the station, please? | кыргызча «сиз» сылыктыкты көрсөтөт; англисче could |
| Сизге кыйын болбосо, жайыраак сүйлөп бересизби? | Would you mind speaking more slowly? | абдан сылык: Would you mind + -ing? |
| Заряддагычыңды ала турсам болобу? | Can I borrow your charger? | Бул жерде да ушундай: «-сам болобу?» → Can I / Could I / May I…? |
| Бул жерге отурсам, каршы эмессизби? | Do you mind if I sit here? | if I + Present Simple (жөнөкөй учур чак); will жок |
| Терезени ачайынбы? | Shall I open the window? | Бул жерде да ушундай: «-айынбы?» = сунуш |
| Сизди үйгө жеткирип коёюнбу? | Would you like me to drive you home? | «-айынбы?» → Would you like me to…? (туруктуу тизмек) |
| Менюну бериңизчи. | Could I have the menu, please? | кыргызча сылык буйрук; англисче суроо формасы алда канча сылык |
Кыскасы: «-ып бересизби?» → Could you…?; «-сам болобу?» → Can I / Could I / May I…?; «-айынбы?» → Shall I…? / Would you like me to…?; кыргызча сылык буйрук → англисче суроо формасы.
Түзүлүшү
Өтүнүчтөр – бирөөдөн бир нерсе кылып берүүнү суроо
| Үлгү | Мисал | Сылыктыгы |
|---|---|---|
| Can you + негизги форма? | Can you pass the salt? | кадимки, жылуу |
| Could you + негизги форма? | Could you send me the file? | сылык |
| Would you + негизги форма? | Would you close the window, please? | сылык |
| Would you mind + -ing формасы? | Would you mind waiting a moment? | абдан сылык |
| I was wondering if you could + негизги форма | I was wondering if you could help me. | абдан сылык, этият |
Уруксат – өзүңүз бир нерсе кылсаңыз болобу деп суроо
| Үлгү | Мисал | Сылыктыгы |
|---|---|---|
| Can I + негизги форма? | Can I use your pen? | кадимки, жылуу |
| Could I + негизги форма? | Could I leave early today? | сылык |
| May I + негизги форма? | May I come in? | расмий |
| Do you mind if I + Present Simple? | Do you mind if I open the window? | абдан сылык |
Сунуштар – жардам берүүгө даяр экениңизди айтуу
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| Shall I + негизги форма? | Shall I carry your bag? |
| Can I + негизги форма? | Can I help you? |
| I'll + негизги форма. | I'll get the door. |
| Would you like me to + негизги форма? | Would you like me to call a taxi? |
| Do you want me to + негизги форма? (расмий эмес) | Do you want me to help? |
Жооптор
| Суроо | Ооба | Жок |
|---|---|---|
| Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…? | Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem. | I'm sorry, but… / I'm afraid… |
| Would you mind…? / Do you mind if I…? | No, not at all. / No, go ahead. (no = макул) | I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now. |
| Shall I…? / Would you like me to…? | Yes, please. / That would be great, thanks. | No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks. |
Колдонулушу
1Өтүнүч айтуу
Жакшы тааныган адамдар менен Can you…? колдонуңуз. Сылыгыраак болуу үчүн – кесиптештер, бейтааныш адамдар менен же дүкөндө – Could you…? же Would you…? колдонуңуз. Дагы жумшартуу үчүн please кошуңуз. Кыргызча мындай учурда «сиз» формасына өтөбүз, англисчеде болсо could / would тандайбыз.
2Абдан сылык өтүнүч – Would you mind + -ing?
Would you mind + -ing формасы абдан сылык. Ал чындыгында «Бул сизге кыйынчылык жаратабы?» деп сурайт – ошондуктан No деген жооп «Эч нерсе эмес, кылып берем» дегенди билдирет. Кыргызча ага «Сизге кыйын болбосо, …» деген башталыш жакын.
3Уруксат суроо
Бир нерсе кылсаңыз болобу деп сурош үчүн Can I / Could I / May I + негизги форманы колдонуңуз. May I расмий; ал дүкөндөрдө, кеңселерде жана тааныбаган адамдар менен көп колдонулат. Do you mind if I…? + Present Simple абдан сылык. Аны туруктуу тизмек катары жаттап алыңыз. Кыргызча: «-сам болобу?», «-сам, каршы эмессизби?».
4Жардам сунуштоо
Башка адам сиздин жардамыңызды каалайбы деп сурош үчүн Shall I…? же Would you like me to…? колдонуңуз. Can I…? да абдан көп колдонулган сунуш (Can I help you?, Can I get you a drink?): формасы уруксат суроосундай, бирок сиз башка адам үчүн бир нерсе кылууну сунуштап жатасыз. Ошол замат чечим кабыл алганда түз сунуш үчүн I'll… колдонуңуз (A2-04 караңыз). Would you like me to…? жана Do you want me to…? тизмектерин туруктуу тизмек катары жаттап алыңыз; want / would like + адам + to A2-25 сабагында. Shall I…? британ англисчесинде көбүрөөк колдонулат; америка англисчесинде көбүнчө Should I…? же Do you want me to…? дешет. Кыргызча мунун баары көбүнчө «-айынбы?» менен айтылат.
5Өзгөчө сылык тизмектер – I was wondering if… / I'd like to ask…
Чоң жардам сураганда же маанилүү адам менен сүйлөшкөндө туруктуу сылык тизмек колдонуңуз. I was wondering if you could… тизмегиндеги Past Continuous (созулма өткөн чак) өткөн убакытты билдирбейт; ал аралык кошот, ошондуктан этият жана сылык угулат. Кыргызча да «сурайын дедим эле» дегендеги өткөн чак убакытты эмес, сылыктыкты көрсөтөт.
6Сылык «ооба» жана сылык «жок»
«Ооба» деш үчүн кыска, жылуу сөздөрдү колдонуңуз. «Жок» деп жөн эле No дебеңиз – I'm sorry, but… же I'm afraid… деп баштап, себебин айтыңыз. Кыргызча да «Тилекке каршы, …», «Кечиресиз, бирок …» дейбиз – бул жерде да ушундай.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Бериңизчи» → Give me…, please. Кыргызча «сиз» формасындагы буйрук «-чы» бөлүкчөсү менен абдан сылык угулат: «Дагы бир чайнек чай бериңизчи». Ошондуктан аны англисчеге буйрук формасы менен которуп, аягына please кошуп коюу оңой. Бирок англисчеде кафеде, дүкөндө же бейтааныш адамга мындай буйрук орой угулушу мүмкүн. Could I have…?, Could you…? сыяктуу суроо формасын колдонуңуз.
2. «Айтып бериңизчи» → say me. Кыргызча «мага айт» деп айт этишин адам менен (барыш жөндөмө) колдонобуз. Англисче say этишинен кийин адам түз келбейт: «бирөөгө айтуу» – tell + адам. Ошондуктан сылык өтүнүчтө да Could you tell me…? деңиз.
3. «-айынбы?» → Would you like that I…? Кыргызча сунушту «Алмаларыңызды төртүнчү кабатка чейин көтөрүп берейинби?» деп бир этиш менен айтабыз. Аны Would you like менен айтайын десек, «мен көтөрүп берейин» бөлүгүн that I менен улап кетүү оңой. Бул тизмекте Would you like me to + негизги форма туруктуу: that да, I да жок.
4. «Ооба, албетте» → Yes, of course (Do you mind…? суроосуна). Кыргызча бул суроону «каршы эмессизби?» деп сурайбыз жана макулдукту «Ооба, албетте» деп билдиребиз, ошондуктан Do you mind if I…? же Would you mind…? суроосуна да автоматтык түрдө Yes деп жооп берип коюу оңой. Бирок бул суроолор «каршысызбы?» деп сурайт, ошондуктан «уруксат, макулмун» деген жооп – No, not at all / No, go ahead.
Чаташтырбаңыз
Could you…? жана Could I…? – Милдетти ээ чечет. You аракет кылат = өтүнүч. I аракет кылат = уруксат. Кыргызча айырма этиштин формасынан көрүнөт: «ачып бересизби?» жана «ачсам болобу?».
Shall I…? жана Will you…? – Shall I жардам сунуштайт. Will you бирөөдөн бир нерсе кылууну сурайт; ал буйрук сыяктуу угулушу мүмкүн, ошондуктан көбүнчө Could you…? коопсузураак. A2-04 караңыз.
Would you like…? жана Do you like…? – Would you like – азыркы сунуш; Do you like жалпы жактыруу жөнүндө сурайт. A1-25 караңыз.
Жазылышы жана айтылышы
- Could you жана Would you биригип айтылат: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/. Бул жерде /d/ менен /j/ кошулуп, /dʒ/ тыбышы пайда болот – кыргыздын ж тыбышына абдан окшош, бул сизге жеңил.
- could жана would сөздөрүндө l окулбайт. would башындагы /w/ кыргыз тилинде жок: эриндерди томолоктоп алдыга чыгарыңыз, тиштер эринге тийбесин – в деп айтпаңыз.
- Can I биригет: /kənaɪ/. Бул жерде can сөзүндөгү үндүү алсыз.
- Shall I тез сүйлөгөндө көбүнчө /ʃəlaɪ/ болуп угулат.
- Үн ыргагы маанилүү. Аягында көтөрүлгөн, же түшүп кайра көтөрүлгөн үн жылуу угулат. Жалпак, ылдый түшкөн үн please менен да буйрук сыяктуу угулушу мүмкүн.
- Please көбүнчө сүйлөмдүн аягында (Could you help me, please?) же ээден кийин (Could you please help me?) турат. Аягындагы please алдына үтүр коюңуз.
Алтын эреже
Адегенде милдетти чечиңиз: өтүнүч (Could you…?), уруксат (Could I…?) же сунуш (Shall I…?). Андан кийин сылыктыкты тандаңыз: аралык көбөйгөн сайын (could, would, would you mind, I was wondering if) сөз сылыгыраак угулат. Would you mind…? жана Do you mind if I…? суроолоруна жылуу жооп – No (not at all).
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз же сүйлөмдү тапшырма боюнча өзгөртүңүз.
-
Would you mind (turn) off the light?
-
Do you mind if I (use) your phone?
-
Would you like me (call) a taxi?
-
Could you менен сылык кылыңыз: Pass me the water.
-
May I менен уруксат сураңыз: (come in)
-
I was wondering if менен абдан сылык кылыңыз: Can you help me?
B. Мааниси
Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: … give me a lift to the station?
-
Туура жоопту тандаңыз: … carry that bag for you?
-
Досуңуз сурайт: "Would you mind waiting five minutes?" Сиз күтүүгө даярсыз. Жооп:
-
Кайсынысы сунуш?
-
Кайсынысы эң сылык?
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
Would you mind to help me?
-
Do you want that I call you later?
-
May you pass me the salt?
-
Could I ask you a question?
D. Текстте
Диалогду толуктаңыз.
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
Жакшы тааныбаган кесиптешиңизге сылык өтүнүч жазыңыз.
-
Кошунаңыздын сумкалары оор. Эки башка жол менен жардам сунуштаңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-04 Will жана Shall кыргызча: азыркы чечимдер, убадалар жана болжолдоолор The phone's ringing. "I answer it."
-
A1-25 Like, want жана would like кыргызча: англисче кантип сыпайы суранабыз? … a cup of tea? I've just made some.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't жана Don't Have To кыргызча: «керек», «болбойт» жана «кереги жок» You smoke here. It's not allowed.
Жооптор
A. Түзүлүшү
- turning
- use
- to call
- Could you pass me the water, please? / Could you please pass me the water? / Could you pass me the water?
- May I come in?
- I was wondering if you could help me.
B. Мааниси
- Could you
- Shall I
- No, not at all.
- Can I help you?
- I was wondering if you could check this.
C. Катаны табыңыз
- Would you mind helping me?
- Do you want me to call you later?
- Could you pass me the salt? / Can you pass me the salt? / Would you pass me the salt?
- ✓ Could I ask you a question?
D. Текстте
- Could / Can / May
- May / Could / Can
- would
- Shall / Can / Should
- would
E. Сиздин кезегиңиз
- Could you send me the report by Friday, please?
- Shall I carry one of those for you? Would you like me to open the door?
F. Аралаш кайталоо
- 'll / will
- Would you like
- mustn't / can't / must not / cannot
