Reported Speech (шууд бус яриа): «гэж хэлсэн»-ийг англиар хэрхэн дамжуулах вэ
Reported Speech: Statements
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та хэн нэгний хэлснийг дамжуулж (She said (that) she was tired), цаг, төлөөний үг, цагийн үгсийг зөв өөрчилж, хэзээ цагийг өөрчлөх шаардлагагүйг мэдэх болно.
Гол санаа
Хэн нэгний үгийг дамжуулахдаа та бичлэг тоглуулж байгаа юм биш. Та мэдээг өөрийн байрлалаас – өөрийн цаг, өөрийн газар, өөрийн өнцгөөс дамжуулж байна.
Мария даваа гарагт: "I'm tired. I'll call you tomorrow." гэж хэлсэн гэж бодъё. Баасан гарагт та энэ тухай найздаа ярьж байна. Даваа гараг одоо өнгөрсөн, тиймээс яриа бүхэлдээ цаг хугацааны хувьд нэг алхам ухарна: Maria said she was tired and would call me the next day. Энэ ухралтыг backshift (цагийн ухралт) гэдэг.
Бусад бүх зүйл ч таны өнцөг рүү шилжинэ. Түүний I нь she, түүний you нь me, түүний tomorrow нь the next day болно. Учир нь даваа гарагийн «маргааш» бол баасан гарагийн «маргааш» биш.
Гэхдээ цагийн ухралт бол роботын дүрэм биш. Түүний хэлсэн зүйл одоо ч үнэн хэвээр байвал, эсвэл саяхан хэлсэн үгийг давтаж байвал анхны цагийг хадгалж болно. Үргэлж асуугаарай: одоо миний байгаа газраас энэ ямар харагдаж байна вэ?
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор хэн нэгний үгийг «гэж» сул үгээр дамжуулдаг бөгөөд эх үгийг бараг өөрчлөхгүй: «Мария ядарч байна, маргааш залгана гэж хэлсэн». Энд «байна», «залгана», «маргааш» хэвээрээ, заримдаа «би» гэдэг төлөөний үг ч хэвээр үлдэнэ: «Бат би ирнэ гэсэн». Англиар said өнгөрсөн цагт байвал цаг нэг алхам ухарч, төлөөний үг, цагийн үг ярьж буй хүний өнцөгт шилжинэ. Мөн «надад хэлсэн» гэдэг нь англиар told me – said me биш.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Тэр их завгүй байна гэж хэлсэн. | She said she was really busy. | «байна гэж» → was (цаг ухарна) |
| Тэр надад дэлгэрэнгүйг явуулна гэсэн. | He said he would send me the details. | «-на гэсэн» → would |
| Тэр үдэшлэгт ирж чадахгүй гэсэн. | She said she couldn't come to the party. | «чадахгүй» → couldn't |
| Бат би ирнэ гэсэн. | Bat said he would come. | «би» хэвээр → англиар he |
| Тэр надад ядарч байна гэж хэлсэн. | She told me she was tired. | «надад хэлсэн» → told me |
| Тэр маргааш уулзъя гэсэн. | She said she would see me the next day. | «маргааш» → the next day |
| Тэр Глазгод амьдардаг гэсэн. | She said she lives in Glasgow. | энд адилхан: одоо ч үнэн бол цаг хэвээр |
Товчхондоо: «… гэж хэлсэн» = said (that) + нэг алхам ухарсан цаг; төлөөний үг, «маргааш», «өчигдөр», «энд»-ийг өөрийн өнцгөөс өөрчил; «надад хэлсэн» = told me.
Бүтэц
Үндсэн загвар
| Дамжуулах үйл үг | (that) | Дамжуулсан өгүүлбэр |
|---|---|---|
| She said | (that) | she was hungry. |
| He told me | (that) | he had lost his keys. |
That заавал биш, ярианд ихэвчлэн орхино. Say ба tell өөр загвартай: B1-13-ийг үзнэ үү.
Цагийн ухралт – өнгөрсөн цагийн дамжуулах үйл үгийн дараа
| Шууд яриа | Шууд бус яриа |
|---|---|
| Present Simple: "I work in a bank." | Past Simple: She said she worked in a bank. |
| Present Continuous: "I'm leaving." | Past Continuous: He said he was leaving. |
| Present Perfect: "I've finished." | Past Perfect: She said she had finished. |
| Past Simple: "I saw it." | Past Perfect: He said he had seen it. (saw ч болно) |
| will: "I'll help." | would: She said she would help. |
| can: "I can swim." | could: He said he could swim. |
| may: "It may rain." | might: She said it might rain. |
| must (үүрэг): "I must go." | had to: He said he had to go. (must ч болно) |
| am / is / are going to: "We're going to move." | was / were going to: They said they were going to move. |
Өөрчлөгдөхгүй: would, could, should, might, ought to болон Past Perfect.
Төлөөний үг ба эзэмшлийн үг – дамжуулж буй хүний өнцөгт тааруулна.
| Шууд | Шууд бус |
|---|---|
| "I love my job." (Tom) | Tom said he loved his job. |
| "We'll meet you at our house." (эцэг эх тань, танд) | They said they would meet me at their house. |
Цаг ба газрын үгс (одоо цаг эсвэл газар өөр бол)
| Шууд | Шууд бус |
|---|---|
| now | then, at that time |
| today / tonight | that day / that night |
| yesterday | the day before, the previous day |
| tomorrow | the next day, the following day |
| last week | the week before, the previous week |
| next month | the following month |
| … ago | … before, … earlier |
| here | there |
| this / these | that / those (эсвэл the) |
Хэрэглээ
1said-ийн дараах цагийн ухралт
Дамжуулах үйл үг өнгөрсөн цагт (said, told) байвал цагийг нэг алхам ухраана. Монголоор «… гэж хэлсэн»-ий өмнөх үйл үг өөрчлөгддөггүй тул анхаараарай.
2Шууд бус ярианд модаль үйл үг
Will → would, can → could, may → might, must (үүрэг) → had to. Would, could, should, might, ought to өөрчлөгдөхгүй.
3Төлөөний үг ба эзэмшлийн үгийг өөрчлөх
Өөрийн өнцгөөс дамжуулаарай. Асуу: одоо хэн ярьж байна, хэн сонсож байна?
4Цаг ба газрын үгсийг өөрчлөх
Дамжуулах үед цаг эсвэл газар өөр бол today, tomorrow, ago, here гэх мэт үгсийг өөрчилнө. Монголоор «маргааш», «өмнө» хэвээр үлддэг.
5Цагийн ухралтгүй – одоо ч үнэн, эсвэл саяхан хэлсэн
Мэдээлэл одоо ч үнэн бол анхны цагийг хадгалж болно. Ярианд маш түгээмэл. Цагийн ухралт ч зөв.
6Одоо цагийн дамжуулах үйл үг – цагийн ухралтгүй
Дамжуулах үйл үг одоо цагт (says, has said) байвал цаг өөрчлөгдөхгүй. Мессеж, тэмдэглэлд түгээмэл.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Бат би ирнэ гэсэн» → Bat said I would come. Монголоор «гэж»-ийн өмнө ярьсан хүний үгийг төлөөний үгтэй нь хамт хадгалдаг: «Бат би Цагаан сараар ирнэ гэсэн». Англиар I гэвэл энэ нь «би (дамжуулж буй хүн) ирнэ» гэсэн утгатай болно. Ярьсан хүнийг he / she гэж нэрлэнэ.
2. «Эмээд хэлээрэй» → say Grandma. Монголоор «Сараа, эмээд оройн хоолонд хоцорно гэж хэлээрэй» гэж хүнийг «-д»-ээр шууд «хэлэх»-тэй залгадаг. Тиймээс say-ийн ард шууд хүн тавих нь элбэг. Say-ийн ард хүн ирэхгүй: tell + хүн, эсвэл say to + хүн.
3. «Хөтөч хийдэг гэсэн» → цагийн ухралтгүй. Монголоор «гэж»-ийн өмнөх үйл үгийн цаг өөрчлөгддөггүй: «Оюутан байхад Тэмүүлэн зун бүр Тэрэлжид жуулчны хөтөч хийдэг гэж ярьдаг байсан». Англиар одоо ч үнэн бол цагийг хадгалж болно. Харин Тэмүүлэн одоо өөр ажил хийдэг бол одоо цаг буруу мэдээлэл өгнө.
Бүү андуураарай
Шууд яриа эсвэл шууд бус яриа – Шууд яриа яг тэр үгийг хашилтанд давтана; шууд бус яриа өөрчилж дамжуулна. Монголоор хоёулаа «… гэж хэлсэн».
Цагийн ухралт эсвэл ухралтгүй – Хоёулаа зөв байж болно. Цагийн ухралт зүгээр л дамжуулна; ухралтгүй нь одоо ч үнэн гэдэгт итгэж байгааг харуулна.
must (үүрэг) эсвэл must (дүгнэлт) – Үүргийн must ихэвчлэн had to болно. Дүгнэлтийн must B1-16 must хэвээр. Монголоор «-х ёстой» ба «-х нь гарцаагүй».
Зөв бичих ба дуудлага
- Шууд бус ярианд хашилт ч, таслал ч тавихгүй: She said she was tired. Монголоор «гэж»-ийн өмнө таслал тавьдаггүйтэй адилхан.
- Шууд ярианд хашилтын өмнө таслал тавьж, төгсгөлийн цэгийг хашилтан дотор бичнэ: She said, "I'm tired."
- said /sed/ – bed-тэй ижил эгшигтэй, бичигдсэнээр нь «сайд» гэж бүү уншаарай.
- that хэрэглэвэл сул: /ðət/: She said that he'd left. /ð/: хэлний үзүүрийг дээд, доод шүдний хооронд хөнгөн хүргээд дуугаргаарай – монгол «з» ч, «д» ч биш.
- 'd нь would ч, had ч байж болно: She said she'd help (would) / She said she'd helped (had). Араас нь ирэх үйл үгийг хараарай.
Алтан дүрэм
Өөрийн цаг, газраас дамжуулаарай: өнгөрсөн цагийн дамжуулах үйл үгийн дараа ихэвчлэн цагийг нэг алхам ухрааж, төлөөний үг, цагийн үгсийг тааруулна. Одоо ч үнэн, эсвэл дамжуулах үйл үг одоо цагт бол анхны цагийг хадгалж болно. Монгол «… гэж хэлсэн» шиг үгийг хэвээр нь бүү үлдээгээрэй.
Дасгал
A. Бүтэц
1–6-р даалгаварт цагийг нэг алхам ухраана уу.
-
"I'm cold." → She said she cold.
-
"We've finished the project." → They said they the project.
-
"I'll text you." → He said he me.
-
"I can't find my keys." → She said she her keys.
-
"I may be late." → He said he late.
-
"I'm watching a film." → She said she a film.
-
said-ээр дамжуулна уу: "I love my new job." (your sister)
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Даваа гарагт Том: "I'll do it tomorrow." гэж хэлсэн. Одоо баасан гараг. Нөхөөрэй: Tom said he would do it .
-
Найз тань таван минутын өмнө: "The film starts at eight." гэж хэлсэн. Нөхөөрэй: She said the film at eight.
-
Сэм өнгөрсөн жил "I'm a vegetarian" гэж хэлсэн бөгөөд одоо ч цагаан хоолтон хэвээр. Аль нь зөв бэ?
-
Сувилагч танд "You must be tired" гэж хэлсэн. Дамжуулна уу: The nurse said I tired.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
He said me that he was ill.
-
She said she will come, but she didn't.
-
They said they must to go home.
-
The forecast says it will rain tomorrow.
D. Нөхцөл байдалд
Дутуу үг бүрт цагийг нэг алхам ухраана уу.
I had lunch with Clara yesterday. She said she 16 (be) really happy at her new company. She told me she 17 (just / get) a promotion! She said they 18 (send) her to New York the following month, and that she 19 (can) take her family with her. She also said she 20 (call) me when she got there.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Өнгөрсөн долоо хоногт найзынхаа хэлсэн нэг зүйлийг said-ээр дамжуулна уу.
-
Өнөөдрийн нэг мессежийг says-ээр дамжуулна уу.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
B1-03 Past Perfect (өнгөрсөн төгссөн цаг): «-сан байсан»-ыг англиар хэрхэн хэлэх вэ When I got to the station, the train (already / leave).
-
A2-33 Who called you эсвэл Who did you call? Өгүүлэгдэхүүн ба тусагдахууны асуулт монголоор Who (you / call) last night?
-
B1-10 Passive Voice (үйлдэгдэхүүн хэв): is made, was built-ийг монголоор тайлбарлав This house (build) in 1920.
-
B1-06 Second Conditional: If I had…, I would…-г монголоор тайлбарлав If I (be) you, I'd say sorry.
Хариулт
A. Бүтэц
- was
- had finished / 'd finished
- would text / 'd text
- couldn't find / could not find
- might be
- was watching
- My sister said she loved her new job. / My sister said that she loved her new job. / My sister said she loves her new job. / My sister said that she loves her new job.
B. Утга
- the next day / the following day / on Tuesday
- starts / started
- both
- must be
C. Алдааг олоорой
- He told me that he was ill. / He said that he was ill. / He told me he was ill. / He said he was ill.
- She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
- They said they had to go home. / They said they must go home.
- ✓ The forecast says it will rain tomorrow.
D. Нөхцөл байдалд
- was
- had just got / had just gotten / 'd just got / 'd just gotten
- were sending / were going to send / would send
- could
- would call / 'd call
E. Таны ээлж
- My friend Leo said he was going to move to Madrid.
- My brother says he can't come to dinner tonight.
F. Холимог давталт
- had already left / 'd already left
- did you call
- was built
- were
