State verbs ба continuous: I think эсвэл I'm thinking, You're being silly монголоор
State Verbs in the Continuous: She's Being Silly
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та түр зуурын зан авирт be being + тэмдэг нэр (You're being silly) хэрэглэж, think, have, see, taste, smell, feel, look, weigh гэх мэт үйл үг хэзээ байдал (энгийн хэлбэр), хэзээ үйл ажиллагаа (үргэлжлэх хэлбэр болно) илэрхийлж байгааг ялгаж чадна.
Гол санаа
A1-23-т та төлөв байдлын үйл үг (state verbs: know, like, want, believe) ихэвчлэн үргэлжлэх хэлбэрт ордоггүйг сурсан. Байдал бол хөшөө шиг: зүгээр л байдаг. Юу ч болохгүй байна, хэн ч юу ч хийхгүй байна, «дунд нь» гэх зүйл байхгүй. Үргэлжлэх хэлбэр бол бүжигчин-д зориулагдсан: хэн нэгэн ямар нэг юм хийж байна, энэ нь эхэлсэн, дуусна.
Гэвч олон түгээмэл үйл үг утгаасаа хамаарч хөшөө ч, бүжигчин ч болж чаддаг. I have a car бол хөшөө (өмчлөл). I'm having lunch бол бүжигчин (үйл ажиллагаа). The soup tastes salty бол хөшөө (шөл ийм л байна). The chef is tasting the soup бол бүжигчин (тогооч санаатайгаар амталж байна).
Тиймээс дүрэм нь «эдгээр үйл үг хэзээ ч -ing авахгүй» биш. Дүрэм бол асуулт: энэ байдал уу, санаатай үйл ажиллагаа юу? Хэн нэгэн идэвхтэй хийж байвал үргэлжлэх хэлбэр болно. Be хүртэл бүжиглэж чадна: She's silly (түүний зан чанар) ба She's being silly (яг одоогийн зан авир).
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор «-ж байна» хэлбэр англи Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг)-оос хамаагүй өргөн хэрэглэгддэг. Бид төлөв байдлын үйл үгийг ч «-ж байна»-аар хэлдэг: «Би ойлгож байна», «Би мэдэж байна», «Зөв гэж бодож байна», «Далай харагдаж байна». Англиар эдгээр бүгд энгийн хэлбэртэй: I understand, I know, I think you're right, I can see the sea. Тиймээс монгол «-ж байна» англи -ing-ийг шийдэхгүй – утга шийднэ.
Харин зарим монгол өгүүлбэрт англи хэлтэй адил ялгаа бий: «Зөв гэж бодож байна» (бодол) ба «Ажлаа солих тухай бодож байна» (тунгаах). Мөн англиар have-ийн хоёр утгыг монголоор огт өөр үгээр хэлдэг: «Надад хоёр ах бий» (has) ба «Бид өдрийн хоол идэж байна» (We're having lunch). Be being + тэмдэг нэрийг монголоор ихэвчлэн тусдаа үйл үгээр хэлдэг: «Чи тэнэглэж байна» = You're being silly.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Би хариултыг нь мэдэж байна. | I know the answer. | монголоор «-ж байна», англиар энгийн хэлбэр |
| Чамайг зөв гэж бодож байна. | I think you're right. | бодол санаа → энгийн хэлбэр |
| Ажлаа солих тухай бодож байна. | I'm thinking about changing my job. | энд адилхан: тунгааж байна → -ing |
| Цонхноос минь далай харагддаг. | I can see the sea from my window. | нүдээр харах → can see |
| Дөрвөн цагт эмчид үзүүлнэ. | I'm seeing the doctor at four. | уулзах → -ing болно |
| Тэр хоёр ах, нэг эгчтэй. | She has two brothers and a sister. | өмчлөл, гэр бүл → энгийн хэлбэр |
| Бид өдрийн хоолоо идэж байна. | We're having lunch. | монголоор огт өөр үйл үг; англиар have + -ing |
| Энэ шөл жаахан давслаг байна. | This soup tastes a bit salty. | ямар байгаа нь → энгийн хэлбэр |
| Тогооч шөлөө амталж байна. | The chef is tasting the soup. | энд адилхан: санаатай үйлдэл |
| Чи тэнэглэж байна. Зүгээр л аалз шүү дээ. | You're being silly. It's only a spider. | монголоор тусдаа үйл үг; англиар be being + тэмдэг нэр |
Товчхондоо: монгол «-ж байна» англи үргэлжлэх хэлбэрийг шийдэхгүй. «Мэдэж байна», «ойлгож байна», «… гэж бодож байна», «харагдаж байна» = энгийн хэлбэр; хэн нэгэн санаатай хийж байгаа бол л -ing.
Бүтэц
be being + тэмдэг нэр
| Зан чанар / байнгын шинж (байдал) | Яг одоогийн зан авир (үйл ажиллагаа) |
|---|---|
| He is rude. (үргэлж) | He's being rude. (одоо, санаатай) |
| You are very kind. | You're being very kind today. |
| She isn't usually difficult. | She's being difficult this morning. |
Тэмдэг нэр нь ихэвчлэн хүн өөрөө хянаж чадах зан авир: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. Tall, ill, tired, hungry, happy биш.
Хоёр утгатай үйл үгс
| Үйл үг | Байдал (энгийн хэлбэр) | Үйл ажиллагаа (үргэлжлэх хэлбэр болно) |
|---|---|---|
| think | бодол: I think it's a good idea. | тунгаах: I'm thinking about a new job. |
| have | өмчлөл, харилцаа, өвчин: She has two brothers. | үйлдэл, туршлага: We're having dinner. |
| see | нүдээр харах, ойлгох: I see what you mean. | уулзах, үерхэх, үзүүлэх: I'm seeing the dentist at four. |
| taste / smell | ямар байгаа нь: It tastes sweet. | санаатай амтлах / үнэрлэх: He's smelling the milk. |
| feel | бодол: I feel we should wait. | хүрч тэмтрэх: She's feeling the fabric. |
| look | гадаад төрх: You look tired. | look at / look for: What are you looking at? |
| weigh | хэр хүнд вэ: The bag weighs 20 kilos. | жигнэх: She's weighing the flour. |
Утгын шалгалт: Хэн нэгэн эхэлсэн, дуусах ямар нэг юм идэвхтэй хийж байна уу? → үргэлжлэх хэлбэр болно. Зүгээр л юм ийм байна уу? → энгийн хэлбэр.
Хэрэглээ
1be being + тэмдэг нэр – түр зуурын зан авир
Хэн нэгэн одоо ямар байдлаар биеэ авч явж байгааг, ялангуяа ердийн зан чанараас нь өөр бол am / is / are being + тэмдэг нэр хэрэглэнэ. Ихэвчлэн гомдол эсвэл тайлбар мэт сонсогдоно.
2think – бодол ба тунгаах
Think (that) = бодолтой байх: байдал, энгийн хэлбэр. Think about / of = ухаанаа ашиглах, тунгаах: үйл ажиллагаа, үргэлжлэх хэлбэр болно. Монголоор хоёуланд нь «бодож байна» гэдэг тул анхаараарай.
3have – өмчлөл ба үйлдэл, туршлага
Өмчлөл, гэр бүл, харилцаа, өвчний have бол байдал. Үйлдэл, туршлагын тогтсон хэллэг дэх have – have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby – бол үйл ажиллагаа. Монголоор эхнийх нь «-тай», «бий», хоёр дахь нь «хоол идэх», «шүршүүрт орох», «цэнгэх» гэх мэт өөр үйл үг.
4see – харах ба уулзах
See = нүдээр анзаарах, эсвэл ойлгох: байдал. Нүдээр харахад ихэвчлэн can see хэрэглэдэг. See = уулзах, (эмчид) үзүүлэх, үерхэх: үйл ажиллагаа, товлосон зүйлд ихэвчлэн үргэлжлэх хэлбэр.
5taste, smell – ямар байгаа нь ба туршиж үзэх
Taste, smell + тэмдэг нэр (эсвэл like + нэр үг) нь юм ямар байгааг хэлнэ: байдал. Хэн нэгэн санаатайгаар туршиж үзэж байвал үйл ажиллагаа. Оролдолгүйгээр анзаарсан зүйлд can smell / can taste хэрэглээрэй.
6feel, look, weigh
Биеийн байдал, сэтгэлийн тухай feel + тэмдэг нэр энгийн ч, үргэлжлэх ч хэлбэрт бараг ялгаагүй. Feel (that) = итгэх, бодох бол байдал; feel = хүрч тэмтрэх бол үйл ажиллагаа. Look + тэмдэг нэр (гадаад төрх) байдал, гэхдээ одоогийн байдалд үргэлжлэх хэлбэр ч түгээмэл: You're looking well. Look at / for үйл ажиллагаа. Weigh = хэр хүнд вэ бол байдал; weigh = жигнэх бол үйл ажиллагаа.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Мэдэж байна» → I'm knowing. Монголоор «мэдэх» үйл үгийг ихэвчлэн «-ж байна»-аар хэлдэг: «Багш аа, надаас асуугаач! Би энэ бодлогыг яаж бодохыг мэдэж байна!». Үгчлэн орчуулбал үргэлжлэх хэлбэр гарна. Know бол цэвэр төлөв байдлын үйл үг, үргэлжлэх хэлбэрт ордоггүй.
2. «… гэж бодож байна» → I'm thinking that. Монголоор бодлоо илэрхийлэхэд «бодож байна» гэдэг: «Зам түгжрэхээс өмнө Тэрэлж рүү эрт гарсан нь дээр гэж бодож байна». Үгчлэн орчуулбал I'm thinking that… гарна. Бодол санаа бол байдал.
3. «Харагдаж байна» → I'm seeing. Монголоор нүдэнд харагдаж буй зүйлийг «харагдаж байна» гэдэг: «Тэр толгойн орой дээр нэг морь харагдаж байна, хэнийх юм бол?». Өгүүлэгдэхүүнийг «би» болгож орчуулахад I'm seeing гарах нь элбэг. Оролдолгүйгээр нүдэнд өртсөн зүйлд англиар can see.
4. «Ямаатай байгаа» → is having. Монголоор өмчлөлийг ч «байна, байгаа»-гаар хэлж болдог: «Герэлийнх хөдөө дөчин ямаа, хэдэн морьтой байгаа». «Байгаа» нь үргэлжлэх хэлбэр мэт санагдаж is having гэж орчуулах нь элбэг. Өмчлөл = байдал.
Бүү андуураарай
is ба is being – Is байнгын шинжийг хэлнэ; is being одоогийн, ихэвчлэн ер бусын зан авирыг хэлнэ.
I feel / I'm feeling – Сэтгэл санаа, биеийн байдалд хоёулаа зөв бөгөөд бараг ижил утгатай. Аль нэгийг нь алдаа гэж бүү тэмдэглээрэй.
be being + тэмдэг нэр ба үйлдэгдэхүүн хэв – Is being + past participle бол үргэлжлэх үйлдэгдэхүүн хэв (B1-11-ийг үзнэ үү), зан авир биш.
I'm loving it, I'm hearing that… гэх мэт албан бус хэрэглээг C2-01-ээс, ярианы хэв маягийн талаар C2-03-аас үзнэ үү.
Зөв бичих ба дуудлага
- being хоёр үетэй: /ˈbiːɪŋ/ – «BEE-ing». Төгсгөлийн /ŋ/ нь монгол «байнга» дахь хамрын «н»-тэй ойролцоо; g-г тусад нь бүү дуудаарай. You're being silly-д тэмдэг нэрийг онцлоорой: you're being silly.
- Зан чанар ба зан авирыг ялгахдаа being-ийг онцлоорой: He isn't rude — he's being rude.
- weigh /weɪ/ нь way-тэй адилхан дуудагдана; weighs = ways. gh дуудагдахгүй. /w/-д уруулаа дугуйлаарай, дээд шүдээ доод уруулдаа бүү хүргээрэй.
- taste /teɪst/: tastes нь /sts/-ээр төгсдөг – «tay-sts». Эхлээд аажуухан хэлээрэй, гийгүүлэгчдийн хооронд эгшиг бүү оруулаарай.
- think /θɪŋk/: /θ/-д хэлний үзүүрийг шүдний хооронд хавчуулаад агаар үлээгээрэй; «синк» эсвэл «тинк» биш.
Алтан дүрэм
Ингэж асуугаарай: энэ байдал уу, санаатай үйл ажиллагаа юу? Байдал (бодол, өмчлөл, юм ямар байгаа нь) энгийн хэлбэр авна; үйл ажиллагаа think, have, see, taste, weigh гэх мэт үйл үгтэй ч үргэлжлэх хэлбэр авч болно. Be being + тэмдэг нэрийг зөвхөн зан авирт хэрэглээрэй, tall, ill гэх мэт байнгын шинж, байдалд биш. Монгол «-ж байна» таныг төөрөгдүүлэхгүй байг: «мэдэж байна» = I know, «… гэж бодож байна» = I think.
Дасгал
A. Бүтэц
Хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
-
Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
-
We (have) a party on Saturday. Can you come?
-
I (think) about selling my car.
-
This cake (taste) amazing.
-
She (have) long dark hair.
-
The vet (weigh) the dog at the moment.
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I … that's a great idea.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: We … each other — it's still quite new.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: Sorry, I … very tired today.
-
Байдал уу, үйл ажиллагаа юу? (state / activity) "Why are you smelling your shirt?"
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I … much better today.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
I'm having two sisters.
-
This suitcase is weighing twenty kilos.
-
The children are being very quiet today.
-
She is being hungry.
D. Нөхцөл байдалд
Утасны яриаг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Have-тэй хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: нэгийг өөрийн эзэмшдэг зүйлийн тухай, нөгөөг энэ долоо хоногт хийж буй үйл ажиллагааныхаа тухай.
-
Өнөөдөр ер бусын байдлаар биеэ авч явж буй хэн нэгний тухай нэг өгүүлбэр бичнэ үү. Be being хэрэглээрэй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-23 Present Simple эсвэл Present Continuous? I work, I'm working-ийн ялгаа монголоор I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
-
B1-02 For, since, How long: Present Perfect Simple эсвэл Continuous? Монголоор тайлбарлав I (know) her for ten years.
-
B1-01 Present Perfect Continuous: «-сээр байна», «-ж байна»-г англиар хэрхэн хэлэх вэ I'm tired because I (work) in the garden all day.
Хариулт
A. Бүтэц
- are being
- are having
- am thinking
- tastes
- has / has got
- is weighing
B. Утга
- think
- are seeing
- am
- activity
- feel / am feeling
C. Алдааг олоорой
- I have two sisters. / I've got two sisters.
- This suitcase weighs twenty kilos.
- ✓ The children are being very quiet today.
- She is hungry. / She's hungry.
D. Нөхцөл байдалд
- are … doing
- are having
- is tasting
- tastes
- is having
- think
E. Таны ээлж
- I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
- My cat is being very friendly today — she probably wants food.
F. Холимог давталт
- walk … am taking
- have known
- have been working / have worked
