English ဝါကျ ဖွဲ့စည်းပုံ (Subject + Verb + Object) — မြန်မာလို ရှင်းပြချက်
How an English Sentence Works
ဤစာမျက်နှာတွင်
ရည်မှန်းချက်
ဒီသင်ခန်းစာ ပြီးရင် English ရဲ့ အဓိက စကားလုံး အမျိုးအစားတွေကို မှတ်မိပြီး စကားလုံးတွေကို ပုံမှန် အစီအစဉ် ဖြစ်တဲ့ Subject + Verb + Object (ကတ္တား + ကြိယာ + ကံ) နဲ့ စီနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ နေရာ နဲ့ အချိန်ကို ဝါကျရဲ့ နောက်ဆုံးမှာ ထားတတ်လာပါလိမ့်မယ်။
အဓိကအယူအဆ
English စကားလုံးတွေမှာ ဝါကျထဲက တာဝန်ကို ပြတဲ့ အဆုံးသတ် (ending) သိပ် မရှိပါဘူး။ ဒါဆို ဘယ်သူက ဘာကို လုပ်လဲ ဆိုတာ ဘယ်လို သိမလဲ။ နေရာ ကနေ သိပါတယ်။ စကားလုံး တစ်လုံး ဘယ်နေရာမှာ ရှိလဲ ဆိုတာက အဲဒီ စကားလုံးရဲ့ တာဝန်ကို ပြောပြပါတယ်။
English ဝါကျကို တွဲတွေ အစီအစဉ်အတိုင်း ချိတ်ထားတဲ့ ရထား တစ်စင်းလို့ မြင်ကြည့်ပါ။ ပထမ တွဲက ကတ္တား (subject) ပါ: လုပ်ရပ်ကို လုပ်တဲ့ လူ ဒါမှမဟုတ် အရာ။ ဒုတိယ တွဲက ကြိယာ (verb) ပါ: လုပ်ရပ် ဒါမှမဟုတ် အခြေအနေ။ ပြီးရင် ကံ (object) လာပါတယ်: လုပ်ရပ်ကို ခံရတဲ့ လူ ဒါမှမဟုတ် အရာ။ နောက်ဆုံး တွဲတွေမှာ နေရာ နဲ့ အချိန် ရှိပါတယ်။
The dogs chase the cats နဲ့ The cats chase the dogs မှာ စကားလုံး အတူတူပဲ ပါပေမဲ့ ဇာတ်လမ်း လုံးဝ ကွဲသွားပါတယ်။ တွဲတွေ နေရာ လဲသွားလို့ပါ။
မြန်မာ ကျောင်းသားတွေအတွက် ဒါက အရေးကြီးပါတယ်။ မြန်မာလိုမှာ ကြိယာက ဝါကျရဲ့ နောက်ဆုံးမှာ လာပြီး ခွေးတွေက ကြောင်တွေကို လိုက်တယ် လို့ "-က" နဲ့ "-ကို" က တာဝန်ကို ပြပေးပါတယ်။ English မှာ အဲဒီ ပစ္စည်း (particle) တွေ မရှိလို့ နေရာ တစ်ခုတည်းကပဲ တာဝန်ကို ပြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပုံမှန် အဆိုဝါကျ တစ်ကြောင်းမှာ ကတ္တား နဲ့ ကြိယာ ပါရပြီး ကတ္တား အရင် လာရပါတယ်။ ဘယ်သူမှ တကယ် "မလုပ်" တဲ့ It is raining လို ဝါကျမှာတောင် English က it ဆိုတဲ့ စကားလုံး သေးသေးလေးကို ပထမ တွဲထဲ ထည့်ပြီး ရထားကို ပြည့်စုံအောင် လုပ်ပါတယ်။
မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ်
မြန်မာ ဝါကျမှာ ကြိယာက နောက်ဆုံးမှာ ရှိပြီး (ကတ္တား + ကံ + ကြိယာ) ကတ္တား နဲ့ ကံကို က၊ ကို လို ပစ္စည်းတွေနဲ့ ပြပါတယ်။ အချိန် နဲ့ နေရာကိုလည်း ကြိယာရဲ့ ရှေ့မှာ ထားပါတယ်။ English မှာတော့ ကြိယာက ကတ္တားရဲ့ နောက်မှာ ချက်ချင်း လာပြီး နေရာ နဲ့ အချိန်က ဝါကျ အဆုံးမှာ လာပါတယ်။
| မြန်မာ | English | ကွာခြားချက် |
|---|---|---|
| ကျွန်တော် ကော်ဖီ သောက်တယ် | I drink coffee. | မြန်မာ: ကတ္တား + ကံ + ကြိယာ၊ English: ကတ္တား + ကြိယာ + ကံ |
| ခွေးတွေက ကြောင်တွေကို လိုက်တယ် | The dogs chase the cats. | မြန်မာလို "-က / -ကို" က တာဝန်ကို ပြလို့ အစီအစဉ် ပြောင်းလည်း ရပါတယ်၊ English မှာ နေရာက တာဝန်ကို ပြပါတယ် |
| ကျွန်တော် မနက်တိုင်း အိမ်မှာ ကော်ဖီ သောက်တယ် | I drink coffee at home every morning. | မြန်မာလို အချိန်၊ နေရာ က ကြိယာ ရှေ့မှာ၊ English မှာ ဝါကျ အဆုံးမှာ နေရာ + အချိန် |
| မိုးရွာနေတယ် | It is raining. | မြန်မာလို ကတ္တား မလိုပေမဲ့ English မှာ it လိုပါတယ် |
| ဆယ်နာရီ ထိုးပြီ | It's ten o'clock. | အချိန်ပြောရင်လည်း it |
| ကျွန်မ အစ်မ ဆရာမပါ | My sister is a teacher. | မြန်မာလို "-ပါ" နဲ့ ပြည့်စုံပေမဲ့ English မှာ ကြိယာ is လိုပါတယ် |
| ဘူတာ ဘယ်မှာလဲ။ | Where is the station? | မြန်မာလို "လဲ / လား" နဲ့ မေးပြီး "။" နဲ့ ဆုံးပါတယ်၊ English မှာ မေးခွန်း အဆုံးမှာ ? |
အတိုချုပ်ပြောရရင်: မြန်မာ အစီအစဉ် (ကတ္တား + အချိန် + နေရာ + ကံ + ကြိယာ) ကို English ထဲ မယူလာပါနဲ့။ English ရထားက ကတ္တား + ကြိယာ + ကံ + နေရာ + အချိန် ပါ။
ပုံစံ
စကားလုံး အမျိုးအစားများ (parts of speech) တစ်ချက်ကြည့်
| အမျိုးအစား | တာဝန် | ဥပမာ |
|---|---|---|
| နာမ် (noun) | လူ၊ နေရာ၊ ပစ္စည်း ဒါမှမဟုတ် အတွေးအခေါ် | teacher, London, phone, music |
| နာမ်စား (pronoun) | နာမ်ရဲ့ နေရာမှာ အစားထိုး သုံးတာ | I, you, he, she, it, we, they |
| ကြိယာ (verb) | လုပ်ရပ် ဒါမှမဟုတ် အခြေအနေ | eat, work, like, be |
| နာမဝိသေသန (adjective) | နာမ်ကို ဖော်ပြတာ | big, red, happy, cold |
| ကြိယာဝိသေသန (adverb) | ကြိယာ (ဘယ်လို၊ ဘယ်တော့၊ ဘယ်မှာ…) ဒါမှမဟုတ် နာမဝိသေသနကို ဖော်ပြတာ | slowly, here, today, very |
| ဝိဘတ် (preposition) | နေရာ၊ အချိန် ဒါမှမဟုတ် ဆက်စပ်မှုကို ပြတာ | in, on, at, with, from |
| article | နာမ်ရဲ့ ရှေ့မှာ လာတာ | a, an, the |
မြန်မာလို "-မှာ"၊ "-နဲ့"၊ "-က" တို့က နာမ်ရဲ့ နောက်မှာ လာပေမဲ့ English preposition တွေက နာမ်ရဲ့ ရှေ့မှာ လာပါတယ်: အိမ်မှာ = at home။
ပုံမှန် အစီအစဉ်
| ကတ္တား | ကြိယာ | ကံ | နေရာ | အချိန် |
|---|---|---|---|---|
| I | drink | coffee | at home | every morning. |
| My brothers | play | football | in the park | on Sundays. |
| We | watch | films | — | at the weekend. |
| They | work | — | in a bank. | — |
- films (UK) / movies (US)၊ at the weekend (UK) / on the weekend (US)။
- ဝါကျ တိုင်းမှာ ကံ မပါပါဘူး: They work. We are tired.
- အဆုံးမှာ နေရာ အရင်၊ အချိန် နောက်မှ: at home every morning။
- အချိန်ကို ဝါကျရဲ့ အစဆုံးမှာလည်း ထားလို့ ရပါတယ်: Every morning I drink coffee at home.
အဆိုဝါကျ တစ်ကြောင်းမှာ ကတ္တား နဲ့ ကြိယာ လိုပါတယ်
| မပါတာ | ပြည့်စုံတဲ့ ဝါကျ |
|---|---|
| Is raining. (ကတ္တား မရှိ) | It is raining. |
| My sister a teacher. (ကြိယာ မရှိ) | My sister is a teacher. |
စာလုံးကြီး နဲ့ သတ်ပုံ အမှတ်အသား
| စည်းမျဉ်း | ဥပမာ |
|---|---|
| ဝါကျရဲ့ အစမှာ စာလုံးကြီး | The shops open at nine. |
| I ကို စာလုံးကြီးနဲ့ အမြဲ ရေးပါ | Today I feel great. |
| လူ၊ နေရာ၊ နေ့၊ လ၊ ဘာသာစကား နဲ့ နိုင်ငံသား အမည်တွေ | Maria, Tokyo, Monday, July, English |
| အဆိုဝါကျ အဆုံးမှာ full stop (.) — US English မှာ period လို့ ခေါ်ပါတယ် | We live in Leeds. |
| မေးခွန်း အဆုံးမှာ question mark (?) | Where is the station? |
ဆက်စကား: and က ပေါင်းထည့်ပြီး but က ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ပြပါတယ်: tea and coffee, We are tired but happy. ဒီ စကားလုံး သေးသေး နှစ်လုံးကို သင်ခန်းစာ အများကြီးမှာ တွေ့ရပါမယ်၊ သီးသန့် သင်ခန်းစာက A1-29 မှာ ရှိပါတယ်။
အသုံးပြုပုံ
1စကားလုံး အမျိုးအစားကို မှတ်မိခြင်း
စကားလုံး အသစ် တွေ့ရင် မေးကြည့်ပါ: ဒါက ပစ္စည်းလား (နာမ်)၊ လုပ်ရပ်လား (ကြိယာ)၊ ဖော်ပြချက်လား (နာမဝိသေသန)။ ဒါက စကားလုံးကို မှန်တဲ့ နေရာမှာ ထားဖို့ ကူညီပါတယ်။
2Subject + Verb + Object
ကတ္တား ပထမ၊ ကြိယာ ဒုတိယ၊ ကံ တတိယ လာပါတယ်။ အစီအစဉ် ပြောင်းရင် အဓိပ္ပာယ် ပြောင်းသွားပါတယ်။
3နေရာ နဲ့ အချိန် ထည့်ခြင်း
နေရာ နဲ့ အချိန်က များသောအားဖြင့် ဝါကျရဲ့ နောက်ဆုံးမှာ နေရာ + အချိန် အစီအစဉ်နဲ့ လာပါတယ်။ မြန်မာလို "စနေနေ့တိုင်း မြို့ထဲမှာ" လို အချိန် အရင် ပြောလေ့ ရှိပေမဲ့ English မှာ နေရာ အရင်ပါ။ အချိန်ကို ဝါကျရဲ့ အစဆုံးမှာလည်း ထားလို့ ရပါတယ်။
4အဆိုဝါကျ တစ်ကြောင်းမှာ ကတ္တား နဲ့ ကြိယာ လိုပါတယ်
ဝါကျ တိုတိုလေးတွေမှာတောင် နှစ်ခုလုံး ပါပါတယ်။ ရာသီဥတု၊ အချိန် နဲ့ အကွာအဝေးမှာ တကယ့် ကတ္တား မရှိလို့ English က it ကို သုံးပါတယ်။ ဒီ "အလွတ်" it ကို dummy subject လို့ ခေါ်ပါတယ်။ မြန်မာလို မိုးရွာနေတယ် မှာ ကတ္တား မလိုပေမဲ့ English မှာ ချန်လို့ မရပါ။ (Sit down. လို အမိန့်ပေး ဝါကျတွေမှာ ကတ္တား မပါပါ: A1-18 ကို ကြည့်ပါ။)
5စာလုံးကြီး၊ full stop နဲ့ question mark
ဝါကျ တိုင်းကို စာလုံးကြီးနဲ့ စပါ။ full stop ဒါမှမဟုတ် question mark နဲ့ အဆုံးသတ်ပါ။ I နဲ့ အမည်တွေမှာ စာလုံးကြီး သုံးပါ။ မြန်မာ အက္ခရာမှာ စာလုံးကြီး၊ စာလုံးသေး မရှိလို့ ဒီ စည်းမျဉ်းကို အထူး သတိထားပါ။
အဖြစ်များသော အမှားများ
မြန်မာစကားပြောသူများအတွက် ထောင်ချောက်များ
1. ကြိယာကို နောက်ဆုံးမှာ ထားခြင်း မြန်မာလို အောင် နဲ့ နှင်း မနက်စာ မုန့်ဟင်းခါး စားတယ် မှာ ကြိယာ "စား" က နောက်ဆုံးမှာ ရှိပါတယ်။ စကားလုံး တစ်လုံးချင်း ဘာသာပြန်ရင် ကံ က ကြိယာရဲ့ ရှေ့ ရောက်သွားပါတယ်။ English မှာ ကြိယာက ကတ္တားရဲ့ နောက်မှာ ချက်ချင်း လာရပါတယ်။
2. နေရာ စကားစုကို ကြိယာရဲ့ ရှေ့မှာ ထားခြင်း မြန်မာလို သီတာ ဆေးရုံမှာ အလုပ်လုပ်တယ် မှာ နေရာ "ဆေးရုံမှာ" က ကြိယာ "အလုပ်လုပ်" ရဲ့ ရှေ့မှာ ရှိပါတယ်။ English မှာ ကတ္တား ရဲ့ နောက်က နေရာက ကြိယာရဲ့ နေရာပါ။ နေရာ စကားစုကို ကြိယာ (ကံ ရှိရင် ကံ) ရဲ့ နောက်မှာ ထားပါ။
3. ရာသီဥတု နဲ့ အချိန်မှာ it ကို မေ့ခြင်း မြန်မာလို အခု ရန်ကုန်မှာ မိုးရွာနေတယ် မှာ ကတ္တား လုံးဝ မရှိပါဘူး။ "-နေတယ်" ကို is နဲ့ ပြန်ပြီး it ကို ထည့်ဖို့ မေ့သွားတတ်ပါတယ်။
4. စာလုံးကြီး မသုံးခြင်း မြန်မာ အက္ခရာမှာ စာလုံးကြီး၊ စာလုံးသေး ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဖုန်းနဲ့ မြန်မြန် ရိုက်တဲ့အခါ i၊ မြို့ အမည်၊ လ အမည်တွေကို စာလုံးသေးနဲ့ ရေးမိတတ်ပါတယ်။
မရောထွေးပါနှင့်
ကတ္တား နှင့် ကံ — ကတ္တားက လုပ်ရပ်ကို လုပ်ပြီး ကြိယာရဲ့ ရှေ့မှာ လာပါတယ်။ ကံက လုပ်ရပ်ကို ခံရပြီး ကြိယာရဲ့ နောက်မှာ လာပါတယ်။ မြန်မာလို "-က" နဲ့ "-ကို" က ဒီ တာဝန်ကို ပြပေမဲ့ English မှာ နေရာက ပြပါတယ်။ နာမ်စား တချို့က ကံ ဖြစ်ရင် ပုံစံ ပြောင်းပါတယ် (I → me): A1-09 ကို ကြည့်ပါ။
နာမဝိသေသန နှင့် ကြိယာဝိသေသန — နာမဝိသေသနက နာမ်ကို ဖော်ပြပါတယ် (a quick lunch)။ ကြိယာဝိသေသနက ကြိယာကို ဖော်ပြပါတယ် (eat quickly)။ မြန်မာလို "သေချာ" တစ်လုံးတည်းက နှစ်မျိုးလုံးမှာ ပေါ်လာနိုင်ပေမဲ့ English မှာ careful နဲ့ carefully ခွဲရပါတယ်။ A1-10 နဲ့ A2-09 ကို ကြည့်ပါ။
တကယ့် ကတ္တား it နှင့် dummy it — it က တကယ့် ပစ္စည်း တစ်ခုကို ဆိုလိုနိုင်သလို ရာသီဥတု နဲ့ အချိန်အတွက် အလွတ် ကတ္တား လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
စာလုံးပေါင်းနှင့် အသံထွက်
- စာလုံးကြီး: I၊ ဝါကျရဲ့ ပထမ စကားလုံး၊ လူ၊ မြို့၊ နိုင်ငံ၊ နေ့၊ လ၊ ဘာသာစကား နဲ့ နိုင်ငံသား အမည်တွေ။ ရာသီ အမည်တွေကိုတော့ များသောအားဖြင့် စာလုံးသေးနဲ့ ရေးပါတယ်: spring, winter။
- Full stop (UK) = period (US)။ နှစ်ခုလုံးက အဆိုဝါကျ အဆုံးက အစက်ကို ဆိုလိုပါတယ်။ မြန်မာ "။" က အဆိုဝါကျ ရော မေးခွန်း ရော နှစ်မျိုးလုံးမှာ သုံးပေမဲ့ English မှာ မေးခွန်း အဆုံးမှာ ? ကို အမြဲ ရေးပါ။
- full stop ဒါမှမဟုတ် question mark ရဲ့ နောက်မှာ space တစ်ခု ခြားပါ၊ ရှေ့မှာ space မခြားပါနဲ့: Where are you? (မှန်)၊ Where are you ? (မှား)။
- စကားပြောတဲ့အခါ အရေးကြီးတဲ့ စကားလုံးတွေ (နာမ်၊ အဓိက ကြိယာ၊ နာမဝိသေသန) ကို အားထည့်ပြီး ပိုရှည်ရှည်၊ ပိုကျယ်ကျယ် ပြောပါတယ်။ a, the, to, at လို စကားလုံး သေးသေးလေးတွေကတော့ တိုပြီး ပျော့ပါတယ်။ We drink coffee at home မှာ အားထည့်တဲ့ စကားလုံးတွေက drink, coffee, home ပါ၊ at က /ət/ လို တိုတို ထွက်ပါတယ်။ မြန်မာ အသံ (tone) လို ဝဏ္ဏ (syllable) တိုင်းကို တူတူ အားထည့်ပြီး မပြောပါနဲ့။
- မြန်မာ ဝဏ္ဏ တွေက သရ၊ နှာသံ ဒါမှမဟုတ် အသံတိုး (glottal stop) နဲ့ပဲ ဆုံးလို့ English စကားလုံး အဆုံးက ဗျည်း ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်: work က "wor" လို၊ drink က "drin" လို။ နောက်ဆုံး /k/ ကို လေ ထွက်အောင် တကယ် ထုတ်ပါ။
ရွှေစည်းမျဉ်း
ပုံမှန် အစီအစဉ်က ကတ္တား၊ ကြိယာ၊ ကံ၊ ပြီးရင် နေရာ၊ ပြီးရင် အချိန် ပါ။ အဆိုဝါကျ တစ်ကြောင်းမှာ ကတ္တား နဲ့ ကြိယာ လိုပါတယ်။ တကယ့် ကတ္တား မရှိရင် (ရာသီဥတု၊ အချိန်၊ အကွာအဝေး) it ကို သုံးပါ။
လေ့ကျင့်ခန်း
A. ပုံစံ
စကားလုံးတွေကို အစီအစဉ်တကျ စီပါ၊ ဒါမှမဟုတ် ပြထားတဲ့ အစိတ်အပိုင်းကို ရှာပါ။
-
စကားလုံးတွေကို အစီအစဉ်တကျ စီပါ: football / play / my brothers
-
စကားလုံးတွေကို အစီအစဉ်တကျ စီပါ: at home / every evening / I / dinner / cook
-
စကားလုံးတွေကို အစီအစဉ်တကျ စီပါ: like / we / your new jacket
-
စကားလုံးတွေကို အစီအစဉ်တကျ စီပါ: in the park / on Sundays / they / tennis / play
-
ကတ္တား (subject) ကို ရှာပါ: Our new neighbours have two dogs.
-
ကံ (object) ကို ရှာပါ: We check the homework every day.
B. အဓိပ္ပာယ်
အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အဖြေကို ရွေးပါ။
-
"The dogs chase the cats" မှာ လုပ်ရပ်ကို ဘယ်သူ လုပ်တာလဲ။ …
-
Lucy နဲ့ Mia က ဖုန်းဆက်တဲ့သူ ဖြစ်တယ်လို့ ဘယ်ဝါကျက ပြောလဲ။
-
"It is raining" မှာ "it" က တကယ့် ပစ္စည်း တစ်ခုကို ဆိုလိုသလား။ …
-
"a happy child" မှာ "happy" က ဘယ် စကားလုံး အမျိုးအစားလဲ။ …
-
"We walk slowly" မှာ "slowly" က ဘယ် စကားလုံး အမျိုးအစားလဲ။ …
-
ဘယ် စကားလုံးက စာလုံးကြီးနဲ့ အမြဲ စလဲ။ …
C. အမှားရှာပါ
ဝါကျတိုင်းမှာ အမှားတစ်ခု ရှိပါတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဝါကျက မှန်ပါတယ်။ ပြင်ထားတဲ့ ဝါကျကို ရေးပါ၊ ဒါမှမဟုတ် correct လို့ ရေးပါ။
-
Is very cold today.
-
I every day read the news.
-
My sister a teacher.
-
We meet every Saturday our friends.
-
We like pizza very much.
D. အကြောင်းအရာထဲတွင်
စာပိုဒ်ကို ဖတ်ပြီး ကွင်းထဲက မှန်ကန်တဲ့ အဖြေကို ရွေးပြီး ဖြည့်ပါ။
18 (I live / Live I) in a small house with my sister. She 19 (a teacher / is a teacher), and I am a nurse. We start work early on Mondays. 20 (Is / It is) cold in the morning, so we drink 21 (coffee hot / hot coffee). We meet our friends 22 (in town on Saturdays / on Saturdays in town). 23 (We love / Love) our weekends!
E. သင့်အလှည့်
သင် လုပ်တဲ့ အရာတွေ အကြောင်း English လို ရေးပါ။
-
သင် လုပ်တဲ့ အရာတွေ အကြောင်း ဝါကျ နှစ်ကြောင်း ရေးပါ။ ကတ္တား + ကြိယာ + ကံ ကို သုံးပြီး နေရာ နဲ့ အချိန် ထည့်ပါ။
-
ဒီနေ့ ရာသီဥတု အကြောင်း ဝါကျ တစ်ကြောင်း ရေးပါ။ It နဲ့ စပါ။
