Zinsbouw in het Engels: woordvolgorde (subject, verb, object) eenvoudig uitgelegd
How an English Sentence Works
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les herken je de belangrijkste woordsoorten in het Engels en zet je ze in de normale volgorde: onderwerp + werkwoord + lijdend voorwerp (subject + verb + object), met plaats en tijd aan het eind.
Het idee
Engelse woorden hebben bijna geen uitgangen die laten zien welke rol ze in de zin spelen. Hoe weet je dan wie wat doet? Door de plaats. Waar een woord staat, vertelt je wat het doet.
Zie een Engelse zin als een trein met wagons in een vaste volgorde. De eerste wagon is het onderwerp (subject): wie of wat de handeling doet. De tweede is het werkwoord (verb): de handeling of toestand. Dan komt het lijdend voorwerp (object): wie of wat de handeling ondergaat. En helemaal achteraan: plaats en tijd.
The dogs chase the cats en The cats chase the dogs hebben precies dezelfde woorden, maar het verhaal is totaal anders – want de wagons hebben van plaats gewisseld.
Daarom is de Engelse woordvolgorde streng: een gewone mededelende zin heeft een onderwerp en een werkwoord nodig, in die volgorde. Ook als er eigenlijk niemand iets ‘doet’ – It is raining – zet het Engels een klein woordje, it, in de eerste wagon. Zo is de trein compleet.
Nederlands en Engels vergeleken
Veel is hetzelfde: ook het Nederlands zegt Ik drink koffie, en ook het Nederlands gebruikt een leeg onderwerp bij het weer (Het regent = It is raining). Het grote verschil zit in wat er gebeurt als de zin met iets anders begint dan het onderwerp. In het Nederlands staat het werkwoord altijd op de tweede plek, dus schuift het onderwerp naar achteren (Op zondag bezoek ik…). In het Engels blijft het onderwerp gewoon vóór het werkwoord staan. Ook staan tijdsbepalingen in het Nederlands vaak tussen werkwoord en lijdend voorwerp, of vóór de plaats – in het Engels niet.
| Nederlands | Engels | Wat is anders? |
|---|---|---|
| Op zondag bezoek ik mijn opa en oma. | On Sundays I visit my grandparents. | Nederlands: werkwoord op plek 2, onderwerp erachter; Engels: onderwerp blijft vóór het werkwoord |
| Ik drink elke dag koffie. | I drink coffee every day. | Engels: niets tussen werkwoord en lijdend voorwerp; tijd aan het eind |
| We studeren elke avond in de bibliotheek. | We study at the library every evening. | Nederlands vaak tijd vóór plaats; Engels: plaats vóór tijd |
| Het regent. | It is raining. | hetzelfde: een leeg onderwerp het / it |
| op maandag, in juli | on Monday, in July | Engels: dagen en maanden met een hoofdletter |
| Engels, Nederlands | English, Dutch | hetzelfde: talen met een hoofdletter |
Let op: een Nederlandse zin die met het onderwerp begint, lijkt vaak precies op de Engelse: Ik lees een boek = I read a book. De problemen beginnen pas als er een tijd, plaats of bijwoord bij komt.
Vorm
Woordsoorten in één oogopslag
| Woordsoort | Wat doet het? | Voorbeelden |
|---|---|---|
| zelfstandig naamwoord (noun) | een persoon, plaats, ding of idee | teacher, London, phone, music |
| persoonlijk voornaamwoord (pronoun) | staat in de plaats van een zelfstandig naamwoord | I, you, he, she, it, we, they |
| werkwoord (verb) | een handeling of toestand | eat, work, like, be |
| bijvoeglijk naamwoord (adjective) | zegt iets over een zelfstandig naamwoord | big, red, happy, cold |
| bijwoord (adverb) | zegt iets over een werkwoord (hoe, wanneer, waar…) of een bijvoeglijk naamwoord | slowly, here, today, very |
| voorzetsel (preposition) | laat plaats, tijd of verband zien | in, on, at, with, from |
| lidwoord (article) | staat vóór een zelfstandig naamwoord | a, an, the |
De normale volgorde
| Onderwerp | Werkwoord | Lijdend voorwerp | Plaats | Tijd |
|---|---|---|---|---|
| I | drink | coffee | at home | every morning. |
| My brothers | play | football | in the park | on Sundays. |
| We | watch | films | — | at the weekend. |
| They | work | — | in a bank. | — |
- films (UK) / movies (US); at the weekend (UK) / on the weekend (US).
- Niet elke zin heeft een lijdend voorwerp: They work. We are tired.
- Aan het eind: eerst plaats, dan tijd: at home every morning.
- De tijd kan ook helemaal vooraan: Every morning I drink coffee at home. Let op: het onderwerp blijft dan vóór het werkwoord staan.
Een mededelende zin heeft een onderwerp en een werkwoord nodig
| Wat ontbreekt? | Complete zin |
|---|---|
| Is raining. (geen onderwerp) | It is raining. |
| My sister a teacher. (geen werkwoord) | My sister is a teacher. |
Hoofdletters en leestekens
| Regel | Voorbeeld |
|---|---|
| Hoofdletter aan het begin van de zin | The shops open at nine. |
| Het woord I (ik) altijd met een hoofdletter | Today I feel great. |
| Namen van mensen, plaatsen, dagen, maanden, talen en nationaliteiten | Maria, Tokyo, Monday, July, English |
| Punt (.) aan het eind van een mededeling – in het Amerikaans Engels heet die period | We live in Leeds. |
| Vraagteken (?) aan het eind van een vraag | Where is the station? |
Woorden verbinden: and voegt iets toe, but zet iets tegenover elkaar: tea and coffee, We are tired but happy. Deze twee kleine woorden kom je in veel lessen tegen; ze krijgen een eigen les in A1-29.
Gebruik
1Woordsoorten herkennen
Kom je een nieuw woord tegen, vraag jezelf dan af: is het een ding (zelfstandig naamwoord), een handeling (werkwoord) of een beschrijving (bijvoeglijk naamwoord)? Dan weet je waar het in de zin hoort.
2Onderwerp + werkwoord + lijdend voorwerp
Het onderwerp staat eerst, het werkwoord tweede, het lijdend voorwerp derde. Verander je de volgorde, dan verander je de betekenis.
3Plaats en tijd toevoegen
Plaats en tijd staan meestal aan het eind van de zin, in de volgorde plaats + tijd. De tijd kan ook helemaal vooraan staan.
4Een mededelende zin heeft een onderwerp en een werkwoord nodig
Ook korte mededelingen hebben die twee delen. Bij het weer, de tijd en afstand is er geen echt onderwerp, dus gebruikt het Engels it – net als het Nederlandse ‘het’. Dit lege it heet een dummy subject. (Opdrachten zoals Sit down. hebben geen onderwerp: zie A1-18.)
5Hoofdletters, punten en vraagtekens
Begin elke zin met een hoofdletter. Eindig met een punt of een vraagteken. Schrijf I en namen met een hoofdletter – en anders dan in het Nederlands ook dagen en maanden.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. Werkwoord vóór het onderwerp na een tijd of plaats vooraan. In het Nederlands staat het werkwoord altijd op de tweede plek: ‘’s Ochtends drink ik thee.’ Begint de zin met iets anders dan het onderwerp, dan komt het onderwerp ná het werkwoord. In het Engels niet: daar blijft de volgorde onderwerp + werkwoord, wat er ook vooraan staat.
2. Een tijd of bijwoord tussen werkwoord en lijdend voorwerp. ‘Ik spreek heel goed Engels’ en ‘Mijn kinderen kijken elke avond tekenfilms’ klinken in het Nederlands heel normaal. In het Engels hoort het lijdend voorwerp direct na het werkwoord; very well, every day en zulke woorden komen erachter. Ook gevorderde Nederlandstaligen maken deze fout nog vaak.
3. Tijd vóór plaats. In het Nederlands zeg je makkelijk ‘Mijn ouders vliegen in mei naar Spanje.’ Woord voor woord krijg je dan tijd vóór plaats. In het Engels is de normale volgorde aan het eind: plaats, dan tijd.
4. Dagen en maanden met een kleine letter. In het Nederlands schrijf je maandag en juni met een kleine letter. In het Engels krijgen dagen en maanden altijd een hoofdletter. (Talen en nationaliteiten schrijf je in beide talen met een hoofdletter: Engels – English.)
5. Het lijdend voorwerp vooraan. In het Nederlands kun je zonder speciale nadruk zeggen: ‘Die film vind ik saai.’ In het Engels klinkt het lijdend voorwerp vooraan heel nadrukkelijk; in een gewone zin begin je met het onderwerp.
Niet verwarren
Onderwerp en lijdend voorwerp (subject en object) – Het onderwerp doet de handeling en staat vóór het werkwoord. Het lijdend voorwerp ondergaat de handeling en staat na het werkwoord. Sommige voornaamwoorden veranderen als ze lijdend voorwerp zijn (I → me): zie A1-09.
Bijvoeglijk naamwoord en bijwoord (adjective en adverb) – Een bijvoeglijk naamwoord zegt iets over een zelfstandig naamwoord (a quick lunch). Een bijwoord zegt iets over een werkwoord (eat quickly). In het Nederlands is dat vaak hetzelfde woord (een voorzichtige chauffeur – voorzichtig rijden); in het Engels krijgt het bijwoord meestal -ly. Zie A1-10 en A2-09.
it als echt onderwerp en het lege it – It kan een echt ding betekenen, of een leeg onderwerp zijn bij het weer en de tijd.
Spelling en uitspraak
- Hoofdletters: I, het eerste woord van een zin, namen van mensen, steden, landen, dagen, maanden, talen en nationaliteiten. Anders dan in het Nederlands dus ook Monday en July. Seizoenen krijgen meestal geen hoofdletter: spring, winter.
- Punt = full stop (UK) = period (US). Allebei de punt aan het eind van een mededeling.
- Zet één spatie na een punt of vraagteken, en geen spatie ervoor: Where are you?, niet Where are you ?
- Als je praat, krijgen de belangrijke woorden (zelfstandige naamwoorden, hoofdwerkwoorden, bijvoeglijke naamwoorden) klemtoon: ze klinken langer en sterker. Kleine woorden als a, the, to en at zijn kort en zwak. In We drink coffee at home zijn drink, coffee en home sterk; at klinkt kort, als /ət/ – met dezelfde doffe klinker als in het Nederlandse de. Spreek at dus niet uit als een volle, duidelijke /æt/.
- Het woord the begint met /ð/: leg je tongpunt licht tussen je tanden en laat je stem zoemen. Geen /d/ zoals in de.
Gouden regel
Normale volgorde: onderwerp, werkwoord, lijdend voorwerp, dan plaats, dan tijd. Staat er iets anders vooraan, dan blijft het onderwerp toch vóór het werkwoord. Een mededelende zin heeft een onderwerp en een werkwoord nodig – is er geen echt onderwerp (weer, tijd, afstand), gebruik dan it.
Oefeningen
A. Vorm
Zet de woorden in de goede volgorde of zoek het gevraagde zinsdeel.
-
Zet de woorden in de goede volgorde: football / play / my brothers
-
Zet de woorden in de goede volgorde: at home / every evening / I / dinner / cook
-
Zet de woorden in de goede volgorde: like / we / your new jacket
-
Zet de woorden in de goede volgorde: in the park / on Sundays / they / tennis / play
-
Wat is het onderwerp? Our new neighbours have two dogs.
-
Wat is het lijdend voorwerp? We check the homework every day.
B. Betekenis
Kies het juiste antwoord.
-
Wie doet de handeling in ‘The dogs chase the cats’? …
-
In welke zin bellen Lucy en Mia zelf?
-
Betekent ‘it’ in ‘It is raining’ een echt ding? …
-
Welke woordsoort is ‘happy’ in ‘a happy child’? …
-
Welke woordsoort is ‘slowly’ in ‘We walk slowly’? …
-
Welk woord begint altijd met een hoofdletter? …
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
Is very cold today.
-
I every day read the news.
-
My sister a teacher.
-
We meet every Saturday our friends.
-
We like pizza very much.
D. In context
Kies op elke plek de goede mogelijkheid tussen haakjes.
18 (I live / Live I) in a small house with my sister. She 19 (a teacher / is a teacher), and I am a nurse. We start work early on Mondays. 20 (Is / It is) cold in the morning, so we drink 21 (coffee hot / hot coffee). We meet our friends 22 (in town on Saturdays / on Saturdays in town). 23 (We love / Love) our weekends!
E. Jouw beurt
Schrijf eigen zinnen in het Engels.
-
Schrijf twee zinnen over wat je doet. Gebruik onderwerp + werkwoord + lijdend voorwerp, en voeg een plaats en een tijd toe.
-
Schrijf één zin over het weer van vandaag. Begin met It.
Antwoorden
A. Vorm
- My brothers play football.
- I cook dinner at home every evening. / Every evening I cook dinner at home. / Every evening, I cook dinner at home.
- We like your new jacket.
- They play tennis in the park on Sundays. / On Sundays they play tennis in the park. / On Sundays, they play tennis in the park.
- Our new neighbours
- the homework
B. Betekenis
- the dogs
- Lucy and Mia call their parents.
- no
- adjective
- adverb
- Monday
C. Vind de fout
- It is very cold today. / It's very cold today.
- I read the news every day. / Every day I read the news. / Every day, I read the news.
- My sister is a teacher. / My sister's a teacher.
- We meet our friends every Saturday. / Every Saturday we meet our friends. / Every Saturday, we meet our friends.
- ✓ We like pizza very much.
D. In context
- I live
- is a teacher
- It is
- hot coffee
- in town on Saturdays
- We love
E. Jouw beurt
- I drink tea at home every morning. We play tennis in the park on Saturdays.
- It is sunny today.
