Nadruk in het Engels: emphatic do, fronting, the very, myself en whatsoever
Emphasis: Fronting, Do, Very, Reflexives
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je nadruk leggen met emphatic do (I do like it), fronting (That I don't believe), bijvoeglijk naamwoord + as + bijzin (Strange as it may seem), nadrukkelijke wederkerende voornaamwoorden (the manager herself) en versterkende woorden als the very, at all, whatsoever, on earth en so / such.
Het idee
In spreektaal kun je elk woord sterker maken door het gewoon harder te zeggen. In geschreven taal, en als je zorgvuldig spreekt, gebruikt het Engels grammatica voor hetzelfde werk.
Stel je een kruidenrek voor. Een gewone zin is als witte rijst; elk kruid voegt een andere smaak van nadruk toe. Do voegt aandringen toe: ‘het is waar – echt!’ Fronting voegt contrast toe door een woord naar voren te halen. Bijvoeglijk naamwoord + as geeft gewicht aan een eigenschap waar je meteen iets tegenover zet. Een wederkerend voornaamwoord na een zelfstandig naamwoord (the boss herself) voegt belang toe: ‘deze, en niemand die minder belangrijk is’. The very, at all, whatsoever en on earth maken het pittiger.
Geen van deze kruiden voegt nieuwe feiten toe. Ze voegen houding toe: verbazing, aandringen, contrast of sterk gevoel. Kies je het juiste kruid, dan klinkt je Engels precies in plaats van vlak.
Nederlands en Engels vergeleken
Het Nederlands legt nadruk vooral met kleine woordjes en klemtoon: ‘Ik vind het wél lekker!’, ‘Ik heb het je toch gezegd!’. Het Engels heeft daarvoor do / does / did. Vooropplaatsen is in het Nederlands juist heel gewoon en neutraal: dankzij de werkwoord-op-twee-regel zeg je zonder bijzondere nadruk ‘Dit project hebben we vorig jaar afgerond’. In het Engels valt een vooropgeplaatst voorwerp op: het klinkt altijd als contrast of nadruk, en het onderwerp blijft vóór het werkwoord staan. Gelukkig lijkt veel ook op elkaar: zelf werkt als herself / itself (‘de directeur zelf’), de allereerste is the very first, helemaal niet is not at all, en zo / zo'n lopen netjes parallel met so / such.
| Nederlands | Engels | Let op |
|---|---|---|
| Ik vind het wél lekker! | I do like it! | wel / toch → do / does / did |
| Dat geloof ik niet. | That I don't believe. | onderwerp blijft vóór het werkwoord |
| Hoe vreemd het ook lijkt, … | Strange as it may seem, … | hoe … ook ≠ how … also |
| De directeur zelf kwam kijken. | The director himself came to look. | zelf → myself, herself, itself… |
| Ik heb helemaal geen idee. | I have no idea at all / whatsoever. | niet: completely no |
| Ze was de allereerste. | She was the very first. | the very + zelfstandig naamwoord |
| Wat is dat in hemelsnaam? | What on earth is that? | on earth, niet in earth |
| Het was zo'n opluchting. | It was such a relief. | zo'n → such a |
Vorm
Emphatic do
| Gewoon | Met nadruk | Opmerking |
|---|---|---|
| I like it. | I do like it. | Present Simple: do / does + basisvorm |
| She called. | She did call. | Past Simple: did + basisvorm |
| Sit down. | Do sit down. | gebiedende wijs: beleefd, hartelijk |
Fronting
| Gewone volgorde | Vooropgeplaatst | Opmerking |
|---|---|---|
| I don't believe that. | That I don't believe. | lijdend voorwerp: daarna gewone volgorde |
| The days of cheap flights are gone. | Gone are the days of cheap flights. | naamwoordelijk deel bij be: werkwoord vóór onderwerp (formeel) |
Bijvoeglijk naamwoord / bijwoord / werkwoord + as (of though) + onderwerp + werkwoord
| Patroon | Gewone betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| bijvoeglijk naamwoord + as / though + onderwerp + werkwoord | hoewel… heel… | Strange as it may seem, I enjoy exams. |
| bijwoord + as + onderwerp + werkwoord | hoewel… heel… | Hard as he worked, he never got promoted. |
| try + as + onderwerp + might / may | hoe hard … ook probeerde | Try as I might, I couldn't open the jar. |
Nadrukkelijk wederkerend voornaamwoord
| Voorbeeld | Betekenis |
|---|---|
| The CEO herself answered. | zelfs de topvrouw, niet een assistent |
| I painted the room myself. | ik heb het gedaan, niet iemand anders / zonder hulp |
| The hotel itself was fine. | het hotel zelf, tegenover andere dingen |
Versterkende woorden
| Woord | Patroon | Voorbeeld |
|---|---|---|
| the very | the very + zelfstandig naamwoord | the very beginning, the very same day |
| at all / whatsoever | na een ontkenning of in een vraag; whatsoever na no / any + zelfstandig naamwoord, of na none / nothing | not tired at all; no idea whatsoever |
| ever / on earth / the hell | vraagwoord + ever / on earth / the hell | Why ever…? What on earth…? |
| so / such | so + bijvoeglijk naamwoord; such (a / an) + (bijvoeglijk naamwoord) + zelfstandig naamwoord | It was so good! We had such fun! |
Gebruik
1Emphatic do, does, did
Zet do / does / did voor de basisvorm en geef het klemtoon, om een twijfel tegen te spreken, om aan te dringen, of als contrast met iets negatiefs. Dat kan in bevestigende zinnen in de Present Simple en Past Simple, en in de gebiedende wijs. Bij be gebruik je het alleen in de gebiedende wijs (Do be careful); verder leg je gewoon klemtoon op am / is / are. In het Nederlands doen wél en toch dit werk.
2Voorwerpen en naamwoordelijke delen vooraan zetten
Zet een lijdend voorwerp of een naamwoordelijk deel vooraan om er aandacht op te vestigen – meestal om een contrast te maken, of om aan te sluiten bij wat net gezegd is. Na een vooropgeplaatst lijdend voorwerp houdt de rest van de zin de gewone volgorde: onderwerp + werkwoord. Na een vooropgeplaatst naamwoordelijk deel bij be (gone, equally important) komt in formele stijl vaak het werkwoord vóór het onderwerp. Fronting is gewoon in levendige spreektaal en in formeel schrijven. (Vooropgeplaatste ontkennende woorden veroorzaken inversie – zie C1-01.)
3Bijvoeglijk naamwoord / bijwoord + as (though) + bijzin; try as I might
Dit patroon betekent meestal ‘hoewel (iets heel… is)’ – het Nederlandse hoe … ook. Eerst het bijvoeglijk naamwoord of bijwoord, dan as (of though), dan onderwerp + werkwoord. Try as I might betekent ‘hoe hard ik het ook probeerde’. Het is formeel of literair. As strange as it may seem, met twee keer as, komt ook veel voor, vooral in het Amerikaans-Engels. Soms geeft de context juist een reden: Exhausted as he was, he went to bed = omdat hij zo uitgeput was. Voor much as (Much as I like him…), zie B2-23.
4Nadrukkelijk wederkerend voornaamwoord
Een wederkerend voornaamwoord kan een zelfstandig naamwoord of voornaamwoord benadrukken: ‘deze en niemand / niets anders’, ‘zelfs deze persoon’ of ‘persoonlijk, zonder hulp’ – precies zoals het Nederlandse zelf. Het is geen voorwerp van het werkwoord, dus je kunt het weglaten en de zin is nog steeds compleet. Het verschil met het Nederlands: zelf verandert nooit, het Engels kiest de vorm bij de persoon (myself, herself, itself, ourselves…). Voor gewone wederkerende werkwoorden (I hurt myself), zie A2-14.
5The very, at all, whatsoever, ever, on earth
The very + zelfstandig naamwoord betekent ‘precies deze’ of ‘het uiterste’ (the very top: helemaal bovenaan). At all en whatsoever versterken ontkenningen en vragen – het Nederlandse helemaal (niet / geen) of totaal (geen); whatsoever volgt op no / any + zelfstandig naamwoord, of op none / nothing. Na een vraagwoord drukken ever en on earth verbazing, verwarring of ergernis uit (in hemelsnaam). The hell doet hetzelfde, maar is veel sterker en kan kwetsen: herken het, maar gebruik het hooguit onder goede vrienden.
6So en such voor nadruk
Zonder that-bijzin betekenen so en such gewoon ‘heel / enorm’ en drukken ze sterk gevoel uit: so + bijvoeglijk naamwoord / bijwoord; such + (a / an) + (bijvoeglijk naamwoord) + zelfstandig naamwoord. Dat is precies het Nederlandse zo tegenover zo'n / zulke. In informele spreektaal kan so ook voor een werkwoord staan. Voor so / such… that (gevolg) en uitroepen met what en how, zie B1-25.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. ‘Hoe … ook’ → how … also. Het Nederlandse ‘Hoe verleidelijk het aanbod ook was, …’ wordt woord voor woord How tempting the offer also was. Dat is geen Engels: also betekent alleen ‘ook’ in de zin van ‘bovendien’. Gebruik bijvoeglijk naamwoord + as / though + onderwerp + werkwoord, of however + bijvoeglijk naamwoord.
2. ‘Helemaal geen’ → completely no. ‘Ik heb helemaal geen tijd’ of ‘totaal geen idee’ wordt in Dunglish I have completely no time of totally no idea. In het Engels versterk je een ontkenning met at all of whatsoever achteraan – of je zegt absolutely no ervoor.
3. ‘Zo'n’ en ‘zulk’ → so. Voor een bijvoeglijk naamwoord alleen zeg je so, maar zodra er een zelfstandig naamwoord volgt, heb je such nodig. Let vooral op ontelbare woorden als weather, advice en fun: het Nederlandse ‘zulk mooi weer’ wordt makkelijk so nice weather.
4. Vooropplaatsen zonder reden. In het Nederlands zet je bijna elk zinsdeel neutraal vooraan: ‘Die cursus heb ik in 2021 gevolgd.’ In het Engels klinkt een vooropgeplaatst voorwerp altijd nadrukkelijk, alsof je iets tegenover iets anders zet. Zonder contrast kies je de gewone volgorde. En zet je wél iets vooraan, dan blijft het onderwerp vóór het werkwoord – geen Nederlandse inversie.
Niet verwarren
Emphatic do en hulpwerkwoord do – In vragen en ontkenningen is do een gewoon hulpwerkwoord en meestal zonder klemtoon. In bevestigende zinnen gebruik je do alleen voor nadruk, en dan mét klemtoon.
Nadrukkelijk wederkerend voornaamwoord en by + wederkerend voornaamwoord – By myself betekent ‘alleen’ of ‘zonder hulp’ (zie A2-14). Het nadrukkelijke wederkerende voornaamwoord kan ‘zonder hulp’ betekenen, maar ook ‘zelfs deze persoon’ of ‘dit, en niet iets anders’.
Fronting, inversie en cleft – Bij fronting zet je alleen een woord vooraan. Zet je een ontkennende woordgroep vooraan, dan krijg je inversie (C1-01). Een cleft voegt it… that of what… is toe (C1-05).
So / such voor nadruk en so / such… that – Alleen drukken so / such een gevoel uit. Met that leiden ze een gevolg in. Zie B1-25.
Spelling en uitspraak
- Emphatic do / does / did krijgt altijd klemtoon en wordt nooit verzwakt: I DID call. Zeg de /d/ aan het eind van did stemhebbend; maak er geen t van zoals in het Nederlandse ‘bed’. Het hulpwerkwoord do in vragen is vaak zwak: Do you…? /də jə/. (Hoofdletters tonen hier alleen de klemtoon.)
- Bij be en andere hulpwerkwoorden komt de nadruk alleen uit de klemtoon: I AM listening. She HAS paid.
- Het nadrukkelijke wederkerende voornaamwoord krijgt klemtoon op -self: the CEO herSELF. Een gewoon wederkerend voornaamwoord meestal niet: I cut myself.
- Na een vooropgeplaatst element volgt vaak een kleine pauze: That | I don't believe.
- earth /ɜːθ/: een lange klinker met ontspannen, ongeronde lippen – niet de Nederlandse eu. Eindig met /θ/: tongpunt licht tussen je tanden, zonder stem – geen t en geen s.
- such /sʌtʃ/: een korte, open /ʌ/ – niet de Nederlandse u van ‘zus’.
- Whatsoever is één woord, met de klemtoon op -ev-. In nadrukkelijke vragen schrijf je why ever en what ever meestal als twee woorden; Whatever happened to…? zie je ook vaak.
Gouden regel
Nadruk met grammatica: geef do / does / did klemtoon om aan te dringen (waar het Nederlands wél of toch zegt); zet vooraan wat je wilt laten opvallen, maar houd daarna onderwerp + werkwoord; gebruik bijvoeglijk naamwoord + as + bijzin voor hoe … ook; voeg een wederkerend voornaamwoord toe voor ‘deze, niemand anders’; en gebruik the very / at all / whatsoever / on earth / so / such om je zin pittiger te maken.
Oefeningen
A. Vorm
Herschrijf elke zin met meer nadruk. Gebruik de gegeven woorden en houd de betekenis gelijk.
-
Herschrijf het antwoord met emphatic do om de spreker tegen te spreken: "You never call your grandmother." "That's not true. I called her last Sunday."
-
Herschrijf en begin met "Strange as": Although it may seem strange, the plan could save us thousands.
-
Herschrijf en begin met "Try as": However hard he tried, he couldn't remember the password.
-
Herschrijf en begin met "Tired": Although she was very tired, she stayed up to finish the report.
-
Herschrijf en begin met "Gone are": The days when everyone had a landline are gone.
-
Zet de lijdende voorwerpen vooraan om het contrast te laten zien: I can resist chocolate, but I can't resist crisps.
-
Voeg een nadrukkelijk wederkerend voornaamwoord toe, zodat de zin ‘zelfs de auteur’ betekent: The author signed my copy of the book at the launch.
-
Herschrijf met "whatsoever": There is absolutely no evidence that the supplement improves memory.
B. Betekenis
Lees de situatie en kies de beste zin.
-
Een gast heeft al twee keer beleefd taart afgeslagen. Jij wilt hartelijk aandringen. Wat past?emphatic do in de gebiedende wijs: hartelijk, beleefd aandringen
-
Je leidinggevende zegt: "You didn't send the report." Je hebt het wel gestuurd, maar een dag te laat. Welk antwoord spreekt de bewering het duidelijkst tegen?did met klemtoon spreekt de twijfel tegen
-
Welke zin betekent ‘omdat hij zo uitgeput was’?de context beslist: een logisch gevolg = omdat; een verrassend contrast = hoewel
-
Welke zin betekent ‘zelfs de topvrouw, niet een assistent’?nadrukkelijk wederkerend voornaamwoord = zelfs deze persoon; by herself = alleen, zonder hulp
-
Een opiniestuk brengt in formele stijl een tweede, even zwaarwegend punt in. Wat werkt beter?vooropgeplaatst deel + inversie: formeel en goed aansluitend
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
I do understood your concerns about the budget, but we simply have no other option at this stage.
-
Strange as may it sound, I find long train journeys more relaxing than a week at the beach.
-
The managing director herself she came down to the shop floor to thank everyone after the inspection.
-
It was a such relief to hear that everyone on the boat had been rescued safely after the storm.
-
What on earth were you thinking when you agreed to drive all the way to the coast overnight?
D. In context
Lees het gesprek. Herschrijf de genummerde zinnen met de gevraagde nadruk.
Manager: You don't seem to care about this project any more, Ana.
Ana: That's not fair. (19) I care about it. I've just had too much work.
Manager: (20) I don't believe that. You missed two deadlines.
Ana: (21) I missed the first one, but I sent the second report on time. (22) Although I worked very hard, I couldn't finish the analysis alone. (23) Even the client admitted that the brief kept changing.
Manager: (24) Why didn't you tell me sooner?
Ana: I thought you knew. I'm sorry.
-
Herschrijf (19) met emphatic do om de manager tegen te spreken.
-
Herschrijf (20) door het lijdend voorwerp vooraan te zetten.
-
Herschrijf (21) met emphatic do in het tweede deel, om het contrast te benadrukken.
-
Herschrijf (22) en begin met "Hard as".
-
Herschrijf (23) met een nadrukkelijk wederkerend voornaamwoord in plaats van "Even".
-
Herschrijf (24) met "on earth" om verbazing en ergernis te laten horen.
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels.
-
Een vriend denkt dat je zijn feest niet leuk vond. Schrijf een antwoord van 2–3 zinnen. Gebruik emphatic do en minstens één versterker (so / such, at all, the very).
-
Schrijf 2–3 zinnen voor een opiniestuk over iets wat veranderd is. Gebruik Gone are the days… en één bijzin met bijvoeglijk naamwoord + as / though.
-
Schrijf een korte hotelrecensie (2 zinnen). Gebruik één vooropgeplaatst lijdend voorwerp voor contrast en whatsoever of at all.
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
C1-05 Cleft sentences in het Engels: It was… that en What I need is… Herschrijf en begin met "What": The lack of communication annoyed me most.
-
C1-01 Inversion in het Engels: Never have I…, No sooner had I… (inversie na ontkenningen) Herschrijf en begin met "Never": I have never received such poor service.
-
B2-23 Whereas, nevertheless, much as: tegenstelling en toegeving in het Engels Herschrijf en begin met "Much as": Although I admire her talent, I find her very difficult to work with.
Antwoorden
A. Vorm
- That's not true. I did call her last Sunday.
- Strange as it may seem, the plan could save us thousands. / Strange though it may seem, the plan could save us thousands.
- Try as he might, he couldn't remember the password.
- Tired though she was, she stayed up to finish the report. / Tired as she was, she stayed up to finish the report.
- Gone are the days when everyone had a landline.
- Chocolate I can resist, but crisps I can't. / Chocolate I can resist; crisps I can't.
- The author herself signed my copy of the book at the launch. / The author himself signed my copy of the book at the launch.
- There is no evidence whatsoever that the supplement improves memory.
B. Betekenis
- Do have a piece of cake; I made it this morning.
- I did send it, but it went out a day late.
- Exhausted as he was, he went straight to bed.
- The CEO herself replied to my complaint within an hour.
- Equally important is the question of who will pay for it.
C. Vind de fout
- I do understand your concerns about the budget, but we simply have no other option at this stage.
- Strange as it may sound, I find long train journeys more relaxing than a week at the beach.
- The managing director herself came down to the shop floor to thank everyone after the inspection.
- It was such a relief to hear that everyone on the boat had been rescued safely after the storm.
- ✓ What on earth were you thinking when you agreed to drive all the way to the coast overnight?
D. In context
- I do care about it.
- That I don't believe.
- I missed the first one, but I did send the second report on time.
- Hard as I worked, I couldn't finish the analysis alone. / Hard though I worked, I couldn't finish the analysis alone.
- The client herself admitted that the brief kept changing. / The client himself admitted that the brief kept changing.
- Why on earth didn't you tell me sooner?
E. Jouw beurt
- I did enjoy it, honestly! It was such a lovely evening, and I didn't want to leave at all; I only went early because of my flight.
- Gone are the days when a whole family shared one phone in the hallway. Convenient as smartphones are, they have made it much harder for many of us to switch off.
- The small room I could live with; the noise from the bar I could not. When we complained, we received no apology whatsoever.
F. Gemengde herhaling
- What annoyed me most was the lack of communication.
- Never have I received such poor service.
- Much as I admire her talent, I find her very difficult to work with.
