Emphasis: emphatic do, fronting, Strange as it may seem, herself, whatsoever – theksimi në anglisht
Emphasis: Fronting, Do, Very, Reflexives
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të theksoni me emphatic do (I do like it), me fronting (That I don't believe), me mbiemër + as + fjali (Strange as it may seem), me përemra vetvetorë theksues (the manager herself) dhe me fjalë përforcuese si the very, at all, whatsoever, on earth dhe so / such.
Ideja kryesore
Në të folur mund ta bëni çdo fjalë më të fortë thjesht duke e thënë më fort. Në shkrim, dhe në të folurin e kujdesshëm, anglishtja përdor gramatikën për të njëjtën punë.
Imagjinoni një raft me erëza. Një fjali e thjeshtë është si orizi i thjeshtë; çdo erëz i shton një shije tjetër theksimit. Do shton këmbënguljen: «është e vërtetë – vërtet!». Fronting shton kontrastin, duke e çuar një fjalë në fillim. Mbiemër + as i jep peshë një cilësie që do ta kundërvini menjëherë. Një përemër vetvetor pas emrit (the boss herself) shton rëndësinë: «pikërisht ky, askush më pak i rëndësishëm». The very, at all, whatsoever dhe on earth shtojnë zjarr.
Asnjë nga këto erëza nuk shton fakte të reja. Ato shtojnë qëndrim: habi, këmbëngulje, kontrast ose ndjenjë të fortë. Kur zgjidhni erëzën e duhur, anglishtja juaj tingëllon e saktë dhe jo e sheshtë.
Shqipja dhe anglishtja
Shqipja theksimin e bën kryesisht me fjalë të veçanta dhe me rendin e lirë të fjalëve: «Vërtet më pëlqen!», «Po ta thashë!», «Këtë nuk e besoj». Anglishtja nuk ka një «vërtet» gramatikor, prandaj vë do / does / did të theksuar. Fronting-u është shumë i natyrshëm në shqip, por te ne kundrinori i nxjerrë përpara përsëritet me trajtën e shkurtër («Këtë nuk e besoj»); në anglisht nuk shtohet it. Përemri «vetë» në shqip nuk ndryshon (drejtori vetë, drejtoresha vetë, ne vetë), kurse anglishtja zgjedh himself, herself, ourselves. Dhe «kaq» në shqip shkon me çdo gjë («një ditë kaq e bukur»), kurse anglishtja ndan so + mbiemër nga such a + mbiemër + emër.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Vërtet më pëlqen! | I do like it! | do i theksuar në vend të «vërtet» |
| Po ta thashë për festën! | I did tell you about the party. | did + forma bazë |
| Çokollatën e duroj, patatinat jo. | Chocolate I can resist; crisps I can't. | këtu është pothuajse njësoj, por pa it |
| Sado e çuditshme që të duket, … | Strange as it may seem, … | mbiemri në fillim + as |
| Erdhi drejtoresha vetë. | The president herself came… | «vetë» nuk ndryshon; herself ndryshon |
| Nuk kam fare interes për politikën. | I have no interest whatsoever in politics. | një mohim i vetëm: no… whatsoever |
| Ishte një lehtësim kaq i madh që dëgjova zërin tënd. | It was such a relief to hear your voice. | such a + emër, jo so |
| Ç'dreqin është kjo erë? | What on earth is that smell? | këtu është njësoj: fjalë habie pas fjalës pyetëse |
Shkurt: ku shqipja thotë «vërtet» ose ndryshon rendin e fjalëve, anglishtja shpesh do do / did të theksuar ose fronting pa it; «kaq» ndahet në so dhe such a.
Forma
Emphatic do
| Normale | Me theks | Shënim |
|---|---|---|
| I like it. | I do like it. | Present Simple: do / does + forma bazë |
| She called. | She did call. | Past Simple: did + forma bazë |
| Sit down. | Do sit down. | urdhërore: e sjellshme, e ngrohtë |
Fronting
| Rendi normal | Me fronting | Shënim |
|---|---|---|
| I don't believe that. | That I don't believe. | kundrinori: pas tij rend normal |
| The days of cheap flights are gone. | Gone are the days of cheap flights. | plotësi i be: folja para kryefjalës (zyrtare) |
Mbiemër / ndajfolje / folje + as (ose though) + kryefjalë + folje
| Modeli | Kuptimi i zakonshëm | Shembull |
|---|---|---|
| mbiemër + as / though + kryefjalë + folje | megjithëse… shumë… | Strange as it may seem, I enjoy exams. |
| ndajfolje + as + kryefjalë + folje | megjithëse… shumë… | Hard as he worked, he never got promoted. |
| try + as + kryefjalë + might / may | sado që u përpoq… | Try as I might, I couldn't open the jar. |
Përemri vetvetor theksues
| Shembull | Kuptimi |
|---|---|
| The CEO herself answered. | edhe vetë drejtoresha ekzekutive, jo një asistent |
| I painted the room myself. | e bëra unë, jo dikush tjetër / pa ndihmë |
| The hotel itself was fine. | hoteli, ndryshe nga gjërat e tjera |
Fjalë përforcuese
| Fjala | Modeli | Shembull |
|---|---|---|
| the very | the very + emër | the very beginning, the very same day |
| at all / whatsoever | pas një mohimi ose në pyetje; whatsoever pas no / any + emër, ose pas none / nothing | not tired at all; no idea whatsoever |
| ever / on earth / the hell | fjalë pyetëse + ever / on earth / the hell | Why ever…? What on earth…? |
| so / such | so + mbiemër; such (a / an) + (mbiemër) + emër | It was so good! We had such fun! |
Përdorimi
1Emphatic do, does, did
Vini do / does / did para formës bazë dhe theksojeni, për të kundërshtuar një dyshim, për të këmbëngulur ose për të kundërvënë diçka mohore. Përdoret në Present Simple (e tashmja e thjeshtë) pohore, në Past Simple (e kryera e thjeshtë) dhe në urdhërore. Me be përdoret vetëm në urdhërore (Do be careful); përndryshe thjesht theksoni am / is / are. Në shqip zakonisht themi «vërtet», «po» ose «në fakt».
2Fronting i kundrinorit dhe i plotësit
Çojeni një kundrinor ose një plotës në fillim për t'i dhënë vëmendje – zakonisht për ta kundërvënë me diçka tjetër, ose për ta lidhur me atë që sapo u tha. Pas një kundrinori të nxjerrë përpara, pjesa tjetër e fjalisë ruan rendin normal – pa it, edhe pse në shqip vjen «e». Pas një plotësi të be (gone, equally important), në stilin zyrtar folja shpesh vjen para kryefjalës. Fronting-u është i zakonshëm në të folurin e gjallë dhe në shkrimin zyrtar. (Fjalët mohore në fillim sjellin inversion – shih C1-01.)
3Mbiemër / ndajfolje + as (though) + fjali; try as I might
Ky model zakonisht do të thotë «megjithëse (diçka është shumë…)», në shqip «sado… që». Mbiemri ose ndajfolja vjen e para, pastaj as (ose though), pastaj kryefjala + folja. Try as I might do të thotë «sado që u përpoqa». Është zyrtar ose letrar. As strange as it may seem, me dy as, është gjithashtu i zakonshëm, sidomos në anglishten amerikane. Ndonjëherë konteksti jep kuptimin e shkakut: Exhausted as he was, he went to bed = meqë ishte shumë i rraskapitur. Për much as (Much as I like him…) shih B2-23.
4Përemri vetvetor theksues
Një përemër vetvetor mund ta theksojë një emër ose përemër: «pikërisht ky dhe askush / asgjë tjetër», «edhe vetë ky person» ose «personalisht, pa ndihmë». Nuk është kundrinor i foljes, prandaj mund ta hiqni dhe fjalia mbetet e plotë. Në shqip «vetë» nuk ndryshon; në anglisht përemri ndjek emrin: herself, himself, itself, ourselves, themselves. Për përemrat vetvetorë të zakonshëm (I hurt myself) shih A2-14.
5The very, at all, whatsoever, ever, on earth
The very + emër do të thotë «pikërisht ky» ose «skaji» (the very top = maja e majës). At all dhe whatsoever përforcojnë mohimet dhe pyetjet, si «fare», «aspak»; whatsoever vjen pas no / any + emër, ose pas none / nothing. Kujdes: në anglisht ka vetëm një mohim. Pas një fjale pyetëse, ever dhe on earth shprehin habi, hutim ose bezdi, si «ç'dreqin» në shqip. The hell bën të njëjtën gjë, por është shumë më e fortë dhe mund të fyejë: njiheni, por përdoreni vetëm me miq të ngushtë, nëse e përdorni fare.
6So dhe such për theksim
Pa një fjali me that, so dhe such thjesht do të thonë «shumë / jashtëzakonisht» dhe shprehin ndjenjë të fortë – në shqip «kaq» ose «aq». So + mbiemër / ndajfolje; such + (a / an) + (mbiemër) + emër. Në të folurin jozyrtar so mund të vijë edhe para një foljeje. Për so / such… that (rezultati) dhe për thirrjet me what dhe how shih B1-25.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Këtë recetë e kam nga gjyshja» → fronting + it. Në shqip, kur kundrinori del përpara, trajta e shkurtër «e» e përsërit: «Këtë recetë e kam nga gjyshja, jo nga interneti». Fjalë për fjalë, në anglisht shtohet it. Pas një kundrinori të nxjerrë përpara, anglishtja nuk e përsërit.
2. «Një byrek kaq i shijshëm» → a so delicious byrek. «Kaq» në shqip qëndron para mbiemrit, edhe kur ka emër: «Klea bëri një byrek kaq të shijshëm për festën», «Thethi ka peizazhe kaq të egra». Në anglisht so shkon vetëm me mbiemrin pa emër; me emër duhet such (a).
3. «Nuk kishte asnjë vend fare» → mohim i dyfishtë. Në shqip mohimi i dyfishtë është i detyrueshëm: «Nuk kishte asnjë vend fare në autobusin e fundit për në Durrës». Në anglisht at all dhe whatsoever përforcojnë një mohim të vetëm: not… any… at all ose no… at all / whatsoever.
4. «Vetë drejtoresha…» → herself the headteacher. Në shqip «vetë» mund të vijë para emrit: «Vetë drejtoresha e shkollës ua ndau dëftesat nxënësve». Në anglisht përemri vetvetor theksues vjen pas emrit (ose në fund të fjalisë), jo para tij.
Mos i ngatërroni
Emphatic do apo folja ndihmëse do – Në pyetje dhe në mohime do është folje ndihmëse e zakonshme dhe zakonisht nuk theksohet. Në fjalitë pohore, folja ndihmëse do përdoret vetëm për theksim dhe theksohet.
Përemri vetvetor theksues apo by + përemër vetvetor – By myself do të thotë «vetëm, i vetëm» ose «pa ndihmë» (shih A2-14). Përemri vetvetor theksues mund të thotë «pa ndihmë», por edhe «edhe vetë ky person» ose «pikërisht kjo, jo diçka tjetër».
Fronting apo inversion apo cleft – Fronting-u thjesht e çon një fjalë në fillim. Një shprehje mohore në fillim sjell inversion (C1-01). Një cleft shton it… that ose what… is (C1-05).
So / such për theksim apo so / such… that – Vetëm, so / such shprehin ndjenjë. Me that, ato sjellin një rezultat. Shih B1-25.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Do / does / did theksues theksohet gjithmonë dhe nuk dobësohet kurrë: I DID /dɪd/ call. Folja ndihmëse do në pyetje shpesh është e dobët: Do you…? /də jə/, me zanore si «ë» e shkurtër. (Shkronjat e mëdha këtu tregojnë vetëm theksin.)
- Me be dhe foljet e tjera ndihmëse, theksimi vjen vetëm nga zëri: I AM listening. She HAS paid.
- Përemri vetvetor theksues theksohet: the CEO herSELF. Një përemër vetvetor i zakonshëm zakonisht nuk theksohet: I cut myself.
- Pas një elementi të nxjerrë përpara shpesh ka një pauzë të lehtë: That | I don't believe.
- Whatsoever shkruhet bashkë, si një fjalë. Në pyetjet theksuese, why ever dhe what ever zakonisht shkruhen ndaras; Whatever happened to…? është gjithashtu e zakonshme.
- Earth /ɜːθ/: zanorja /ɜː/ nuk ekziston në shqip – nuk është as «e», as «ë» e shkurtër; mbajini buzët të lëshuara, gjuhën në mes të gojës dhe zgjateni tingullin. Th në fund është si «th» në shqip – avantazh për ju.
Rregulli i artë
Për të theksuar me gramatikë: theksoni do / does / did për të këmbëngulur; çojeni përpara atë që doni të nxirrni në pah (pa it shtesë); përdorni mbiemër + as + fjali për të theksuar një cilësi para një kontrasti; shtoni një përemër vetvetor pas emrit për «pikërisht ky, askush tjetër»; dhe përdorni the very / at all / whatsoever / on earth / so / such për të shtuar zjarr – me një mohim të vetëm.
Ushtrime
A. Forma
Rishkruani çdo fjali për të shtuar theksim. Përdorni fjalët e dhëna dhe ruani kuptimin.
-
Rishkruani përgjigjen me emphatic do për ta kundërshtuar folësin: "You never call your grandmother." "That's not true. I called her last Sunday."
-
Rishkruani duke filluar me "Strange as": Although it may seem strange, the plan could save us thousands.
-
Rishkruani duke filluar me "Try as": However hard he tried, he couldn't remember the password.
-
Rishkruani duke filluar me "Tired": Although she was very tired, she stayed up to finish the report.
-
Rishkruani duke filluar me "Gone are": The days when everyone had a landline are gone.
-
Nxirrini kundrinorët përpara për të treguar kontrastin: I can resist chocolate, but I can't resist crisps.
-
Shtoni një përemër vetvetor theksues që fjalia të thotë "even the author": The author signed my copy of the book at the launch.
-
Rishkruani duke përdorur "whatsoever": There is absolutely no evidence that the supplement improves memory.
B. Kuptimi
Lexoni situatën dhe zgjidhni fjalinë më të mirë.
-
Një mysafir e ka refuzuar me mirësjellje ëmbëlsirën dy herë. Ju doni të këmbëngulni ngrohtësisht. Cila përshtatet?emphatic do in an imperative: warm, polite insistence
-
Menaxheri juaj thotë: "You didn't send the report." Ju e dërguat, por një ditë me vonesë. Cila përgjigje e kundërshton më qartë?stressed did contradicts the doubt
-
Cila fjali do të thotë "because he was so exhausted"?context decides: a natural result = because; a surprising contrast = although
-
Cila fjali do të thotë "even the CEO, not an assistant"?emphatic reflexive = even this person; by herself = alone, without help
-
Një artikull opinioni paraqet një pikë të dytë po aq të rëndësishme, në stil zyrtar. Cila funksionon më mirë?fronted complement + inversion: formal and well linked
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim gramatikor ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
I do understood your concerns about the budget, but we simply have no other option at this stage.
-
Strange as may it sound, I find long train journeys more relaxing than a week at the beach.
-
The managing director herself she came down to the shop floor to thank everyone after the inspection.
-
It was a such relief to hear that everyone on the boat had been rescued safely after the storm.
-
What on earth were you thinking when you agreed to drive all the way to the coast overnight?
D. Në kontekst
Lexoni bisedën. Rishkruani fjalitë me numër me theksimin e kërkuar.
Manager: You don't seem to care about this project any more, Ana.
Ana: That's not fair. (19) I care about it. I've just had too much work.
Manager: (20) I don't believe that. You missed two deadlines.
Ana: (21) I missed the first one, but I sent the second report on time. (22) Although I worked very hard, I couldn't finish the analysis alone. (23) Even the client admitted that the brief kept changing.
Manager: (24) Why didn't you tell me sooner?
Ana: I thought you knew. I'm sorry.
-
Rishkruani (19) me emphatic do për ta kundërshtuar menaxherin.
-
Rishkruani (20) duke e nxjerrë kundrinorin përpara.
-
Rishkruani (21) me emphatic do në pjesën e dytë për ta theksuar kontrastin.
-
Rishkruani (22) duke filluar me "Hard as".
-
Rishkruani (23) me një përemër vetvetor theksues në vend të "Even".
-
Rishkruani (24) me "on earth" për të treguar habi dhe bezdi.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Një mik mendon se nuk ju pëlqeu festa e tij. Shkruani një përgjigje me 2–3 fjali. Përdorni emphatic do dhe të paktën një fjalë përforcuese (so / such, at all, the very).
-
Shkruani 2–3 fjali për një artikull opinioni mbi diçka që ka ndryshuar. Përdorni Gone are the days… dhe një fjali me mbiemër + as / though.
-
Shkruani një vlerësim të shkurtër për një hotel (2 fjali). Përdorni një kundrinor të nxjerrë përpara për kontrast dhe whatsoever ose at all.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
C1-05 Cleft Sentences: It was… that, What I need is… – si ta theksoni informacionin kryesor Rishkruani duke filluar me "What": The lack of communication annoyed me most.
-
C1-01 Inversion I: Never have I…, No sooner had I… – përmbysja e rendit pas fjalëve mohuese Rishkruani duke filluar me "Never": I have never received such poor service.
-
B2-23 Whereas, Nevertheless, Much As: kontrasti dhe lëshimi në anglisht Rishkruani duke filluar me "Much as": Although I admire her talent, I find her very difficult to work with.
Përgjigjet
A. Forma
- That's not true. I did call her last Sunday.
- Strange as it may seem, the plan could save us thousands. / Strange though it may seem, the plan could save us thousands.
- Try as he might, he couldn't remember the password.
- Tired though she was, she stayed up to finish the report. / Tired as she was, she stayed up to finish the report.
- Gone are the days when everyone had a landline.
- Chocolate I can resist, but crisps I can't. / Chocolate I can resist; crisps I can't.
- The author herself signed my copy of the book at the launch. / The author himself signed my copy of the book at the launch.
- There is no evidence whatsoever that the supplement improves memory.
B. Kuptimi
- Do have a piece of cake; I made it this morning.
- I did send it, but it went out a day late.
- Exhausted as he was, he went straight to bed.
- The CEO herself replied to my complaint within an hour.
- Equally important is the question of who will pay for it.
C. Gjeni gabimin
- I do understand your concerns about the budget, but we simply have no other option at this stage.
- Strange as it may sound, I find long train journeys more relaxing than a week at the beach.
- The managing director herself came down to the shop floor to thank everyone after the inspection.
- It was such a relief to hear that everyone on the boat had been rescued safely after the storm.
- ✓ What on earth were you thinking when you agreed to drive all the way to the coast overnight?
D. Në kontekst
- I do care about it.
- That I don't believe.
- I missed the first one, but I did send the second report on time.
- Hard as I worked, I couldn't finish the analysis alone. / Hard though I worked, I couldn't finish the analysis alone.
- The client herself admitted that the brief kept changing. / The client himself admitted that the brief kept changing.
- Why on earth didn't you tell me sooner?
E. Radha juaj
- I did enjoy it, honestly! It was such a lovely evening, and I didn't want to leave at all; I only went early because of my flight.
- Gone are the days when a whole family shared one phone in the hallway. Convenient as smartphones are, they have made it much harder for many of us to switch off.
- The small room I could live with; the noise from the bar I could not. When we complained, we received no apology whatsoever.
F. Përsëritje e përzier
- What annoyed me most was the lack of communication.
- Never have I received such poor service.
- Much as I admire her talent, I find her very difficult to work with.
