So czy such? Wykrzyknienia z what i how (exclamations) po angielsku
So, Such and Exclamations
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji użyjesz so i such, żeby coś wzmocnić (so tired, such a long day) i pokazać skutek (so tired that I fell asleep), podkreślisz ilość (so many emails), dobierzesz właściwe słowo do mocnych przymiotników (very cold, ale absolutely freezing) i zareagujesz wykrzyknieniem (What a view! How kind!).
Główna idea
Czasem zwykły opis nie wystarcza. Chcesz pokazać, jak mocno coś przeżywasz: It was cold zamienia się w It was so cold! albo It was such a cold night!
Wyobraź sobie megafon. So i such biorą megafon i sprawiają, że słowo brzmi głośniej. Znaczą to samo; różnica jest tylko gramatyczna: so łączy się z przymiotnikiem albo przysłówkiem (so cold), a such — z rzeczownikiem i słowami przy nim (such a cold night). Takie wzmocnione słowo może prowadzić do skutku: …so cold that the lake froze.
What i how to już sam okrzyk — całe wykrzyknienie: What a night! How cold it was! I znowu decyduje słowo-partner: what łączy się z rzeczownikiem, how — z przymiotnikiem albo przysłówkiem.
Dlatego przy wszystkich czterech słowach zadaj jedno pytanie: czy moje kluczowe słowo to rzeczownik, czy przymiotnik?
Polski a angielski
Polski ma podobną parę: tak i taki, a w wykrzyknieniach jak i jaki. Podział nie jest jednak taki sam. Po polsku „taki” stoi nie tylko przy rzeczowniku („taki miły człowiek”), ale też przy samym przymiotniku („on jest taki miły”). Po angielsku przy samym przymiotniku zawsze jest so: He's so kind. Do tego angielski wymaga a / an po such i what przy rzeczownikach policzalnych w liczbie pojedynczej, a polskie „tyle” rozdziela się na so much i so many. I jeszcze interpunkcja: po polsku przed „że” zawsze stawiasz przecinek, a po angielsku przed that w so… that przecinka nie ma.
| Polski | Angielski | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Jestem taki zmęczony! / Jestem tak zmęczona! | I'm so tired! | sam przymiotnik → zawsze so |
| To taka miła osoba. | She's such a kind person. | rzeczownik → such a / an |
| Było tak głośno, że nic nie słyszeliśmy. | It was so loud that we couldn't hear anything. | tak…, że → so… that (bez przecinka) |
| tyle korków / tyle maili | so much traffic / so many emails | „tyle” → much (niepoliczalne) / many (l.mn.) |
| Jaki piękny widok! | What a beautiful view! | rzeczownik → What a / an |
| Jaka okropna pogoda! | What awful weather! | niepoliczalny → What, bez a |
| Jak miło z twojej strony! | How kind of you! | przymiotnik → How |
| Jak szybko rosną dzieci! | How quickly the children grow up! | po angielsku: podmiot przed czasownikiem |
| Na dworze jest lodowato! | It's absolutely freezing outside! | mocny przymiotnik → absolutely, nie very |
Budowa
So i such
| Słowo | Schemat | Przykład |
|---|---|---|
| so | so + przymiotnik | The film was so boring. |
| so | so + przysłówek | She speaks so fast. |
| such | such + a / an + (przymiotnik) + rzeczownik w liczbie pojedynczej | It was such a boring film. |
| such | such + (przymiotnik) + rzeczownik w liczbie mnogiej / niepoliczalny | They're such nice people. It was such good weather. |
So / such… (that) — skutek
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| so + przymiotnik / przysłówek + (that) + zdanie | I was so tired (that) I fell asleep on the bus. |
| such + rzeczownik ze słowami przy nim + (that) + zdanie | It was such a long queue (that) we left. |
That często się pomija, zwłaszcza w mowie.
So much / many / little / few + rzeczownik
| Słowo | Rodzaj rzeczownika | Przykład |
|---|---|---|
| so much | niepoliczalny | so much traffic |
| so many | policzalny w liczbie mnogiej | so many emails |
| so little | niepoliczalny | so little time |
| so few | policzalny w liczbie mnogiej | so few people |
Wykrzyknienia
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| What a / an + (przymiotnik) + rzeczownik w liczbie pojedynczej! | What a view! What an amazing idea! |
| What + (przymiotnik) + rzeczownik w liczbie mnogiej / niepoliczalny! | What lovely flowers! What awful weather! |
| How + przymiotnik / przysłówek! | How kind! How strange! |
| How + przymiotnik / przysłówek + podmiot + czasownik! | How beautiful this place is! How fast she runs! |
W wykrzyknieniach podmiot stoi przed czasownikiem (How tall you are!), a nie po nim, jak w pytaniu.
Użycie
1So + przymiotnik / przysłówek dla wzmocnienia
So wzmacnia przymiotnik albo przysłówek, zwłaszcza w mowie. Często pokazuje emocje.
2Such + rzeczownik dla wzmocnienia
Such stawiasz, gdy jest rzeczownik. Przy rzeczownikach policzalnych w liczbie pojedynczej zachowaj a / an (such a, nigdy a such); przy liczbie mnogiej i rzeczownikach niepoliczalnych nie ma a / an.
3So / such… (that) — skutek
Dodaj zdanie, które mówi, co się stało z powodu tak dużego natężenia. That jest nieobowiązkowe — tak jak polskie „że”, tylko bez przecinka przed nim.
4So much / many / little / few + rzeczownik
Te zwroty podkreślają dużą albo małą ilość. Much / little łączą się z rzeczownikami niepoliczalnymi, many / few — z policzalnymi w liczbie mnogiej. Polskie „tyle” i „tak mało” obejmują oba rodzaje.
5What a / an…! — wykrzyknienia z rzeczownikiem w liczbie pojedynczej
What a / an + (przymiotnik) + rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej to reakcja na coś — jak polskie „Jaki…!”, ale z a / an.
6What…! — wykrzyknienia z liczbą mnogą i rzeczownikami niepoliczalnymi
Przy liczbie mnogiej i rzeczownikach niepoliczalnych używasz What bez a / an.
7How…! — wykrzyknienia z przymiotnikiem albo przysłówkiem
How + przymiotnik albo przysłówek — jak polskie „Jak…!”. Możesz dodać podmiot i czasownik, w zwykłym szyku zdania twierdzącego.
8Very cold, absolutely freezing — zwykłe i mocne przymiotniki
Większość przymiotników opisuje cechę, która może być większa albo mniejsza: a bit cold, very cold. Mocne przymiotniki (extreme adjectives) już znaczą „bardzo” + przymiotnik: freezing (bardzo zimno), boiling (bardzo gorąco), exhausted (bardzo zmęczony), starving (bardzo głodny), huge, tiny, amazing, terrible, delicious. Przy nich używaj absolutely albo really, a nie very. Really i so pasują do obu rodzajów. Absolutely łączy się z mocnymi przymiotnikami (i ze słowami takimi jak sure, right), a nie ze zwykłymi, np. cold czy tired.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Taki” przy samym przymiotniku → such. Po polsku mówisz „Ten film był taki nudny!” — „taki” stoi przy przymiotniku. Dlatego kusi such boring. Po angielsku przy samym przymiotniku (bez rzeczownika) zawsze stoi so.
2. „Tyle” → so much przy wszystkim. Polskie „tyle” pasuje do każdego rzeczownika. Po angielsku przy liczbie mnogiej potrzebne jest so many.
3. „Taka dobra rada”, „Co za pomysł” i przedimek. W polskim nie ma przedimków, więc łatwo zapomnieć o a po what i such albo dodać je do rzeczownika, który po angielsku jest niepoliczalny (advice, news, information, furniture).
4. Szyk w wykrzyknieniu: „Jak szybko leci czas!”. Po polsku czasownik często stoi przed podmiotem, tak jak w tym zdaniu. Po angielsku po How + przymiotnik / przysłówek podmiot stoi przed czasownikiem.
5. „Bardzo pyszne” → very delicious. Po polsku „bardzo pyszne”, „bardzo wykończony” brzmi całkiem normalnie. Po angielsku mocne przymiotniki wolą absolutely, really albo so.
Nie myl
so i such — to samo znaczenie, inny partner: so + przymiotnik; such + rzeczownik.
so / such i too — So tylko wzmacnia słowo (skutek może być dowolny); too znaczy „ponad miarę” — jest problem A2-08.
so… that (skutek) i so that (cel) — So… that podaje skutek („tak…, że”). So that (razem) podaje cel („żeby”): zob. B1-27.
Wykrzyknienie i pytanie — te same słowa, inny szyk i intonacja.
Więcej sposobów na podkreślanie (emfatyczne do, przesunięcie na początek, the very) znajdziesz w C1-06.
Pisownia i wymowa
- so i such są akcentowane, gdy wzmacniają, a so w mowie często się przeciąga: It was sooo good! — ale piszesz tylko so.
- so /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US) to dwugłoska: zaczyna się od niewyraźnej samogłoski i przechodzi w /ʊ/. To nie polskie, płaskie „so”.
- such a łączy się płynnie: /ˈsʌtʃ ə/. Samogłoska /ʌ/ jest krótka i otwarta, bliżej polskiego „a” niż „u” — nie czytaj such tak, jak się pisze. Końcowe /tʃ/ jest miększe niż polskie „cz”: usta lekko wysunięte.
- W wykrzyknieniach akcentuj kluczowe słowo i obniż głos na końcu: What a beautiful view! (akcent na beautiful i view, intonacja opadająca). W pytaniu How old is she? intonacja jest inna.
- Na końcu wykrzyknień z What…! i How…! stawiasz wykrzyknik (!).
Złota zasada
Zapytaj: rzeczownik czy przymiotnik? So / How + przymiotnik albo przysłówek; such / What + rzeczownik (z a / an tylko przy jednej rzeczy policzalnej). Zdanie z that pokazuje skutek. Przed mocnym przymiotnikiem (freezing, amazing) użyj absolutely, really albo so, a nie very. I pamiętaj: polskie „taki” przy samym przymiotniku to po angielsku so.
Ćwiczenia
A. Forma
Wybierz poprawne słowo z nawiasu.
-
It was ___ a long day. …
-
The children were ___ excited that they couldn't sleep. …
-
There were ___ many people at the party. …
-
Hurry up — we've got so ___ time! …
-
___ a lovely surprise! …
-
___ kind of you! …
-
___ beautiful flowers! …
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź albo połącz zdania tak, jak w poleceniu.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: She's … a talented singer.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: The weather was … bad that the flight was cancelled.
-
Połącz zdania za pomocą so… that: The film was very good. I watched it twice.
-
Połącz zdania za pomocą such… that: It was a very expensive car. We couldn't buy it.
-
Utwórz wykrzyknienie z How: The view is very beautiful.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: It was … freezing last night.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
She has such a good taste in music.
-
What a terrible weather!
-
How a nice house you have!
-
There's so much noise outside.
-
It was so a funny film.
D. W kontekście
Uzupełnij rozmowę słowami z ramki: so, such, what, how.
Ana: 19 a beautiful flat!
Tom: Thanks! But there are 20 many stairs — I'm always tired.
Ana: And 21 a view! You can see the whole city.
Tom: I know. It's 22 lovely in the evening that I sit on the balcony every night.
Ana: 23 lucky you are!
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku kilka zdań o sobie.
-
Napisz jedno zdanie z so… that i jedno z such… that o czymś, co ci się przydarzyło.
-
Zareaguj wykrzyknieniami na trzy rzeczy: wiadomość od przyjaciela, pogodę i posiłek.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A2-08 As… as, too i enough po angielsku: tak samo, za dużo, wystarczająco This coffee is ___ hot to drink. …
-
A2-08 As… as, too i enough po angielsku: tak samo, za dużo, wystarczająco He isn't old to drive.
-
B1-24 Stopniowanie dla zaawansowanych (comparatives): much better, the more… the better, twice as big The more you practise, better you get.
Odpowiedzi
A. Forma
- such
- so
- so
- little
- What
- How
- What
B. Znaczenie
- such
- so
- The film was so good that I watched it twice. / The film was so good I watched it twice.
- It was such an expensive car that we couldn't buy it. / It was such an expensive car we couldn't buy it.
- How beautiful the view is! / How beautiful!
- absolutely
C. Znajdź błąd
- She has such good taste in music.
- What terrible weather!
- What a nice house you have! / How nice your house is!
- ✓ There's so much noise outside.
- It was such a funny film. / The film was so funny.
D. W kontekście
- What
- so
- what / such
- so
- How
E. Twoja kolej
- I was so hungry that I ate two pizzas. It was such a hot day that we stayed inside.
- What great news! What awful weather! How delicious this soup is!
F. Powtórka mieszana
- too
- enough
- the
