Myself, yourself i each other: zaimki zwrotne po angielsku i polskie „się”
Myself, Yourself and Each Other
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji użyjesz myself, yourself, himself…, kiedy podmiot i dopełnienie to ta sama osoba, powiesz by myself albo on my own w znaczeniu „sam, bez pomocy”, nie dodasz zaimka zwrotnego tam, gdzie angielski go nie potrzebuje, i wybierzesz między themselves a each other.
Główna idea
Zwykle czynność przechodzi od jednej osoby do drugiej: I cut the bread. She called him. Ale czasem czynność wraca do tej samej osoby: I cut myself. Ten, kto wykonuje czynność, i ten, kogo ona dotyczy, to ta sama osoba.
Pomyśl o lustrze. Zaimek zwrotny — myself, herself, themselves — to lustrzane odbicie podmiotu. Czynność wychodzi od podmiotu, odbija się od lustra i wraca prosto do niego.
Teraz wyobraź sobie dwie osoby, każda przed swoim lustrem. They looked at themselves — każda patrzyła na swoje odbicie. Zabierz lustra, a te dwie osoby staną twarzą w twarz: They looked at each other — czynność przechodzi od jednej osoby do drugiej i z powrotem. Ci sami ludzie, zupełnie inne obrazki.
Polski a angielski
Polski ma jedno słowo na wszystkie osoby: się / siebie / sobie. Angielski ma osobną formę dla każdej osoby: myself, yourself, herself, ourselves… Ale najważniejsza różnica jest inna: polskie się stoi przy bardzo wielu czasownikach, które po angielsku nie mają zaimka zwrotnego (relaksować się, czuć się, spotykać się, uczyć się, myć się, ubierać się). Do tego polskie się często znaczy „nawzajem” („Kochają się”, „Znamy się”) — a to po angielsku each other, nie themselves. A polskie sam / sama („Mieszkam sama”) to by myself albo on my own.
| Polski | Angielski | Co się dzieje? |
|---|---|---|
| Skaleczyłam się. | I cut myself. | czynność wraca → myself |
| Spojrzała na siebie w lustrze. | She looked at herself in the mirror. | jedno „siebie” → herself, himself… |
| Chcę się zrelaksować. | I want to relax. | „się”, ale po angielsku nic |
| Poznaliśmy się na studiach. | We met at university. | „się”, ale po angielsku nic |
| Uczę się angielskiego. | I'm learning English. | „uczyć się” → learn, bez myself |
| Kochają się. | They love each other. | „się” = nawzajem → each other |
| Obwiniali siebie nawzajem. | They blamed each other. | A → B, B → A |
| Mieszkam sama. | I live by myself. / I live on my own. | sam / sama → by myself |
| Częstuj się kawą. | Help yourself to coffee. | stały zwrot z yourself |
| Bawcie się dobrze! | Enjoy yourselves! | do kilku osób → yourselves |
Budowa
Zaimki zwrotne
| Podmiot | Zaimek zwrotny |
|---|---|
| I | myself |
| you (jedna osoba) | yourself |
| he | himself |
| she | herself |
| it | itself |
| we | ourselves |
| you (więcej osób) | yourselves |
| they | themselves |
Liczba pojedyncza: -self. Liczba mnoga: -selves. Zwróć uwagę na himself i themselves (od him, them) — nie hisself ani theirselves.
Schematy
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| czasownik + zaimek zwrotny | I hurt myself. |
| czasownik + zaimek zwrotny + rzeczownik | We're teaching ourselves photography. |
| przyimek + zaimek zwrotny (ta sama osoba) | He talks to himself. |
| by + zaimek zwrotny = sam, bez pomocy | I live by myself. |
| on + my / your / his… + own = to samo znaczenie | I live on my own. |
| each other / one another (czynność w obie strony) | They help each other. |
Użycie
1Podmiot i dopełnienie to ta sama osoba
Zaimka zwrotnego używasz, kiedy osoba, która wykonuje czynność, jest też osobą, której ta czynność dotyczy. Działa to po czasownikach i po przyimkach takich jak to, at, with, for. (Po przyimkach miejsca zwykle używamy zwykłego zaimka: She put the bag next to her.)
2Czasowniki, które często łączą się z zaimkiem zwrotnym
Kilka codziennych zwrotów używa zaimka zwrotnego: enjoy yourself (dobrze się bawić), help yourself (częstować się), hurt yourself (zrobić sobie krzywdę), introduce yourself (przedstawić się), behave yourself (dobrze się zachowywać).
3By myself / on my own = sam, bez pomocy
By + zaimek zwrotny znaczy „sam, w pojedynkę” albo „bez niczyjej pomocy” — jak polskie sam / sama. On + my, your, his, her, our, their + own znaczy dokładnie to samo. Uwaga: by myself, ale on my own (nie on myself ani by my own).
4Czasowniki, które po angielsku nie są zwrotne
Wiele czasowników o ciele i uczuciach nie łączy się po angielsku z zaimkiem zwrotnym: relax, feel, meet, concentrate, wake up, get up, sit down. Wash, shave i dress też zwykle występują bez niego; z tymi trzema czasownikami zaimek zwrotny dodajesz głównie po to, żeby pokazać, że czynność jest trudna albo nietypowa. Po polsku prawie wszystkie mają się — i właśnie dlatego to dla Polaków najważniejsza część lekcji.
5Each other / one another i themselves
Each other (i trochę bardziej oficjalne one another) opisuje czynność w obie strony: A robi coś B, a B robi to samo A. Po polsku mówimy tu często po prostu się albo sobie („Kochają się”, „Pomagamy sobie”), czasem z nawzajem. Themselves / ourselves znaczy, że każda osoba robi coś sobie samej.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Każde „się” to myself. Polskie się stoi przy setkach czasowników, które po angielsku zaimka zwrotnego nie mają. Najczęstsze: uczyć się (learn, study), nazywać się (be called), bać się (be afraid), śpieszyć się (hurry), martwić się (worry), budzić się (wake up).
2. „Się” = nawzajem → themselves. Po polsku „Znamy się od lat” i „Nie rozmawiają ze sobą” używają tych samych słów co czynności zwrotne. Po angielsku czynność w obie strony to each other. Zdania z ourselves / themselves są poprawne gramatycznie, ale znaczą coś innego.
3. Polskie „sam” → by my own. Polskie sam zmienia formę (sam, sama, sami), a angielski wybiera zaimek według osoby: by myself, by herself, by themselves. Nie mieszaj by i on.
Nie myl
themselves i each other — Obrazek jest inny: lustro (każdy sobie) albo dwie osoby twarzą w twarz (jedna drugiej).
him i himself — Wybór zaimka zmienia to, kogo dotyczy czynność.
zaimek zwrotny jako dopełnienie i myself dla podkreślenia — W tej lekcji zaimek zwrotny jest dopełnieniem czasownika. Myself może też coś podkreślać (I made this cake myself — „Sama upiekłam to ciasto”). To użycie jest w C1-06.
Pisownia i wymowa
- Akcent pada na -self / -selves: my-SELF, your-SELVES, them-SELVES. Polski odruch to akcent na przedostatniej sylabie, czyli w myself na my — po angielsku jest odwrotnie.
- -self → -selves w liczbie mnogiej, tak jak shelf → shelves i wolf → wolves A1-05.
- yourself (jedna osoba) i yourselves (więcej osób): różnicę słychać na końcu, /selvz/. Końcowe /vz/ jest dźwięczne — po polsku końcowe spółgłoski tracą dźwięczność, ale tu utrzymaj głos, inaczej wyjdzie /selfs/.
- l w self jest „ciemne”: czubek języka dotyka dziąseł jak przy polskim „l”, ale tył języka unosi się w stronę podniebienia, więc dźwięk jest głębszy. Nie zamieniaj go w „ł” (/w/).
- themselves zaczyna się od dźwięcznego /ð/: czubek języka lekko między zębami i głos — nie polskie „d” ani „z”.
- each other wymawia się prawie jak jedno słowo: /iːtʃ ˈʌðə/ (UK), /iːtʃ ˈʌðər/ (US). /iː/ jest długie, a akcent pada na o w other.
Złota zasada
Czynność wraca do tej samej osoby → -self / -selves. Sam, bez pomocy → by myself albo on my own. Czynność w obie strony → each other. Czasowniki takie jak relax, feel, meet, concentrate (i learn, hurry, worry) zwykle nie mają zaimka zwrotnego — nawet jeśli po polsku mają się.
Ćwiczenia
A. Forma
Uzupełnij zdania. Wskazówka w nawiasie mówi, o kogo chodzi.
-
Be careful with that knife — don't cut . (you, one person)
-
She looked at in the mirror.
-
We really enjoyed on holiday.holiday (UK), vacation (US)
-
My grandfather lives by .
-
The heating switches on at 6 am.
-
Napisz formę liczby mnogiej: yourself
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź, która pasuje do zdania.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Anna and Leo text … every night.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I need to … after work.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Children, please help … to cake.
-
Napisz to samo z each other: Mia helps Jack, and Jack helps Mia.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I don't like walking home … at night.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
They built the house by theirselves.
-
I looked at me in the mirror.
-
I feel myself very happy today.
-
He taught himself the guitar.
D. W kontekście
W każde miejsce wpisz słowo zakończone na -self / -selves albo each other.
Teacher: Good morning, everyone! First, let's introduce 16. I'm Mr Park.
Students: Good morning!
Teacher: Please work in pairs and ask 17 three questions.
Lena: Hi, I'm Lena. Do you live with your family?
Omar: No, I live by 18. My family is in Cairo.
Lena: Wow! Do you cook for 19?
Omar: Yes, but I often burn 20!
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o sobie.
-
Napisz o czymś, co udało ci się zrobić samodzielnie, bez niczyjej pomocy.
-
Napisz o dwóch znanych ci osobach, które coś dla siebie nawzajem robią.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A1-09 Zaimki w funkcji dopełnienia po angielsku (object pronouns): me, him, her, us, them Can you help ? (I)
-
A2-13 Mine, yours, whose: zaimki dzierżawcze po angielsku This isn't my bag. is red.
-
A2-12 Another, other, the other, others: różnica wyjaśniona prosto Some students walked home. took the bus.
Odpowiedzi
A. Forma
- yourself
- herself
- ourselves
- himself
- itself
- yourselves
B. Znaczenie
- each other
- relax
- yourselves
- Mia and Jack help each other. / Jack and Mia help each other.
- on my own
C. Znajdź błąd
- They built the house by themselves.
- I looked at myself in the mirror.
- I feel very happy today.
- ✓ He taught himself the guitar.
D. W kontekście
- ourselves
- each other / one another
- myself
- yourself
- myself
E. Twoja kolej
- Last year I painted my bedroom by myself.
- My sister and I help each other with homework.
F. Powtórka mieszana
- me
- Mine
- Others / The others / Other students / The other students
