SlowingoГрамматика
B1 2 / 39

For, Since, How Long кыргызча: I've lived же I've been living?

For, Since, How Long — Simple or Continuous?

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз for, since жана How long…? менен бир абал канча убакыттан бери уланып жатканын айта аласыз, ошондой эле Present Perfect Simple (I've read) менен Present Perfect Continuous (I've been reading) ортосунан тандай аласыз.

Негизги ой

Өткөндө башталып, азыр да чындык болгон абал үчүн perfect чак керек экенин билесиз: for (узактык) же since (башталыш чекити) менен A2-18: I've lived here for five years, I live here for five years эмес. Эми экинчи тандоо бар: simple же continuous?

Сырдоочунун эки сүрөтүн элестетиңиз. Биринчисинде дубал даяр, жаркырап турат: I've painted the wall. Бул – simple: ал натыйжаны, бүткөн нерсени же санай турган жыйынтыкты көрсөтөт. Экинчисинде сырдоочу нымдуу щетканы кармап турат, кийими боёк: I've been painting the wall. Бул – continuous: ал уланып жаткан иш-аракетти жана анын канча убакыт уланганын көрсөтөт. Балким бүттү, балким бүтө элек – маселе анда эмес.

Кээ бир этиштер (know, ээлик маанисиндеги have, be, like, believe) иш-аракетти эмес, абалды билдирет. Аларда «нымдуу щетка» сүрөтү жок, ошондуктан алар simple бойдон калат.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча «-дан бери» узактыкты да («беш жылдан бери»), башталыш чекитин да («2015-жылдан бери») билдирет, анын үстүнө көбүнчө учур чак менен келет: «Аны мектептен бери билем». Англисчеде эки тандоо бар: узактык → for, чекит → since, ал эми чак – Present Perfect. Simple менен continuous тандоосуна кыргызча көмөкчү этиштер жардам берет: -ып бүттүм / -ып чыктым натыйжаны билдирет (I've read), -ып жатам иш-аракетти (I've been reading). Ошондой эле «мурун» сөзүнө этият болуңуз: «алты ай мурун» → six months ago, before six months эмес.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Биз бири-бирибизди көптөн бери билебиз.We've known each other for ages.кыргызча учур чак; англисче Present Perfect; know – абал этиши → simple
Бул телефон эки жылдан бери менде бар.I've had this phone for two years.«бар» → ээлик маанисиндеги have: simple
Ал саат тогуздан бери жыйналышта.He's been in a meeting since nine o'clock.«-дан бери» + убакыт чекити → since
Бул айда төрт китеп окуп чыктым.I've read four books this month.Бул жерде да ушундай: «-ып чыктым» = натыйжа → simple
Бул китепти бир нече жумадан бери окуп жатам.I've been reading this book for weeks.Бул жерде да ушундай: «-ып жатам» = иш-аракет → continuous
Бул жумушту алты ай мурун баштадым.I started this job six months ago.«мурун» → ago + Past Simple, before эмес
Акыркы жолу спортзалга барганыма эки ай болду.It's two months since I last went to the gym.«-ганыма … болду» → It's (been) … since + Past Simple
Паолону эки жылдан бери көрбөй жүрөм.I haven't seen Paolo for two years.кыргызча тануу; англисче haven't seen … for

Кыскасы: «-дан бери» + кыргызча учур чак → англисче Present Perfect + for (узактык) же since (чекит). Натыйжа, сан же абал этиши → simple; иш-аракет жана анын узактыгы → continuous. «… мурун» → ago.

Түзүлүшү

For жана since (A2-18 кайталоо)

Андан кийин эмне келетМисалдар
forубакыт мезгили (узактык)for two hours, for a week, for ages, for a long time
sinceубакыт чекити (башталыш)since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer
sinceбагыныңкы сүйлөм, адатта Past Simplesince I was a child, since we moved here

How long…?

ЧакСуроо
Present Perfect SimpleHow long have you known Ana?
Present Perfect ContinuousHow long have you been waiting?
be мененHow long has she been a teacher?

Simple же continuous?

Present Perfect Simple (have + үчүнчү форма)Present Perfect Continuous (have been + -ing)
натыйжа: I've painted the room. (бүттү)иш-аракет: I've been painting the room. (балким бүтө элек)
канча / канчасы: She's written three chapters.канча убакыт: She's been writing all morning.
абал: I've known him for years.– (абал этиштери менен колдонулбайт)
туруктуу угулат: He's lived here all his life.убактылуу угулат: He's been living with his parents for a few months.

It's (been) … since …

ҮлгүМисал
It's been + мезгил + since + Past SimpleIt's been three years since I last saw her.
It's + мезгил + since + Past SimpleIt's three years since I last saw her.

Кыскараак үлгү It's three years since… айрыкча британ англисчесинде көп колдонулат.

Колдонулушу

1For, since жана How long: кыскача кайталоо

For узактыкты берет; since башталыш чекитин берет (күн, дата, саат же окуя). Узактыкты How long + Present Perfect менен сураңыз. Кыргызча экөө тең «-дан бери», англисчеде тандаңыз.

I've had this phone for two years.
Бул телефон эки жылдан бери менде бар.
мезгил → for
He's been in a meeting since nine o'clock.
Ал саат тогуздан бери жыйналышта.
чекит → since
She's been much happier since she changed jobs.
Жумушун алмаштыргандан бери ал алда канча бактылуу.
since + багыныңкы сүйлөм (Past Simple)
"How long have you been learning English?" "For about three years."
«Англис тилин канчадан бери үйрөнүп жатасыз?» «Болжол менен үч жылдан бери.»
"How long have you known each other?" "Since university."
«Бири-бириңерди канчадан бери билесиңер?» «Университеттен бери.»
кыргызча учур чак; англисче Present Perfect

2Натыйжа жана жыйынтык үчүн simple

Иш-аракет бүткөндө же бир нерсени санаганда (канча, канчасы, канча жолу) simple колдонуңуз. Кыргызча бул жерде көбүнчө «-ып чыктым», «-ып бүттүм» же жөн эле -ды турат.

I've read four books this month.
Бул айда төрт китеп окуп чыктым.
сан
She's drunk three coffees since lunch.
Түштөн бери ал үч чыны кофе ичти.
We've walked twelve kilometres today.
Бүгүн он эки чакырым жөө бастык.
I've painted the kitchen. Do you like the colour?
Ашкананы сырдап бүттүм. Түсү жагып жатабы?
бүткөн натыйжа

3Абал этиштери менен simple

Абалды билдирген этиштер – know, have (ээлик), be, like, love, believe, understand, own – канча убакыт экенин айтсаңыз да, адатта simple бойдон калат.

We've known each other for ages.
Биз бири-бирибизди көптөн бери билебиз.
know → simple
He's had that car since he was twenty.
Ал машина анда жыйырма жашынан бери бар.
have = ээ болуу
I've always liked spicy food.
Ачуу тамакты дайыма жакшы көрөм.
like → simple
She's been a nurse for ten years.
Ал он жылдан бери медайым болуп иштейт.
be = абал

4Иш-аракет жана анын узактыгы үчүн continuous

Көңүл иш-аракетке, анын канча убакыттан бери уланып жатканына же калтырган изине бурулса, continuous колдонуңуз. Иш-аракет бүтүшү да, бүтпөшү да мүмкүн.

I've been reading this book for weeks. It's so long!
Бул китепти бир нече жумадан бери окуп жатам. Абдан узун экен!
«-ып жатам» → continuous
She's been driving since six this morning, so she needs a break.
Ал эртең мененки алтыдан бери машина айдап келе жатат, ошондуктан ага тыныгуу керек.
They've been arguing about money for months.
Алар бир нече айдан бери акча үчүн урушуп жүрүшөт.
I've been painting the kitchen. That's why I'm covered in paint.
Ашкананы сырдап жаттым. Ошондуктан үстүм толо боёк.
иш-аракет

5Live, work, study, teach: экөө тең болот

Узак абалды билдирген этиштер менен for жана since колдонулганда эки форма тең туура, көбүнчө дээрлик айырмасы жок. Continuous абалды убактылуураак кылып көрсөтүшү мүмкүн.

I've lived in Madrid since 2020.
2020-жылдан бери Мадридде жашайм.
I've been living in Madrid since 2020.
2020-жылдан бери Мадридде жашап жатам.
бул жерде мааниси бирдей
He's taught at this school for twenty years.
Ал бул мектепте жыйырма жылдан бери сабак берет.
туруктуу угулат
He's been teaching here for a few weeks, while the usual teacher is away.
Негизги мугалим жокто, ал бул жерде бир нече жумадан бери сабак берип жатат.
убактылуу угулат

6It's (been) + убакыт + since…

Бул үлгүнү өткөндөгү бир окуядан бери канча убакыт өткөнүн айтуу үчүн колдонуңуз. since бөлүгү адатта Past Simple-да турат. Ал абал да азырга чейин уланып жатса, since бөлүгүндө Present Perfect болушу мүмкүн; It's been… since үлгүсүндө Past Simple – ишенимдүү тандоо. Кыргызча «-ганыма … болду» дейбиз.

It's been ages since we had a holiday.
Эс алууга чыкпаганыбызга көп болду.
holiday (UK); vacation (US); кыргызча тануу, англисче since we had
It's two months since I last went to the gym.
Акыркы жолу спортзалга барганыма эки ай болду.
How long has it been since you saw a doctor?
Дарыгерге акыркы жолу көрүнгөнүңүзгө канча убакыт болду?
I haven't seen Paolo for two years.
Паолону эки жылдан бери көрбөй жүрөм.
ушул эле ой: It's been two years since I saw Paolo.
I've been happy since I've known you.
Сени тааныгандан бери бактылуумун.
эки абал тең азырга чейин уланып жатат

Көп кездешкен каталар

❌I live here since 2020.
✅I've lived here since 2020. же I've been living here since 2020.
Азырга чейинки абалга Present Perfect керек.
❌I've worked here since three years.
✅I've worked here for three years.
Мезгил → for; башталыш чекити → since.
❌We've been friends for 2015.
✅We've been friends since 2015.
Жыл – башталыш чекити → since.
❌I've been knowing her since school.
✅I've known her since school.
know – абал этиши → simple гана.
⚠️I've been drinking four coffees today.
✅I've drunk four coffees today.
Бүткөн нерселердин саны → simple. Continuous жыйынтыкты эмес, иш-аракетти (күнүңүздү кантип өткөргөнүңүздү) айтсаңыз гана болот.
❌How long are you married?
✅How long have you been married?
Азырга чейинки убакыт үчүн How long + Present Perfect.
❌How long do you know him?
✅How long have you known him?
Азырга чейинки убакыт үчүн How long + Present Perfect.
❌It's been a year since I see him.
✅It's been a year since I saw him.
since бөлүгү адатта Past Simple-да турат.
❌I've lived here during five years.
✅I've lived here for five years.
during «качан?» деген суроого жооп берет, «канча убакыт?» дегенге эмес – A2-02 караңыз.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Мектептен бери билем» → I know her since. Кыргызча азырга чейин уланган абал «-дан бери» жана учур чак менен айтылат: «Айжанды биринчи курстан бери билем», «Бул үй бизде он жылдан бери бар». Ошондуктан англисчеде да Present Simple коюп, since кошуп коюу оңой. Азырга чейинки абал үчүн Present Perfect керек, ал эми know, have сыяктуу абал этиштери менен – simple.

❌I know Aizhan since our first year at the university in Bishkek, and we still share a flat near the Dordoi Plaza.
✅I've known Aizhan since our first year at the university in Bishkek, and we still share a flat near the Dordoi Plaza. же I have known Aizhan since our first year at the university in Bishkek, and we still share a flat near the Dordoi Plaza.
❌How long do you have this little house by the lake in Tamga, and do you rent it to tourists in summer?
✅How long have you had this little house by the lake in Tamga, and do you rent it to tourists in summer?

2. «Алты ай мурун» → before six months. Кыргызча «мурун» ago дегенди да, before дегенди да билдирет: «алты ай мурун», «сабактан мурун». Ошондуктан «алты ай мурун» дегенди before six months деп которуп коюу абдан оңой. Учурдан артка эсептегенде мезгил + ago колдонуңуз, Past Simple менен.

❌My cousin moved to Moscow before eight months, and he has been working at a car service there since December.
✅My cousin moved to Moscow eight months ago, and he has been working at a car service there since December.

3. «Кырк жыл бою» → during forty years. «Бою» сөздүктө көп учурда during деп берилет, ошондуктан «кырк жыл бою жайлоого чыгат» дегенди during forty years деп айтып коюу оңой. «Канча убакыт?» деген суроого жооп берсе, for колдонуңуз; during «качан?» деген суроого жооп берет (during the summer).

❌My grandfather has taken his sheep up to the summer pastures above Kochkor during forty years, and he still goes there every June.
✅My grandfather has taken his sheep up to the summer pastures above Kochkor for forty years, and he still goes there every June. же My grandfather has been taking his sheep up to the summer pastures above Kochkor for forty years, and he still goes there every June.

4. «Келбегенине үч жыл болду» → since he didn't come. Кыргызча «Агам үйгө келбегенине үч жыл болду», «Эс алууга чыкпаганыбызга көп болду» деп, -ба- тануусу менен айтабыз. Ошондуктан англисчеде да since бөлүгүнө тануу коюп коюу оңой. Бирок since окуянын акыркы жолу болгон учурун көрсөтөт: «акыркы жолу келгенинен бери». Тануу формасы керек эмес: since he last came… же he hasn't come … for three years.

⚠️Three long winters have passed since my uncle didn't come home from Yekaterinburg, so the whole family is excited about his visit in May.
✅Three long winters have passed since my uncle last came home from Yekaterinburg, so the whole family is excited about his visit in May. же My uncle hasn't come home from Yekaterinburg for three long winters, so the whole family is excited about his visit in May.
Грамматикалык жактан туура, бирок since my uncle didn't come «келбей калган учурдан бери» деген түшүнүксүз маанини берет; since кийин ырастоо формасы керек.

Чаташтырбаңыз

for, since жана ago – for = узактык; since = башталыш чекити; ago = бүткөн өткөн окуя канчалык мурун болгону, Past Simple менен A2-19. Кыргызча биринчи экөө «-дан бери», үчүнчүсү «мурун».

I've worked here for six months.
Бул жерде алты айдан бери иштейм.
узактык
I've worked here since January.
Бул жерде январдан бери иштейм.
башталыш
I started this job six months ago.
Бул жумушту алты ай мурун баштадым.
«мурун» → ago

How long have you…? жана How long did you…? – Present Perfect азыр да чындык болгон нерсе жөнүндө сурайт; Past Simple бүткөн мезгил жөнүндө сурайт.

How long have you lived in Rome?
Римде канчадан бери жашайсыз?
азыр да ошол жерде жашайсыз
How long did you live in Rome?
Римде канча убакыт жашадыңыз?
азыр ал жерде жашабайсыз

I've been here for a week жана I'm here for a week – Биринчиси азырга чейинки убакытты өлчөйт; экинчиси азыркы же келечектеги болуунун толук узактыгын айтат.

I've been in London for a week.
Бир жумадан бери Лондондомун.
жети күн мурун келдим
I'm in London for a week.
Лондонго бир жумага келдим.
бүт сапар бир жума

I've read your book жана I've been reading your book – Simple: окуп бүттүм. Continuous: ортосундамын же ага убакыт короттум.

I've read your book. It's brilliant!
Китебиңизди окуп чыктым. Укмуш экен!
бүттү
I've been reading your book. I'm on chapter five.
Китебиңизди окуп жатам. Бешинчи бөлүмгө жеттим.
бүтө элек

Жазылышы жана айтылышы

  • Сүйлөгөндө for адатта алсыз айтылат: /fə/ (UK), /fɚ/ (US). for two years дегенде басым two жана years сөздөрүнө түшөт. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан бул бүдөмүк /ə/ тыбышына өзүнчө көнүү керек.
  • since өз үндүүсүн толук сактайт: /sɪns/. /ɪ/ – кыска үндүү: аны созуп «сиинс» деп айтпаңыз.
  • How long have you…? бириктирилип айтылат: /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US). long аягындагы /ŋ/ – кыргыздын ң тыбышы: аягына г кошпоңуз.
  • It's been көбүнчө бир бирдик болуп айтылат: /ɪts bɪn/ – It's been ages!
  • she's known = she has known; she's been she has been болушу мүмкүн (эч качан she is been эмес).

Алтын эреже

Азыр да чындыкпы? Present Perfect колдонуңуз, for (узактык) же since (башталыш) менен. Натыйжа, сан же абал этиши → simple. Иш-аракет жана анын канча убакыттан бери уланып жатканы → continuous (live, work, study менен көбүнчө экөө тең туура). Эсиңизде болсун: «… мурун» → ago; «-дан бери» → for же since.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

1–3-тапшырмаларда for же since жазыңыз.

  1. I've had this bike 2021.
  2. She's been sleeping ten hours.
  3. We've been friends we were five.
  4. Past Simple формасы менен толуктаңыз: It's been two years since I (see) my cousins.
  5. Continuous формасы жана for менен кайра жазыңыз: I started learning the piano three years ago.
  6. «For five years.» деген жоопко суроо жазыңыз. (you, have, your car)

B. Мааниси

Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: I … Tom for years.
  2. Туура жоопту тандаңыз: I … four cups of coffee today.
  3. Туура жоопту тандаңыз: Sorry about my hands. I … the car.
  4. Кайсы сүйлөм китеп окулуп бүткөнүн билдирет?
  5. Кайсы сүйлөм убактылуураак угулат?

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. I live in this town since 2019.
  2. How long are you waiting?
  3. He's worked here since six months.
  4. We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.

D. Текстте

Катты толуктаңыз. Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз же for / since колдонуңуз.

An email from Lisbon
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Бир досуңузду канчадан бери билериңиз жана өзүңүздүн бир буюмуңуз канчадан бери бар экени жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз.
  2. Акыркы убакта кылып жүргөн бир иш-аракетиңиз жана бир натыйжа жөнүндө бирден сүйлөм жазыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. B1-01 Present Perfect Continuous кыргызча: «…дан бери күтүп жатам» англисче кантип айтылат?
    Your eyes are red. you (cry)?
  2. A2-19 Present Perfect же Past Simple? Айырмасы кыргызча түшүндүрүлөт
    I (move) to London two years ago.
  3. A2-17 Present Perfect кыргызча: just, already жана yet – «жаңы эле», «эбак», «али»
    Have you finished your homework ?
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. since
  2. for
  3. since
  4. saw / last saw
  5. I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
  6. How long have you had your car?

B. Мааниси

  1. have known
  2. have drunk
  3. have been repairing
  4. I've read your book.
  5. He's been living with friends since the fire.

C. Катаны табыңыз

  1. I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
  2. How long have you been waiting?
  3. He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
  4. ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.

D. Текстте

  1. have lived / have been living
  2. since
  3. have been learning
  4. have made
  5. has been / is

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
  2. I've been running every morning this month. I've lost three kilos.

F. Аралаш кайталоо

  1. Have … been crying
  2. moved
  3. yet / already
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play