SlowingoGramatyka
A2 29 / 38

Zero i first conditional: zdania z if, unless, when i until bez will

Zero and First Conditional

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji powiesz, co dzieje się zawsze, gdy zdarzy się coś innego, i opowiesz o realnych możliwościach w przyszłości — za pomocą if, unless i słów czasu, takich jak when, as soon as, before, after i until.

Główna idea

Zdanie warunkowe (conditional) ma dwie części: warunek (zdanie z if) i skutek (zdanie główne). Pomyśl o dwóch kostkach domina: kiedy przewraca się pierwsza, przewraca się też druga.

Czasem dzieje się tak za każdym razem, jak w prawach przyrody: If you heat ice, it melts. To zero conditional (tryb warunkowy zerowy). W obu częściach stoi present simple, bo to zawsze prawda.

Czasem patrzymy na jedną realną sytuację w przyszłości: If it rains tomorrow, we'll stay at home. To first conditional (pierwszy tryb warunkowy). Deszcz jest możliwy, a skutek od niego zależy.

A oto najważniejsza logika. Zdanie z if to pierwsza kostka: wyobrażamy sobie, że to już prawda. Dlatego po if angielski używa present simple, nawet gdy mówi o przyszłości. Przyszłość trafia do skutku: will. Ta sama zasada działa po when, as soon as, before, after i until.

Polski a angielski

Po polsku po „jeśli” i „kiedy” mówimy o przyszłości w czasie przyszłym: „Jeśli jutro będzie padać…”, „Zadzwonię, kiedy dojadę”. Po angielsku w tej części zdania stoi present simple, a will tylko w skutku. Druga różnica: polskie „dopóki nie wrócę” ma przeczenie, a angielskie until I come back — nie. Trzecia: po polsku przecinek oddziela zawsze oba zdania, a po angielsku tylko wtedy, gdy if stoi na początku. Polskie „gdyby” to już inna konstrukcja (zob. B1-06).

PolskiAngielskiUwaga
Jeśli jutro będzie padać, zrobimy imprezę w domu.If it rains tomorrow, we'll have the party inside.po polsku czas przyszły, po angielsku present simple
Jeśli do mnie zadzwoni, powiem mu.If he calls, I'll tell him.„zadzwoni” (forma przyszła) → calls
Wyślę ci zdjęcia, kiedy wrócę do domu.I'll send you the photos when I get home.po when bez will
Jak tylko otworzą sklep, kupię bilety.As soon as the shop opens, I'll buy the tickets.as soon as = jak tylko
Nie otwieraj piekarnika, dopóki ciasto nie będzie gotowe.Don't open the oven until the cake is ready.„dopóki nie” → until bez not
Spóźnisz się, chyba że się pośpieszysz.You'll be late unless you hurry.unless = chyba że / jeśli nie
Jeśli podgrzejesz wodę do stu stopni, zagotuje się.If you heat water to 100 degrees, it boils.zawsze prawda: present + present
Zacznijcie beze mnie, jeśli się spóźnię.Start without me if I'm late.po angielsku bez przecinka

W ostatnim wierszu przecinek to zasada polskiej interpunkcji, której po angielsku nie stosuje się, gdy if stoi w środku zdania.

Budowa

Zero conditional — prawdy ogólne i fakty

Zdanie z ifZdanie główne
If + present simple,present simple
If you mix red and blue,you get purple.

First conditional — realna możliwość w przyszłości

Zdanie z ifZdanie główne
If + present simple,will / won't + forma podstawowa
If you study hard,you'll pass.
If + present simple,can / might / should + forma podstawowa
If it stops raining,we can go out.
If + present simple,tryb rozkazujący
If you see Anna,say hello from me.

Kolejność i przecinki

KolejnośćPrzecinek?Przykład
Najpierw zdanie z ifzwykle takIf I'm late, start without me.
Najpierw zdanie głównenieStart without me if I'm late.

Unless = if … not

Z if … notZ unless
If you don't hurry, you'll miss the bus.Unless you hurry, you'll miss the bus.

Zdania czasowe o przyszłości — ta sama zasada: forma teraźniejsza po słowie czasu, will w drugiej części

Słowo czasuPrzykład
whenI'll call you when I get home.
as soon asAs soon as the film ends, we'll leave.
beforeTurn off the lights before you go out.
afterAfter she finishes school, she'll travel.
untilWait here until I come back.
when / as soon as + present perfectI'll call you when I've finished.

Użycie

1Zero conditional — fakty i prawdy ogólne

If + present simple, present simple mówi o tym, co jest zawsze albo zwykle prawdą: o nauce, nawykach, działaniu rzeczy. If znaczy tu prawie to samo co when albo every time — jak polskie „jeśli” w znaczeniu „zawsze, gdy”.

If you heat water to 100 degrees, it boils.
Jeśli podgrzejesz wodę do stu stopni, zagotuje się.
po polsku forma przyszła, po angielsku present simple w obu częściach
If I drink coffee after six, I can't sleep.
Jak wypiję kawę po szóstej, nie mogę zasnąć.
zawsze tak jest
Plants die if they don't get enough light.
Rośliny umierają, jeśli nie mają dość światła.
po angielsku bez przecinka
If you press this button, the screen turns off.
Po naciśnięciu tego przycisku ekran się wyłącza.

2First conditional — realne możliwości w przyszłości

If + present simple, will + forma podstawowa mówi o możliwej sytuacji w przyszłości i jej prawdopodobnym skutku.

If it rains tomorrow, we'll have the party inside.
Jeśli jutro będzie padać, zrobimy imprezę w domu.
„będzie padać” → rains
If you leave now, you'll catch the train.
Jeśli wyjdziesz teraz, zdążysz na pociąg.
„wyjdziesz” → leave
She won't be happy if you forget her birthday.
Nie będzie zadowolona, jeśli zapomnisz o jej urodzinach.
What will you do if you don't get the job?
Co zrobisz, jeśli nie dostaniesz tej pracy?
If we don't book soon, there won't be any seats left.
Jeśli szybko nie zarezerwujemy, nie będzie już miejsc.

3Inne formy w skutku — can, might, should, tryb rozkazujący

W skutku może też stać can, might, should albo tryb rozkazujący (polecenie, np. Call me!).

If you're free on Saturday, we can go for a walk.
Jeśli masz wolną sobotę, możemy iść na spacer.
If the traffic is bad, I might be a bit late.
Jeśli będą korki, mogę się trochę spóźnić.
„będą korki” → the traffic is bad
If you don't feel better tomorrow, you should see a doctor.
Jeśli jutro nie poczujesz się lepiej, powinnaś iść do lekarza.
If you have any questions, send me an email.
Jeśli będziesz mieć pytania, napisz do mnie maila.
Don't wait for me if I'm not there by eight.
Nie czekajcie na mnie, jeśli nie będzie mnie do ósmej.

4Bez will w zdaniu z if

Nawet gdy chodzi o przyszłość, w zdaniu z if zwykle stoi present simple. Will trafia do skutku. (W grzecznych prośbach można usłyszeć if + will w znaczeniu „jeśli zechcesz”: If you'll wait here, I'll get the manager. To szczególne użycie.)

If he calls, I'll tell him.
Jeśli zadzwoni, powiem mu.
nie "If he will call"
If the weather is nice, we'll eat outside.
Jeśli będzie ładna pogoda, zjemy na dworze.
„będzie” → is
If you need help, call me.
Jeśli będziesz potrzebować pomocy, zadzwoń.

5Unless

Unless znaczy if … not — „jeśli nie”, „chyba że”. Po unless zwykle stoi czasownik w formie twierdzącej, tak jak po polskim „chyba że”.

Unless you hurry, you'll be late.
Jeśli się nie pośpieszysz, spóźnisz się.
= If you don't hurry
I won't go unless you come with me.
Nie pójdę, chyba że pójdziesz ze mną.
You can't enter the building unless you have a pass.
Bez przepustki nie wejdziesz do budynku.
dosłownie: jeśli nie masz przepustki

6Zdania czasowe o przyszłości — when, as soon as, before, after, until

Po tych słowach czasu mówisz o przyszłości w present simple, tak jak po if. If = może się zdarzyć; when = na pewno się zdarzy (po polsku w obu wypadkach często mówimy „jak”).

I'll send you the photos when I get home.
Wyślę ci zdjęcia, kiedy wrócę do domu.
„wrócę” → get
As soon as the shop opens, I'll buy the tickets.
Jak tylko otworzą sklep, kupię bilety.
Let's have dinner after the kids go to bed.
Zjedzmy kolację, jak dzieci pójdą spać.
Don't open the oven until the cake is ready.
Nie otwieraj piekarnika, dopóki ciasto nie będzie gotowe.
„dopóki nie” → until, bez not
Before you leave, please check the windows.
Zanim wyjdziesz, sprawdź, proszę, okna.

7Present perfect po when, as soon as, after, until

Żeby pokazać, że pierwsza czynność będzie całkiem zakończona przed drugą, możesz po słowie czasu użyć present perfect. Często pasuje też present simple. Po polsku oddaje to zwykle aspekt dokonany („skończę”, „odłożę”).

When I've finished this email, I'll call you.
Jak skończę tego maila, zadzwonię do ciebie.
„skończę” → I've finished
As soon as I've saved some money, I'll buy a new bike.
Jak tylko odłożę trochę pieniędzy, kupię nowy rower.
You can go out after you've done your homework.
Możesz wyjść, jak odrobisz lekcje.
Don't leave until you've signed the form.
Nie wychodź, dopóki nie podpiszesz formularza.
„dopóki nie” → until, bez not

Częste błędy

❌If it will rain, we'll stay in.
✅If it rains, we'll stay in.
W zdaniu z if nie ma will.
❌I'll call you when I will arrive.
✅I'll call you when I arrive.
Po when / as soon as / until stoi forma teraźniejsza.
❌We'll wait until he will come.
✅We'll wait until he comes.
Po until stoi forma teraźniejsza.
❌If she call me, I'll answer.
✅If she calls me, I'll answer.
Present simple: he / she / it + -s.
❌As soon as I will have finished, I'll call you.
✅As soon as I've finished, I'll call you.
Po słowie czasu stoi present perfect, a nie will have.
⚠️Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
Złe znaczenie: unless już znaczy „jeśli nie”, więc to zdanie mówi coś odwrotnego.
⚠️Unless you have a ticket, you can go in.
✅Unless you have a ticket, you can't go in.
Sprawdź znaczenie: = Jeśli nie masz biletu, nie możesz wejść.

Pułapki dla Polaków

1. „Jeśli będzie…”, „jeśli dostanie…” → if + will. Po polsku po „jeśli” mówimy o przyszłości w czasie przyszłym albo formą dokonaną („dostanie”, „zadzwoni”). Po angielsku w zdaniu z if stoi present simple.

❌If my sister will get the job, she'll move to Kraków.
✅If my sister gets the job, she'll move to Kraków.
❌If the tickets will be too expensive, we won't go.
✅If the tickets are too expensive, we won't go.

2. „Jak tylko zadzwoni”, „zanim pójdziesz spać” → as soon as / before + will. Ta sama zasada działa po when, as soon as, before, after, until.

❌I'll phone my mum as soon as the doctor will call me.
✅I'll phone my mum as soon as the doctor calls me.
❌Before you will go to bed, lock the door.
✅Before you go to bed, lock the door.

3. „Dopóki nie…” → until + not. Polskie „dopóki” prawie zawsze łączy się z „nie”. Angielskie until samo znaczy „aż do chwili, gdy”, więc nie potrzebuje not.

⚠️Let's stay inside until the rain doesn't stop.
✅Let's stay inside until the rain stops.
Zdanie nielogiczne: until już zawiera „nie”, więc wyszłoby „aż deszcz nie przestanie”.
⚠️I can't relax until my son doesn't come home.
✅I can't relax until my son comes home.
Złe znaczenie: chodzi o chwilę, gdy syn wróci.

4. Przecinek przed if i when. Po polsku przecinek przed „jeśli” i „kiedy” jest obowiązkowy. Po angielsku, gdy zdanie z if lub when stoi na końcu, zwykle nie stawiamy przecinka.

⚠️We'll stay at home, if it snows.
✅We'll stay at home if it snows.
Typografia: po angielsku przecinek tylko wtedy, gdy if stoi na początku.

Nie myl

zero i first conditional — Zero = zawsze prawda (present + present). First = jedna konkretna sytuacja w przyszłości (present + will).

If I eat too much, I feel sick.
Jak zjem za dużo, robi mi się niedobrze.
zawsze
If I eat all this cake, I'll feel sick.
Jeśli zjem to całe ciasto, zrobi mi się niedobrze.
tym razem, w przyszłości

if i when — If = może się zdarzyć. When = zdarzy się, czekamy tylko na odpowiedni moment. Po polsku „jak” bywa jednym i drugim, więc zastanów się, czy to pewne.

If I see Tom, I'll give him the key.
Jeśli zobaczę Toma, dam mu klucz.
może go zobaczę
When I see Tom tonight, I'll give him the key.
Kiedy zobaczę dziś Toma, dam mu klucz.
wiem, że go zobaczę

first i second conditional — O sytuacjach wyobrażonych albo mało prawdopodobnych angielski mówi if + past simple, would: If I won the lottery, I'd buy a boat. To polskie „gdyby”. Zob. B1-06. In case (na wszelki wypadek) jest w B2-03.

Pisownia i wymowa

  • I'll, you'll, we'll to normalne formy w mowie. I'll /aɪl/ brzmi tak samo jak aisle i isle. Końcowe l jest „ciemne”: tył języka unosi się lekko, a dźwięk jest głębszy niż polskie „l”.
  • won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) — nie myl go z want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US). W won't słychać dwugłoskę, podobną do „ou”; w want — jedną krótką samogłoskę.
  • Rytm: gdy zdanie z if stoi na początku, głos zwykle trochę się podnosi, a przed skutkiem jest krótka pauza: If it rains… we'll stay in.
  • unless ma akcent na drugiej sylabie: /ənˈles/. Po polsku w słowie z dwiema sylabami akcent pada na pierwszą, więc uważaj: tu pierwsza samogłoska jest krótka i niewyraźna, a mocno wymawiasz less.
  • Clause to grupa słów z własnym podmiotem i czasownikiem — po polsku „zdanie składowe”: if it rains to jedno, a we'll stay in — drugie.

Złota zasada

Po if, unless, when, as soon as, before, after i until używasz formy teraźniejszej (present simple albo present perfect przy zakończonej czynności) — nawet o przyszłości. Will zwykle stoi tylko w skutku. I pamiętaj: polskie „dopóki nie” to until bez not.

Ćwiczenia

A. Forma

Wstaw czasownik z nawiasu w odpowiedniej formie. W skutku użyj will / won't.

  1. If you (heat) butter, it melts.
  2. If it (be) sunny tomorrow, we'll go to the beach.
  3. If you don't hurry, you (miss) the bus.
  4. I'll text you as soon as I (land).
  5. When I (finish) this email, I'll make dinner.
  6. Przepisz z unless: If you don't leave now, you'll be late.

B. Znaczenie

Wybierz odpowiedź, która pasuje do sytuacji.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: … I get home tonight, I'll have a shower.
  2. Może zobaczysz Toma na imprezie, ale nie wiesz tego na pewno. Wybierz poprawną odpowiedź: … I see him, I'll give him your message.
  3. Wybierz poprawną odpowiedź: … you have a ticket, you can't go in.
  4. Zero czy first conditional? If you mix red and white, you get pink.
  5. Wybierz poprawną odpowiedź: … here until you come back.

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. If she will come, I'll be happy.
  2. Wait here until I will come back.
  3. If he don't call, I'll call him.
  4. I'll call you when I've finished.

D. W kontekście

Uzupełnij rozmowę. Wstaw czasowniki z nawiasów w odpowiedniej formie albo jedno brakujące słowo.

Weekend plans
Ana: What will you do if it 16 (rain) at the campsite?
Ben: If it rains, we 17 (will / go) to the museum in town.
Ana: Good idea. And book soon! 18 you book early, there won't be any places left.
Ben: I know. I'll book as soon as I 19 (get) paid on Friday.
Ana: And send me a photo when you 20 (arrive)!

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku o sobie.

  1. Dokończ zdanie o sobie: If the weather is nice this weekend, …
  2. Napisz jeden fakt o sobie w formie zero conditional.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A2-04 Will i won't: decyzje, obietnice i przewidywania po angielsku
    I think she (pass) the exam.
  2. A2-22 May, might, could: jak powiedzieć „może” po angielsku
    I'm not sure. I (come) later. Użyj might.
  3. A2-05 Czas przyszły po angielsku: will, going to, present continuous czy present simple?
    My train (leave) at 7.15 tomorrow morning. It's on the timetable.
Odpowiedzi

A. Forma

  1. heat
  2. is
  3. 'll miss / will miss
  4. land / 've landed / have landed
  5. finish / 've finished / have finished
  6. Unless you leave now, you'll be late. / You'll be late unless you leave now.

B. Znaczenie

  1. When
  2. If
  3. Unless
  4. zero
  5. I'll wait

C. Znajdź błąd

  1. If she comes, I'll be happy.
  2. Wait here until I come back.
  3. If he doesn't call, I'll call him.
  4. ✓ I'll call you when I've finished.

D. W kontekście

  1. rains
  2. 'll go / will go
  3. Unless
  4. get
  5. arrive / 've arrived / have arrived

E. Twoja kolej

  1. If the weather is nice this weekend, I'll go for a long walk.
  2. If I don't sleep enough, I get a headache.

F. Powtórka mieszana

  1. 'll pass / will pass / 's going to pass / is going to pass
  2. might come
  3. leaves / is leaving / will leave
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play