Zero и first conditional: условни реченици со if, unless и when на англиски
Zero and First Conditional
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да зборувате за работи што секогаш се случуваат кога ќе се случи нешто друго и за вистински можности во иднината. За тоа ви требаат if и unless и временските зборови when, as soon as, before, after и until.
Главна идеја
Условната реченица има два дела: услов (делот со if) и резултат (главната реченица). Замислете две домина: ако падне првото, паѓа и второто.
Понекогаш тоа се случува секогаш, како закон на природата: If you heat ice, it melts. Тоа е условна реченица тип 0 (zero conditional), а во двата дела стои Present Simple (просто сегашно време), бидејќи тоа е секогаш вистина.
Понекогаш гледаме една вистинска ситуација во иднината: If it rains tomorrow, we'll stay at home. Тоа е условна реченица тип 1 (first conditional). Дождот е можен, а резултатот зависи од него.
Главната логика е ваква. Делот со if е првото домино: замислуваме дека тоа е веќе вистина. Затоа по if на англиски стои Present Simple, дури и за иднината. Идната мисла оди во резултатот: will. Истото правило важи и по when, as soon as, before, after и until.
Македонски и англиски
Добра вест: и кај нас по „ако“ обично стои сегашно време („Ако утре врне, …“), а во резултатот „ќе“ („…ќе останеме дома“). Тоа е истиот образец како If it rains, we'll stay at home. И разликата меѓу „ако“ (можеби) и „кога“ (сигурно) ја имаме и ние, исто како if и when.
Замката е кај временските зборови. Кај нас по „кога“, „штом“ и „откако“ за иднината стои „ќе“: „Кога ќе стигнам дома, ќе ти се јавам“, „Штом ќе се отвори продавницата, …“. На англиски по when, as soon as и after стои Present Simple, без will: When I get home, I'll call you. Во говорот понекогаш и по „ако“ ставаме „ќе“ („Ако ќе одиш на пазар, купи леб“), а на англиски и тука нема will.
Втората замка е малото „не“. Кај нас велиме „додека не се вратам“ и „освен ако не дојдеш“. Англиското until веќе значи „додека не“, а unless значи „ако не“ – по нив глаголот е потврден. Ако додадете not, значењето се превртува.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Ако ја загрееш водата на 100 степени, таа врие. | If you heat water to 100 degrees, it boils. | факт: сегашно + сегашно – тука е исто |
| Ако утре врне, забавата ќе ја направиме внатре. | If it rains tomorrow, we'll have the party inside. | „ако“ + сегашно, „ќе“ → will – тука е исто |
| Кога ќе стигнам дома, ќе ти ги пратам фотографиите. | I'll send you the photos when I get home. | „кога ќе“ → when + Present Simple, без will |
| Штом ќе се отвори продавницата, ќе ги купам билетите. | As soon as the shop opens, I'll buy the tickets. | „штом ќе“ → as soon as + Present Simple |
| Не ја отворај рерната додека тортата не е готова. | Don't open the oven until the cake is ready. | „додека не“ → until + потврден глагол |
| Нема да одам освен ако не дојдеш со мене. | I won't go unless you come with me. | „освен ако не“ → unless + потврден глагол |
| Кога ќе го завршам овој мејл, ќе ти се јавам. | When I've finished this email, I'll call you. | завршено дејство → Present Perfect (англиски сегашен перфект) |
Накратко: по if е исто како кај нас, но по when, as soon as и after нема will, иако кај нас има „ќе“. А until и unless веќе го содржат нашето „не“.
Форма
Тип 0 – општи вистини и факти
| Дел со if | Главна реченица |
|---|---|
| If + Present Simple, | Present Simple |
| If you mix red and blue, | you get purple. |
Тип 1 – вистинска можност во иднината
| Дел со if | Главна реченица |
|---|---|
| If + Present Simple, | will / won't + основна форма |
| If you study hard, | you'll pass. |
| If + Present Simple, | can / might / should + основна форма |
| If it stops raining, | we can go out. |
| If + Present Simple, | заповеден начин |
| If you see Anna, | say hello from me. |
Ред и запирка
| Ред | Запирка? | Пример |
|---|---|---|
| Делот со if напред | обично да | If I'm late, start without me. |
| Главната реченица напред | не | Start without me if I'm late. |
Unless = if … not
| Со if … not | Со unless |
|---|---|
| If you don't hurry, you'll miss the bus. | Unless you hurry, you'll miss the bus. |
Временски реченици за иднината – истото правило: по временскиот збор сегашна форма, во другиот дел will
| Временски збор | Пример |
|---|---|
| when | I'll call you when I get home. |
| as soon as | As soon as the film ends, we'll leave. |
| before | Turn off the lights before you go out. |
| after | After she finishes school, she'll travel. |
| until | Wait here until I come back. |
| when / as soon as + Present Perfect | I'll call you when I've finished. |
Употреба
1Тип 0 – факти и општи вистини
Користете if + Present Simple, Present Simple за работи што се секогаш или општо вистинити: наука, навики, како работат работите. Тука if значи речиси исто што и when или every time.
2Тип 1 – вистински можности во иднината
Користете if + Present Simple, will + основна форма за можна ситуација во иднината и нејзиниот веројатен резултат. Кај нас е исто: „ако“ + сегашно време, а во резултатот „ќе“.
3Други форми во резултатот – can, might, should, заповеден начин
Во резултатот може да стои и can, might, should или заповеден начин (упатство како Call me!).
4Во делот со if нема will
Дури и кога значењето е идно, во делот со if обично стои Present Simple. Will оди во резултатот. (Во учтиви барања понекогаш ќе слушнете if + will во значење „ако сте согласни“: If you'll wait here, I'll get the manager. Тоа е посебна употреба.)
5Unless
Unless значи if … not – „ако не“ или „освен ако не“. По unless глаголот обично е потврден. Кај нас „освен ако“ речиси секогаш оди со „не“, а на англиски тоа „не“ веќе е во unless.
6Временски реченици за иднината – when, as soon as, before, after, until
По овие временски зборови за иднината користете Present Simple, исто како по if. If = можеби ќе се случи; when = сигурен сум дека ќе се случи. Кај нас по „кога“, „штом“ и „откако“ стои „ќе“ – на англиски не.
7Present Perfect по when, as soon as, after, until
Кога сакате да покажете дека првото дејство е сосема завршено пред второто, по временскиот збор можете да користите Present Perfect. Често оди и Present Simple. Кај нас и тука стои „ќе“ со свршен глагол („кога ќе завршам“).
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Кога ќе стигне…“ → when … will. Кај нас за иднината по „кога“, „штом“ и „откако“ обично стои „ќе“: „Кога ќе стигне возот, ќе ти пишам.“ Затоа во англиската реченица лесно влегува will. По when, as soon as, after, before и until за иднината стои Present Simple (или Present Perfect).
2. „Ако ќе одиш…“ → if you will go. Во говорот кај нас понекогаш и по „ако“ ставаме „ќе“: „Ако ќе одиш до пазар, купи ми домати.“ На англиски по if и тука стои Present Simple (или are going to, кога зборувате за план).
3. „Додека не се вклучи…“ → until … doesn't. Кај нас „додека“ за иднината оди со „не“: „Не почнувајте додека не се вклучи директорката.“ Англиското until веќе значи „додека не“. Ако додадете not, реченицата кажува нешто друго.
4. „Освен ако не…“ → unless … don't. Кај нас „освен ако“ речиси секогаш оди со „не“: „Ќе тргнеме во седум, освен ако не почне да врне.“ Англиското unless веќе значи „ако не“, па глаголот по него е потврден.
Не мешајте
Тип 0 и тип 1 – Тип 0 = секогаш вистина (сегашно + сегашно). Тип 1 = една конкретна ситуација во иднината (сегашно + will). Кај нас разликата е иста: „ми станува“ и „ќе ми стане“.
if и when – If = може да се случи. When = сигурно ќе се случи, само го чекаме вистинското време. Кај нас: „ако“ и „кога ќе“.
Тип 1 и тип 2 – За замислени или неверојатни ситуации англискиот користи if + Past Simple, would: If I won the lottery, I'd buy a boat. Видете B1-06. Изразот in case (за секој случај) е во лекцијата B2-03.
Правопис и изговор
- I'll, you'll, we'll се обични во говорот. I'll /aɪl/ звучи исто како aisle и isle. l на крајот е „темно“: задниот дел од јазикот малку се крева.
- won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) – не мешајте го со want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US). Двата почнуваат со /w/: усните се заоблени, забите не ја допираат усната – не е нашето „в“.
- Ритам: кога делот со if е напред, гласот обично малку се крева и има кратка пауза пред резултатот: If it rains… we'll stay in.
- unless е нагласено на вториот слог: /ənˈles/ – „un-LESS“. Кај нас двосложните зборови се нагласуваат на првиот слог, па лесно излегува UN-less.
- Clause (дел од реченица) е група зборови со свој подмет и глагол: if it rains е еден дел, we'll stay in друг.
Златно правило
По if, unless, when, as soon as, before, after и until користете сегашна форма (Present Simple, а за завршено дејство Present Perfect) – и за иднината. Will обично оди само во резултатот, иако кај нас по „кога“ стои „ќе“. И запомнете: until и unless веќе го содржат нашето „не“.
Вежби
A. Форма
Ставете го глаголот во заградата во точна форма. Во резултатот користете will / won't.
-
If you (heat) butter, it melts.
-
If it (be) sunny tomorrow, we'll go to the beach.
-
If you don't hurry, you (miss) the bus.
-
I'll text you as soon as I (land).
-
When I (finish) this email, I'll make dinner.
-
Препишете ја реченицата со unless: If you don't leave now, you'll be late.
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: … I get home tonight, I'll have a shower.
-
Можеби ќе го видите Том на забавата, но не сте сигурни. Изберете го точниот одговор: … I see him, I'll give him your message.
-
Изберете го точниот одговор: … you have a ticket, you can't go in.
-
Тип 0 или тип 1 (zero или first)? If you mix red and white, you get pink.
-
Изберете го точниот одговор: … here until you come back.
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
If she will come, I'll be happy.
-
Wait here until I will come back.
-
If he don't call, I'll call him.
-
I'll call you when I've finished.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.
Ana: What will you do if it 16 (rain) at the campsite?
Ben: If it rains, we 17 (will / go) to the museum in town.
Ana: Good idea. And book soon! 18 you book early, there won't be any places left.
Ben: I know. I'll book as soon as I 19 (get) paid on Friday.
Ana: And send me a photo when you 20 (arrive)!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за себе.
-
Довршете ја реченицата за себе: If the weather is nice this weekend, …
-
Напишете еден факт за себе со условна реченица тип 0.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-04 Will на англиски: одлуки, ветувања и предвидувања I think she (pass) the exam.
-
A2-22 May, might и could: како се кажува „можеби“ на англиски I'm not sure. I (come) later. Користете might.
-
A2-05 Идно време на англиски: will, going to, Present Continuous или Present Simple? My train (leave) at 7.15 tomorrow morning. It's on the timetable.leaves = most natural for a timetable
Одговори
A. Форма
- heat
- is
- 'll miss / will miss
- land / 've landed / have landed
- finish / 've finished / have finished
- Unless you leave now, you'll be late. / You'll be late unless you leave now.
B. Значење
- When
- If
- Unless
- zero
- I'll wait
C. Најдете ја грешката
- If she comes, I'll be happy.
- Wait here until I come back.
- If he doesn't call, I'll call him.
- ✓ I'll call you when I've finished.
D. Во контекст
- rains
- 'll go / will go
- Unless
- get
- arrive / 've arrived / have arrived
E. Ваш ред е
- If the weather is nice this weekend, I'll go for a long walk.
- If I don't sleep enough, I get a headache.
F. Мешано повторување
- 'll pass / will pass / 's going to pass / is going to pass
- might come
- leaves / is leaving / will leave
