SlowingoGramatyka
B2 3 / 30

Unless, as long as, in case, even if: warunki po angielsku nie tylko z if

Unless, As Long As, In Case: Beyond If

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji wyrazisz warunki precyzyjniej niż samym if: wyjątek za pomocą unless, ścisły warunek za pomocą as long as / provided (that) / on condition that, środek ostrożności za pomocą in case, „to nie ma znaczenia” za pomocą even if, a ostrzeżenie za pomocą otherwise / or (else).

Główna idea

If jest jak uniwersalny śrubokręt. Robi wiele rzeczy: mówi, że „to zależy od tamtego”. Ale nie mówi, jak jedno zależy od drugiego.

Spójniki z tej lekcji to specjalistyczne narzędzia, które wiszą obok niego na ścianie warsztatu. Każde dodaje precyzyjny odcień znaczenia:

  • unless wskazuje jedyny wyjątek: We'll eat outside unless it rains.
  • as long as / provided wskazuje jedyny warunek, który musi być spełniony: You can borrow it as long as you're careful.
  • in case wskazuje ryzyko, więc działasz teraz, na wszelki wypadek: Take a coat in case it gets cold.
  • even if mówi, że warunek nie ma znaczenia: I'll go even if it rains.
  • otherwise / or (else) wskazuje zły skutek, jeśli nie zadziałasz: Hurry, or we'll miss the train.

Dobra wiadomość: zasady czasów są takie same jak przy if (A2-27, B1-06). Po spójniku, mówiąc o przyszłości, używaj czasu teraźniejszego — nie will.

Polski a angielski

Każdy z tych spójników ma dobry polski odpowiednik: chyba że = unless (po nim też zwykle bez „nie”), pod warunkiem że / o ile = as long as / provided, na wypadek, gdyby = in case, nawet jeśli = even if, mimo że / chociaż = even though, bo inaczej / w przeciwnym razie = otherwise / or. Różnica tkwi w czasach. Po polsku po tych spójnikach stoi czas przyszły („chyba że będzie padać”) albo tryb przypuszczający („na wypadek, gdyby padało”). Po angielsku o przyszłości mówimy w czasie teraźniejszym — bez will i bez would.

PolskiAngielskiUwaga
Pójdę pieszo, chyba że będzie padać.I'll walk to work unless it's raining.czas przyszły → teraźniejszy
Możesz pożyczyć rower, pod warunkiem że oddasz go do szóstej.You can borrow my bike as long as you bring it back by six.„pod warunkiem że” → as long as / on condition that
Weź parasol na wypadek, gdyby padało.Take an umbrella in case it rains.„gdyby” → czas teraźniejszy, bez would
Nawet jeśli przeprosisz, ona ci nie wybaczy.Even if you apologise, she won't forgive you.może się zdarzyć albo nie
Ukończyła bieg, mimo że skręciła kostkę.She finished the race even though she had hurt her ankle.fakt
Pospiesz się, bo spóźnimy się na film.Hurry up, or we'll miss the start of the film.ostrzeżenie

Budowa

Przegląd

SpójnikZnaczenieSchematPrzykład
unlessjeśli nie; chyba żeunless + (zwykle) czasownik twierdzącyUnless you hurry, you'll be late.
as long as / so long astylko jeśli, pod warunkiem że+ czas teraźniejszy o przyszłościAs long as you text me, you can stay out.
provided (that) / providing (that)tylko jeśli (bardziej oficjalnie)+ czas teraźniejszy o przyszłościProvided (that) the weather is fine, we'll sail.
on condition thattylko jeśli (oficjalnie: umowy, zasady)+ czas teraźniejszy o przyszłościYou can use the photo on condition that you credit me.
in casena wypadek, gdyby; na wszelki wypadek+ czas teraźniejszy (nie will); po czasowniku w przeszłości — pastBring snacks in case you get hungry.
even ifnawet jeśli; bez względu na to, czyte same czasy co po ifI'll finish it even if it takes all night.
even thoughmimo że (mocniejsze although) — to fakt+ faktShe went to work even though she was ill.
otherwise / or (else)bo inaczej, w przeciwnym razie (ostrzeżenie)polecenie / stwierdzenie + otherwise / or + skutekLeave now, or you'll miss the bus.

Czasy po spójniku

SytuacjaPo spójnikuCzęść głównaPrzykład
rzeczywista przyszłośćpresent simplewill / can / tryb rozkazującyUnless it rains, we'll eat outside.
wyobrażona teraźniejszość / przyszłośćpast simplewould / couldI wouldn't go unless I had to.
przeszłość (środek ostrożności)past simplepast simpleI took a map in case I got lost.

Szyk i przecinki

  • unless, as long as, provided, in case, even if mogą zaczynać zdanie (wtedy przecinek po tej części) albo stać w środku (zwykle bez przecinka). Uwaga: po polsku przed „chyba że”, „pod warunkiem że” czy „mimo że” przecinek stoi zawsze, a po angielsku w środku zdania zwykle go nie ma.
  • otherwise zaczyna nowe zdanie albo jego część: Write it down. Otherwise, you'll forget. Może też stać po przecinku albo średniku.
  • or (else) łączy dwie części zdania: Be quiet, or else you'll wake the baby.

Użycie

1Unless = jeśli nie / chyba że

Unless wprowadza jedyną sytuację, w której skutek nie nastąpi. Ponieważ unless już zawiera „nie”, czasownik po nim jest zwykle twierdzący — tak jak po polskim „chyba że”.

I'll walk to work unless it's raining.
Pójdę do pracy pieszo, chyba że będzie padać.
= if it isn't raining; po polsku czas przyszły, po angielsku teraźniejszy
Unless you book a table, we won't get in.
Jeśli nie zarezerwujesz stolika, nie wejdziemy.
„jeśli nie” → unless + czasownik twierdzący
You can't open the file unless you have the password.
Nie otworzysz pliku, jeśli nie masz hasła.
Don't call me after ten unless it's an emergency.
Nie dzwoń do mnie po dziesiątej, chyba że to coś pilnego.
= except if
I wouldn't lend him money unless he really needed it.
Nie pożyczyłabym mu pieniędzy, chyba że naprawdę by ich potrzebował.
wyobrażone: past po unless

Używaj if … not, a nie unless, gdy skutek jest reakcją na to, że coś się nie wydarzy, a także w pytaniach: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?

2As long as, provided (that), on condition that = tylko jeśli

Te spójniki sprawiają, że warunek jest ścisły: skutek nastąpi tylko wtedy, gdy ten warunek zostanie spełniony, a mówiący często daje pozwolenie albo zawiera umowę. As long as / so long as jest neutralne albo potoczne; provided (that) / providing (that) — bardziej oficjalne; on condition that — oficjalne, typowe dla umów i regulaminów.

You can borrow my bike as long as you bring it back by six.
Możesz pożyczyć mój rower, pod warunkiem że oddasz go do szóstej.
„oddasz” → bring, czas teraźniejszy
So long as nobody gets hurt, I don't mind what you play.
Dopóki nikomu nic się nie stanie, nie obchodzi mnie, w co gracie.
Provided that the funding is approved, construction will start in May.
O ile finansowanie zostanie zatwierdzone, budowa ruszy w maju.
oficjalnie
We'll accept the offer providing the price includes delivery.
Przyjmiemy ofertę, pod warunkiem że cena obejmuje dostawę.
The landlord agreed to lower the rent on condition that we stayed for two years.
Właściciel zgodził się obniżyć czynsz pod warunkiem, że zostaniemy na dwa lata.
przeszłość: agreed → stayed

3In case = na wypadek, gdyby

In case wyjaśnia, dlaczego robimy coś teraz: bo później coś może się wydarzyć. Robimy to niezależnie od tego, czy to wydarzenie nastąpi. O przyszłości mów w czasie teraźniejszym (nie will, nie would), a gdy czasownik główny jest w przeszłości — w czasie przeszłym.

Take an umbrella in case it rains.
Weź parasol na wypadek, gdyby padało.
bierzesz go teraz, czy będzie padać, czy nie; „gdyby padało” → it rains
I always keep some cash in my wallet in case the card machine doesn't work.
Zawsze mam w portfelu trochę gotówki na wypadek, gdyby terminal nie działał.
Save the document every few minutes in case your laptop crashes.
Zapisuj dokument co kilka minut, na wypadek gdyby laptop się zawiesił.
I wrote down her number in case I lost my phone.
Zapisałam jej numer na wypadek, gdybym zgubiła telefon.
przeszłość: wrote → lost
I'll bring a spare charger, just in case.
Wezmę zapasową ładowarkę, na wszelki wypadek.
stałe wyrażenie: bez zdania

In case of + rzeczownik to coś innego: oficjalny sposób powiedzenia „jeśli wystąpi”, spotykany na tabliczkach. In case of fire, do not use the lifts. (= w razie pożaru)

4Even if czy even though

Even if = bez względu na to, czy to się wydarzy, skutek będzie ten sam („nawet jeśli”). Warunek jest możliwy albo wyobrażony. Even though = although, ale mocniej, a informacja jest faktem („mimo że”). (Although: zob. B1-26.)

I'm going to the beach even if it rains.
Idę na plażę, nawet jeśli będzie padać.
może padać, a może nie
Even if you apologise, she won't forgive you.
Nawet jeśli przeprosisz, ona ci nie wybaczy.
He wouldn't sell the car even if you offered him double.
Nie sprzedałby samochodu, nawet gdybyś zaproponował mu dwa razy więcej.
wyobrażone: czasy jak w second conditional
She finished the race even though she had hurt her ankle.
Ukończyła bieg, mimo że skręciła kostkę.
naprawdę ją skręciła
Even though the hotel was expensive, it was worth every penny.
Chociaż hotel był drogi, był wart każdego grosza.
fakt: „chociaż / mimo że” → even though

5Otherwise i or (else) — ostrzeżenie

Użyj otherwise albo or (else) po poleceniu albo stwierdzeniu, żeby powiedzieć, co się stanie, jeśli ktoś się do niego nie zastosuje. Or else brzmi mocniej, a samo na końcu może brzmieć jak groźba.

Charge your phone now, otherwise it'll die during the trip.
Naładuj teraz telefon, bo inaczej padnie w czasie podróży.
We need to leave by eight. Otherwise, we'll get stuck in traffic.
Musimy wyjść najpóźniej o ósmej. W przeciwnym razie utkniemy w korku.
Hurry up, or we'll miss the start of the film.
Pospiesz się, bo spóźnimy się na początek filmu.
polskie „bo” → or
Be on time tomorrow, or else the boss will be furious.
Bądź jutro punktualnie, bo inaczej szef się wścieknie.
Turn that music down, or else!
Ścisz tę muzykę, bo jak nie…!
potoczna groźba; skutek niewypowiedziany

Otherwise z wyobrażonym skutkiem w przeszłości (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) jest w C1-04.

Częste błędy

❌Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
unless już znaczy „jeśli nie”.
❌Take a jacket in case it will be cold.
✅Take a jacket in case it's cold.
Po in case o przyszłości mówimy w czasie teraźniejszym.
❌As long as you will call me, I'll be fine.
✅As long as you call me, I'll be fine.
Po spójnikach warunkowych nie ma will.
❌Provided that you will help me, I'll finish today.
✅Provided that you help me, I'll finish today.
Rzeczywisty warunek w przyszłości: czas teraźniejszy.
❌Even you study hard, the exam will be difficult.
✅Even if you study hard, the exam will be difficult.
Samo even nie łączy dwóch zdań.
⚠️I'll take an umbrella if it rains. (meaning: just to be safe)
✅I'll take an umbrella in case it rains.
Zdanie poprawne, ale if znaczy „tylko wtedy, gdy naprawdę pada”. Środek ostrożności wymaga in case.
⚠️Even if she was tired, she kept working. (she really was tired)
✅Even though she was tired, she kept working.
Zdanie poprawne, ale even if sprawia, że brzmi to niepewnie. Fakt wymaga even though.
⚠️I'll be very sad unless you come to my wedding.
✅I'll be very sad if you don't come to my wedding.
Brzmi nienaturalnie: przy reakcji na to, że coś się nie wydarzy, użyj if … not.

Pułapki dla Polaków

1. „Na wypadek, gdyby…” → in case … would. Polskie „gdyby” podsuwa would. Po in case stoi zwykły czas teraźniejszy (albo przeszły, gdy mowa o przeszłości), nigdy would.

❌I'll print the tickets in case the app would stop working.
✅I'll print the tickets in case the app stops working.

2. Czas przyszły po „chyba że”, „pod warunkiem że”. Po polsku „chyba że będzie za zimno” ma czas przyszły. Po angielsku po unless, as long as, provided o przyszłości mówimy w czasie teraźniejszym.

❌We'll go to the lake on Sunday unless it will be too cold.
✅We'll go to the lake on Sunday unless it's too cold.

3. „Pod warunkiem” słowo w słowo. Polskie „pod” kusi, żeby powiedzieć under condition. Po angielsku jest on condition that albo, mniej oficjalnie, as long as.

❌You can have a party under condition that you clean up afterwards.
✅You can have a party on condition that you clean up afterwards.
albo: as long as you clean up afterwards

4. „Mimo że” i „nawet jeśli” mylone ze sobą. Polskie „nawet jak” bywa używane w obu znaczeniach. Po angielsku fakt to even though, a możliwość — even if.

⚠️Even if he's my brother, I don't trust him.
✅Even though he's my brother, I don't trust him.
To, że jest bratem, to fakt; even if brzmi, jakby było niepewne.

Nie myl

in case i if — z if działasz dopiero wtedy, gdy coś się wydarzy. Z in case działasz wcześniej, na wszelki wypadek. (Zdania warunkowe: zob. A2-27, B1-06.)

I'll call you if I need help.
Zadzwonię do ciebie, jeśli będę potrzebować pomocy.
zadzwonię tylko wtedy, gdy będę potrzebować pomocy
I'll take your number in case I need help.
Wezmę twój numer na wypadek, gdybym potrzebowała pomocy.
biorę go teraz, na wszelki wypadek

even if i even though — możliwość i fakt.

Even if I get the job, I won't move.
Nawet jeśli dostanę tę pracę, nie przeprowadzę się.
może dostanę, a może nie
Even though I got the job, I didn't move.
Mimo że dostałem tę pracę, nie przeprowadziłem się.
naprawdę ją dostałem

unless i if … not — zwykle znaczą to samo, ale if … not to naturalny wybór przy uczuciach, w pytaniach i przy skutkach zależnych od tego, że coś się nie wydarzy.

Unless the price drops, we can't afford it.
Jeśli cena nie spadnie, nie stać nas na to.
= if the price doesn't drop
I'd be surprised if he didn't apply.
Zdziwiłabym się, gdyby nie złożył podania.
nie „unless he applied”

Wyobrażanie sobie z suppose / supposing / what if jest w B2-21. Oficjalne i ukryte warunki (should you need…, but for…, given…) — w C1-03 i C1-04.

Pisownia i wymowa

  • in case to zawsze dwa słowa. Just in case to częste stałe wyrażenie na końcu zdania.
  • provided i providing są poprawne; that po obu można pominąć.
  • unless /ənˈles/: akcent na drugiej sylabie, a pierwsza samogłoska słaba, krótka i niewyraźna. Nie czytaj go jak polskie „an-les” z akcentem na początku.
  • provided /prəˈvaɪdɪd/: akcent na vi; pierwsza sylaba słaba. Angielskie r nie jest drżące — język nie dotyka podniebienia.
  • otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (US): akcent na pierwszej sylabie. th to /ð/ — czubek języka lekko między zębami i głos; nie „d” ani „z”. Na początku w w -wise to /w/ (usta jak przy polskim „ł”), a końcowe s brzmi jak dźwięczne /z/.
  • W or else akcentowane jest else, a or jest słabe: /ər ˈels/ — Be careful, or else.

Złota zasada

Wybierz spójnik według znaczenia: unless = chyba że, as long as / provided = pod warunkiem że, in case = na wszelki wypadek, even if = nawet jeśli (nieważne), even though = mimo że (fakt), otherwise / or (else) = bo inaczej. Mówiąc o przyszłości, po tych spójnikach używaj czasu teraźniejszego — nie will i nie would, choć po polsku stoi tam czas przyszły albo „gdyby”.

Ćwiczenia

A. Forma

Uzupełnij zdania albo je przekształć.

  1. Uzupełnij poprawną formą: Take a sandwich in case you (get) hungry.
  2. Uzupełnij: I won't go ___ you come with me. …
  3. Uzupełnij poprawną formą: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
  4. Uzupełnij: She left early ___ the traffic was bad. …
  5. Przekształć z unless: If you don't leave now, you'll miss the bus.
  6. Przekształć z otherwise: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.

B. Znaczenie

Wybierz poprawną odpowiedź.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: I'm going to the concert … I have to go alone.
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: He went to the party … he was exhausted.
  3. Wybierz poprawną odpowiedź: Write down the address … you forget it.
  4. Wybierz poprawną odpowiedź: You can come to the meeting … you don't interrupt.
  5. Wybierz bardziej oficjalną wersję do umowy: The flat is rented … no pets are kept.
  6. Wybierz poprawną odpowiedź: I'll be disappointed .

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. Unless you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you will get thirsty.
  3. Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. You can stay out late as long as you text me.

D. W kontekście

Słowa do wyboru: as long as, even if, in case, otherwise, unless

Before the hike
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku o sobie.

  1. Napisz o dwóch rzeczach, które zawsze nosisz przy sobie, i wyjaśnij dlaczego, używając in case.
  2. Napisz zasadę dla kogoś, kto pożycza od ciebie jakąś rzecz, używając as long as albo provided.
  3. Napisz o jednej rzeczy, której nie zrobisz nigdy w życiu, używając even if.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z wcześniejszych lekcji.

  1. A2-27 Zero i first conditional: zdania z if, unless, when i until bez will
    When she (arrive), I'll call you.
  2. B1-06 Second conditional (drugi tryb warunkowy): „Gdybym miał…” po angielsku
    If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
  3. B1-26 Although, despite czy however? Spójniki przeciwstawne (contrast linkers) po angielsku
    ___ the rain, we went for a walk. …
  4. B2-02 Mixed conditionals (mieszane zdania warunkowe): „Gdybym wtedy…, byłbym teraz…”
    If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.
Odpowiedzi

A. Forma

  1. get
  2. unless
  3. arrives
  4. in case
  5. Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
  6. Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.

B. Znaczenie

  1. even if
  2. even though
  3. in case
  4. as long as
  5. on condition that
  6. if she doesn't call

C. Znajdź błąd

  1. Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you get thirsty.
  3. Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. ✓ You can stay out late as long as you text me.

D. W kontekście

  1. otherwise / or / or else
  2. in case / just in case
  3. unless
  4. as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
  5. even if / even though

E. Twoja kolej

  1. I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
  2. You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
  3. I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.

F. Powtórka mieszana

  1. arrives / has arrived
  2. had
  3. Despite
  4. would be / could be / might be
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play