Unless, as long as, in case, even if: warunki po angielsku nie tylko z if
Unless, As Long As, In Case: Beyond If
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji wyrazisz warunki precyzyjniej niż samym if: wyjątek za pomocą unless, ścisły warunek za pomocą as long as / provided (that) / on condition that, środek ostrożności za pomocą in case, „to nie ma znaczenia” za pomocą even if, a ostrzeżenie za pomocą otherwise / or (else).
Główna idea
If jest jak uniwersalny śrubokręt. Robi wiele rzeczy: mówi, że „to zależy od tamtego”. Ale nie mówi, jak jedno zależy od drugiego.
Spójniki z tej lekcji to specjalistyczne narzędzia, które wiszą obok niego na ścianie warsztatu. Każde dodaje precyzyjny odcień znaczenia:
- unless wskazuje jedyny wyjątek: We'll eat outside unless it rains.
- as long as / provided wskazuje jedyny warunek, który musi być spełniony: You can borrow it as long as you're careful.
- in case wskazuje ryzyko, więc działasz teraz, na wszelki wypadek: Take a coat in case it gets cold.
- even if mówi, że warunek nie ma znaczenia: I'll go even if it rains.
- otherwise / or (else) wskazuje zły skutek, jeśli nie zadziałasz: Hurry, or we'll miss the train.
Dobra wiadomość: zasady czasów są takie same jak przy if (A2-27, B1-06). Po spójniku, mówiąc o przyszłości, używaj czasu teraźniejszego — nie will.
Polski a angielski
Każdy z tych spójników ma dobry polski odpowiednik: chyba że = unless (po nim też zwykle bez „nie”), pod warunkiem że / o ile = as long as / provided, na wypadek, gdyby = in case, nawet jeśli = even if, mimo że / chociaż = even though, bo inaczej / w przeciwnym razie = otherwise / or. Różnica tkwi w czasach. Po polsku po tych spójnikach stoi czas przyszły („chyba że będzie padać”) albo tryb przypuszczający („na wypadek, gdyby padało”). Po angielsku o przyszłości mówimy w czasie teraźniejszym — bez will i bez would.
| Polski | Angielski | Uwaga |
|---|---|---|
| Pójdę pieszo, chyba że będzie padać. | I'll walk to work unless it's raining. | czas przyszły → teraźniejszy |
| Możesz pożyczyć rower, pod warunkiem że oddasz go do szóstej. | You can borrow my bike as long as you bring it back by six. | „pod warunkiem że” → as long as / on condition that |
| Weź parasol na wypadek, gdyby padało. | Take an umbrella in case it rains. | „gdyby” → czas teraźniejszy, bez would |
| Nawet jeśli przeprosisz, ona ci nie wybaczy. | Even if you apologise, she won't forgive you. | może się zdarzyć albo nie |
| Ukończyła bieg, mimo że skręciła kostkę. | She finished the race even though she had hurt her ankle. | fakt |
| Pospiesz się, bo spóźnimy się na film. | Hurry up, or we'll miss the start of the film. | ostrzeżenie |
Budowa
Przegląd
| Spójnik | Znaczenie | Schemat | Przykład |
|---|---|---|---|
| unless | jeśli nie; chyba że | unless + (zwykle) czasownik twierdzący | Unless you hurry, you'll be late. |
| as long as / so long as | tylko jeśli, pod warunkiem że | + czas teraźniejszy o przyszłości | As long as you text me, you can stay out. |
| provided (that) / providing (that) | tylko jeśli (bardziej oficjalnie) | + czas teraźniejszy o przyszłości | Provided (that) the weather is fine, we'll sail. |
| on condition that | tylko jeśli (oficjalnie: umowy, zasady) | + czas teraźniejszy o przyszłości | You can use the photo on condition that you credit me. |
| in case | na wypadek, gdyby; na wszelki wypadek | + czas teraźniejszy (nie will); po czasowniku w przeszłości — past | Bring snacks in case you get hungry. |
| even if | nawet jeśli; bez względu na to, czy | te same czasy co po if | I'll finish it even if it takes all night. |
| even though | mimo że (mocniejsze although) — to fakt | + fakt | She went to work even though she was ill. |
| otherwise / or (else) | bo inaczej, w przeciwnym razie (ostrzeżenie) | polecenie / stwierdzenie + otherwise / or + skutek | Leave now, or you'll miss the bus. |
Czasy po spójniku
| Sytuacja | Po spójniku | Część główna | Przykład |
|---|---|---|---|
| rzeczywista przyszłość | present simple | will / can / tryb rozkazujący | Unless it rains, we'll eat outside. |
| wyobrażona teraźniejszość / przyszłość | past simple | would / could | I wouldn't go unless I had to. |
| przeszłość (środek ostrożności) | past simple | past simple | I took a map in case I got lost. |
Szyk i przecinki
- unless, as long as, provided, in case, even if mogą zaczynać zdanie (wtedy przecinek po tej części) albo stać w środku (zwykle bez przecinka). Uwaga: po polsku przed „chyba że”, „pod warunkiem że” czy „mimo że” przecinek stoi zawsze, a po angielsku w środku zdania zwykle go nie ma.
- otherwise zaczyna nowe zdanie albo jego część: Write it down. Otherwise, you'll forget. Może też stać po przecinku albo średniku.
- or (else) łączy dwie części zdania: Be quiet, or else you'll wake the baby.
Użycie
1Unless = jeśli nie / chyba że
Unless wprowadza jedyną sytuację, w której skutek nie nastąpi. Ponieważ unless już zawiera „nie”, czasownik po nim jest zwykle twierdzący — tak jak po polskim „chyba że”.
Używaj if … not, a nie unless, gdy skutek jest reakcją na to, że coś się nie wydarzy, a także w pytaniach: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?
2As long as, provided (that), on condition that = tylko jeśli
Te spójniki sprawiają, że warunek jest ścisły: skutek nastąpi tylko wtedy, gdy ten warunek zostanie spełniony, a mówiący często daje pozwolenie albo zawiera umowę. As long as / so long as jest neutralne albo potoczne; provided (that) / providing (that) — bardziej oficjalne; on condition that — oficjalne, typowe dla umów i regulaminów.
3In case = na wypadek, gdyby
In case wyjaśnia, dlaczego robimy coś teraz: bo później coś może się wydarzyć. Robimy to niezależnie od tego, czy to wydarzenie nastąpi. O przyszłości mów w czasie teraźniejszym (nie will, nie would), a gdy czasownik główny jest w przeszłości — w czasie przeszłym.
In case of + rzeczownik to coś innego: oficjalny sposób powiedzenia „jeśli wystąpi”, spotykany na tabliczkach. In case of fire, do not use the lifts. (= w razie pożaru)
4Even if czy even though
Even if = bez względu na to, czy to się wydarzy, skutek będzie ten sam („nawet jeśli”). Warunek jest możliwy albo wyobrażony. Even though = although, ale mocniej, a informacja jest faktem („mimo że”). (Although: zob. B1-26.)
5Otherwise i or (else) — ostrzeżenie
Użyj otherwise albo or (else) po poleceniu albo stwierdzeniu, żeby powiedzieć, co się stanie, jeśli ktoś się do niego nie zastosuje. Or else brzmi mocniej, a samo na końcu może brzmieć jak groźba.
Otherwise z wyobrażonym skutkiem w przeszłości (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) jest w C1-04.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Na wypadek, gdyby…” → in case … would. Polskie „gdyby” podsuwa would. Po in case stoi zwykły czas teraźniejszy (albo przeszły, gdy mowa o przeszłości), nigdy would.
2. Czas przyszły po „chyba że”, „pod warunkiem że”. Po polsku „chyba że będzie za zimno” ma czas przyszły. Po angielsku po unless, as long as, provided o przyszłości mówimy w czasie teraźniejszym.
3. „Pod warunkiem” słowo w słowo. Polskie „pod” kusi, żeby powiedzieć under condition. Po angielsku jest on condition that albo, mniej oficjalnie, as long as.
4. „Mimo że” i „nawet jeśli” mylone ze sobą. Polskie „nawet jak” bywa używane w obu znaczeniach. Po angielsku fakt to even though, a możliwość — even if.
Nie myl
in case i if — z if działasz dopiero wtedy, gdy coś się wydarzy. Z in case działasz wcześniej, na wszelki wypadek. (Zdania warunkowe: zob. A2-27, B1-06.)
even if i even though — możliwość i fakt.
unless i if … not — zwykle znaczą to samo, ale if … not to naturalny wybór przy uczuciach, w pytaniach i przy skutkach zależnych od tego, że coś się nie wydarzy.
Wyobrażanie sobie z suppose / supposing / what if jest w B2-21. Oficjalne i ukryte warunki (should you need…, but for…, given…) — w C1-03 i C1-04.
Pisownia i wymowa
- in case to zawsze dwa słowa. Just in case to częste stałe wyrażenie na końcu zdania.
- provided i providing są poprawne; that po obu można pominąć.
- unless /ənˈles/: akcent na drugiej sylabie, a pierwsza samogłoska słaba, krótka i niewyraźna. Nie czytaj go jak polskie „an-les” z akcentem na początku.
- provided /prəˈvaɪdɪd/: akcent na vi; pierwsza sylaba słaba. Angielskie r nie jest drżące — język nie dotyka podniebienia.
- otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (US): akcent na pierwszej sylabie. th to /ð/ — czubek języka lekko między zębami i głos; nie „d” ani „z”. Na początku w w -wise to /w/ (usta jak przy polskim „ł”), a końcowe s brzmi jak dźwięczne /z/.
- W or else akcentowane jest else, a or jest słabe: /ər ˈels/ — Be careful, or else.
Złota zasada
Wybierz spójnik według znaczenia: unless = chyba że, as long as / provided = pod warunkiem że, in case = na wszelki wypadek, even if = nawet jeśli (nieważne), even though = mimo że (fakt), otherwise / or (else) = bo inaczej. Mówiąc o przyszłości, po tych spójnikach używaj czasu teraźniejszego — nie will i nie would, choć po polsku stoi tam czas przyszły albo „gdyby”.
Ćwiczenia
A. Forma
Uzupełnij zdania albo je przekształć.
-
Uzupełnij poprawną formą: Take a sandwich in case you (get) hungry.
-
Uzupełnij: I won't go ___ you come with me. …
-
Uzupełnij poprawną formą: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
-
Uzupełnij: She left early ___ the traffic was bad. …
-
Przekształć z unless: If you don't leave now, you'll miss the bus.
-
Przekształć z otherwise: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.
B. Znaczenie
Wybierz poprawną odpowiedź.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I'm going to the concert … I have to go alone.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: He went to the party … he was exhausted.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Write down the address … you forget it.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: You can come to the meeting … you don't interrupt.
-
Wybierz bardziej oficjalną wersję do umowy: The flat is rented … no pets are kept.flat (UK) = apartment (US)
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I'll be disappointed .
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
Unless you don't study, you won't pass.
-
Pack some water in case you will get thirsty.
-
Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
-
You can stay out late as long as you text me.
D. W kontekście
Słowa do wyboru: as long as, even if, in case, otherwise, unless
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o sobie.
-
Napisz o dwóch rzeczach, które zawsze nosisz przy sobie, i wyjaśnij dlaczego, używając in case.
-
Napisz zasadę dla kogoś, kto pożycza od ciebie jakąś rzecz, używając as long as albo provided.
-
Napisz o jednej rzeczy, której nie zrobisz nigdy w życiu, używając even if.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z wcześniejszych lekcji.
-
A2-27 Zero i first conditional: zdania z if, unless, when i until bez will When she (arrive), I'll call you.
-
B1-06 Second conditional (drugi tryb warunkowy): „Gdybym miał…” po angielsku If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
-
B1-26 Although, despite czy however? Spójniki przeciwstawne (contrast linkers) po angielsku ___ the rain, we went for a walk. …
-
B2-02 Mixed conditionals (mieszane zdania warunkowe): „Gdybym wtedy…, byłbym teraz…” If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.holiday (UK) = vacation (US)
Odpowiedzi
A. Forma
- get
- unless
- arrives
- in case
- Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
- Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.
B. Znaczenie
- even if
- even though
- in case
- as long as
- on condition that
- if she doesn't call
C. Znajdź błąd
- Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
- Pack some water in case you get thirsty.
- Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
- ✓ You can stay out late as long as you text me.
D. W kontekście
- otherwise / or / or else
- in case / just in case
- unless
- as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
- even if / even though
E. Twoja kolej
- I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
- You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
- I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.
F. Powtórka mieszana
- arrives / has arrived
- had
- Despite
- would be / could be / might be
