Zero ба First Conditional: if, unless, when-ийг монголоор тайлбарлав
Zero and First Conditional
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та ямар нэг юм болох бүрт үргэлж болдог зүйлийн тухай, мөн ирээдүйн бодит боломжийн тухай if, unless болон when, as soon as, before, after, until гэх мэт цагийн үгсээр ярьж чадна.
Гол санаа
Нөхцөлт өгүүлбэр (conditional) хоёр хэсэгтэй: нөхцөл (if-тэй хэсэг) ба үр дүн (гол өгүүлбэр). Хоёр домино төсөөлөөрэй: эхнийх нь унахад хоёр дахь нь ч унана.
Заримдаа энэ нь байгалийн хууль шиг үргэлж болдог: If you heat ice, it melts. Энэ бол zero conditional (0-р хэлбэр); үргэлж үнэн учраас хоёр хэсэг хоёулаа Present Simple (энгийн одоо цаг).
Заримдаа бид ирээдүйн нэг бодит нөхцөл байдлыг хардаг: If it rains tomorrow, we'll stay at home. Энэ бол first conditional (1-р хэлбэр). Бороо орох боломжтой, үр дүн нь түүнээс хамаарна.
Гол логик нь: if-тэй хэсэг бол эхний домино – бид үүнийг аль хэдийн үнэн гэж төсөөлдөг. Тиймээс ирээдүйн тухай ч if-ийн дараа Present Simple хэрэглэнэ. Ирээдүйн санаа үр дүнд очно: will. Энэ дүрэм when, as soon as, before, after, until-ийн дараа ч ажиллана.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор нөхцөлийг «-вал / -вэл / -бал / -бол» нөхцөл үйл үгээр илэрхийлдэг: «Маргааш бороо орвол үдэшлэгээ дотор хийнэ». Энэ хэлбэр цаг заадаггүй – англиар ч if-ийн дараа энгийн Present Simple, тиймээс энэ хэсэг танд хэцүү биш. Хэцүү нь өөр газар. Нэгдүгээрт, үр дүнд монгол «-на» нь одоо ч, ирээдүй ч болдог («хийнэ») – англиар нэг удаагийн ирээдүйд will заавал. Хоёрдугаарт, «-вал» нь заримдаа if, заримдаа when («Гэртээ очвол залгаарай») – англиар итгэлтэй бол when. Гуравдугаарт, «-хгүй бол» = unless, гэхдээ unless-ийн дараа үгүйсгэл ирэхгүй. Мөн «Маргааш хүйтэн байвал» гэх мэт цаг агаарын нөхцөлд англиар it хэрэгтэй.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Ус 100 хэм хүртэл халаавал буцалдаг. | If you heat water to 100 degrees, it boils. | энд адилхан: «-вал … -даг» = 0-р хэлбэр |
| Маргааш бороо орвол үдэшлэгээ дотор хийнэ. | If it rains tomorrow, we'll have the party inside. | «-вал» → Present Simple; «-на» → will |
| Тэр залгавал би хэлнэ. | If he calls, I'll tell him. | if-ийн дараа he / she / it + -s |
| Яарахгүй бол хоцорно. | Unless you hurry, you'll be late. | «-хгүй бол» → unless + батлах |
| Гэртээ очоод зургуудаа явуулна. | I'll send you the photos when I get home. | итгэлтэй → when + Present Simple |
| Дэлгүүр онгойнгуут тасалбар авна. | As soon as the shop opens, I'll buy the tickets. | «-нгуут» → as soon as |
| Бялуу болтол зуухаа бүү онгойлгоорой. | Don't open the oven until the cake is ready. | «-тал» → until + Present Simple |
| Энэ имэйлээ бичиж дуусаад чам руу залгана. | When I've finished this email, I'll call you. | бүрэн дууссан → Present Perfect |
Товчхондоо: «-вал» = if + Present Simple; үр дүнгийн «-на» = will; «-хгүй бол» = unless + батлах; итгэлтэй үйл явдалд when.
Бүтэц
Zero conditional – ерөнхий үнэн, баримт
| If-тэй хэсэг | Гол өгүүлбэр |
|---|---|
| If + Present Simple, | Present Simple |
| If you mix red and blue, | you get purple. |
First conditional – ирээдүйн бодит боломж
| If-тэй хэсэг | Гол өгүүлбэр |
|---|---|
| If + Present Simple, | will / won't + үндсэн хэлбэр |
| If you study hard, | you'll pass. |
| If + Present Simple, | can / might / should + үндсэн хэлбэр |
| If it stops raining, | we can go out. |
| If + Present Simple, | захирах хэлбэр |
| If you see Anna, | say hello from me. |
Дараалал ба таслал
| Дараалал | Таслал уу? | Жишээ |
|---|---|---|
| If-тэй хэсэг эхэнд | ихэвчлэн тийм | If I'm late, start without me. |
| Гол өгүүлбэр эхэнд | үгүй | Start without me if I'm late. |
Unless = if … not
| If … not-оор | Unless-ээр |
|---|---|
| If you don't hurry, you'll miss the bus. | Unless you hurry, you'll miss the bus. |
Ирээдүйн цагийн өгүүлбэр – дүрэм нь адилхан: цагийн үгийн дараа одоо цагийн хэлбэр, нөгөө хэсэгт will
| Цагийн үг | Жишээ |
|---|---|
| when | I'll call you when I get home. |
| as soon as | As soon as the film ends, we'll leave. |
| before | Turn off the lights before you go out. |
| after | After she finishes school, she'll travel. |
| until | Wait here until I come back. |
| when / as soon as + Present Perfect | I'll call you when I've finished. |
Хэрэглээ
1Zero conditional – баримт, ерөнхий үнэн
Үргэлж эсвэл ерөнхийдөө үнэн зүйлд – шинжлэх ухаан, зуршил, юм хэрхэн ажилладаг – if + Present Simple, Present Simple хэрэглэнэ. Энд if нь when, every time-тай бараг ижил утгатай. Монголоор «-вал … -даг».
2First conditional – ирээдүйн бодит боломж
Ирээдүйн боломжит нөхцөл байдал, түүний магадлалтай үр дүнд if + Present Simple, will + үндсэн хэлбэр хэрэглэнэ.
3Үр дүнгийн бусад хэлбэр – can, might, should, захирах хэлбэр
Үр дүнд can, might, should эсвэл захирах хэлбэр (Call me! гэх мэт заавар) ч ирж болно.
4If-тэй хэсэгт will байхгүй
Утга нь ирээдүй байсан ч if-тэй хэсэгт ихэвчлэн Present Simple хэрэглэнэ. Will үр дүнд очно. (Эелдэг гуйлтад if + will нь «хэрэв та зөвшөөрвөл» гэсэн утгаар сонсогдож болно: If you'll wait here, I'll get the manager. Энэ бол онцгой хэрэглээ.)
5Unless
Unless = if … not. Unless-ийн дараа ихэвчлэн батлах үйл үг ирнэ. Монголоор «-хгүй бол», «-аагүй бол».
6Ирээдүйн цагийн өгүүлбэр – when, as soon as, before, after, until
Эдгээр цагийн үгийн дараа if-ийн дараахтай адил ирээдүйд Present Simple хэрэглэнэ. If = болж магадгүй; when = болно гэдэгт итгэлтэй. Монголоор «-хаар», «-нгуут», «-хаасаа өмнө», «-тал» цаг заадаггүй тул энэ дүрэм танд байгалийн.
7When, as soon as, after, until-ийн дараах Present Perfect
Эхний үйлдэл хоёр дахиасаа өмнө бүрэн дуусна гэдгийг харуулахын тулд цагийн үгийн дараа Present Perfect (одоо төгссөн цаг) хэрэглэж болно. Ихэнхдээ Present Simple ч болно. Монголоор «-ж дуусаад», «-сны дараа».
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. Үр дүнгийн «-на» → Present Simple. Монголоор «Ирэх бямба гарагт Тэрэлжид бороо орвол бид майханд биш, байшинд хонно» гэхэд «хонно» нь ирээдүй. Монгол «-на»-г англиар Present Simple болгох нь элбэг. Энэ нь «бороо орох бүрд тэгдэг» гэсэн зуршил мэт сонсогдоно. Нэг удаагийн ирээдүйд will.
2. «Ирвэл» → if (итгэлтэй үйл явдалд). Монгол «-вал» нь заримдаа «ирэх үед» гэсэн утгатай: «Аав орой ажлаасаа ирвэл машины талаар асууя». Аав орой бүр ажлаасаа ирдэг – энэ тодорхой. Англиар if гэвэл «аав ирэх эсэх нь тодорхойгүй» гэсэн утга гарна. Итгэлтэй бол when.
3. «Хүйтэн байвал» → it-гүй нөхцөл. Монголоор «хүйтэн байвал» гэх мэт цаг агаарын нөхцөл өгүүлэгдэхүүнгүй: «Маргааш хасах гучаас хүйтэн байвал сургууль хичээлгүй». Англиар if-ийн дараа ч өгүүлэгдэхүүн заавал: if it is.
4. «-хгүй бол» → unless … not. «-хгүй бол» нь өөрөө үгүйсгэлтэй тул unless-ийн дараа ч don't үлдээх нь элбэг: «Хүүхдүүд даалгавраа хийж дуусгахгүй бол зурагтаар бөх үзэж болохгүй». Unless аль хэдийн «if not» гэсэн утгатай.
5. «Тэр … -вал» → if he + үндсэн хэлбэр. Монгол «-вал» хүнээрээ хувирдаггүй: «Болд оффис дээр ирвэл тайланг түүнд өгөөрэй». Тиймээс if-ийн дараа -s мартагддаг. If-ийн дараа ч Present Simple-ийн дүрэм хэвээр: he / she / it + -s.
Бүү андуураарай
zero эсвэл first conditional – Zero = үргэлж үнэн (одоо + одоо). First = ирээдүйн нэг тодорхой нөхцөл байдал (одоо + will). Монголоор «-даг» ба «-на».
if эсвэл when – If = болж магадгүй. When = болно; бид зүгээр цагийг нь хүлээж байна. Монголоор хоёуланд нь «-вал» гэж болох тул итгэлтэй эсэхээ бодоорой.
first эсвэл second conditional – Төсөөллийн эсвэл болох магадлал багатай нөхцөл байдалд англиар if + Past Simple, would хэрэглэнэ: If I won the lottery, I'd buy a boat. B1-06-г үзнэ үү. In case (урьдчилан сэргийлэх) B2-03-д бий.
Зөв бичих ба дуудлага
- I'll, you'll, we'll ярианд хэвийн. I'll /aɪl/ нь aisle, isle-тэй ижил сонсогдоно. Төгсгөлийн l-ийг үрэлтгүй, хэлний үзүүрээ дээд шүдний ард хүргээд хэлээрэй.
- won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) – want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US)-тай бүү андуураарай. /w/-д уруулаа дугуйлаарай, доод уруулаа шүдэнд бүү хүргээрэй.
- Хэмнэл: if-тэй хэсэг эхэнд ирвэл дуу хоолой бага зэрэг дээшилж, үр дүнгийн өмнө богино завсарлага гарна: If it rains… we'll stay in.
- unless-ийн өргөлт хоёр дахь үе дээр: /ənˈles/ – «un-LESS». Монгол заншлаар эхний үеийг бүү онцлоорой.
- Clause гэдэг нь өөрийн өгүүлэгдэхүүн, үйл үгтэй үгсийн бүлэг: if it rains нэг, we'll stay in өөр нэг.
Алтан дүрэм
if, unless, when, as soon as, before, after, until-ийн дараа ирээдүйн тухай ч одоо цагийн хэлбэр (Present Simple, эсвэл дууссан үйлдэлд Present Perfect) хэрэглэнэ. Will ихэвчлэн зөвхөн үр дүнд очно. Санаарай: үр дүнгийн «-на» нэг удаагийн ирээдүйд = will; «-хгүй бол» = unless + батлах.
Дасгал
A. Бүтэц
Хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу. Үр дүнд will / won't хэрэглээрэй.
-
If you (heat) butter, it melts.
-
If it (be) sunny tomorrow, we'll go to the beach.
-
If you don't hurry, you (miss) the bus.
-
I'll text you as soon as I (land).
-
When I (finish) this email, I'll make dinner.
-
unless-ээр дахин бичнэ үү: If you don't leave now, you'll be late.
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … I get home tonight, I'll have a shower.
-
Та үдэшлэг дээр Томтой уулзаж магадгүй, гэхдээ итгэлтэй биш. Зөв хариултыг сонгоно уу: … I see him, I'll give him your message.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … you have a ticket, you can't go in.
-
Zero эсвэл first conditional уу? If you mix red and white, you get pink.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … here until you come back.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
If she will come, I'll be happy.
-
Wait here until I will come back.
-
If he don't call, I'll call him.
-
I'll call you when I've finished.
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй.
Ana: What will you do if it 16 (rain) at the campsite?
Ben: If it rains, we 17 (will / go) to the museum in town.
Ana: Good idea. And book soon! 18 you book early, there won't be any places left.
Ben: I know. I'll book as soon as I 19 (get) paid on Friday.
Ana: And send me a photo when you 20 (arrive)!
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Өөрийнхөө тухай гүйцээнэ үү: If the weather is nice this weekend, …
-
Өөрийнхөө тухай нэг баримтыг zero conditional-аар бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-04 Will: шийдвэр, амлалт, таамаглал – will, won't, shall-ыг монголоор тайлбарлав I think she (pass) the exam.
-
A2-22 May, Might, Could: англиар «магадгүй» гэж хэрхэн хэлэх вэ might-ийг хэрэглэнэ үү. I'm not sure. I (come) later.
-
A2-05 Англи хэлний ирээдүй цаг: will, going to, Present Continuous уу? Ялгааг монголоор My train (leave) at 7.15 tomorrow morning. It's on the timetable.leaves хуваарьт хамгийн байгалийн
Хариулт
A. Бүтэц
- heat
- is
- 'll miss / will miss
- land / 've landed / have landed
- finish / 've finished / have finished
- Unless you leave now, you'll be late. / You'll be late unless you leave now.
B. Утга
- When
- If
- Unless
- zero
- I'll wait
C. Алдааг олоорой
- If she comes, I'll be happy.
- Wait here until I come back.
- If he doesn't call, I'll call him.
- ✓ I'll call you when I've finished.
D. Нөхцөл байдалд
- rains
- 'll go / will go
- Unless
- get
- arrive / 've arrived / have arrived
E. Таны ээлж
- If the weather is nice this weekend, I'll go for a long walk.
- If I don't sleep enough, I get a headache.
F. Холимог давталт
- 'll pass / will pass / 's going to pass / is going to pass
- might come
- leaves / is leaving / will leave
