İngilizce Zero ve First Conditional: If ile Şart Cümleleri
Zero and First Conditional
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda if, unless ve when, as soon as, before, after, until gibi zaman kelimeleriyle, bir şey olduğunda her zaman olan şeyleri ve gelecekteki gerçek olasılıkları anlatabileceksiniz.
Temel Fikir
Bir şart cümlesinin (conditional) iki parçası vardır: bir şart (if'li yan cümle) ve bir sonuç (ana cümle). İki domino taşı düşünün: birincisi düşünce ikincisi de düşer.
Bazen bu her seferinde olur, bir doğa kanunu gibi: If you heat ice, it melts. Bu zero conditional'dır (genel gerçek şart cümlesi); iki parça da present simple'dadır (geniş zaman), çünkü bu her zaman doğrudur.
Bazen de gelecekteki tek bir gerçek duruma bakarız: If it rains tomorrow, we'll stay at home. Bu first conditional'dır (gerçek gelecek şart cümlesi). Yağmur mümkündür ve sonuç ona bağlıdır.
Asıl mantık şu: if'li kısım birinci domino taşıdır; onu zaten gerçekleşmiş gibi düşünürüz. Bu yüzden İngilizce if'ten sonra, gelecek için bile present simple kullanır. Gelecek fikri sonuca gider: will. Aynı kural when, as soon as, before, after ve until'den sonra da geçerlidir.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
İyi haber: Türkçe şart kısmında İngilizce gibi çalışır. "Yarın yağmur yağ-ar-sa" deriz; şart ekinin önünde gelecek zaman eki yoktur. Zaman kelimelerinde de aynısı: "eve gel-ince", "o gel-ene kadar". İngilizcede de if ve when'den sonra will gelmez. Fark sonuç kısmındadır: Türkçe orada çoğu zaman geniş zaman kullanır ("evde kal-ır-ız"), İngilizce ise will.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Suyu ısıt-ır-san, kayna-r. | If you heat water, it boils. |
| Yarın yağmur yağ-ar-sa, partiyi içeride yapar-ız. | If it rains tomorrow, we'll have the party inside. |
| Eve var-ınca fotoğrafları gönder-ir-im. | I'll send you the photos when I get home. |
| O gel-ene kadar bekle-yeceğiz. | We'll wait until he comes. |
| Acele et-me-dikçe yetişemezsin. / Acele et-mez-sen… | Unless you hurry, you'll be late. / If you don't hurry… |
Son satıra dikkat: Türkçedeki "etmedikçe" kelimesinde -dikçe ekinden önce bir olumsuzluk eki (-me) vardır. İngilizcedeki unless ise olumsuzluğu zaten kendi içinde taşır; arkasından olumlu fiil gelir.
Yapı
Zero conditional — genel gerçekler
| If'li kısım | Ana cümle |
|---|---|
| If + present simple, | present simple |
| If you mix red and blue, | you get purple. |
First conditional — gelecekte gerçek bir olasılık
| If'li kısım | Ana cümle |
|---|---|
| If + present simple, | will / won't + yalın fiil |
| If you study hard, | you'll pass. |
| If + present simple, | can / might / should + yalın fiil |
| If it stops raining, | we can go out. |
| If + present simple, | emir cümlesi |
| If you see Anna, | say hello from me. |
Sıra ve virgül
| Sıra | Virgül? | Örnek |
|---|---|---|
| Önce if'li kısım | genellikle evet | If I'm late, start without me. |
| Önce ana cümle | hayır | Start without me if I'm late. |
Unless = if … not
| If … not ile | Unless ile |
|---|---|
| If you don't hurry, you'll miss the bus. | Unless you hurry, you'll miss the bus. |
Gelecek zaman bildiren zaman cümlecikleri — aynı kural: zaman kelimesinden sonra şimdiki zaman biçimi, öbür kısımda will
| Zaman kelimesi | Örnek |
|---|---|
| when | I'll call you when I get home. |
| as soon as | As soon as the film ends, we'll leave. |
| before | Turn off the lights before you go out. |
| after | After she finishes school, she'll travel. |
| until | Wait here until I come back. |
| when / as soon as + present perfect | I'll call you when I've finished. |
Kullanımlar
1Zero conditional — olgular ve genel gerçekler
Her zaman ya da genellikle doğru olan şeyler için — bilim, alışkanlıklar, bir şeyin nasıl çalıştığı — if + present simple, present simple kullanın. Burada if neredeyse when ya da every time ("her …-diğinde") anlamındadır.
2First conditional — gelecekte gerçek olasılıklar
Gelecekte olası bir durum ve onun muhtemel sonucu için if + present simple, will + yalın fiil kullanın.
3Sonuç kısmında başka biçimler — can, might, should, emir
Sonuç kısmında can, might, should ya da bir emir cümlesi (Call me! gibi bir talimat) de olabilir.
4If'li kısımda will yok
Anlam gelecek olsa bile if'li kısım normalde present simple'dadır. Will sonuca gider. (Kibar ricalarda "isterseniz, lütfen" anlamında if + will duyabilirsiniz: If you'll wait here, I'll get the manager. Bu özel bir kullanımdır.)
5Unless
Unless, if … not demektir ("…-mezse, …-medikçe"). Unless'tan sonra normalde olumlu fiil kullanırız.
6Gelecek zaman bildiren zaman cümlecikleri — when, as soon as, before, after, until
Bu zaman kelimelerinden sonra, tıpkı if'ten sonra olduğu gibi, gelecek için present simple kullanın. If = belki olur; when = olacağından eminim.
7When, as soon as, after, until'den sonra present perfect
Birinci eylemin ikincisinden önce tamamen bitmiş olacağını göstermek için zaman kelimesinden sonra present perfect kullanabilirsiniz. Çoğu zaman present simple da olur.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-eceğim zaman" yapısını "when … will" ile çevirmek. Türkçede "Eve varınca" demenin yanında "Eve geleceğim zaman haber veririm" de diyebiliriz. Bu "-eceğim" eki İngilizcede will'e dönüşür. Ama İngilizcede when, as soon as, until'den sonra will gelmez.
2. "-medikçe" ekini "unless … not" diye çevirmek. "Şemsiye almadıkça" cümlesinde olumsuzluk eki (-me) vardır. Bu yüzden unless'tan sonra da don't eklemek çok doğal gelir. Ama unless olumsuzluğu zaten içinde taşır.
3. Sonuç kısmında geniş zaman kullanmak. Türkçede "Yarın yağmur yağarsa evde kalırız" deriz; sonuç kısmı geniş zamandadır. Bunu İngilizceye present simple ile taşırsanız cümle genel bir gerçek gibi duyulur. Gelecekteki tek bir durum için sonuç kısmında will kullanın.
4. "Yarın" kelimesini görünce if'li kısma "will" koymak. Türkçede "yağarsa" derken gelecek eki kullanmayız; İngilizcede de öyle. Ama cümlede tomorrow olunca will koymak istenir. If'li kısım present simple'da kalır.
5. If'li kısımda -s'yi unutmak. Türkçede "ararsa" derken üçüncü kişi için ayrı bir ek yoktur. İngilizcede if'li kısım present simple olduğu için he / she / it ile -s gerekir.
Karıştırılmasın
zero ve first conditional — Zero = her zaman doğru (present + present). First = gelecekte belirli bir durum (present + will).
if ve when — If = olabilir de, olmayabilir de ("…-erse"). When = olacak; sadece zamanını bekliyoruz ("…-ince").
first ve second conditional — Hayalî ya da pek olası olmayan durumlar için İngilizce if + past simple, would kullanır: If I won the lottery, I'd buy a boat. Bkz. B1-06. In case (önlem) B2-03'te.
Yazım ve Telaffuz
- I'll, you'll, we'll konuşmada normaldir. I'll /aɪl/ "ayl" okunur; aisle ve isle ile aynı sesi verir.
- won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) — "wount"; want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US) — "wont / waant" ile karıştırmayın.
- Ritim: if'li kısım önce gelince ses genellikle biraz yükselir ve sonuçtan önce kısa bir duraklama olur: If it rains… we'll stay in.
- unless ikinci heceden vurgulanır: /ənˈles/ — "ın-LES".
- Clause (yan cümle / cümlecik), kendi öznesi ve fiili olan bir kelime grubudur: if it rains bir clause'dur; we'll stay in başka bir clause'dur.
- Bu sesletim ipuçlarında İngilizcedeki w harfini koruyoruz: dudaklarınızı "u" der gibi yuvarlayıp hemen açın. Türkçedeki "v" sesi değildir; alt dudak dişlere değmez.
Altın Kural
If, unless, when, as soon as, before, after ve until'den sonra — gelecek için bile — şimdiki zaman biçimi kullanın (present simple ya da bitmiş bir eylem için present perfect). Will normalde sadece sonuç kısmına gelir. Unless'tan sonra don't eklemeyin.
Alıştırmalar
A. Yapı
Parantezdeki fiili doğru biçimde yazın. Sonuç kısmında will / won't kullanın.
-
If you (heat) butter, it melts.
-
If it (be) sunny tomorrow, we'll go to the beach.
-
If you don't hurry, you (miss) the bus.
-
I'll text you as soon as I (land).
-
When I (finish) this email, I'll make dinner.
-
unless ile yeniden yazın: If you don't leave now, you'll be late.
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: … I get home tonight, I'll have a shower.
-
Partide Tom'u görebilirsiniz, ama emin değilsiniz. Doğru olanı seçin: … I see him, I'll give him your message.
-
Doğru olanı seçin: … you have a ticket, you can't go in.
-
Zero mu, first conditional mı? If you mix red and white, you get pink.
-
Doğru olanı seçin: … here until you come back.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
If she will come, I'll be happy.
-
Wait here until I will come back.
-
If he don't call, I'll call him.
-
I'll call you when I've finished.
D. Bağlam İçinde
Parantezdeki fiilleri doğru biçimde kullanın; parantezsiz boşluğa uygun kelimeyi yazın.
Ana: What will you do if it 16 (rain) at the campsite?
Ben: If it rains, we 17 (will / go) to the museum in town.
Ana: Good idea. And book soon! 18 you book early, there won't be any places left.
Ben: I know. I'll book as soon as I 19 (get) paid on Friday.
Ana: And send me a photo when you 20 (arrive)!
E. Sıra Sende
Kendiniz hakkında cümleler yazın.
-
Cümleyi kendinize göre tamamlayın: If the weather is nice this weekend, …
-
Zero conditional ile kendinizle ilgili bir gerçek yazın.
F. Karışık Tekrar
Önceki derslerden karışık sorular.
-
A2-04 İngilizce Will Kullanımı: Anlık Kararlar, Sözler, Teklifler ve Tahminler I think she (pass) the exam.
-
A2-22 İngilizce May, Might, Could Kullanımı: Olasılık Bildirme I'm not sure. I (come) later. might kullanın.
-
A2-05 İngilizcede Gelecek Zaman Yapıları: Will, Going To, Present Continuous ve Present Simple Farkı My train (leave) at 7.15 tomorrow morning. It's on the timetable.leaves: tarife için en doğal seçim
Cevap anahtarı
A. Yapı
- heat
- is
- 'll miss / will miss
- land / 've landed / have landed
- finish / 've finished / have finished
- Unless you leave now, you'll be late. / You'll be late unless you leave now.
B. Anlam
- When
- If
- Unless
- zero
- I'll wait
C. Hatayı Bul
- If she comes, I'll be happy.
- Wait here until I come back.
- If he doesn't call, I'll call him.
- ✓ I'll call you when I've finished.
D. Bağlam İçinde
- rains
- 'll go / will go
- Unless
- get
- arrive / 've arrived / have arrived
E. Sıra Sende
- If the weather is nice this weekend, I'll go for a long walk.
- If I don't sleep enough, I get a headache.
F. Karışık Tekrar
- 'll pass / will pass / 's going to pass / is going to pass
- might come
- leaves / is leaving / will leave
