Good At, Afraid Of, Listen To: fjalët me parafjalë (dependent prepositions) në anglisht
Good At, Afraid Of, Listen To: Words + Prepositions
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të përdorni parafjalën e duhur pas mbiemrave të zakonshëm (good at, afraid of, interested in) dhe pas foljeve (listen to, wait for, depend on), dhe do të dini cilat folje të zakonshme nuk marrin parafjalë para kundrinorit.
Ideja kryesore
Disa mbiemra dhe folje vijnë me një shok të përhershëm: një parafjalë. Themi good at maths, afraid of spiders, listen to music. Parafjala varet nga fjala që i paraprin, jo nga kuptimi i fjalisë. Këto çifte quhen shpesh dependent prepositions.
Mendojini si çifte që vijnë gjithmonë bashkë. Kur ka kundrinor, listen nuk ndahet nga to: I listen to podcasts, jo I listen podcasts.
Ndonjëherë shoku ka logjikë: wait for a bus (autobusi është qëllimi juaj). Por shpesh logjikë e qartë nuk ka, prandaj mësojeni fjalën bashkë me parafjalën si një bllok: jo afraid, por afraid of.
Ka edhe kurthin e kundërt. Disa folje zakonisht nuk marrin parafjalë para kundrinorit: discuss the problem, enter the room, marry someone.
Shqipja dhe anglishtja
Edhe në shqip fjalët kanë parafjalët e tyre: «kam frikë nga», «varet nga», «u martua me», «i interesuar për». Problemi është se parafjala shqipe rrallë përputhet me atë angleze, dhe dora e përkthen fjalë për fjalë: «varet nga» → depends from. Në disa raste jemi me fat: «i famshëm për» = famous for, «ndryshe nga» = different from, «i zemëruar me» = angry with – këtu është njësoj.
Kurthi i dytë është i kundërt. Shumë folje shqipe marrin kundrinor të drejtë: «dëgjoj muzikë», «pres autobusin», «shikoj foton». Në anglisht këtu duhet parafjalë: listen to, wait for, look at. Dhe anasjelltas: «diskutojmë për planin», «hyri në dhomë», «u martua me të» – në anglisht discuss, enter, marry nuk marrin parafjalë. Fjalë si «jam dakord» janë një kurth më vete: agree është folje, prandaj I agree, jo I am agree.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Kam frikë nga errësira. | I'm scared of the dark. | «nga» → of |
| Varet nga çmimi. | It depends on the price. | «nga» → on |
| Jam i mirë në matematikë. | I'm good at maths. | «në» → at |
| Është e martuar me një zjarrfikës. | She's married to a firefighter. | «me» → to |
| Ky qytet është i famshëm për djathin. | This town is famous for its cheese. | këtu është njësoj: «për» = for |
| Dëgjoj podkaste kur shkoj në punë. | I listen to podcasts on the way to work. | pa parafjalë → listen to |
| Pritëm autobusin njëzet minuta. | We waited for the bus for twenty minutes. | pa parafjalë → wait for |
| Duhet të diskutojmë për buxhetin. | We need to discuss the budget. | «për» → asgjë |
| U martua me shoqen e fëmijërisë. | He married his childhood friend. | «me» → asgjë |
| Jam dakord me ty. | I agree with you. | «jam dakord» → agree (folje) |
Shkurt: mos e përktheni parafjalën shqipe – mësojeni fjalën angleze bashkë me shokun e saj: afraid of, depend on, good at, married to, listen to, wait for; dhe discuss, enter, marry pa parafjalë.
Forma
Mbiemër + parafjalë
| Parafjala | Mbiemrat | Shembull |
|---|---|---|
| at | good at, bad at, surprised at | She's good at chess. |
| in | interested in | I'm interested in history. |
| of | afraid of, scared of, proud of, tired of, fond of, bored of | He's afraid of dogs. |
| on | keen on | I'm not keen on horror films. |
| about | worried about, excited about, angry about (për një gjë), embarrassed about, confused about | We're excited about the trip. |
| with | angry with (me një person), bored with | She's angry with her brother. |
| from | different from | My job is different from yours. |
| to | similar to, married to | His car is similar to mine. |
| for | famous for | Italy is famous for its food. |
| by | surprised by (edhe surprised at) | We were surprised by the news. |
Folje + parafjalë + kundrinor
| Parafjala | Foljet | Shembull |
|---|---|---|
| to | listen to, belong to, talk to | Who does this bag belong to? |
| for | wait for, pay for, ask for | I'm waiting for a call. |
| at | look at | Look at this photo! |
| on | depend on | It depends on the weather. |
| about / of | think about, think of, talk about | What do you think of my new haircut? |
| with | agree with | I agree with you. |
Folje pa parafjalë para kundrinorit
| E saktë | E pasaktë |
|---|---|
| discuss the plan | discuss about the plan |
| enter the building | enter into the building |
| marry someone | marry with someone |
| call / phone your mum | phone to your mum |
| reach the hotel | reach to the hotel |
Parafjalë + -ing – pas një parafjale folja merr formën -ing: good at swimming, interested in learning. Në shqip këtu themi shpesh një emër ose «të» + folje («i mirë në not», «i interesuar të mësoj»), por në anglisht pas parafjalës nuk vjen kurrë forma bazë. Më shumë te B1-19.
Përdorimi
1Mbiemër + parafjalë: aftësi dhe interesa
Përdorni good / bad at për aftësi, dhe interested in, keen on dhe fond of për ato që ju pëlqejnë.
2Mbiemër + parafjalë: ndjenja
Ndjenjat marrin shpesh of ose about. Me angry përdorni with për një person dhe about për një gjë. (Angry at një person është gjithashtu i zakonshëm, sidomos në anglishten amerikane.)
3Mbiemër + parafjalë: krahasim dhe përshkrim
Përdorni different from, similar to, married to dhe famous for. Different to është gjithashtu i zakonshëm në anglishten britanike, dhe different than në atë amerikane, por different from është i saktë kudo.
4Folje + parafjalë
Këto folje duan parafjalë para kundrinorit. Pa kundrinor, pa parafjalë: Listen! Wait!
5Think about apo think of
Think about = mendoj për diçka, e kam në mendje, e shqyrtoj. Think of = më vjen një ide ndër mend. Për mendime janë të zakonshme të dyja: What do you think of / about it? Në shqip të gjitha këto janë «mendoj për» ose «çfarë mendon për».
6Folje pa parafjalë
Disa folje e marrin kundrinorin drejtpërdrejt. Shtimi i një parafjale është gabim shumë i shpeshtë – sidomos kur në shqip ka parafjalë.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Varet nga» → depends from. Në shqip themi «Ekskursioni në Theth varet nga gjendja e rrugës». «Nga» përkthehet natyrshëm me from, por pas depend vjen gjithmonë on.
2. «Frikë nga», «krenar për» → afraid from, proud for. Në shqip themi «Macja jonë ka frikë nga fshesa elektrike» dhe «Gjyshi është shumë krenar për mbesën që mbaroi Mjekësinë». Në anglisht të dyja marrin of.
3. «U martua me» → married with. «Jonida u martua me një dentist që e njohu në Korçë» – në shqip pa «me» nuk bën. Në anglisht marry e merr personin drejtpërdrejt; me married si mbiemër përdorni to.
4. «Dëgjoj», «pres» → listen, wait pa parafjalë. Në shqip këto folje marrin kundrinor të drejtë: «Në udhëtimet e gjata Dritani dëgjon libra me zë», «Erioni na priti te stacioni i autobusit». Në anglisht kundrinori vjen pas to dhe for.
5. «Jam dakord» → I am agree. Në shqip «dakord» shkon me «jam»: «E gjithë klasa është dakord me idenë e Erionit për ekskursionin». Në anglisht agree është folje, prandaj nuk merr be.
Mos i ngatërroni
listen to apo hear – Listen to = dëgjoj me vëmendje (do to para kundrinorit). Hear = një tingull më vjen në vesh (pa parafjalë). Në shqip të dyja janë «dëgjoj».
pay for apo pay – Pay for sendin që blini; pay personin ose llogarinë (pa parafjalë).
discuss apo talk about – I njëjti kuptim, gramatikë e ndryshme: discuss nuk merr parafjalë; talk do about.
angry with apo angry about – një person apo një gjë.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Në mes të fjalisë parafjalët zakonisht janë të dobëta, pa theks: afraid of → /əˈfreɪd əv/, good at → /ˈɡʊd ət/, wait for → /ˈweɪt fə/ (UK), /ˈweɪt fər/ (US). Zanorja e dobët /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj këtu keni avantazh.
- Në fund të pyetjes parafjala ka formën e fortë: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)? What are you looking at /æt/? /æ/ nuk është as «e», as «a» e shqipes: hapni gojën më shumë se për «e».
- Lidhini fjalët: look at, proud of, think of shqiptohen si një fjalë e vetme, pa pushim mes tyre. Te think of tingulli i parë është «th» e shqipes – edhe këtu keni avantazh.
Rregulli i artë
Mësojeni fjalën bashkë me parafjalën, si një bllok: good at, afraid of, listen to, wait for. Mos e përktheni parafjalën shqipe («varet nga» → depend on). Dhe mos shtoni parafjalë para kundrinorit të discuss, enter, marry, call, phone, reach.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni parafjalën që mungon.
-
My brother is very good tennis.
-
Are you interested cooking?
-
I'm scared flying.
-
This book belongs my teacher.
-
It all depends the price.
-
Italy is famous its food.
B. Kuptimi
Zgjidhni mundësinë e duhur.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'm waiting … my friend.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Your idea is similar … mine.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: He wants to marry ….
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'm angry … my sister. She took my car without asking.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I can't … her name. It's on the tip of my tongue!
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
We discussed about the holiday.
-
Please listen me carefully.
-
She's famous of her songs.
-
I'll phone you when I get home.
D. Në kontekst
Lexoni mesazhin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Te numri 20 zgjidhni mundësinë e saktë.
Hi Jo! Sorry I didn't answer — I was waiting 16 a call from the bank. Are you still interested 17 coming to the concert? My sister can't come. She's really afraid 18 big crowds! We can talk 19 it later. I'll call 20 tonight.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani dy fjali për veten me good at dhe interested in.
-
Shkruani një fjali për diçka që ju shqetëson ose ju emocionon.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-30 Bored apo Boring? Mbiemrat me -ed dhe -ing në anglisht I'm really (interest) in your story. Tell me more!
-
A2-29 Who, Which, That: fjalitë përcaktore (relative clauses) në anglisht The woman lives next door is my boss.
-
A1-21 Parafjalët e vendit dhe të lëvizjes në anglisht: in, on, at, into, by bus The keys are the table, next to your phone.
Përgjigjet
A. Forma
- at
- in
- of
- to
- on
- for
B. Kuptimi
- for
- to
- her
- with
- think of
C. Gjeni gabimin
- We discussed the holiday. / We talked about the holiday.
- Please listen to me carefully.
- She's famous for her songs.
- ✓ I'll phone you when I get home.
D. Në kontekst
- for
- in
- of
- about
- you
E. Radha juaj
- I'm good at drawing. I'm interested in old films.
- I'm excited about my holiday in June.
F. Përsëritje e përzier
- interested
- who / that
- on
