Would Rather, Had Better na Prefer kwa Kiswahili: Afadhali, Ni Bora na Napendelea
Would Rather, Had Better, Prefer
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema unachopendelea (prefer, would prefer, would rather, would sooner), kusema unachotaka mtu mwingine afanye (I'd rather you stayed, I'd prefer you to stay), na kutoa ushauri mzito au onyo kwa had better.
Wazo Kuu
Misemo miwili kati ya hii inaonekana ya ajabu mwanzoni. Had better ina umbo la zamani, lakini inazungumzia sasa. I'd rather you left ina tense ya zamani, lakini inamaanisha wakati ujao.
Had better ni msemo usiobadilika. Had yake imepoteza maana ya zamani. Fikiria tahadhari ya betri kwenye simu yako: "Nichaji sasa — la sivyo nitazima katikati ya simu yako." Hiyo ndiyo had better: fanya hivi sasa, la sivyo kutakuwa na tatizo. Inahusu hali moja maalum, si ushauri wa jumla.
Would rather + mtu + past inatumia "zamani isiyo halisi" ile ile unayoijua kutoka I wish I had… (B1-08). Unapotaka mtu mwingine afanye jambo ambalo bado si halisi, Kiingereza kinarudisha kitenzi kwenye umbo la zamani. Umbo hilo linaonyesha umbali na uhalisia, si wakati uliopita. I'd rather you didn't tell anyone = huenda ukawaambia watu; mimi nataka kinyume chake.
Prefer (kupendelea) ni kitenzi cha kawaida kwa mapenzi na machaguo. Kina mipangilio yake yenye to na rather than.
Kwetu wazungumzaji wa Kiswahili, neno moja — afadhali (au ni bora) — hufanya kazi ya would rather na ya had better: afadhali nibaki (I'd rather stay) na afadhali uchukue koti (you'd better take a jacket). Kiingereza kinachagua: upendeleo → would rather; onyo → had better.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hutumia afadhali / ni bora + kitenzi cha -e kwa upendeleo na kwa onyo; Kiingereza kinatenganisha would rather na had better. Kwa mtu mwingine, Kiswahili kinabaki na kitenzi cha -e (afadhali usivute), lakini baada ya would rather + mtu Kiingereza kinahitaji past simple (you didn't smoke). Na kuliko haitafsiriwi kila mara kama than: baada ya prefer A, ni to.
| Kiswahili | Maana | Kiingereza |
|---|---|---|
| Napendelea chai kuliko kahawa. | upendeleo wa jumla | I prefer tea to coffee. |
| Napendelea kupika nyumbani badala ya kula nje. | vitendo viwili | I prefer to cook at home rather than eat out. |
| Afadhali nibaki nyumbani. | ninachotaka kufanya | I'd rather stay at home. |
| Afadhali usivute sigara humu. | ninachotaka mtu mwingine afanye | I'd rather you didn't smoke in here. |
| Afadhali uchukue koti — kuna baridi. | onyo, hali maalum | You'd better take a jacket. |
| Ningependa unipigie simu kwanza. | ombi kwa mtu mwingine | I'd prefer you to call first. |
Angalia safu ya tatu na ya tano: Kiswahili kina afadhali katika zote mbili, lakini Kiingereza kina maneno mawili tofauti. Na safu ya nne: kitenzi cha -e (usivute) → past simple (didn't smoke), si present.
Muundo
prefer
| Mpangilio | Mfano |
|---|---|
| prefer + nomino + to + nomino | I prefer tea to coffee. |
| prefer + -ing + to + -ing | She prefers cycling to driving. |
| prefer + to-infinitive + rather than + base form | We prefer to rent rather than buy. |
| would prefer + to-infinitive (tukio maalum) | I'd prefer to sit by the window, please. |
| would prefer + mtu + to-infinitive | I'd prefer you to stay. |
| would prefer it if + mtu + past simple | I'd prefer it if you stayed. |
would rather / would sooner
| Mpangilio | Mfano |
|---|---|
| would rather + base form (+ than + base form) | I'd rather walk than take the bus. |
| would rather not + base form | I'd rather not talk about it. |
| would rather + mtu + past simple (maana ya sasa/baadaye) | I'd rather you didn't smoke in here. |
| would rather + mtu + past perfect (maana ya zamani) | I'd rather you hadn't told him. |
| would sooner + base form (si rasmi) | I'd sooner stay at home tonight. |
had better
| Umbo | Mfano | |
|---|---|---|
| + | had better ('d better) + base form | You'd better hurry. |
| − | had better not + base form | We'd better not be late. |
Maswali kwa had better ni nadra; kwa kawaida tunatumia should: Should I call him?
Matumizi
1Prefer — upendeleo wa jumla na maalum
Tumia prefer A to B kwa mapenzi ya jumla. Kwa vitenzi viwili, tumia prefer to do rather than (do). Kwa hali maalum au chaguo la adabu, tumia would prefer.
2Would rather — ninachotaka kufanya
Would rather + base form ni njia ya kawaida sana ya kueleza upendeleo, hasa katika hali maalum — kama afadhali / ningependelea. Ongeza than + base form kwa chaguo lingine. Would sooner ina maana sawa na si rasmi zaidi.
3Ninachotaka mtu mwingine afanye
Upendeleo unapohusu tendo la mtu mwingine, tumia would rather + kiima kipya + past simple. Maana ni ya sasa au ya baadaye. Kwa zamani, tumia Past Perfect. Kiswahili hutumia kitenzi cha -e (afadhali usiegeshe, wangependa nisome), lakini Kiingereza kinahitaji umbo la zamani. Would prefer ina mipangilio miwili hapa: would prefer + mtu + to do, na would prefer it if + past simple.
4Had better — ushauri mzito na maonyo
Tumia had better kwa ushauri mzito kuhusu hali maalum, kwa kawaida ukiwa na hatari au tatizo lililofichika usipofanya hivyo — kama afadhali / ni bora ya onyo. Inahusu sasa au wakati ujao wa karibu, kamwe si zamani. Ina nguvu kuliko should (A2-21), na kwa bosi au mgeni inaweza kusikika kama dharau.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Kuliko → "than" baada ya prefer. Kiswahili husema napendelea X kuliko Y, na kwa sababu kuliko mara nyingi = than (mrefu kuliko), wengi husema prefer … than. Baada ya prefer + nomino au -ing, Kiingereza kinatumia to. Kwa vitenzi viwili vya to, tumia rather than.
2. Afadhali kwenda / ni bora kusubiri → "to" baada ya had better / would rather. Kwa sababu ya ku- (ni bora kuondoka), ni rahisi kuongeza to. Had better, would rather na would sooner hufuatwa na base form tu.
3. Afadhali ulipe… (kitenzi cha -e) → present baada ya "I'd rather you". Kiswahili hutumia kitenzi kile kile cha -e kwa mtu mwingine (afadhali unilipe taslimu). Ukikitafsiri kama present, unapata I'd rather you pay. Kiingereza sanifu kinatumia past simple baada ya kiima kipya, ingawa maana ni ya sasa au ya baadaye.
4. Afadhali ya adabu → "You'd better" kwa bosi au mtu mzima. Katika Kiswahili, afadhali au ni bora inaweza kuwa pendekezo la upole hata kwa mkubwa wako. You'd better ni sahihi kisarufi, lakini ina onyo ndani yake ("la sivyo…"), kwa hiyo kwa bosi, mteja au mzee inaweza kusikika kama tishio au dharau. Tumia njia ya upole zaidi.
Usichanganye
had better na should — should (unapaswa) ni ushauri wa jumla na mpole; had better ni kwa hali maalum, pamoja na onyo. Tazama A2-21.
I'd = I had au I would? — Katika I'd better, 'd = had. Katika I'd rather na I'd prefer, 'd = would. Kiswahili kinaweza kusema afadhali niende kwa zote mbili, kwa hiyo angalia neno linalofuata 'd.
I'd rather (mimi) na I'd rather you (mtu mwingine) — kiima kile kile: base form; kiima kipya: past simple.
prefer na would rather — mipangilio tofauti, maana inayokaribiana.
would rather + past na it's time + past — It's time we went (ni wakati tuondoke) inatumia zamani ile ile isiyo halisi kusema jambo linapaswa kutokea sasa. It's time, it's about time na it's high time zinafundishwa katika B2-21, pamoja na mipangilio yote ya zamani isiyo halisi.
Tahajia na Matamshi
- had better karibu kila mara hufupishwa: you'd better /juːd ˈbetə/ (UK), /juːd ˈbetər/ (US) — "yood BET-uh". Katika mazungumzo ya haraka 'd karibu haisikiki ("you better"), lakini andika you'd better.
- Silabi ya mwisho ya better ni dhaifu (schwa /ə/), si a kamili ya Kiswahili: epuka "beta" yenye a wazi. Katika Kiingereza cha Marekani, tt mara nyingi husikika kama d nyepesi: "BED-er".
- I'd rather /aɪd ˈrɑːðə/ (UK), /aɪd ˈræðər/ (US) — "ide RAH-thuh" (UK), "ide RA-ther" (US). Sauti /ð/ ni ile ile ya dh katika dhahabu na afadhali — faida kwa wengi wetu. Kama kwa kawaida unatamka dh kama z, jizoeze: ncha ya ulimi kati ya meno, sauti ikitetemeka. Usiseme "raza".
- prefer ina msisitizo kwenye silabi ya pili: /prɪˈfɜː/ (UK), /prɪˈfɜːr/ (US) — "pri-FUR". Irabu /ɜː/ si e wala a ya Kiswahili: midomo imelegea, ulimi katikati. Huongeza r mara mbili: preferred, preferring. Nomino preference ina msisitizo kwenye silabi ya kwanza: /ˈprefrəns/ — "PREF-runss".
Kanuni ya Dhahabu
had better / would rather / would sooner + base form (bila to, hata kama Kiswahili kinasema ni bora kwenda); prefer A to B (kuliko → to); prefer to do rather than do. Mtu mwingine akifuata would rather, tumia past simple kwa maana ya sasa au ya baadaye — au sema would prefer + mtu + to do. Na kumbuka: afadhali ya upendeleo → would rather; afadhali ya onyo → had better.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha sentensi kwa umbo sahihi la kitenzi kilicho kwenye mabano, au andika upya kama unavyoelekezwa.
-
You'd better (take) your passport with you.
-
I'd rather (not go) to the party tonight.
-
I'd rather you (not use) my laptop.
-
I'd prefer you (wait) outside.
-
We'd prefer it if you (not smoke) in the garden.
-
Andika upya kwa would rather: I prefer to drive rather than fly.
B. Maana
Chagua au jibu kulingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: I prefer swimming … running.
-
Chagua ushauri wenye nguvu zaidi na wa dharura: … see a doctor now — your hand is bleeding badly.
-
'd ina maana gani katika "You'd better hurry"?
-
'd ina maana gani katika "I'd rather stay"?
-
Chagua jibu sahihi: I'd rather you … me yesterday — now it's too late.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
You hadn't better tell Dad.
-
My boss would rather I work late on Fridays.
-
I would rather to eat at home than to eat out.
-
She prefers to read rather than watch TV.
D. Katika Muktadha
Kamilisha mazungumzo kwa neno moja katika kila nafasi, au tumia kitenzi kilicho kwenye mabano katika umbo sahihi.
Ana: Do you want to go to that new club tonight?
Ben: Honestly, I'd 16 stay in. I'm really tired.
Ana: Come on! I'd 17 go with you than on my own.
Ben: OK, but we'd 18 not stay too late — I've got work tomorrow.
Ana: Fine. Oh, and I'd rather you 19 (not / wear) that old jacket.
Ben: Ha! Then I'd 20 you to choose my clothes too.
Ana: Deal. And you'd better 21 (be) ready by nine.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
Andika kuhusu upendeleo wako wa jumla kwa prefer A to B.
-
Andika kile ambacho ungependa mtu unayeishi au kufanya kazi naye afanye kwa namna nyingine, kwa I'd rather you + past simple.
-
Mpe rafiki ushauri mzito kwa hali maalum, kwa had better.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A2-21 Should na Ought To kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutoa Ushauri I don't think you ___ buy that phone. It's too expensive. …
-
B1-08 I Wish na If Only kwa Kiswahili: Natamani, Laiti na Tofauti ya Wish na Hope I wish I (have) a car. Then I wouldn't need the bus.
-
B2-04 I Wish I Had, I Wish You Would na Regret kwa Kiswahili: Majuto na Matakwa I wish you (stop) interrupting me!
-
B2-03 Unless, As Long As, In Case, Even If kwa Kiswahili: Zaidi ya If Take an umbrella ___ it rains. …
Majibu
A. Muundo
- take
- not go
- didn't use
- to wait
- didn't smoke
- I would rather drive than fly.
B. Maana
- to
- You'd better
- had
- would
- had told
C. Tafuta Kosa
- You'd better not tell Dad.
- My boss would rather I worked late on Fridays.
- I would rather eat at home than eat out. / I would rather eat at home than out.
- ✓ She prefers to read rather than watch TV.
D. Katika Muktadha
- rather / sooner
- rather / sooner
- better
- didn't wear
- prefer / like
- be
E. Zamu Yako
- I prefer reading books to watching films.
- I'd rather you didn't leave your shoes in the hall.
- You'd better charge your phone before the trip — there's no electricity at the campsite.
F. Marudio Mchanganyiko
- should
- had
- would stop
- in case
