SlowingoSarufi
B2 3 / 30

Unless, As Long As, In Case, Even If kwa Kiswahili: Zaidi ya If

Unless, As Long As, In Case: Beyond If

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kueleza masharti kwa usahihi zaidi kuliko kwa if peke yake: kighairi kwa unless, masharti makali kwa as long as / provided (that) / on condition that, tahadhari kwa in case, "haibadilishi kitu" kwa even if, na onyo kwa otherwise / or (else).

Wazo Kuu

If ni kama bisibisi ya matumizi yote. Inafanya kazi nyingi: inasema "hili linategemea lile". Lakini haisemi jinsi mambo hayo mawili yanavyotegemeana.

Viunganishi (linkers) vya somo hili ni zana maalum zilizoning'inia kando yake ukutani mwa karakana. Kila kimoja kinaongeza maana mahususi:

  • unless kinataja kighairi kimoja: We'll eat outside unless it rains.
  • as long as / provided kinataja sharti pekee linalopaswa kutimizwa: You can borrow it as long as you're careful.
  • in case kinataja hatari, kwa hiyo unachukua hatua sasa ili kuwa salama: Take a coat in case it gets cold.
  • even if kinasema sharti halibadilishi kitu: I'll go even if it rains.
  • otherwise / or (else) kinataja matokeo mabaya usipochukua hatua: Hurry, or we'll miss the train.

Habari njema: kanuni za tense ni zile zile za if (A2-27, B1-06). Baada ya kiunganishi, tumia present kwa maana ya wakati ujao — si will. Kwetu, hilo ndilo jambo la kuzingatia zaidi, kwa sababu Kiswahili huweka -ta- baada ya maneno haya: ilimradi utanipigia, endapo mvua itanyesha.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili kina maneno mazuri kwa karibu kila kiunganishi. Tofauti kubwa mbili ni hizi: Kiswahili kinaweza kuweka -ta- baada ya kiunganishi, na hata kama hutumika katika mazungumzo kwa even if na pia kwa even though.

KiswahiliMaanaKiingereza
Usipohifadhi meza mapema, hatutapata nafasi.kama… si-Unless you book a table, we won't get in.
Usinipigie baada ya saa nne, isipokuwa ni dharura.isipokuwaDon't call me after ten unless it's an emergency.
Unaweza kuazima baiskeli yangu ilimradi uirudishe kabla ya saa kumi na mbili.sharti pekeeYou can borrow my bike as long as you bring it back by six.
Chukua mwavuli endapo mvua itanyesha.tahadhariTake an umbrella in case it rains.
Nitaenda ufukweni hata kama mvua itanyesha.haibadilishi kitu (labda)I'm going to the beach even if it rains.
Alimaliza mbio ingawa alikuwa ameumia kifundo cha mguu.ukweliShe finished the race even though she had hurt her ankle.
Fanya haraka, la sivyo tutakosa mwanzo wa filamu.onyoHurry up, or we'll miss the start of the film.

Mambo matatu ya kuzingatia. Kwanza, -sipo- (usipohifadhi) tayari ni hasi, kama unless: usiongeze not baada ya unless. Pili, endapo, ilimradi, hata kama mara nyingi hufuatwa na -ta- katika Kiswahili, lakini Kiingereza kinatumia present: in case it rains, si will rain. Tatu, kwa ukweli tumia even though (ingawa, ijapokuwa), si even if.

Muundo

Muhtasari

KiunganishiMaanaMuundoMfano
unlesskama… si-; isipokuwaunless + (kwa kawaida) kitenzi chanyaUnless you hurry, you'll be late.
as long as / so long askama tu (ilimradi)+ present kwa wakati ujaoAs long as you text me, you can stay out.
provided (that) / providing (that)kama tu (rasmi zaidi)+ present kwa wakati ujaoProvided (that) the weather is fine, we'll sail.
on condition thatkama tu (rasmi: makubaliano, sheria; kwa sharti kwamba)+ present kwa wakati ujaoYou can use the photo on condition that you credit me.
in casekwa tahadhari, kwa sababu… huenda ikatokea+ present (si will); past baada ya kitenzi cha pastBring snacks in case you get hungry.
even ifhaijalishi kama… (hata kama)tense sawa na ifI'll finish it even if it takes all night.
even thoughingawa (kwa nguvu) — huu ni ukweli+ ukweliShe went to work even though she was ill.
otherwise / or (else)la sivyo, … (onyo)maagizo / kauli + otherwise / or + matokeoLeave now, or you'll miss the bus.

Tense baada ya kiunganishi

HaliBaada ya kiunganishiKishazi kikuuMfano
wakati ujao halisipresent simplewill / can / imperativeUnless it rains, we'll eat outside.
sasa / wakati ujao wa kufikirikapast simplewould / couldI wouldn't go unless I had to.
zamani (tahadhari)past simplepast simpleI took a map in case I got lost.

Mahali na koma

  • unless, as long as, provided, in case, even if vinaweza kuanza sentensi (koma baada ya kishazi) au kuja katikati (kwa kawaida bila koma).
  • otherwise huanza kishazi kipya au sentensi mpya: Write it down. Otherwise, you'll forget. Kinaweza pia kufuata koma au semikoloni.
  • or (else) huunganisha vishazi viwili: Be quiet, or else you'll wake the baby.

Matumizi

1Unless = kama… si- / isipokuwa

Unless hutambulisha hali moja ambayo matokeo hayatokei. Kwa sababu unless tayari ina "si" ndani yake, kitenzi kinachofuata kwa kawaida ni chanya — kama -sipo- ya Kiswahili (usipohifadhi), ambayo pia ina hasi ndani yake.

I'll walk to work unless it's raining.
Nitatembea kwenda kazini isipokuwa kama mvua inanyesha.
= if it isn't raining
Unless you book a table, we won't get in.
Usipohifadhi meza mapema, hatutapata nafasi.
usipo- → unless + kitenzi chanya (book), si "unless you don't book"
You can't open the file unless you have the password.
Huwezi kufungua faili hili bila kuwa na nenosiri.
bila kuwa na → unless you have
Don't call me after ten unless it's an emergency.
Usinipigie simu baada ya saa nne usiku, isipokuwa ni dharura.
= except if it's an emergency
I wouldn't lend him money unless he really needed it.
Nisingemkopesha pesa isipokuwa kama angekuwa na shida kweli.
kufikirika: past baada ya unless (needed)

Tumia if … not, si unless, pale matokeo ni hisia kuhusu jambo lisilotokea, au katika maswali: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?

2As long as, provided (that), on condition that = kama tu

Viunganishi hivi hufanya sharti kuwa kali: matokeo yanatokea tu kama sharti hili litatimizwa, na mara nyingi msemaji anatoa ruhusa au anaweka makubaliano. As long as / so long as ni ya kawaida hadi isiyo rasmi (ilimradi, mradi); provided (that) / providing (that) ni rasmi zaidi; on condition that ni rasmi na ni ya kawaida katika makubaliano na sheria (kwa sharti kwamba).

You can borrow my bike as long as you bring it back by six.
Unaweza kuazima baiskeli yangu ilimradi uirudishe kabla ya saa kumi na mbili jioni.
ilimradi → as long as + present (bring)
So long as nobody gets hurt, I don't mind what you play.
Ilimradi hakuna anayeumia, sijali mnacheza nini.
mnacheza: hapa ni watoto wengi
Provided that the funding is approved, construction will start in May.
Mradi fedha ziidhinishwe, ujenzi utaanza mwezi Mei.
rasmi; ziidhinishwe (-w-) → is approved
We'll accept the offer providing the price includes delivery.
Tutakubali ofa hiyo ilimradi bei inajumuisha usafirishaji.
The landlord agreed to lower the rent on condition that we stayed for two years.
Mwenye nyumba alikubali kupunguza kodi kwa sharti kwamba tukae miaka miwili.
zamani: agreed → stayed; tukae (-e), lakini Kiingereza: we stayed

3In case = kwa tahadhari

In case inaeleza kwa nini tunafanya jambo sasa: kwa sababu kitu fulani huenda kikatokea baadaye. Tunafanya kitendo hicho kitokee au kisitokee. Kwa Kiswahili: endapo, ikitokea, kwa tahadhari. Tumia present kwa wakati ujao (si will), na past pale kitenzi kikuu kiko katika past.

Take an umbrella in case it rains.
Chukua mwavuli endapo mvua itanyesha.
itanyesha (-ta-), lakini Kiingereza: in case it rains; chukua sasa, mvua inyeshe au isinyeshe
I always keep some cash in my wallet in case the card machine doesn't work.
Huwa ninaweka pesa taslimu kwenye pochi yangu kila mara, ikitokea mashine ya kadi haifanyi kazi.
Save the document every few minutes in case your laptop crashes.
Hifadhi hati kila baada ya dakika chache, endapo kompyuta yako itakwama.
itakwama (-ta-) → crashes
I wrote down her number in case I lost my phone.
Niliandika namba yake endapo ningepoteza simu yangu.
zamani: wrote → lost; her = mwanamke
I'll bring a spare charger, just in case.
Nitaleta chaja ya ziada, kwa tahadhari tu.
msemo usiobadilika: hakuna haja ya kishazi

In case of + nomino ni tofauti: ni njia rasmi ya kusema "kama kuna", inayotumika kwenye matangazo. In case of fire, do not use the lifts. (= Endapo kutatokea moto, usitumie lifti.)

4Even if na even though

Even if = haijalishi kama hili litatokea au la, matokeo ni yale yale (hata kama). Sharti linawezekana au ni la kufikirika. Even though = although, lakini kwa nguvu zaidi, na habari ni ukweli (ingawa, ijapokuwa). (Although: tazama B1-26.)

I'm going to the beach even if it rains.
Ninaenda ufukweni hata kama mvua itanyesha.
huenda ikanyesha, huenda isinyeshe
Even if you apologise, she won't forgive you.
Hata ukiomba msamaha, hatakusamehe.
hata + -ki- → even if; she = mwanamke
He wouldn't sell the car even if you offered him double.
Asingeliuza gari hata kama ungempa bei mara mbili.
kufikirika: tense za second conditional
She finished the race even though she had hurt her ankle.
Alimaliza mbio ingawa alikuwa ameumia kifundo cha mguu.
kweli aliumia → even though, si even if
Even though the hotel was expensive, it was worth every penny.
Ingawa hoteli ilikuwa ghali, ilistahili kila senti.

5Otherwise na or (else) — onyo

Tumia otherwise au or (else) (la sivyo, vinginevyo) baada ya maagizo au kauli kusema kitakachotokea yasipofuatwa. Or else inasikika kwa nguvu zaidi, na ikiwa peke yake mwishoni inaweza kusikika kama tishio.

Charge your phone now, otherwise it'll die during the trip.
Chaji simu yako sasa, la sivyo itazima wakati wa safari.
la sivyo → otherwise
We need to leave by eight. Otherwise, we'll get stuck in traffic.
Inabidi tuondoke kabla ya saa mbili asubuhi. Vinginevyo, tutakwama kwenye msongamano.
by eight = kabla ya / kufikia saa mbili
Hurry up, or we'll miss the start of the film.
Fanya haraka, la sivyo tutakosa mwanzo wa filamu.
Be on time tomorrow, or else the boss will be furious.
Fika kwa wakati kesho, la sivyo bosi atakasirika sana.
or else: kwa nguvu zaidi
Turn that music down, or else!
Punguza sauti ya muziki huo, la sivyo utaona!
tishio lisilo rasmi; matokeo hayasemwi

Otherwise pamoja na matokeo ya zamani ya kufikirika (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) inafundishwa katika C1-04.

Makosa ya Kawaida

❌Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
unless tayari ina maana ya "if … not".
❌Take a jacket in case it will be cold.
✅Take a jacket in case it's cold.
Present baada ya in case kwa maana ya wakati ujao.
❌As long as you will call me, I'll be fine.
✅As long as you call me, I'll be fine.
Hakuna will baada ya viunganishi vya masharti.
❌Provided that you will help me, I'll finish today.
✅Provided that you help me, I'll finish today.
Sharti halisi la wakati ujao: present.
❌Even you study hard, the exam will be difficult.
✅Even if you study hard, the exam will be difficult.
even peke yake haiwezi kuunganisha vishazi viwili.
⚠️I'll take an umbrella if it rains. (meaning: just to be safe)
✅I'll take an umbrella in case it rains.
Sarufi ni sahihi, lakini if inamaanisha "pale tu mvua inaponyesha kweli". Tahadhari inahitaji in case.
⚠️Even if she was tired, she kept working. (she really was tired)
✅Even though she was tired, she kept working.
Sarufi ni sahihi, lakini even if inafanya isikike kama haina uhakika. Ukweli unahitaji even though.
⚠️I'll be very sad unless you come to my wedding.
✅I'll be very sad if you don't come to my wedding.
Inasikika isiyo ya kawaida: kwa hisia kuhusu jambo lisilotokea, tumia if … not.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Hata + kishazi → "Even you…". Kwa Kiswahili, hata inaweza kuunganisha vishazi moja kwa moja: Hata umpigie mara kumi, hatapokea. Ukitafsiri neno kwa neno, unapata even peke yake. Kiingereza kinahitaji even if (au even though kwa ukweli).

❌Even you call him ten times, he won't answer.
✅Even if you call him ten times, he won't answer.
hata umpigie → even if you call.

2. Hata kama kwa ukweli → "even if". Katika mazungumzo tunasema hata kama alikuwa mgonjwa, alikuja kazini — ingawa ugonjwa ni ukweli. Kiingereza kinatofautisha: even if = huenda / labda; even though = ni kweli (ingawa).

⚠️(Kweli barabara ilikuwa imefungwa.) Even if the road was closed, we reached the village on time.
✅Even though the road was closed, we reached the village on time.
Sarufi ni sahihi, lakini even if inasikika kana kwamba hatujui kama barabara ilikuwa imefungwa.

3. -sipo- → "unless … not". Maji yatakatwa bili isipolipwa — hasi iko ndani ya -sipo-. Ukitafsiri -si- kama not na -po- kama unless, unapata hasi mara mbili. Unless tayari ni hasi: tumia unless + kitenzi chanya, au if … not.

❌The water will be cut off unless the bill isn't paid by Friday.
✅The water will be cut off unless the bill is paid by Friday. au The water will be cut off if the bill isn't paid by Friday.
isipolipwa → unless the bill is paid / if the bill isn't paid.

4. -ta- baada ya endapo, ilimradi, hata kama. Kiswahili husema endapo umeme utakatika, ilimradi utaniambia. Kiingereza hakiweki will baada ya viunganishi hivi kwa wakati ujao halisi.

❌My mother always keeps candles in the house in case the power will go off.
✅My mother always keeps candles in the house in case the power goes off.
endapo umeme utakatika → in case the power goes off.
❌You can use my laptop so long as you will close all my files.
✅You can use my laptop so long as you close all my files.
ilimradi → so long as + present.

Usichanganye

in case na if — Kwa if, unachukua hatua pale tu tukio linapotokea. Kwa in case, unachukua hatua kabla, ili kuwa salama tu. (Conditionals: tazama A2-27, B1-06.) Kwa Kiswahili, endapo inaweza kumaanisha zote mbili, kwa hiyo fikiria: ninachukua hatua sasa, au baadaye?

I'll call you if I need help.
Nitakupigia simu nikihitaji msaada.
nitapiga tu nikihitaji msaada (-ki-)
I'll take your number in case I need help.
Nitachukua namba yako, kwa tahadhari endapo nitahitaji msaada.
ninaichukua sasa, ili kuwa salama tu

even if na even though — uwezekano na ukweli.

Even if I get the job, I won't move.
Hata nikipata kazi hiyo, sitahamia huko.
huenda nikaipata, huenda nisiipate
Even though I got the job, I didn't move.
Ingawa nilipata kazi hiyo, sikuhamia.
kweli niliipata

unless na if … not — kwa kawaida maana ni ile ile, lakini if … not ndilo chaguo la kawaida kwa hisia, maswali na matokeo yanayotegemea jambo lisilotokea.

Unless the price drops, we can't afford it.
Bei isiposhuka, hatuwezi kuimudu.
= if the price doesn't drop
I'd be surprised if he didn't apply.
Ningeshangaa kama asingeomba nafasi hiyo.
si "unless he applied"

Kufikiria kwa suppose / supposing / what if kunafundishwa katika B2-21. Masharti rasmi na yaliyofichika (should you need…, but for…, given…) yako katika C1-03 na C1-04.

Tahajia na Matamshi

  • in case kila mara ni maneno mawili. Just in case ni msemo wa kawaida usiobadilika mwishoni mwa sentensi.
  • provided na providing zote ni sahihi; that si lazima baada ya zote mbili.
  • unless /ənˈles/ — msisitizo kwenye silabi ya pili: "un-LESS", na irabu ya kwanza ni dhaifu. Kiswahili kingeweka msisitizo kwenye silabi ya kwanza ("UN-les"); epuka. Usiongeze irabu mwishoni ("unlesi").
  • provided /prəˈvaɪdɪd/ — msisitizo kwenye vi: "pruh-VY-did". pr mwanzoni bila irabu katikati: si "puro-".
  • otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (US) — msisitizo kwenye silabi ya kwanza: "UH-ther-wise". th hapa ni /ð/, sauti ya dh katika dhahabu; kama kwa kawaida unaitamka kama z, jizoeze hapa.
  • Katika or else, else ina msisitizo na or ni dhaifu: "uh ELSE" — Be careful, or else.

Kanuni ya Dhahabu

Chagua kiunganishi kulingana na maana: unless = isipokuwa (kitenzi chanya baada yake), as long as / provided = ilimradi, in case = kwa tahadhari tu, even if = hata kama (labda), even though = ingawa (ukweli), otherwise / or (else) = la sivyo. Kwa maana ya wakati ujao, tumia present baada ya viunganishi hivi, si will — hata kama Kiswahili kina -ta-.

Mazoezi

A. Muundo

Kamilisha kwa umbo au neno sahihi, au andika upya kama ulivyoelekezwa.

  1. Kamilisha kwa umbo sahihi: Take a sandwich in case you (get) hungry.
  2. Kamilisha: I won't go ___ you come with me. …
  3. Kamilisha kwa umbo sahihi: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
  4. Kamilisha: She left early ___ the traffic was bad. …
  5. Andika upya kwa unless: If you don't leave now, you'll miss the bus.
  6. Andika upya kwa otherwise: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. Chagua jibu sahihi: I'm going to the concert … I have to go alone.
  2. Chagua jibu sahihi: He went to the party … he was exhausted.
  3. Chagua jibu sahihi: Write down the address … you forget it.
  4. Chagua jibu sahihi: You can come to the meeting … you don't interrupt.
  5. Chagua chaguo rasmi zaidi kwa mkataba: The flat is rented … no pets are kept.
  6. Chagua jibu sahihi: I'll be disappointed .

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. Unless you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you will get thirsty.
  3. Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. You can stay out late as long as you text me.

D. Katika Muktadha

Maneno ya kutumia: as long as, even if, in case, otherwise, unless

Before the hike
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. Andika vitu viwili unavyobeba kila mara na kwa nini, ukitumia in case.
  2. Andika sharti kwa mtu anayeazima kitu chako, ukitumia as long as au provided.
  3. Andika jambo moja ambalo usingelifanya kamwe, ukitumia even if.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A2-27 Zero na First Conditional kwa Kiswahili: If, Unless na When (Kama, -ki-, -sipo-)
    When she (arrive), I'll call you.
  2. B1-06 Second Conditional kwa Kiswahili: If I Had…, I Would… (Ningekuwa…, Ninge…)
    If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
  3. B1-26 Although, Despite, However kwa Kiswahili: Ingawa, Licha ya, Hata Hivyo
    ___ the rain, we went for a walk. …
  4. B2-02 Mixed Conditionals kwa Kiswahili: Kuchanganya -nge- na -ngali- kwa Kiingereza
    If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.
Majibu

A. Muundo

  1. get
  2. unless
  3. arrives
  4. in case
  5. Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
  6. Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.

B. Maana

  1. even if
  2. even though
  3. in case
  4. as long as
  5. on condition that
  6. if she doesn't call

C. Tafuta Kosa

  1. Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you get thirsty.
  3. Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. ✓ You can stay out late as long as you text me.

D. Katika Muktadha

  1. otherwise / or / or else
  2. in case / just in case
  3. unless
  4. as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
  5. even if / even though

E. Zamu Yako

  1. I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
  2. You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
  3. I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. arrives / has arrived
  2. had
  3. Despite
  4. would be / could be / might be
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play