Would rather, had better және prefer қазақша: таңдау мен ескерту
Would Rather, Had Better, Prefer
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз нені артық көретініңізді айта аласыз (prefer, would prefer, would rather, would sooner), басқа адамның не істегенін қалайтыныңызды айта аласыз (I'd rather you stayed, I'd prefer you to stay) және had better арқылы күшті кеңес не ескерту бере аласыз.
Негізгі идея
Бұл тіркестердің екеуі алғашында біртүрлі көрінеді. Had better өткен шақ формасын қолданады, бірақ қазір туралы айтады. I'd rather you left өткен шақта тұр, бірақ мағынасы келешек.
Had better — тұрақты тіркес. Ондағы had өткен шақ мағынасын жоғалтқан. Телефоныңыздағы «батарея аз» деген ескертуді елестетіңіз: «Мені қазір қуаттандыр, әйтпесе қоңырау ортасында өшіп қаламын». Had better дәл осы: мұны қазір істеңіз, әйтпесе қиындық болады. Бұл жалпы кеңес емес, бір нақты жағдай туралы.
Would rather + біреу + өткен шақ сізге I wish I had… құрылымынан таныс «шынайы емес өткен шақты» қолданады (B1-08). Басқа адамның әлі болмаған бір нәрсені істегенін қаласаңыз, ағылшын тілі етістікті өткен шаққа жылжытады. Бұл өткен уақытты емес, шындықтан алыстықты білдіреді. I'd rather you didn't tell anyone = сіз біреуге айтуыңыз мүмкін; мен оның керісін қалаймын.
Prefer — ұнату мен таңдауға арналған кәдімгі, бейтарап етістік. Оның to және rather than арқылы жасалатын өз үлгілері бар.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақша салыстыруды шығыс септігімен айтамыз: «кофеден гөрі шайды жақсы көремін». Сондықтан ағылшыншада than немесе from сұранып тұрады, бірақ prefer сөзімен to керек. Осы жолғы таңдауды қазақша -ғанды жөн көремін, -айын, -ғанша арқылы айтамыз: бұл would rather мағынасына жақын. Басқа адамның әрекеті туралы тілекте қазақша да шақсыз, «шынайы емес» форма қолданылады: -са екен, -саңыз, жақсы болар еді. Ағылшыншада оның орнына өткен шақ келеді (I'd rather you didn't…). Ескерту мағынасындағы had better қазақтың -ғаның дұрыс, әйтпесе… тіркесіне жақын.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Күнде жұмысқа қатынағаннан гөрі үйден жұмыс істегенді артық көремін. | жалпы ұнату | I prefer working from home to commuting. |
| Бүгін кешке үйде-ақ қалайын. | осы жолғы таңдау | I'd rather stay in tonight. |
| Ол ұшақпен ұшқаннан гөрі пойызбен барғанды жөн көреді. | екі нұсқаның бірі | She'd rather take the train than fly. |
| Гараждың алдына көлік қоймасаңыз екен. | басқа адамның әрекеті | I'd rather you didn't park in front of the garage. |
| Итіңізді ертіп келмесеңіз, жақсы болар еді. | сыпайы өтініш | We'd prefer it if you didn't bring your dog. |
| Күртешеңді ала шыққаның дұрыс, сыртта қатты аяз. | нақты жағдайдағы ескерту | You'd better take a jacket. |
| Қазір шығуымыз керек, әйтпесе пойызға үлгермейміз. | ескерту + қауіп | We'd better leave now, or we'll miss the train. |
Құрылым
prefer
| Үлгі | Мысал |
|---|---|
| prefer + зат есім + to + зат есім | I prefer tea to coffee. |
| prefer + -ing + to + -ing | She prefers cycling to driving. |
| prefer + to + етістік + rather than + етістіктің негізгі түрі | We prefer to rent rather than buy. |
| would prefer + to + етістік (нақты жағдай) | I'd prefer to sit by the window, please. |
| would prefer + біреу + to + етістік | I'd prefer you to stay. |
| would prefer it if + біреу + past simple | I'd prefer it if you stayed. |
would rather / would sooner
| Үлгі | Мысал |
|---|---|
| would rather + етістіктің негізгі түрі (+ than + негізгі түрі) | I'd rather walk than take the bus. |
| would rather not + негізгі түрі | I'd rather not talk about it. |
| would rather + біреу + past simple (қазір / келешек мағынасы) | I'd rather you didn't smoke in here. |
| would rather + біреу + Past Perfect (өткен мағынасы) | I'd rather you hadn't told him. |
| would sooner + негізгі түрі (бейресми) | I'd sooner stay at home tonight. |
had better
| Форма | Мысал | |
|---|---|---|
| + | had better ('d better) + етістіктің негізгі түрі | You'd better hurry. |
| − | had better not + негізгі түрі | We'd better not be late. |
Had better арқылы сұрақ сирек қойылады; әдетте оның орнына should қолданамыз: Should I call him?
Қолданылуы
1Prefer: жалпы және нақты таңдау
Жалпы ұнату үшін prefer A to B қолданыңыз. Екі етістікпен prefer to do rather than (do) деңіз. Нақты бір жағдай немесе сыпайы таңдау үшін would prefer қолданыңыз.
2Would rather: өзім не істегім келеді
Would rather + етістіктің негізгі түрі — таңдауды, әсіресе нақты жағдайда, білдірудің өте жиі қолданылатын жолы. Екінші нұсқа үшін than + негізгі түрін қосыңыз. Would sooner мағынасы бірдей, бірақ бейресмирек.
3Басқа адамның не істегенін қалаймын
Таңдау басқа адамның әрекеті туралы болса, would rather + жаңа бастауыш + past simple қолданыңыз. Мағынасы қазір немесе келешек. Өткен туралы Past Perfect қолданыңыз. Would prefer мұнда екі үлгімен келеді: would prefer + біреу + to do және would prefer it if + past simple.
4Had better: күшті кеңес және ескерту
Нақты бір жағдай туралы күшті кеңес үшін had better қолданыңыз; әдетте орындамасаңыз, қауіп не қиындық болатыны меңзеледі. Ол қазірге немесе жақын келешекке қатысты, өткенге ешқашан қолданылмайды. Ол should сөзінен күштірек (A2-21), сондықтан бастыққа немесе бейтаныс адамға дөрекі естілуі мүмкін.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «-дан гөрі» → than немесе from. Қазақша салыстырылатын нәрсе шығыс септігінде тұрады: «Дана қыстан гөрі жазды жақсы көреді». Сондықтан prefer сөзінен кейін than немесе from қойылып кетеді. Prefer екі нәрсені to арқылы байланыстырады.
2. «-ғанды жөн көремін» → rather to. «Асхат жалғыз жұмыс істегенді жөн көреді» сөйлеміндегі «істегенді» тұйық етістік сияқты көрінеді, сондықтан to қосылып кетеді. Would rather (had better те) сөзінен кейін етістіктің негізгі түрі ғана келеді.
3. «-маса екен», «-ғаныңызды қалар едім» → I'd rather you + осы шақ. Қазақ формаларында шақ жоқ, ал әрекет келешекте болатындықтан, ағылшыншада осы шақ қойылып кетеді. Бейресми сөйлеуде бұл кейде естіледі, бірақ нормаға сай түрі — past simple.
4. «-ғаным дұрыс еді» → had better. «Кеше ертерек шыққанымыз дұрыс еді» сөйлеміндегі «еді» өткен шақты көрсетеді, ал had та өткен шақ сияқты. Бірақ had better өткенге ешқашан қолданылмайды. Өткен туралы өкініш үшін should have + үшінші форма керек (B1-09).
5. Сыпайы «-ғаныңыз дұрыс» → бастыққа had better. Қазақша «Келісімшартты тағы бір оқып шыққаныңыз дұрыс» деген сөйлем сіз формасымен сыпайы естіледі. Ал You'd better ескерту, тіпті қорқыту сияқты естілуі мүмкін. Бастыққа, мұғалімге немесе бейтаныс адамға should немесе I think you should қолданыңыз.
Шатастырмаңыз
had better және should — should жалпы, жұмсақ кеңес; had better нақты жағдай үшін, ескертумен бірге. A2-21 қараңыз.
I'd = I had ме, әлде I would ма? — I'd better тіркесінде 'd = had. I'd rather және I'd prefer тіркестерінде 'd = would.
I'd rather (өзім) және I'd rather you (басқа адам) — бастауыш бірдей болса: етістіктің негізгі түрі; жаңа бастауыш болса: past simple.
prefer және would rather — үлгілері әртүрлі, мағынасы ұқсас.
would rather + өткен шақ және it's time + өткен шақ — It's time we went сөйлемі де «бір нәрсе қазір болуы керек» деу үшін осы шынайы емес өткен шақты қолданады. It's time, it's about time және it's high time тіркестері шынайы емес өткен шақтың басқа үлгілерімен бірге B2-21 сабағында.
Жазылуы мен айтылуы
- had better әрдайым дерлік қысқарады: you'd better /juːd ˈbetə/ (UK), /juːd ˈbetər/ (US). Тез бейресми сөйлеуде 'd естілмей дерлік қалады («you better»), бірақ жазғанда you'd better деп жазыңыз.
- better сөзінде екпін бірінші буынға түседі: /ˈbetə/. Қазақ сөздеріндегідей екпінді соңғы буынға ауыстырмаңыз. Америкалық айтылуда ортадағы t жұмсақ, д дыбысына ұқсас естіледі.
- I'd rather /aɪd ˈrɑːðə/ (UK), /aɪd ˈræðər/ (US). /ð/ дыбысы қазақ тілінде жоқ: тілдің ұшын тістердің арасына сәл шығарып, дауыспен үрлеңіз. Оны з немесе д деп айтпаңыз. Америкалық /æ/ қазақтың ә дыбысына жақын.
- prefer сөзінде екпін екінші буынға түседі: /prɪˈfɜː/ (UK), /prɪˈfɜːr/ (US). /ɜː/ дыбысы үшін ерінді дөңгелектемей, тілді ортада ұстап, созып айтыңыз; оны ө немесе е деп айтпаңыз. Жазылуында r екі еселенеді: preferred, preferring. Зат есім preference сөзінде екпін бірінші буында: /ˈprefrəns/.
Алтын ереже
had better / would rather / would sooner + етістіктің негізгі түрі (to жоқ); prefer A to B; prefer to do rather than do. Would rather сөзінен кейін басқа адам келсе, қазір не келешек мағынасы үшін past simple қолданыңыз немесе would prefer + біреу + to do деңіз. Қазақтың «-дан гөрі» тіркесіне prefer сөзімен to сәйкес келеді.
Жаттығулар
A. Құрылым
Жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз немесе сөйлемді нұсқау бойынша қайта жазыңыз.
-
You'd better (take) your passport with you.
-
I'd rather (not go) to the party tonight.
-
I'd rather you (not use) my laptop.
-
I'd prefer you (wait) outside.
-
We'd prefer it if you (not smoke) in the garden.
-
would rather арқылы қайта жазыңыз: I prefer to drive rather than fly.
B. Мағына
Мағынасына қарай дұрыс жауапты таңдаңыз немесе сұраққа жауап беріңіз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I prefer swimming … running.
-
Күштірек әрі шұғылырақ кеңесті таңдаңыз: … see a doctor now — your hand is bleeding badly.
-
You'd better hurry сөйлеміндегі 'd нені білдіреді?
-
I'd rather stay сөйлеміндегі 'd нені білдіреді?
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I'd rather you … me yesterday — now it's too late.
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
You hadn't better tell Dad.
-
My boss would rather I work late on Fridays.
-
I would rather to eat at home than to eat out.
-
She prefers to read rather than watch TV.
D. Мәтін ішінде
Диалогты оқып, әр орынға бір сөз жазыңыз; жақшада етістік берілсе, оның дұрыс түрін жазыңыз.
Ana: Do you want to go to that new club tonight?
Ben: Honestly, I'd 16 stay in. I'm really tired.
Ana: Come on! I'd 17 go with you than on my own.
Ben: OK, but we'd 18 not stay too late — I've got work tomorrow.
Ana: Fine. Oh, and I'd rather you 19 (not / wear) that old jacket.
Ben: Ha! Then I'd 20 you to choose my clothes too.
Ana: Deal. And you'd better 21 (be) ready by nine.
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
prefer A to B арқылы жалпы бір ұнататын нәрсеңіз туралы жазыңыз.
-
Бірге тұратын немесе бірге жұмыс істейтін адамның басқаша істегенін қалайтын бір нәрсені I'd rather you + past simple арқылы жазыңыз.
-
Досыңызға нақты бір жағдай туралы had better арқылы күшті кеңес беріңіз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A2-21 Should және Ought To қазақша: ағылшынша қалай кеңес береміз? I don't think you ___ buy that phone. It's too expensive. …
-
B1-08 I Wish және If Only қазақша: «-са ғой» ағылшынша қалай айтылады? I wish I (have) a car. Then I wouldn't need the bus.
-
B2-04 I wish I had… және regret қазақша: өткенге өкініш және «-са ғой» I wish you (stop) interrupting me!
-
B2-03 Unless, as long as, in case қазақша: if-тен басқа шарт сөздері («-маса», «-са болды», «… деп») Take an umbrella ___ it rains. …
Жауаптар
A. Құрылым
- take
- not go
- didn't use
- to wait
- didn't smoke
- I would rather drive than fly.
B. Мағына
- to
- You'd better
- had
- would
- had told
C. Қатені табыңыз
- You'd better not tell Dad.
- My boss would rather I worked late on Fridays.
- I would rather eat at home than eat out. / I would rather eat at home than out.
- ✓ She prefers to read rather than watch TV.
D. Мәтін ішінде
- rather / sooner
- rather / sooner
- better
- didn't wear
- prefer / like
- be
E. Сіздің кезегіңіз
- I prefer reading books to watching films.
- I'd rather you didn't leave your shoes in the hall.
- You'd better charge your phone before the trip — there's no electricity at the campsite.
F. Аралас қайталау
- should
- had
- would stop
- in case
