Would Rather, Had Better, Prefer кыргызча: эмнени артык көрөбүз жана кантип эскертебиз?
Would Rather, Had Better, Prefer
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз эмнени артык көрөрүңүздү айта аласыз (prefer, would prefer, would rather, would sooner), башка адамдан эмне кылышын каалаганыңызды айта аласыз (I'd rather you stayed, I'd prefer you to stay) жана had better менен күчтүү кеңеш же эскертүү бере аласыз.
Негизги ой
Бул тизмектердин экөө алгач кызыктай көрүнөт. Had better өткөн чактын формасын колдонот, бирок азыр жөнүндө айтат. I'd rather you left өткөн чакты колдонот, бирок келечекти билдирет.
Had better – туруктуу тизмек. Андагы had өткөн чак маанисин жоготкон. Телефонуңуздагы «батарея түгөнүп баратат» деген эскертүүнү элестетиңиз: «Мени азыр кубатта, болбосо сүйлөшүп жатканда өчүп калам». Бул – had better: азыр ушуну кыл, болбосо көйгөй болот. Бул жалпы кеңеш эмес, белгилүү бир кырдаал жөнүндө.
Would rather + бирөө + өткөн чак тизмеги I wish I had… (B1-08) сабагынан тааныш болгон «чыныгы эмес өткөн чакты» колдонот. Башка бирөө азырынча чындыкта жок нерсени кылса экен десеңиз, англис тили этишти өткөн чакка жылдырат. Бул жерде өткөн форма өткөн убакытты эмес, чындыктан алыстыкты көрсөтөт. I'd rather you didn't tell anyone = сиз башкаларга айтып коюшуңуз мүмкүн; мен тескерисин каалайм.
Prefer – жактырганыңызды жана тандооңузду айтуучу жөнөкөй, бейтарап этиш. Анын to жана rather than менен өз үлгүлөрү бар.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча артык көрүүнү -дан жөндөмөсү менен айтабыз: «Чайды кофеден артык көрөм», «Учактан көрө поезд менен барганды жакшы көрөт». Бул чыгыш жөндөмө англисчеде than же from сыяктуу сезилет, бирок prefer сөзү to талап кылат. Күчтүү кеңеш менен эскертүүнү кыргызча -ганың оң же …, болбосо… деп айтабыз, англисчеде ага had better туура келет. Башка адамдан бир нерсе күткөндө кыргызча -саң жакшы болот эле же -баса экен дейбиз, этиш өткөн чакка өтпөйт; англисчеде would rather + жаңы ээ + Past Simple (жөнөкөй өткөн чак) келет.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Чайды кофеден артык көрөм. | I prefer tea to coffee. | «-дан» → to (than эмес) |
| Бир саат автобус күткөндөн көрө жөө эле барам. | I'd sooner walk than wait an hour for a bus. | «-гандан көрө» → would rather / would sooner … than |
| Бүгүн үйдө отурганым жакшы, аябай чарчадым. | I'd rather stay in tonight. | would rather + этиштин негизги формасы, to жок |
| Бул жерде тамеки чекпесең жакшы болот эле. | I'd rather you didn't smoke in here. | башка адам → Past Simple, бирок мааниси азыр же келечек |
| Куртка ала кет, болбосо үшүп каласың. | You'd better take a jacket. | «…, болбосо…» эскертүү → had better |
| Эч кимге айтпаганың оң. | You'd better not tell anyone. | тануу: had better not + негизги форма |
| Жашылчаны көбүрөөк жегениң жакшы. | You should eat more vegetables. | Бул жерде да ушундай: жалпы, жумшак кеңеш → should |
Кыскасы: «-дан артык көрөм» → prefer A to B; «-гандан көрө» → would rather … than; «-ганың оң, болбосо…» → had better + этиштин негизги формасы; башка бирөөдөн «-саң жакшы болот эле» → I'd rather you + Past Simple.
Түзүлүшү
prefer
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| prefer + зат атооч + to + зат атооч | I prefer tea to coffee. |
| prefer + -ing + to + -ing | She prefers cycling to driving. |
| prefer + to-инфинитив + rather than + негизги форма | We prefer to rent rather than buy. |
| would prefer + to-инфинитив (белгилүү бир учур) | I'd prefer to sit by the window, please. |
| would prefer + бирөө + to-инфинитив | I'd prefer you to stay. |
| would prefer it if + бирөө + Past Simple | I'd prefer it if you stayed. |
would rather / would sooner
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| would rather + негизги форма (+ than + негизги форма) | I'd rather walk than take the bus. |
| would rather not + негизги форма | I'd rather not talk about it. |
| would rather + бирөө + Past Simple (азыркы / келер маани) | I'd rather you didn't smoke in here. |
| would rather + бирөө + Past Perfect (өткөн маани) | I'd rather you hadn't told him. |
| would sooner + негизги форма (оозеки) | I'd sooner stay at home tonight. |
had better
| Формасы | Мисал | |
|---|---|---|
| + | had better ('d better) + негизги форма | You'd better hurry. |
| − | had better not + негизги форма | We'd better not be late. |
Had better менен суроолор сейрек; адатта анын ордуна should колдонобуз: Should I call him?
Колдонулушу
1Prefer – жалпы жана белгилүү бир учурдагы тандоо
Жалпы жактырган нерселер үчүн prefer A to B колдонуңуз. Эки этиш болсо, prefer to do rather than (do) деңиз. Белгилүү бир кырдаал же сылык тандоо үчүн would prefer колдонуңуз.
2Would rather – мен эмне кылгым келет
Would rather + этиштин негизги формасы – айрыкча белгилүү бир кырдаалда эмнени артык көрөрүңүздү айтуунун абдан кеңири жолу. Экинчи вариант үчүн than + негизги форма кошуңуз. Would sooner да ушул эле маанини берет, бирок оозекирээк. Кыргызча «-гандан көрө», «-ганым жакшы» дегенге жакын.
3Башка бирөөнүн эмне кылышын каалоо
Тандоо башка адамдын аракети жөнүндө болсо, would rather + жаңы ээ + Past Simple колдонуңуз. Мааниси азыр же келечек. Өткөн үчүн Past Perfect (өткөн чактын аткарылган түрү) колдонуңуз. Would prefer бул жерде эки үлгүдө келет: would prefer + бирөө + to do жана would prefer it if + Past Simple. Кыргызча мындай учурда этиш өткөн чакка өтпөйт («токтотпосоң жакшы болот эле»), ошондуктан англисчедеги өткөн форма адегенде кызык сезилет.
4Had better – күчтүү кеңеш жана эскертүү
Белгилүү бир кырдаал жөнүндө күчтүү кеңеш үчүн had better колдонуңуз; адатта кеңешти аткарбасаңыз, кандайдыр бир коркунуч же көйгөй болот деген маани жашырылып турат. Ал азыр же жакынкы келечек жөнүндө, эч качан өткөн жөнүндө эмес. Ал should сөзүнөн күчтүүрөөк (A2-21), жетекчиге же бейтааныш адамга одоно угулушу мүмкүн. Кыргызча «-ганың оң», «…, болбосо…» дегенге жакын.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «-дан артык көрөм» → prefer … than / from. Кыргызча «Чоң апам шишедеги кымыздан көрө айылдагы кымызды артык көрөт» дейбиз. Чыгыш жөндөмө (-дан) англисче салыштырууда than же from болуп которулат, ошондуктан prefer менен да than же from колдонуп жиберебиз. Бирок prefer эки нерсени to менен байланыштырат.
2. «-шымды каалайт» → would rather + me / you + to. Кыргызча «Таякем колледжден кийин менин өрүк багын карашымды каалайт» дейбиз: башка адамдын аракети «-шымды», «-шыңды» деп зат атоочко айланат. Ошондуктан would rather тизмегине want someone to үлгүсүн кошуп жиберүү оңой. Бирок жаңы ээден кийин would rather + I / you / he + Past Simple келет.
3. «-баса жакшы болот эле» → I'd rather you + учур чак. Кыргызча «Сындырылган терезе жөнүндө атама чалбасаң жакшы болот эле» дегенде этиш шарт формасында турат, өткөн чак жок. Ошондуктан англисчеде да you don't деп калтыруу табигый сезилет. Жаңы ээден кийин стандарт форма – Past Simple.
4. «-са жакшы болмок» → had better өткөн үчүн. Кыргызча «Кечээ эртерээк чыксак жакшы болмок» дейбиз. Had better ичиндеги had өткөн чак сыяктуу көрүнгөндүктөн, аны өткөндөгү өкүнүч үчүн колдонуп жиберебиз. Бирок had better азыр же жакынкы келечек жөнүндө гана. Өткөн үчүн should have + үчүнчү форма колдонуңуз (B1-09 караңыз).
Чаташтырбаңыз
had better жана should – should – жалпы, жумшак кеңеш; had better – белгилүү бир кырдаал жана эскертүү. A2-21 караңыз.
I'd = I had же I would? – I'd better дегенде 'd = had. I'd rather жана I'd prefer дегенде 'd = would.
I'd rather (өзүм) жана I'd rather you (башка бирөө) – ээ ошол эле болсо: негизги форма; жаңы ээ болсо: Past Simple.
prefer жана would rather – үлгүлөрү башка, мааниси окшош.
would rather + өткөн чак жана it's time + өткөн чак – It's time we went да ушул эле чыныгы эмес өткөн чакты колдонуп, бир нерсе азыр болушу керек экенин айтат. It's time, it's about time жана it's high time чыныгы эмес өткөн чактын башка үлгүлөрү менен бирге B2-21 сабагында.
Жазылышы жана айтылышы
- had better дээрлик дайыма кыскарат: you'd better /juːd ˈbetə/ (UK), /juːd ˈbetər/ (US). Тез оозеки кепте 'd дээрлик угулбайт («you better»), бирок жазууда you'd better деп жазыңыз.
- better сөзүндө басым биринчи муунда: BET-. Кыргызча адатка салып басымды акыркы муунга жылдырбаңыз. Экинчи муундагы үндүү алсыз /ə/.
- I'd rather /aɪd ˈrɑːðə/ (UK), /aɪd ˈræðər/ (US). /ð/ тыбышы кыргыз тилинде жок: тилдин учун үстүнкү жана астыңкы тиштердин ортосуна коюп, үн чыгарыңыз. «Раза» же «радэ» деп айтпаңыз.
- prefer сөзүндө басым экинчи муунда: /prɪˈfɜː/ (UK), /prɪˈfɜːr/ (US). /ɜː/ – кыргыз тилиндеги ө тыбышы эмес: эриндер томолоктолбойт, жайылып турат. r эки эселенет: preferred, preferring. Ал эми preference зат атоочунда басым биринчи муунда: /ˈprefrəns/.
Алтын эреже
had better / would rather / would sooner + этиштин негизги формасы (to жок); prefer A to B; prefer to do rather than do. Would rather сөзүнөн кийин жаңы адам келсе, азыркы же келер маани үчүн Past Simple колдонуңуз, же would prefer + бирөө + to do деңиз. Эсиңизде болсун: «-дан артык көрөм» = prefer … to, than эмес.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.
-
You'd better (take) your passport with you.
-
I'd rather (not go) to the party tonight.
-
I'd rather you (not use) my laptop.
-
I'd prefer you (wait) outside.
-
We'd prefer it if you (not smoke) in the garden.
-
Would rather менен кайра жазыңыз: I prefer to drive rather than fly.
B. Мааниси
Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: I prefer swimming … running.
-
Күчтүүрөөк, шашылыш кеңешти тандаңыз: … see a doctor now — your hand is bleeding badly.
-
«You'd better hurry» сүйлөмүндө 'd эмнени билдирет?
-
«I'd rather stay» сүйлөмүндө 'd эмнени билдирет?
-
Туура жоопту тандаңыз: I'd rather you … me yesterday — now it's too late.
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
You hadn't better tell Dad.
-
My boss would rather I work late on Fridays.
-
I would rather to eat at home than to eat out.
-
She prefers to read rather than watch TV.
D. Текстте
Диалогду толуктаңыз. Бир сөз жазыңыз же кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.
Ana: Do you want to go to that new club tonight?
Ben: Honestly, I'd 16 stay in. I'm really tired.
Ana: Come on! I'd 17 go with you than on my own.
Ben: OK, but we'd 18 not stay too late — I've got work tomorrow.
Ana: Fine. Oh, and I'd rather you 19 (not / wear) that old jacket.
Ben: Ha! Then I'd 20 you to choose my clothes too.
Ana: Deal. And you'd better 21 (be) ready by nine.
E. Сиздин кезегиңиз
Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.
-
Prefer A to B менен жалпы бир тандооңуз жөнүндө жазыңыз.
-
Сиз менен бирге жашаган же иштеген бирөө эмнени башкача кылса экен деп каалайсыз? I'd rather you + Past Simple менен жазыңыз.
-
Белгилүү бир кырдаалда досуңузга had better менен күчтүү кеңеш бериңиз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-21 Should жана Ought To кыргызча: англисче кантип кеңеш беребиз? I don't think you ___ buy that phone. It's too expensive. …
-
B1-08 I Wish жана If Only кыргызча: «-са экен» англисче кантип айтылат? I wish I (have) a car. Then I wouldn't need the bus.
-
B2-04 I wish I had… жана regret кыргызча: англисче өткөнгө кантип өкүнөбүз? I wish you (stop) interrupting me!
-
B2-03 Unless, As Long As, In Case кыргызча: if сөзүнөн тышкаркы шарт байламталары Take an umbrella ___ it rains. …
Жооптор
A. Түзүлүшү
- take
- not go
- didn't use
- to wait
- didn't smoke
- I would rather drive than fly.
B. Мааниси
- to
- You'd better
- had
- would
- had told
C. Катаны табыңыз
- You'd better not tell Dad.
- My boss would rather I worked late on Fridays.
- I would rather eat at home than eat out. / I would rather eat at home than out.
- ✓ She prefers to read rather than watch TV.
D. Текстте
- rather / sooner
- rather / sooner
- better
- didn't wear
- prefer / like
- be
E. Сиздин кезегиңиз
- I prefer reading books to watching films.
- I'd rather you didn't leave your shoes in the hall.
- You'd better charge your phone before the trip — there's no electricity at the campsite.
F. Аралаш кайталоо
- should
- had
- would stop
- in case
