Phrasal Verbs: up, down, out, off, on అర్థం ఏమిటి? తెలుగులో సులభంగా
Phrasal Verbs: What the Particles Mean
ఈ పేజీలో
లక్ష్యం
ఈ పాఠం తర్వాత మీరు phrasal verbs ని ముక్కలుగా బట్టీ పట్టకుండా, particle అర్థం నుంచి వాటిని ఊహించి గుర్తుంచుకోగలరు: up (పెరుగుదల, పూర్తి), down (తగ్గుదల, ఆగిపోవడం, రాయడం), out (మాయం, పరిష్కారం, బయటికి), off (బయలుదేరడం, విడదీయడం, రద్దు), on (కొనసాగడం, తగిలించడం), away / back / over (దూరంగా, తిరిగి, జాగ్రత్తగా మళ్ళీ).
ముఖ్యమైన ఆలోచన
Phrasal verb అంటే క్రియ + particle (turn up, run out, call off). చాలామంది వీటిని యాదృచ్ఛిక పదాల పొడవాటి జాబితాలా నేర్చుకుంటారు. కానీ particle లకు మామూలుగా ఒక ప్రధాన అర్థం ఉంటుంది – ఒక దిశ లేదా ఫలితం – అది చాలా క్రియల్లో మళ్ళీ మళ్ళీ వస్తుంది.
Particle ని దిక్సూచి ముల్లులా ఊహించుకోండి. Up పైకి చూపిస్తుంది: ఎక్కువ, ఎక్కువ శబ్దం, పైదాకా, పూర్తి. Down కిందికి: తక్కువ, నెమ్మదిగా, ఆగిపోవడం. Out లోపలి నుంచి బయటికి: మాయమవడం, బయటపడటం, అందరికీ పంచడం. Off ఒక చోటు లేదా ఉపరితలం నుంచి దూరంగా: బయలుదేరడం, విడదీయడం. On తాకుతూ ఉండటం: కొనసాగడం, తగిలించుకోవడం.
ముల్లు తెలిస్తే, కొత్త phrasal verbs ని తరచుగా సందర్భం నుంచే అర్థం చేసుకోగలరు – గుర్తుంచుకోవడం కూడా సులభమవుతుంది.
తెలుగు, ఇంగ్లీష్ పోలిక
మంచి వార్త: తెలుగులో కూడా ఇలాంటిదే ఉంది. ముఖ్య క్రియకు “వేయు”, “పోవు”, “పెట్టు”, “కొను” లాంటి సహాయక క్రియలు చేరి ఫలితాన్ని చూపిస్తాయి: “వాడేశాం” (పూర్తిగా వాడాం), “ఆరిపోయింది”, “అమ్ముడుపోయాయి” (మాయమైంది), “రాసిపెట్టుకో” (కాగితం మీద), “తిరిగి ఫోన్ చేస్తాను” (తిరిగి). ఆలోచనా విధానం ఒకటే: క్రియ పని చెబుతుంది, అదనపు భాగం ఫలితం లేదా దిశ చెబుతుంది. కొన్నిసార్లు అర్థాలు సరిగ్గా కలుస్తాయి: “తిరిగి” = back, ధరలు “పైకి” = up.
కానీ తెలుగు సహాయక క్రియ, ఇంగ్లీష్ particle ఒకదానికొకటి సరిగ్గా సరిపోవు. తెలుగు “-పోయింది” ఒకే రూపం: “పాలు అయిపోయాయి” (run out), “కొవ్వొత్తి ఆరిపోయింది” (go out), “కారు ఆగిపోయింది” (break down), “పిల్లి పారిపోయింది” (run away). “-ఏయి / వేయి” పూర్తిని చూపిస్తుంది: “తినేశారు” (eat up), కానీ “లైట్ ఆపేయి” (turn off). అందుకే తెలుగు రూపాన్ని చూసి particle ఎంచుకోకండి; ఇంగ్లీష్ particle అర్థాన్నే ఆలోచించండి.
| తెలుగు | ఇంగ్లీష్ | తేడా ఏమిటి? |
|---|---|---|
| ఇళ్ళ ధరలు మళ్ళీ పెరిగాయి. | House prices have gone up again. | – ఇక్కడ రెండు భాషలూ ఒకేలా: పైకి → up |
| ప్రింటర్ పేపర్ అంతా వాడేశాం. | We've used up all the printer paper. | “-ఏశాం” పూర్తి → up |
| హైవే మీద మా కారు ఆగిపోయింది. | Our car broke down on the motorway. | “ఆగిపోయింది” → down |
| పాలు అయిపోయాయి. | We've run out of milk. | “అయిపోయాయి” → run out of |
| కొవ్వొత్తి ఆరిపోయింది. | The candle went out. | అదే “-పోయింది”, కానీ ఇక్కడ go out |
| వెళ్ళేటప్పుడు లైట్లు ఆపేయడం మర్చిపోకండి. | Remember to turn off the lights when you leave. | “ఆపేయి” → off |
| కోటు వేసుకో. | Put your coat on. | “వేసుకో” → on |
| పది నిమిషాల్లో తిరిగి ఫోన్ చేయనా? | Can I call you back in ten minutes? | – ఇక్కడ రెండు భాషలూ ఒకేలా: “తిరిగి” → back |
| బాగా ఆలోచించుకుని రేపు చెప్పు. | Think it over and let me know tomorrow. | “ఆలోచించుకుని” → over (+ it) |
క్లుప్తంగా: తెలుగు “-పోయింది”, “-ఏయి” ఫలితం ఉందని చెబుతాయి, కానీ ఏ particle అని చెప్పవు – “అయిపోయింది” run out, “ఆగిపోయింది” break down, “ఆపేయి” turn off; particle ముల్లు అర్థంతో ఎంచుకోండి.
రూపం
Phrasal verbs వ్యాకరణం (పద క్రమం, కర్మ, సర్వనామాలు) B1-28 పాఠంలో ఉంది. ఈ పాఠం అర్థం గురించి.
Particle లు, వాటి ప్రధాన అర్థాలు
| Particle | ప్రధాన చిత్రం | విస్తరించిన అర్థాలు | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|---|
| up | పైకి, శిఖరం దాకా | పెరుగుదల; పూర్తిగా / పని అయిపోయింది; చివరికి ఒక పరిస్థితిలో | turn up, go up, speak up; eat up, use up, tidy up; end up |
| down | కిందికి, నేల మీదికి | తగ్గుదల; ఆగిపోవడం; కాగితం మీదికి | slow down, cut down (on), turn down; break down, shut down; write down, note down |
| out | లోపలి నుంచి బయటికి | మాయం / అయిపోవడం; పరిష్కారం / తేలడం; బయటికి, అందరికీ | run out, sell out, go out; work out, sort out, find out; hand out, point out |
| off | ఒక చోటు లేదా ఉపరితలం నుంచి దూరంగా | బయలుదేరడం; విడదీయడం / తీసేయడం; రద్దు | set off, take off; turn off, cut off, take off (clothes); call off |
| on | తాకుతూ, కొనసాగుతూ | కొనసాగడం; తగిలించడం / వేసుకోవడం / ఆన్ చేయడం | carry on, go on, hold on, keep on; put on, try on, turn on |
| away | దూరంగా | వెళ్ళిపోవడం; వేరే వాళ్ళకు లేదా వేరే చోటికి | run away, give away, throw away, put away |
| back | మునుపటి చోటికి లేదా మనిషికి | తిరిగి | call back, pay back, give back, go back |
| over | ఒక వైపు నుంచి ఇంకో వైపుకు; మళ్ళీ | జాగ్రత్తగా ఆలోచించడం; మొదటి నుంచి చివరిదాకా చూడటం | think over, talk over, read over |
మూడు భాగాల phrasal verbs particle అర్థాన్ని అలాగే ఉంచి, కర్మ ముందు ఒక preposition చేర్చుకుంటాయి: run out of milk, cut down on sugar, keep up with the news. చూడండి B1-28.
వాడుక
1Up: పెరుగుదల, పూర్తి, చివరి ఫలితం
Up తరచుగా ఎక్కువ (ఎక్కువ శబ్దం, ఎక్కువ ధర, ఎక్కువ ప్రయత్నం) అని అర్థం. పూర్తిగా, ఏమీ మిగలకుండా, పని అయిపోయేదాకా అని కూడా – తెలుగు “-ఏశాం”, “తినేశారు” లాగా. End up అంటే చివరికి ఒక చోటుకో పరిస్థితికో చేరడం, తరచుగా అనుకోకుండా.
2Down: తగ్గుదల, ఆగిపోవడం, రాసుకోవడం
Down తరచుగా తక్కువ (వేగం, శబ్దం, మొత్తం). ఏదైనా పని చేయడం ఆగిపోవడం లేదా మూతపడటం కూడా. రాసే క్రియలతో కాగితం మీద పెట్టడం.
3Out: మాయం, పరిష్కారం, బయటికి
Out అంటే ఏదైనా మాయమవడం లేదా ఇంకా మిగలకపోవడం – తెలుగు “అయిపోయింది”. జవాబు స్పష్టమయ్యేదాకా అని కూడా: పరిష్కారం “బయటికి వస్తుంది”. ఇంకా బయటికి: ఒక్కరి నుంచి చాలామందికి, లేదా అందరికీ కనిపించేలా.
4Off: బయలుదేరడం, విడదీయడం, రద్దు
Off అంటే ఒక చోటు లేదా ఉపరితలం నుంచి దూరంగా. మనుషులు, విమానాలు బయలుదేరుతాయి; బట్టలు, కరెంట్ తీసేయబడతాయి లేదా ఆగిపోతాయి; called off అయిన కార్యక్రమం ప్లాన్ నుంచి తీసేయబడుతుంది.
5On: కొనసాగడం, తగిలించడం, వేసుకోవడం
On అంటే తాకుతూ. తాకుతూ ఉండటం నుంచి కొనసాగడం (పనిని వదలకుండా ఉండటం), వేసుకోవడం, తగిలించడం (బట్టలు ఒంటి మీద, కరెంట్ కనెక్ట్ అయి ఉంటుంది) వస్తాయి. తెలుగులో “కానివ్వు”, “వేసుకో”, “ఇంకా … ఉంది” అంటాం.
6Away, back, over
Away అంటే దూరంగా: వెళ్ళిపోవడం, లేదా ఏదైనా వేరే వాళ్ళకు, వేరే చోటికి ఇవ్వడం. Back అంటే తిరిగి – మునుపటి మనిషికి లేదా చోటికి. Over అంటే మొదటి నుంచి చివరిదాకా, అందుకే జాగ్రత్తగా ఆలోచించడానికి, చెక్ చేయడానికి – తెలుగు “ఆలోచించుకుని”, “ఒకసారి చూసి”.
సాధారణ తప్పులు
తెలుగు మాట్లాడేవారికి ఉచ్చులు
1. “చివరికి రెండు ఫోన్లు కొనేశాం” → ended up to buy. తెలుగులో “చివరికి” ఒక క్రియా విశేషణం, దాని తర్వాత మామూలు క్రియే వస్తుంది: “కవర్ కోసం వెళ్ళి, చివరికి రెండు ఫోన్లు కొనేశాం”. ఇంగ్లీషులో ఈ భావానికి end up వాడినప్పుడు చాలామంది want to, decide to లాగే దాని తర్వాత to + మూల రూపం పెడతారు. కానీ end up తర్వాత -ing రూపం వస్తుంది (లేదా చోటు: ended up in the next town): ended up buying.
2. “ఫారం నింపండి” → fill up the form. తెలుగులో ఫారం, బాటిల్, ట్యాంకు అన్నిటినీ “నింపుతాం”. భారతీయ ఇంగ్లీషులో ఫారానికి కూడా fill up అనడం చాలా సాధారణం. కానీ ప్రామాణిక ఇంగ్లీషులో fill up అంటే పాత్రను పైదాకా నింపడం (fill up the tank, ఇక్కడ up = పైదాకా). ఫారానికి fill in (UK) లేదా fill out (US, UK లో కూడా).
3. “వాట్సాప్లో తెలిసింది” → I knew about it. తెలుగులో “నాకు తెలిసింది” అనేది ఒక సంఘటన – కొత్త విషయం ఆ క్షణంలో నాకు అర్థమైంది. చాలామంది దీన్ని నేరుగా I knew అని మారుస్తారు. కానీ ఇంగ్లీష్ know ఒక స్థితి (తెలిసి ఉండటం). కొత్త విషయాన్ని ఒక క్షణంలో తెలుసుకోవడానికి find out (out = విషయం బయటపడటం), లేదా learn, hear.
కలపకండి
ఒకే క్రియ, వేరే particle – particle ఫలితం దిశను మారుస్తుంది.
అక్షరార్థం, భావార్థం – particle అర్థం భౌతికం కావచ్చు, భావం కావచ్చు. రెండు వాక్యాల్లోనూ off అంటే “దూరంగా, తీసేయడం”: మొదటిదాంట్లో పాదాల నుంచి (భౌతికం), రెండోదాంట్లో ప్లాన్ నుంచి (భావం).
carry on, carry out – Carry on = కొనసాగించడం (on). Carry out = ఒక పనిని పూర్తిగా చేయడం (out = పూర్తి), సాధారణంగా అధికారికం.
fill in, fill out – రెండిటికీ అర్థం ఫారం నింపడం. Fill in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీషులో ఎక్కువ; fill out అమెరికన్ ఇంగ్లీషులో సాధారణం, బ్రిటన్లో కూడా వాడతారు. ఇక్కడ in, out వ్యతిరేకాలు కావు – అర్థం ఒకటే.
స్పెల్లింగ్, ఉచ్చారణ
- Phrasal verb లో particle సాధారణంగా ఒత్తిడితో వస్తుంది: set OFF, turn it DOWN – particle ని కొంచెం గట్టిగా, కొంచెం పొడవుగా పలకండి. (పెద్ద అక్షరాలు ఇక్కడ ఒత్తిడిని మాత్రమే చూపిస్తాయి.)
- చాలా phrasal verbs కి నామవాచక రూపం ఉంది. నామవాచకాన్ని కలిపి లేదా హైఫన్తో రాస్తారు, ఒత్తిడి మొదటి భాగానికి వెళ్తుంది: Our car broke down → a breakdown /ˈbreɪkdaʊn/; The plane took off → take-off /ˈteɪkɒf/ (UK), /ˈteɪkɔːf/ (US); a sell-out, a hand-out లేదా handout.
- Out /aʊt/ ఒక సంధ్యక్షరం: నోరు తెరిచిన “అ” తో మొదలుపెట్టి, పెదవులు గుండ్రంగా చేస్తూ “ఉ” వైపు జారండి. చివరి /t/ కోసం నాలుక కొన పై పళ్ళ వెనక గట్టి భాగాన్ని తాకుతుంది – “ట” లా వెనక్కి మడవకండి, చివర “-ఉ” కలపకండి (“ఔటు” కాదు).
- Off /ɒf/ (UK), /ɔːf/ (US) ని of /əv/ తో కలపకండి: of బలహీనం, చివర నాదం ఉన్న /v/. off లో /f/ కోసం పై పళ్ళు కింది పెదవిని తాకాలి – “ఫ” లా పెదవులు రెండూ కలపకండి.
- back /bæk/: /æ/ కోసం నోరు “ఏ” కంటే ఎక్కువ తెరవండి; “బ్యాక్” లా “య” తో మొదలుపెట్టకండి.
బంగారు సూత్రం
కొత్త phrasal verb కనిపించినప్పుడు, particle ఏం చేర్చిందో అడగండి: up = ఎక్కువ లేదా పూర్తి, down = తక్కువ, ఆగిపోవడం లేదా కాగితం మీద, out = మాయం, పరిష్కారం లేదా బయటికి, off = దూరంగా లేదా విడదీయడం, on = కొనసాగడం లేదా తగిలించడం, away = వెళ్ళిపోవడం, back = తిరిగి, over = జాగ్రత్తగా, మొదటి నుంచి చివరిదాకా. ఇది బలమైన సూచన, నియమం కాదు – కొన్ని phrasal verbs జాతీయాలు, కొత్తవాటిని డిక్షనరీలో చూడండి. తెలుగు “అయిపోయింది”, “-పోయింది” ని చూసి particle ఎంచుకోకండి: పాలు “అయిపోయాయి” = run out, కారు “ఆగిపోయింది” = break down.
అభ్యాసం
A. రూపం
సరైన particle తో వాక్యాలను పూర్తి చేయండి.
-
Prices keep going . Everything is more expensive.
-
Please write the address before you forget it.
-
We've run of coffee. Can you buy some?
-
The flight took on time.
-
Sorry to interrupt. Please carry .
-
I lent him £20 and he still hasn't paid me .
B. అర్థం
సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి.
-
మ్యాచ్ రద్దయింది. సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి: They called it ….
-
ఈ లెక్క నాకు అర్థం కావడం లేదు. సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి: I can't work it ….maths (UK), math (US)
-
మ్యూజిక్ చాలా గట్టిగా ఉంది, కానీ నాకు ఇంకా వినాలని ఉంది. సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి: Could you turn it …?
-
తిండి ఏమీ మిగల్లేదు. సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి: The children ate it all ….
-
నిర్ణయించుకోవడానికి నాకు సమయం కావాలి. సరైన దాన్ని ఎంచుకోండి: Let me think it ….
C. తప్పును కనుక్కోండి
ప్రతి వాక్యంలో ఒక తప్పు ఉంది లేదా వాక్యం సరైనదే. సరిచేసిన వాక్యం రాయండి లేదా correct అని రాయండి.
-
We've run out milk.
-
The plane took away at 9.15.
-
Can you pick up it, please?
-
Our car broke down near the bridge.
D. సందర్భంలో
కథలోని ఖాళీల్లో సరైన particle రాయండి.
Last Saturday we set 16 early for the coast. After an hour the car broke 17, so I called a mechanic. While we waited, both our phones ran 18 of battery. The mechanic finally sorted the problem 19 and we carried 20. But the traffic was terrible, and we ended 21 spending the night in a small hotel.
E. మీ సొంత వాక్యాలు
మీ అలవాట్లు, అనుభవాల గురించి ఇంగ్లీషులో రాయండి.
-
మీరు తగ్గించాలనుకునే లేదా పూర్తిగా మానేయాలనుకునే విషయాల గురించి రెండు వాక్యాలు రాయండి.
-
ఏదైనా పాడైపోయిన లేదా అయిపోయిన ఒక సందర్భం గురించి రాయండి.
F. కలగలుపు పునశ్చరణ
ముందు పాఠాల్లో నేర్చుకున్నది మళ్ళీ సాధన చేయండి.
-
B1-28 Phrasal Verbs వ్యాకరణం తెలుగులో: turn it off, look after her, run out of – పద క్రమం పదాలను సరైన క్రమంలో పెట్టండి: off / it / turn / please
-
B1-19 Gerund తెలుగులో: Swimming is good, interested in learning, look forward to seeing I'm looking forward to (see) you.
-
B2-24 Reason for, Increase in, Solution to: నామవాచకం తర్వాత ఏ preposition? తెలుగులో There has been a sharp rise the number of cyclists.
సమాధానాలు
A. రూపం
- up
- down
- out
- off
- on
- back
B. అర్థం
- off
- out
- down
- up
- over
C. తప్పును కనుక్కోండి
- We've run out of milk.
- The plane took off at 9.15. / The plane took off at 9:15.
- Can you pick it up, please?
- ✓ Our car broke down near the bridge.
D. సందర్భంలో
- off / out
- down
- out
- out
- on
- up
E. మీ సొంత వాక్యాలు
- I want to cut down on coffee. I'd like to give up sugar completely.
- Last winter our heating broke down, and then we ran out of firewood too.
F. కలగలుపు పునశ్చరణ
- Please turn it off. / Turn it off, please. / Turn it off please.
- seeing
- in
