Phrasal Verbs — អត្ថន័យរបស់ up, down, out, off, on ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ
Phrasal Verbs: What the Particles Mean
នៅលើទំព័រនេះ
គោលបំណង
បន្ទាប់ពីមេរៀននេះ អ្នកអាចប្រើអត្ថន័យស្នូលរបស់ up, down, out, off, on, away, back និង over ដើម្បីយល់ phrasal verbs ថ្មីៗ ទាយអត្ថន័យរបស់វាតាមបរិបទ និងចងចាំវាបានងាយជាងមុន។
គំនិតសំខាន់
អ្នករៀនជាច្រើនមើល phrasal verbs ដូចជាបញ្ជីវែងនៃពាក្យចៃដន្យ៖ give up, give away, give back, give out… ប៉ុន្តែ particle (ពាក្យតូចនៅក្រោយកិរិយាសព្ទ) កម្រជារឿងចៃដន្យណាស់។ ជាធម្មតា វាមានអត្ថន័យផ្ទាល់ខ្លួន។
សូមគិតថា particle ទាំងនេះជាទិសនៃត្រីវិស័យ។ នីមួយៗចាប់ផ្ដើមជាទិសដៅក្នុងលំហ។ Up ទៅខាងលើ ទៅកំពូល ហើយពីទីនោះ ទៅជា “ច្រើនជាង” និង “ចប់”។ Down ទៅខាងក្រោម ទៅជា “តិចជាង” “ឈប់” និង “លើក្រដាស”។ Out ចេញពីខាងក្នុង៖ របស់បាត់ទៅ ឬចេញមកកន្លែងចំហ ដែលយើងអាចមើលឃើញ។ Off ផ្ដាច់ការប៉ះ ហើយរំកិលចេញឆ្ងាយ។ On នៅប៉ះជាប់ ហើយបន្តទៅមុខ។
កិរិយាសព្ទប្រាប់អ្នកពីសកម្មភាព។ Particle ប្រាប់អ្នកពីទិសដៅនៃលទ្ធផល។ វិធីនេះមិនពន្យល់ phrasal verb គ្រប់ពាក្យទេ ព្រោះខ្លះជាពាក្យទំនៀមទម្លាប់ (idiom) ប៉ុន្តែវាពន្យល់បានច្រើនគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ហើយវាប្ដូរបញ្ជីមួយឱ្យទៅជាប្រព័ន្ធមួយ។
ភាសាខ្មែរ និងភាសាអង់គ្លេស
ដំណឹងល្អ៖ ភាសាខ្មែរក៏ដាក់ពាក្យទិសដៅ ឬលទ្ធផលនៅក្រោយកិរិយាសព្ទដែរ ដូចជា ឡើង ចុះ ចេញ វិញ អស់។ ថ្លៃឡើង = go up, បន្ថយល្បឿនចុះ = slow down, សងលុយវិញ = pay back, ញ៉ាំអស់ = eat up។ ដូច្នេះគំនិតនៃ particle មិនចម្លែកសម្រាប់អ្នកទេ៖ ចំណុចនេះស្រដៀងគ្នា។ ភាពខុសគ្នាគឺ ភាសាខ្មែរច្រើនប្រើកិរិយាសព្ទផ្សេងទាំងស្រុង កន្លែងដែលភាសាអង់គ្លេសប្ដូរតែ particle៖ បើក / បិទ ភ្លើង = turn on / turn off, ពាក់អាវ = put on (សកម្មភាព) និង wear (ស្ថានភាព)។ ហើយ “អស់” តែមួយពាក្យ ត្រូវការកិរិយាសព្ទពេញក្នុងភាសាអង់គ្លេស៖ run out of។
| ភាសាខ្មែរ | ភាសាអង់គ្លេស | ខុសគ្នាត្រង់ណា |
|---|---|---|
| ថ្លៃផ្ទះឡើងទៀតហើយ | House prices have gone up again. | ចំណុចនេះដូចគ្នា៖ ឡើង = up |
| បន្ថយល្បឿនចុះ! | Slow down! | ចំណុចនេះដូចគ្នា៖ ចុះ = down |
| ខ្ញុំនឹងសងលុយអ្នកវិញនៅថ្ងៃសុក្រ | I'll pay you back on Friday. | ចំណុចនេះដូចគ្នា៖ វិញ = back |
| អស់ទឹកដោះគោហើយ | We've run out of milk. | “អស់” → run out of (កិរិយាសព្ទ + out + of) |
| បិទភ្លើងមុនចេញពីបន្ទប់ | Turn off the lights when you leave. | បិទ / បើក → turn off / on (មិនមែន close / open) |
| ពាក់អាវធំទៅ ខាងក្រៅត្រជាក់ | Put your coat on. It's cold outside. | “ពាក់” = put on (សកម្មភាព) ឬ wear (ស្ថានភាព) |
សរុបមក៖ ពាក្យ “ឡើង ចុះ ចេញ វិញ អស់” ជួយអ្នកឱ្យយល់ up, down, out, back និង out / up។ ប៉ុន្តែពេលភាសាខ្មែរប្ដូរកិរិយាសព្ទ (បើក / បិទ ពាក់ អស់) ភាសាអង់គ្លេសច្រើនរក្សាកិរិយាសព្ទ ហើយប្ដូរ particle។
ទម្រង់
វេយ្យាករណ៍នៃ phrasal verbs (លំដាប់ពាក្យ កម្ម សព្វនាម) មាននៅក្នុង B1-28។ មេរៀននេះនិយាយអំពី អត្ថន័យ។
Particle និងអត្ថន័យស្នូលរបស់វា
| Particle | រូបភាពស្នូល | អត្ថន័យពង្រីក | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|---|
| up | ខ្ពស់ឡើង ទៅកំពូល | កើនឡើង; ពេញលេញ / ចប់; ទីបំផុតនៅក្នុងស្ថានភាពមួយ | turn up, go up, speak up; eat up, use up, tidy up; end up |
| down | ទាបចុះ ទៅដី | ថយចុះ; ឈប់ដំណើរការ; កត់ត្រាលើក្រដាស | slow down, cut down (on), turn down; break down, shut down; write down, note down |
| out | ពីខាងក្នុងទៅខាងក្រៅ | បាត់ / អស់; ដោះស្រាយ / បញ្ចប់; ទៅខាងក្រៅ ទៅមនុស្សច្រើន | run out, sell out, go out; work out, sort out, find out; hand out, point out |
| off | ចេញពីកន្លែង ឬផ្ទៃមួយ | ចេញដំណើរ; ផ្ដាច់ / ដកចេញ; លុបចោល | set off, take off; turn off, cut off, take off (clothes); call off |
| on | ប៉ះជាប់ បន្ត | បន្ត; ភ្ជាប់ / ពាក់ / ចាប់ផ្ដើមដំណើរការ | carry on, go on, hold on, keep on; put on, try on, turn on |
| away | ទៅឆ្ងាយ | ចាកចេញ; ទៅម្ចាស់ ឬកន្លែងផ្សេង | run away, give away, throw away, put away |
| back | ទៅកន្លែង ឬមនុស្សពីមុន | ត្រឡប់ | call back, pay back, give back, go back |
| over | ពីម្ខាងទៅម្ខាង; ម្ដងទៀត | គិតឱ្យល្អិតល្អន់; ពិនិត្យពីដើមដល់ចប់ | think over, talk over, read over |
Phrasal verbs បីផ្នែក រក្សាអត្ថន័យ particle ហើយបន្ថែមធ្នាក់មុនកម្ម៖ run out of milk, cut down on sugar, keep up with the news។ មើល B1-28។
របៀបប្រើ
1Up — កើនឡើង បញ្ចប់ ទីបំផុត
Up ច្រើនមានន័យថា ច្រើនជាង (សំឡេងខ្លាំងជាង តម្លៃខ្ពស់ជាង កម្លាំងច្រើនជាង)។ វាក៏មានន័យថា ទាំងស្រុង រហូតដល់អស់ ឬការងាររួចរាល់ ដែរ ដូចពាក្យ “អស់” ឬ “រួច” ក្នុងភាសាខ្មែរ។ End up មានន័យថា ទីបំផុតបែរជាទៅនៅកន្លែង ឬស្ថានភាពមួយ ជាញឹកញាប់ដោយមិនបានគ្រោងទុក។
2Down — ថយចុះ ឈប់ កត់ត្រា
Down ច្រើនមានន័យថា តិចជាង (ល្បឿន សំឡេង ចំនួន)។ វាអាចមានន័យថា អ្វីមួយ ឈប់ដំណើរការ ឬបិទ។ ជាមួយកិរិយាសព្ទនៃការសរសេរ វាមានន័យថា កត់ត្រាលើក្រដាស។ “ចុះ” ក្នុងភាសាខ្មែរជួយអ្នកសម្រាប់អត្ថន័យទីមួយ។
3Out — បាត់ ដោះស្រាយ ចេញទៅខាងក្រៅ
Out អាចមានន័យថា អ្វីមួយ បាត់ ឬ អស់។ វាក៏មានន័យថា រហូតដល់ចម្លើយច្បាស់ ដែរ៖ ដំណោះស្រាយ “ចេញមក”។ ហើយវាអាចមានន័យថា ទៅខាងក្រៅ៖ ពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សច្រើន ឬមកកន្លែងចំហដែលគេកត់សម្គាល់ឃើញ។
4Off — ចេញដំណើរ ផ្ដាច់ លុបចោល
Off មានន័យថា ចេញពីកន្លែង ឬផ្ទៃមួយ។ មនុស្ស និងយន្តហោះ ចាកចេញ; សម្លៀកបំពាក់ និងភ្លើង ត្រូវដោះ ឬផ្ដាច់; ព្រឹត្តិការណ៍ដែល called off ត្រូវដកចេញពីផែនការ។ ភាសាខ្មែរប្រើកិរិយាសព្ទផ្សេងៗ (ចេញដំណើរ បិទ ដោះ លុបចោល) ប៉ុន្តែភាសាអង់គ្លេសប្រើ off សម្រាប់ទាំងអស់។
5On — បន្ត ភ្ជាប់ ពាក់
On មានន័យថា ប៉ះជាប់។ ពីការប៉ះជាប់ យើងបានអត្ថន័យ បន្ត (អ្នកនៅជាមួយសកម្មភាព) និង ពាក់ ឬភ្ជាប់ (សម្លៀកបំពាក់នៅលើខ្លួនអ្នក ភ្លើងត្រូវបានភ្ជាប់)។
6Away, back, over
Away មានន័យថា ទៅឆ្ងាយ៖ ចាកចេញ ឬផ្ទេររបស់ទៅម្ចាស់ ឬកន្លែងផ្សេង។ Back មានន័យថា ត្រឡប់ ទៅមនុស្ស ឬកន្លែងពីមុន ដូចពាក្យ “វិញ”។ Over មានន័យថា ពីដើមដល់ចប់ ដូច្នេះវាប្រើសម្រាប់ការគិត និងការពិនិត្យដោយយកចិត្តទុកដាក់។
កំហុសញឹកញាប់
អន្ទាក់សម្រាប់អ្នកនិយាយភាសាខ្មែរ
1. “បើក / បិទ” → open / close ភាសាខ្មែរប្រើ “បើក” និង “បិទ” សម្រាប់ទ្វារ និងសម្រាប់ភ្លើង កង្ហារ ទូរទស្សន៍ផងដែរ (ប៉ាបិទទូរទស្សន៍ ហើយប្រាប់យើងឱ្យទៅគេង)។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស open / close ប្រើសម្រាប់ទ្វារ បង្អួច ប្រអប់។ សម្រាប់ឧបករណ៍អគ្គិសនី ប្រើ turn on / turn off ឬ switch on / switch off។
2. “អស់” → is run out ភាសាខ្មែរនិយាយ ពេលខ្ញុំទៅដល់ ហាងអស់ចេកហើយ។ ពាក្យ “អស់” ដើរតួដូចគុណនាម ដូច្នេះអ្នករៀនច្រើនប្រើ be + run out។ Run out ជាកិរិយាសព្ទ៖ ប្រើ has / had run out (of)។
3. “ពាក់” → wear សម្រាប់សកម្មភាព ភាសាខ្មែរប្រើ “ពាក់” ទាំងសម្រាប់សកម្មភាព (ដាក់អាវលើខ្លួន) និងស្ថានភាព (មានអាវនៅលើខ្លួន)។ ភាសាអង់គ្លេសបែងចែក៖ put on = សកម្មភាព wear = ស្ថានភាព។
4. “ត្រឡប់មកវិញ” → return back ភាសាខ្មែរនិយាយ ត្រឡប់មកវិញ ដោយមានទាំងកិរិយាសព្ទ និង “វិញ”។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស return មានន័យ “ត្រឡប់មកវិញ” រួចហើយ។ ប្រើ return តែឯង ឬ go / come back។
កុំច្រឡំ
កិរិយាសព្ទដូចគ្នា particle ខុសគ្នា — Particle ប្ដូរទិសដៅនៃលទ្ធផល។
អត្ថន័យត្រង់ និងអត្ថន័យពង្រីក — អត្ថន័យ particle ដូចគ្នា អាចជារូបធាតុ ឬអរូបី។ ក្នុងប្រយោគទាំងពីរខាងក្រោម off មានន័យថា ចេញ ឬដកចេញ៖ ពីជើងរបស់អ្នក ក្នុងប្រយោគទីមួយ (រូបធាតុ) និងពីផែនការ ក្នុងប្រយោគទីពីរ (អរូបី)។
carry on និង carry out — Carry on = បន្ត (on)។ Carry out = ធ្វើការងារមួយរហូតដល់ចប់ (out = បញ្ចប់) ជាធម្មតាផ្លូវការ។
fill in និង fill out — ទាំងពីរមានន័យថា បំពេញទម្រង់បែបបទ។ Fill in ប្រើញឹកញាប់ជាងក្នុង British English; fill out ធម្មតាក្នុង American English ហើយក៏ប្រើក្នុង UK ដែរ។ នៅទីនេះ in និង out មិនផ្ទុយគ្នាទេ៖ អត្ថន័យដូចគ្នា។
អក្ខរាវិរុទ្ធ និងការបញ្ចេញសំឡេង
- ក្នុង phrasal verb ជាធម្មតាគេសង្កត់ particle៖ set OFF, turn it DOWN — និយាយ particle ឱ្យខ្លាំង និងវែងជាងបន្តិច។ (អក្សរធំនៅទីនេះបង្ហាញតែការសង្កត់សំឡេងប៉ុណ្ណោះ។) ទម្លាប់ខ្មែរសង្កត់ព្យាង្គចុងក្រោយ ជួយអ្នកនៅទីនេះ។
- Phrasal verbs ជាច្រើនមានទម្រង់នាមសព្ទ។ នាមសព្ទសរសេរជាពាក្យតែមួយ ឬមានសហសញ្ញា (hyphen) ហើយការសង្កត់សំឡេងផ្លាស់ទៅផ្នែក ទីមួយ៖ Our car broke down → a breakdown /ˈbreɪkdaʊn/ (“BRAKE-down”); The plane took off → take-off /ˈteɪkɒf/ (UK), /ˈteɪkɔːf/ (US); a sell-out, a hand-out ឬ handout។ នៅទីនេះ កុំសង្កត់ព្យាង្គចុងក្រោយ។
- Out ស្ដាប់ទៅដូច “owt” /aʊt/; off មានស្រៈខ្លី /ɒf/ (UK), /ɔːf/ (US) — កុំច្រឡំជាមួយ of /əv/ ដែលខ្សោយ។ /f/ ក្នុង off ធ្វើដោយធ្មេញខាងលើប៉ះបបូរមាត់ក្រោម កុំបញ្ចេញជា “p”។ /v/ ក្នុង of ក៏ដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានសំឡេងញ័រ។
ច្បាប់មាស
ពេលអ្នកជួប phrasal verb ថ្មី សូមសួរថា particle បន្ថែមអ្វី៖ up = ច្រើនជាង ឬចប់ down = តិចជាង ឈប់ ឬកត់ត្រា out = បាត់ ដោះស្រាយ ឬទៅខាងក្រៅ off = ចេញឆ្ងាយ ឬផ្ដាច់ on = បន្ត ឬភ្ជាប់ away = ចាកចេញ back = ត្រឡប់ (“វិញ”) over = យ៉ាងល្អិតល្អន់ ពីដើមដល់ចប់។ នេះជាតម្រុយដ៏រឹងមាំ មិនមែនជាច្បាប់ទេ — phrasal verbs ខ្លះជា idiom ដូច្នេះសូមពិនិត្យពាក្យថ្មីក្នុងវចនានុក្រម។
លំហាត់
A. ទម្រង់
បំពេញ particle ដែលបាត់។
-
Prices keep going . Everything is more expensive.
-
Please write the address before you forget it.
-
We've run of coffee. Can you buy some?
-
The flight took on time.
-
Sorry to interrupt. Please carry .
-
I lent him £20 and he still hasn't paid me .
B. អត្ថន័យ
ជ្រើសរើសចម្លើយដែលត្រូវនឹងអត្ថន័យ។
-
The match was cancelled. They called it ….
-
I don't understand this maths problem. I can't work it ….maths (UK), math (US)
-
The music is too loud, but I still want to hear it. Could you turn it …?
-
There is no food left. The children ate it all ….
-
I need time to decide. Let me think it ….
C. រកកំហុស
ប្រយោគនីមួយៗមានកំហុសមួយ ឬត្រឹមត្រូវ។ សរសេរប្រយោគដែលកែរួច ឬសរសេរ correct។
-
We've run out milk.
-
The plane took away at 9.15.
-
Can you pick up it, please?
-
Our car broke down near the bridge.
D. ក្នុងបរិបទ
បំពេញ particle ដែលបាត់។
Last Saturday we set 16 early for the coast. After an hour the car broke 17, so I called a mechanic. While we waited, both our phones ran 18 of battery. The mechanic finally sorted the problem 19 and we carried 20. But the traffic was terrible, and we ended 21 spending the night in a small hotel.
E. វេនរបស់អ្នក
សរសេរចម្លើយរបស់អ្នកជាភាសាអង់គ្លេស។
-
សរសេរប្រយោគពីរអំពីអ្វីដែលអ្នកចង់ធ្វើឱ្យតិចជាងមុន (cut down on) ឬឈប់ធ្វើ (give up)។
-
សរសេរអំពីពេលមួយដែលអ្វីមួយខូច (broke down) ឬអស់ (ran out)។
F. រំលឹកចម្រុះ
រំលឹកមេរៀនមុនៗ។
-
B1-28 Phrasal verbs — លំដាប់ពាក្យ (turn it off, look after her) ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ រៀបពាក្យឱ្យត្រូវលំដាប់៖ off / it / turn / please
-
B1-19 -ing ជានាមសព្ទ (Gerund) — ជាប្រធាន និងក្រោយធ្នាក់ ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ I'm looking forward to (see) you.
-
B2-24 Reason for, Increase in, Solution to — នាមសព្ទ + ធ្នាក់ ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ There has been a sharp rise the number of cyclists.
ចម្លើយ
A. ទម្រង់
- up
- down
- out
- off
- on
- back
B. អត្ថន័យ
- off
- out
- down
- up
- over
C. រកកំហុស
- We've run out of milk.
- The plane took off at 9.15. / The plane took off at 9:15.
- Can you pick it up, please?
- ✓ Our car broke down near the bridge.
D. ក្នុងបរិបទ
- off / out
- down
- out
- out
- on
- up
E. វេនរបស់អ្នក
- I want to cut down on coffee. I'd like to give up sugar completely.
- Last winter our heating broke down, and then we ran out of firewood too.
F. រំលឹកចម្រុះ
- Please turn it off. / Turn it off, please. / Turn it off please.
- seeing
- in
