Phrasal Verbs: Up, Down, Out, Off, On වල තේරුම — සරල සිංහලෙන්
Phrasal Verbs: What the Particles Mean
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට up, down, out, off, on, away, back සහ over කියන particles වල මූලික තේරුම් පාවිච්චි කරලා අලුත් phrasal verbs තේරුම් ගන්න, සන්දර්භයෙන් ඒවායේ තේරුම අනුමාන කරන්න සහ ඒවා ලේසියෙන් මතක තියාගන්න පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
ගොඩක් ඉගෙන ගන්න අය phrasal verbs සලකන්නේ අහඹු දේවල්වල දිග ලැයිස්තුවක් විදිහට: give up, give away, give back, give out… නමුත් particle එක අහඹු වෙන්නේ කලාතුරකින්. සාමාන්යයෙන් ඒකට තමන්ගේම තේරුමක් තියෙනවා.
Particles මාලිමාවක දිශා කියලා හිතන්න. හැම එකක්ම පටන් ගන්නේ අවකාශයේ දිශාවක් විදිහට. Up උඩට, මුදුනට යනවා — එතනින් “වැඩියෙන්” සහ “ඉවරයි” කියන තේරුම්වලට. Down පහළට යනවා — “අඩුවෙන්”, “නැවතුණා” සහ “කඩදාසියට” කියන තේරුම්වලට. Out ඇතුළෙන් එළියට යනවා — දේවල් නැති වෙනවා, නැත්නම් අපිට පේන විදිහට එළියට එනවා. Off සම්බන්ධය කඩලා ඈතට යනවා. On සම්බන්ධය තියාගෙන දිගටම යනවා.
ක්රියාපදයෙන් ක්රියාව කියනවා; particle එකෙන් ප්රතිඵලයේ දිශාව කියනවා. මේකෙන් හැම phrasal verb එකක්ම පැහැදිලි වෙන්නේ නැහැ — සමහර ඒවා idioms — නමුත් පුදුම වෙන තරම් ගණනක් පැහැදිලි වෙනවා, ඒ වගේම ලැයිස්තුවක් පද්ධතියක් බවට පත් වෙනවා.
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලේ ප්රතිඵලයේ දිශාව හෝ ඉවර වීම බොහෝ විට පෙන්නන්නේ ප්රධාන ක්රියාපදයෙන්ම (“හෙමින් යන්න” = slow down, “අහෝසි කළා” = called off), නැත්නම් ක්රියාපදයට පස්සේ එන උපකාරක ක්රියාපදයකින්: “කාලා දැම්මා”, “පාවිච්චි කරලා ඉවරයි” (eat up, use up — ඉවරයි), “ලියාගත්තා” (write down). සමහර තැන්වල සිංහලේ ඉංග්රීසියට කෙළින්ම ගැළපෙන වචනයක් තියෙනවා: “ආපහු දෙනවා” = give back, “ආපහු කෝල් කරනවා” = call back, “දිගටම කරනවා” = carry on. ඒ නිසා particle එකේ තේරුම සිංහලෙන් හිතන්න ඔබට පුළුවන්: “ආපහු” → back, “ඉවරයි” → up / out, “දිගටම” → on. වෙනස තියෙන්නේ මෙතන: සිංහලේ එක ක්රියාපදයක් තේරුම් කීපයකට යනවා (“කැඩුණා” = broke සහ broke down; “ගියා” = went සහ went off), ඉංග්රීසියේ particle එකෙන් වෙනස පෙන්නනවා.
| සිංහල | particle එකේ තේරුම | ඉංග්රීසි |
|---|---|---|
| ප්රින්ටර් පේපර් ඔක්කොම පාවිච්චි කරලා ඉවරයි. | up = සම්පූර්ණයෙන්ම | We've used up all the printer paper. |
| හෙමින් යන්න! ඔයා හරිම වේගෙන් එළවන්නේ. | down = අඩුවෙන් | Slow down! You're driving too fast. |
| අපේ කාර් එක මෝටර්වේ එකේදී කැඩුණා. | down = වැඩ නවතිනවා | Our car broke down on the motorway. |
| අපේ කිරි ඉවරයි. | out = ඉතුරු නැහැ | We've run out of milk. |
| ප්ලේන් එක පැයක් පරක්කු වෙලා ගුවනට නැග්ගා. | off = පිටත් වෙනවා | The plane took off an hour late. |
| දිගටම කියන්න. මම අහගෙන ඉන්නවා. | on = දිගටම | Carry on. I'm listening. |
| මම සිකුරාදා ඔයාට සල්ලි ආපහු දෙන්නම්. | back = ආපහු | I'll pay you back on Friday. |
ව්යුහය
Phrasal verbs වල ව්යාකරණය (වචන පිළිවෙළ, කර්ම, සර්වනාම) B1-28 එකේ තියෙනවා. මේ පාඩම තේරුම ගැන.
Particles සහ ඒවායේ මූලික තේරුම්
| Particle | මූලික රූපය | දිගු කළ තේරුම් | උදාහරණ |
|---|---|---|---|
| up | උඩට, මුදුනට | වැඩි වීම; සම්පූර්ණ කිරීම / ඉවර කිරීම; අන්තිමට තත්ත්වයකට පත් වීම | turn up, go up, speak up; eat up, use up, tidy up; end up |
| down | පහළට, බිමට | අඩු වීම; වැඩ නැවතීම; කඩදාසියට ලියාගැනීම | slow down, cut down (on), turn down; break down, shut down; write down, note down |
| out | ඇතුළෙන් එළියට | නැති වීම / ඉතුරු නැහැ; විසඳීම / සම්පූර්ණ කිරීම; එළියට, ගොඩක් අයට | run out, sell out, go out; work out, sort out, find out; hand out, point out |
| off | තැනකින් හෝ මතුපිටකින් ඈතට | පිටත් වීම; විසන්ධි කිරීම / ඉවත් කිරීම; අවලංගු කිරීම | set off, take off; turn off, cut off, take off (ඇඳුම්); call off |
| on | සම්බන්ධයෙන්, දිගටම | දිගටම කරගෙන යාම; සවි කිරීම / ඇඳීම / වැඩ කරන්න පටන් ගැනීම | carry on, go on, hold on, keep on; put on, try on, turn on |
| away | දුරකට | යන්න යාම; වෙන අයිතිකාරයෙකුට හෝ තැනකට | run away, give away, throw away, put away |
| back | කලින් හිටපු තැනට හෝ කෙනාට | ආපහු | call back, pay back, give back, go back |
| over | එක පැත්තක ඉඳන් අනිත් පැත්තට; ආයෙත් | හොඳට හිතනවා; මුල ඉඳන් අගට පරීක්ෂා කරනවා | think over, talk over, read over |
කොටස් තුනේ phrasal verbs particle එකේ තේරුම තියාගෙන කර්මයට කලින් preposition එකක් එකතු කරනවා: run out of milk, cut down on sugar, keep up with the news. B1-28 බලන්න.
භාවිතය
1Up — වැඩි වීම, ඉවර කිරීම, අවසානය
Up බොහෝ විට වැඩියෙන් කියන තේරුම දෙනවා (වැඩි සද්දය, මිල, උත්සාහය). ඒකෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම, මොකුත් ඉතුරු නැති වෙනකම් හෝ වැඩේ ඉවර වෙනකම් කියන තේරුමත් දෙනවා. End up කියන්නේ අන්තිමට තැනකට හෝ තත්ත්වයකට පත් වෙනවා, බොහෝ විට ඔබ සැලසුම් නොකරපු එකකට.
2Down — අඩු වීම, නැවතීම, ලියාගැනීම
Down බොහෝ විට අඩුවෙන් කියන තේරුම දෙනවා (වේගය, සද්දය, ප්රමාණය). ඒකෙන් යමක් වැඩ කරන එක නවතිනවා හෝ වැහෙනවා කියන තේරුමත් දෙන්න පුළුවන්. ලියන ක්රියාපද එක්ක ඒකේ තේරුම කඩදාසියට ලියාගන්නවා.
3Out — නැති වීම, විසඳීම, එළියට යාම
Out කියන එකෙන් යමක් නැති වෙනවා, නැත්නම් ඉතුරු නැහැ කියන තේරුම දෙන්න පුළුවන්. ඒකෙන් උත්තරය පැහැදිලි වෙනකම් කියන තේරුමත් දෙනවා — විසඳුම “එළියට එනවා”. ඒ වගේම ඒකෙන් එළියට කියන තේරුම දෙන්න පුළුවන්: එක කෙනෙක්ගෙන් ගොඩක් අයට, නැත්නම් මිනිස්සුන්ට පේන තැනකට.
4Off — පිටත් වීම, විසන්ධි කිරීම, අවලංගු කිරීම
Off කියන්නේ තැනකින් හෝ මතුපිටකින් ඈතට. මිනිස්සු සහ ප්ලේන් යනවා; ඇඳුම් සහ විදුලිය ඉවත් කරනවා හෝ විසන්ධි කරනවා; call off කරපු සිද්ධියක් සැලැස්මෙන් අයින් කරනවා.
5On — දිගටම, සවි කිරීම, ඇඳීම
On කියන්නේ සම්බන්ධයෙන්. ඒ සම්බන්ධයෙන් අපිට දිගටම කියන අදහස (ඔබ ක්රියාව එක්කම ඉන්නවා) සහ ඇඳීම හෝ සවි කිරීම (ඇඳුම් ඔබේ ඇඟේ, විදුලිය සම්බන්ධයි) කියන අදහස ලැබෙනවා.
6Away, back, over
Away කියන්නේ දුරකට: යන්න යනවා, නැත්නම් යමක් වෙන අයිතිකාරයෙකුට හෝ තැනකට යවනවා. Back කියන්නේ කලින් හිටපු කෙනා හෝ තැන ළඟට ආපහු. Over කියන්නේ මුල ඉඳන් අගට, ඒ නිසා ඒක හොඳට හිතන්න සහ පරීක්ෂා කරන්න පාවිච්චි වෙනවා.
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “ගෑස් ඉවර වෙලා” → is run out. සිංහලේ “ඉවර වෙලා”, “ඉවරයි” තත්ත්වයක් වගේ කියනවා (“ගෑස් ඉවරයි”, “රීලෝඩ් එක ඉවර වෙලා”). ඒ නිසා ගොඩක් අය is + run out එකතු කරනවා. Run out කර්මයක් ගන්නේ නැහැ, passive එකක් නැහැ: has run out, නැත්නම් කෙනා උක්තය කරලා run out of.
2. “කරන්ට් ගියා” → The current went. සිංහලෙන් අපි “කරන්ට් ගියා”, “කරන්ට් කැපුවා” කියනවා, ඒ නිසා ලංකාවේ ඉංග්රීසියේ the current went බහුලයි. ලංකාවෙන් පිට ඉන්න අයට ඒක අමුතුයි. විදුලිය නැති වෙනකොට power හෝ electricity එක්ක go off / go out, විසන්ධි කරනකොට cut off — off = විසන්ධියි, out = නැති වුණා.
3. “බස් එක කැඩුණා” → broke. සිංහලේ “කැඩුණා” කෑලි වෙලා කැඩෙන එකටත්, වාහනයක් හෝ යන්ත්රයක් වැඩ නවත්වන එකටත් එකයි. ඉංග්රීසියේ වාහනයක් පාරේ නතර වුණාම broke down (down = නැවතුණා). The bus broke කිව්වම බස් එක කෑලි වුණා වගේ ඇහෙනවා.
පටලවා ගන්න එපා
එකම ක්රියාපදය, වෙනස් particle — particle එකෙන් ප්රතිඵලයේ දිශාව වෙනස් කරනවා.
කෙළින්ම තේරුම සහ දිගු කළ තේරුම — එකම particle තේරුම භෞතික හෝ වියුක්ත වෙන්න පුළුවන්. පහළ වාක්ය දෙකේම off කියන්නේ ඈතට හෝ ඉවත් කළා: පළවෙනි එකේ ඔබේ කකුල්වලින් (භෞතික), දෙවෙනි එකේ සැලැස්මෙන් (වියුක්ත).
carry on සහ carry out — Carry on = දිගටම කරනවා (on). Carry out = වැඩක් ඉවර වෙනකම් කරනවා (out = සම්පූර්ණයි), සාමාන්යයෙන් විධිමත්.
fill in සහ fill out — දෙකේම තේරුම ෆෝම් එකක් පුරවනවා. Fill in බ්රිතාන්ය ඉංග්රීසියේ වැඩියෙන් බහුලයි; fill out ඇමරිකානු ඉංග්රීසියේ සාමාන්යයි, UK වලත් පාවිච්චි වෙනවා. මෙතන in සහ out විරුද්ධ තේරුම් දෙන්නේ නැහැ — තේරුම එකයි.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- phrasal verb එකක සාමාන්යයෙන් අවධාරණය particle එකේ: set OFF, turn it DOWN — particle එක ටිකක් සද්දෙන් සහ දිගට කියන්න. (මෙතන කැපිටල් අකුරුවලින් පෙන්නන්නේ අවධාරණය විතරයි.)
- ගොඩක් phrasal verbs වලට නාම පද රූපයක් තියෙනවා. නාම පදය එක වචනයක් විදිහට හෝ හයිෆන් එකක් එක්ක ලියනවා, අවධාරණය පළවෙනි කොටසට යනවා: Our car broke down → a breakdown /ˈbreɪkdaʊn/; The plane took off → take-off /ˈteɪkɒf/ (UK), /ˈteɪkɔːf/ (US); a sell-out, a hand-out හෝ handout.
- Out /aʊt/: කට හොඳට ඇරලා පටන් අරන්, තොල් රවුම් කරමින් ස්වරය ලිස්සවන්න — එක දිග ස්වරයක් නෙවෙයි. off වල කෙටි ස්වරය /ɒf/ (UK), /ɔːf/ (US) — දුර්වල of /əv/ එක්ක පටලවා ගන්න එපා. off වල /f/ කියන්නේ උඩ දත් යට තොලේ තියලා; of අගේ /v/ වලට කම්පනයක් තියෙනවා.
- pick up, take off වල මුල් /p/ /t/: ඉංග්රීසියේ අවධාරණය තියෙන අක්ෂරයක මුලට එන p, t, k කියනකොට පොඩි හුළං පිඹීමක් එනවා (කතා කරන සිංහලේ නැහැ) — pick up, take off, carry on.
රන් රීතිය
අලුත් phrasal verb එකක් හම්බ වුණාම particle එකෙන් එකතු වෙන්නේ මොකක්ද කියලා අහන්න: up = වැඩියෙන් හෝ ඉවරයි, down = අඩුවෙන්, නැවතුණා හෝ ලියාගත්තා, out = නැති වුණා, විසඳුණා හෝ එළියට, off = ඈතට හෝ විසන්ධියි, on = දිගටම හෝ සවි කළා, away = යනවා, back = ආපහු, over = හොඳට, මුල ඉඳන් අගට. මේක ශක්තිමත් ඉඟියක්, රීතියක් නෙවෙයි — සමහර phrasal verbs idioms, ඒ නිසා අලුත් ඒවා ශබ්දකෝෂයෙන් බලන්න.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
හරි particle එක ලියන්න.
-
Prices keep going . Everything is more expensive.
-
Please write the address before you forget it.
-
We've run of coffee. Can you buy some?
-
The flight took on time.
-
Sorry to interrupt. Please carry .
-
I lent him £20 and he still hasn't paid me .
B. අර්ථය
තේරුම අනුව හරි particle එක තෝරන්න.
-
The match was cancelled. They called it ….
-
I don't understand this maths problem. I can't work it ….maths (UK), math (US)
-
The music is too loud, but I still want to hear it. Could you turn it …?
-
There is no food left. The children ate it all ….
-
I need time to decide. Let me think it ….
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
We've run out milk.
-
The plane took away at 9.15.
-
Can you pick up it, please?
-
Our car broke down near the bridge.
D. පාඨය තුළ
කතාව සම්පූර්ණ කරන්න. හැම තැනටම හරි particle එක දාන්න.
Last Saturday we set 16 early for the coast. After an hour the car broke 17, so I called a mechanic. While we waited, both our phones ran 18 of battery. The mechanic finally sorted the problem 19 and we carried 20. But the traffic was terrible, and we ended 21 spending the night in a small hotel.
E. ඔබේ වාරය
ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
ඔබ අඩු කරන්න (cut down on) හෝ අත්හරින්න (give up) කැමති දේවල් ගැන වාක්ය දෙකක් ලියන්න.
-
යමක් කැඩුණු (broke down) හෝ ඉවර වුණු (ran out) වෙලාවක් ගැන ලියන්න.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
B1-28 Phrasal Verbs: turn it off ද turn off it ද? වචන පිළිවෙළ — සරල සිංහලෙන් වචන පිළිවෙළට තියන්න: off / it / turn / please
-
B1-19 Gerund: නාම පදයක් වගේ -ing — උක්තය විදිහට සහ prepositions වලින් පස්සේ — සරල සිංහලෙන් I'm looking forward to (see) you.
-
B2-24 Reason For, Increase In, Solution To: නාම පදය + Preposition — සරල සිංහලෙන් There has been a sharp rise the number of cyclists.
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- up
- down
- out
- off
- on
- back
B. අර්ථය
- off
- out
- down
- up
- over
C. වැරැද්ද සොයන්න
- We've run out of milk.
- The plane took off at 9.15. / The plane took off at 9:15.
- Can you pick it up, please?
- ✓ Our car broke down near the bridge.
D. පාඨය තුළ
- off / out
- down
- out
- out
- on
- up
E. ඔබේ වාරය
- I want to cut down on coffee. I'd like to give up sugar completely.
- Last winter our heating broke down, and then we ran out of firewood too.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- Please turn it off. / Turn it off, please. / Turn it off please.
- seeing
- in
