SlowingoDilbilgisi
B2 27 / 30

İngilizce Phrasal Verbs: Up, Down, Out, Off, On Ne Anlama Gelir?

Phrasal Verbs: What the Particles Mean

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda up, down, out, off, on, away, back ve over kelimelerinin temel anlamlarını kullanarak yeni phrasal verb'leri (öbek fiiller: fiil + küçük bir kelime) anlayabilecek, bağlamdan anlamlarını tahmin edebilecek ve daha kolay hatırlayabileceksiniz.

Temel Fikir

Birçok öğrenci phrasal verb'leri rastgele maddelerden oluşan uzun bir liste gibi ezberler: give up, give away, give back, give out… Ama fiilden sonra gelen küçük kelime, yani particle, nadiren rastgeledir. Genellikle kendine ait bir anlam taşır.

Particle'ları bir pusulanın yönleri gibi düşünün. Her biri önce uzayda bir yön olarak başlar. Up yukarı, tepeye doğru gider; oradan "daha fazla" ve "bitti, tamamlandı" anlamlarına geçer. Down aşağı iner; "daha az", "durdu" ve "kâğıda geçirildi" anlamlarına geçer. Out içeriden dışarı çıkar: bir şey ya yok olur ya da herkesin görebileceği açığa çıkar. Off temastan kopar ve uzaklaşır. On temasta kalır ve devam eder.

Fiil size eylemi söyler; particle ise sonucun yönünü söyler. Bu her phrasal verb'ü açıklamaz — bazıları deyimdir — ama şaşırtıcı sayıda fiili açıklar ve bir listeyi bir sisteme dönüştürür.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçede phrasal verb yoktur, ama benzer bir mantık bazı yerlerde karşımıza çıkar. "Geri ver", "geri ara" derken yön kelimesi tıpkı back gibi çalışır; "yiyip bitirmek", "kullanıp bitirmek" derken -ip bitir- kalıbı up'ın "tamamen" anlamını verir. Çoğu zaman ise Türkçe, İngilizcenin fiil + particle ile yaptığı işi tamamen farklı bir fiille yapar.

TürkçeİngilizceParticle'ın katkısı
parayı geri ödepay the money backgeri dönüş
hepsini yi-yip bitir-dithey ate it all uptamamen, hiç kalmadı
sesi kısturn the TV downdaha az
ışığı kapatturn the lights offbağlantı kesildi
süt bit-tiwe've run out of milkyok oldu, kalmadı
maçı iptal et-tilerthey called off the matchplandan çıkarıldı
devam etcarry onsürüyor

Türkçede tek fiille söylediğimiz birçok şey İngilizcede fiil + particle ile söylenir. Bu yüzden Türkçe fiili kelime kelime çevirmek yerine, İngilizcede "hangi yön?" diye sorun.

Yapı

Phrasal verb'lerin dilbilgisi (kelime sırası, nesne, zamirler) B1-28'de. Bu ders anlam üzerinedir.

Particle'lar ve temel anlamları

ParticleTemel imgeGenişletilmiş anlamlarÖrnekler
upyukarı, tepeyeartış; tamamlama / bitirme; bir durumda son bulmaturn up, go up, speak up; eat up, use up, tidy up; end up
downaşağı, yereazalma; çalışmayı bırakma; kâğıda geçirmeslow down, cut down (on), turn down; break down, shut down; write down, note down
outiçeriden dışarıyok olma / hiç kalmama; çözme / tamamlama; dışa doğru, birçok kişiyerun out, sell out, go out; work out, sort out, find out; hand out, point out
offbir yerden ya da yüzeyden uzağaayrılma; bağlantıyı kesme / çıkarma; iptalset off, take off; turn off, cut off, take off (giysi); call off
ontemasta, devam ederekdevam etme; takma / giyme / çalıştırmacarry on, go on, hold on, keep on; put on, try on, turn on
awayuzağaayrılma; başka birine ya da yere geçmerun away, give away, throw away, put away
backönceki yere ya da kişiyegeri dönüşcall back, pay back, give back, go back
overbir taraftan öbürüne; yenidendikkatle düşünme; baştan sona kontrol etmethink over, talk over, read over

Üç parçalı phrasal verb'ler particle'ın anlamını korur ve nesneden önce bir edat ekler: run out of milk, cut down on sugar, keep up with the news. Bkz. B1-28.

Kullanımlar

1Up — artış, tamamlama, son bulma

Up çoğu zaman daha fazla demektir (ses, fiyat, çaba). Ayrıca tamamen, hiçbir şey kalmayana ya da iş bitene kadar anlamına gelir: Türkçedeki "-ip bitirmek" gibi. End up ise sonunda bir yere ya da duruma düşmek demektir; çoğu zaman planlanmamış bir durumdur.

Could you turn the music up? I can't hear it.
Müziğin sesini açabilir misin? Duyamıyorum.
House prices have gone up again.
Ev fiyatları yine arttı.
Please speak up. The people at the back can't hear you.
Lütfen daha yüksek sesle konuşun. Arkadakiler sizi duyamıyor.
We've used up all the printer paper.
Yazıcı kâğıdının hepsini kullanıp bitirdik.
tamamen, hiç kalmadı
I'll tidy up after the party.
Partiden sonra ortalığı toplarım.
iş bitene kadar
We missed the turning and ended up in the next town.
Sapağı kaçırdık ve kendimizi bir sonraki kasabada bulduk.
end up = sonunda bir yere düşmek; turning (UK), turn (US)

2Down — azalma, durma, kaydetme

Down çoğu zaman daha az demektir (hız, ses, miktar). Bir şeyin çalışmayı bırakması ya da kapanması anlamına da gelebilir. Yazma fiilleriyle kâğıda geçirmek demektir.

Slow down! You're driving too fast.
Yavaşla! Çok hızlı gidiyorsun.
I'm trying to cut down on sugar.
Şekeri azaltmaya çalışıyorum.
cut down on = daha az yemek/kullanmak
Could you turn the TV down a bit?
Televizyonun sesini biraz kısabilir misin?
Our car broke down on the motorway.
Arabamız otoyolda bozuldu.
çalışmayı bıraktı; motorway (UK), highway (US)
The factory shut down in 2019.
Fabrika 2019'da kapandı.
Let me write down your number.
Numaranı bir yere yazayım.

3Out — yok olma, çözme, dışa doğru

Out, bir şeyin yok olduğunu ya da hiç kalmadığını gösterebilir. Ayrıca cevap netleşene kadar anlamına gelir: çözüm "ortaya çıkar". Bir de dışa doğru anlamı vardır: bir kişiden birçok kişiye ya da insanların fark edeceği açık bir yere.

We've run out of milk.
Sütümüz bitti.
hiç kalmadı
The tickets sold out in ten minutes.
Biletler on dakikada tükendi.
The candle went out.
Mum söndü.
yanmayı bıraktı
I can't work out how this app works.
Bu uygulamanın nasıl çalıştığını çözemiyorum.
anlamak, çözmek
Don't worry, we'll sort it out.
Merak etme, hallederiz.
Did you find out why the train was late?
Trenin neden geciktiğini öğrendin mi?
The teacher handed out the exam papers.
Öğretmen sınav kâğıtlarını dağıttı.
birçok kişiye
She pointed out a mistake in my report.
Raporumdaki bir hataya dikkat çekti.
insanların fark etmesini sağladı

4Off — ayrılma, bağlantıyı kesme, iptal

Off, bir yerden ya da bir yüzeyden uzağa demektir. İnsanlar ve uçaklar ayrılır; giysiler ve elektrik çıkarılır ya da kesilir; called off olan bir etkinlik plandan çıkarılır.

We set off at six to avoid the traffic.
Trafiğe kalmamak için saat altıda yola çıktık.
yolculuğa başladık
The plane took off an hour late.
Uçak bir saat rötarla kalktı.
Remember to turn off the lights when you leave.
Çıkarken ışıkları kapatmayı unutma.
Our electricity was cut off for two hours.
Elektriğimiz iki saat kesildi.
They called off the match because of the snow.
Kar yüzünden maçı iptal ettiler.
iptal etmek
Take your shoes off, please.
Ayakkabılarınızı çıkarın lütfen.

5On — devam etme, takma, giyme

On, temasta demektir. Temastan devam etme anlamı çıkar (etkinlikle birlikte kalırsınız); bir de giyme ya da takma anlamı (giysi vücudunuzun üzerindedir, elektrik bağlıdır).

Carry on. I'm listening.
Devam et. Dinliyorum.
The meeting went on for three hours.
Toplantı üç saat sürdü.
Hold on a second. I'll get a pen.
Bir saniye bekle. Kalem alayım.
beklemek, hatta kalmak
Keep on trying. You'll get there.
Denemeye devam et. Başaracaksın.
Put your coat on. It's cold outside.
Montunu giy. Dışarısı soğuk.
giyme eylemi
Can I try these jeans on?
Bu kotu deneyebilir miyim?

6Away, back, over

Away, uzağa demektir: ayrılmak ya da bir şeyi başka birine veya başka bir yere vermek. Back, önceki kişiye ya da yere geri dönüş demektir: Türkçedeki "geri" ile aynı. Over, baştan sona demektir; bu yüzden dikkatli düşünme ve kontrol etme için kullanılır.

The cat ran away when it saw the dog.
Kedi köpeği görünce kaçtı.
She gave away all her old books.
Bütün eski kitaplarını dağıttı.
başkalarına, bedavaya
Can I call you back in ten minutes?
Seni on dakika sonra geri arayabilir miyim?
I'll pay you back on Friday.
Paranı cuma günü geri öderim.
Think it over and let me know tomorrow.
İyice düşün ve yarın bana haber ver.
dikkatle düşünmek
Could you read over my email before I send it?
Göndermeden önce e-postama baştan sona bir göz atabilir misin?
baştan sona kontrol

Sık Yapılan Hatalar

❌We've run out petrol.
✅We've run out of petrol.
Nesneyle birlikte run out, of ister. petrol (UK), gas (US)
❌The plane took away at 9.15.
✅The plane took off at 9.15.
Yerden ayrılmak için particle off'tur.
❌The milk is run out.
✅The milk has run out. ya da We've run out of milk.
run out nesne almaz, bu yüzden edilgen hali yoktur; has run out kullanın.
❌Let's talk over before we decide.
✅Let's talk it over before we decide.
talk over bir nesne ister.
❌Could you turn up it?
✅Could you turn it up?
Zamir, fiil ile particle'ın arasına girer. Bkz. B1-28.
❌I'm trying to cut down sweets on.
✅I'm trying to cut down on sweets.
Üç parçalı fiillerde nesne edattan sonra gelir.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. "Aç / kapat" → "open / close". Türkçede ışığı, televizyonu, müziği "açar" ve "kapatırız". Bu yüzden open the TV ya da close the lights demek çok yaygındır. İngilizcede elektrikli aletler için turn on / turn off (ya da switch on / off), ses için turn up / turn down kullanılır. Open / close kapı, pencere, kutu gibi fiziksel olarak açılıp kapanan şeyler içindir.

❌Can you close the lights?
✅Can you turn off the lights?
❌Open the music, please.
✅Turn the music on, please. ya da Turn the music up, please.

2. "Çıkarmak" → "take out". "Ayakkabını çıkar", "montunu çıkar" derken akla take out gelir. Ama giysiler vücudun yüzeyinden ayrılır: bu iş off'undur. Take out bir şeyi bir kabın içinden çıkarmaktır (take out your phone).

❌Take out your shoes, please.
✅Take your shoes off, please.

3. "Giymek" → her zaman "wear". Türkçede "giymek" hem giyme eylemini hem de üzerinde taşıma durumunu anlatır. İngilizcede eylem put on, durum wear'dür.

⚠️I wore my coat and went out.
✅I put my coat on and went out.
wore = üzerimdeydi; giyme eylemi put on'dur.

4. "Bitti" → "finished". "Şeker bitti", "yazıcının kâğıdı bitti" cümlelerini finished ile kurmak kolaydır. Bir şeyin stoğu tükendiğinde İngilizcede doğal olan run out (of)'tur. Of'u da unutmayın.

⚠️The sugar finished, so I used honey.
✅The sugar ran out, so I used honey.
Anlaşılır, ama doğal değil.
❌The printer has run out paper.
✅The printer has run out of paper.

Karıştırılmasın

Aynı fiil, farklı particle — Particle, sonucun yönünü değiştirir. Türkçede bunlar için çoğu zaman farklı fiiller kullanırız: "sesini aç", "sesini kıs", "kapat".

Could you turn the TV down a bit?
Televizyonun sesini biraz kısabilir misin?
daha az ses
Remember to turn off the lights when you leave.
Çıkarken ışıkları kapatmayı unutma.
hiç elektrik yok
Could you turn the music up? I can't hear it.
Müziğin sesini açabilir misin? Duyamıyorum.
daha çok ses

Somut ve soyut anlam — Aynı particle anlamı fiziksel de olabilir, soyut da. Aşağıdaki iki cümlede de off "uzağa, çıkarılmış" demektir: birincisinde ayaklarınızdan (somut), ikincisinde plandan (soyut).

Take your shoes off, please.
Ayakkabılarınızı çıkarın lütfen.
somut: ayaklarınızdan uzağa
We had to call off our trip at the last minute.
Seyahatimizi son anda iptal etmek zorunda kaldık.
soyut: seyahat plandan çıkarıldı

carry on ve carry out — Carry on = devam etmek (on). Carry out = bir görevi tamamlanana kadar yapmak, yürütmek (out = tamamlama); genellikle resmîdir.

Carry on. I'm listening.
Devam et. Dinliyorum.
The tests were carried out by an independent lab.
Testler bağımsız bir laboratuvar tarafından yapıldı.
resmî: yürütmek, tamamlamak

fill in ve fill out — İkisi de form doldurmak demektir. Fill in İngiliz İngilizcesinde daha yaygındır; fill out Amerikan İngilizcesinde olağandır ve İngiltere'de de kullanılır. Burada in ve out bir zıtlık yaratmaz; anlam aynıdır.

Yazım ve Telaffuz

  • Phrasal verb'lerde vurgu genellikle particle'dadır: set OFF, turn it DOWN — particle'ı biraz daha yüksek ve uzun söyleyin. (Büyük harfler burada yalnızca vurguyu gösterir.)
  • Birçok phrasal verb'ün bir isim hali vardır. İsim bitişik ya da kısa çizgiyle yazılır ve vurgu ilk parçaya geçer: Our car broke down → a breakdown /ˈbreɪkdaʊn/ ("BREYK-daun"); The plane took off → take-off /ˈteɪkɒf/ (UK), /ˈteɪkɔːf/ (US) ("TEYK-of"); a sell-out, a hand-out ya da handout.
  • Out "aut" gibi okunur /aʊt/; off kısa bir sesli harfle okunur /ɒf/ (UK), /ɔːf/ (US) — "of". Bunu zayıf okunan of /əv/ ("ıv") ile karıştırmayın.

Altın Kural

Yeni bir phrasal verb gördüğünüzde particle'ın ne kattığını sorun: up = daha fazla ya da bitti, down = daha az, durdu ya da yazıldı, out = yok oldu, çözüldü ya da dışa doğru, off = uzağa ya da bağlantı kesildi, on = devam ediyor ya da takılı, away = ayrılma, back = geri dönüş, over = dikkatle, baştan sona. Bu güçlü bir ipucudur, kesin bir kural değil — bazı phrasal verb'ler deyimdir, yenilerini sözlükten kontrol edin.

Alıştırmalar

A. Yapı

Boşluğa doğru particle'ı yazın.

  1. Prices keep going . Everything is more expensive.
  2. Please write the address before you forget it.
  3. We've run of coffee. Can you buy some?
  4. The flight took on time.
  5. Sorry to interrupt. Please carry .
  6. I lent him £20 and he still hasn't paid me .

B. Anlam

Anlama göre doğru particle'ı seçin.

  1. The match was cancelled. Doğru olanı seçin: They called it ….
  2. I don't understand this maths problem. Doğru olanı seçin: I can't work it ….
  3. The music is too loud, but I still want to hear it. Doğru olanı seçin: Could you turn it …?
  4. There is no food left. Doğru olanı seçin: The children ate it all ….
  5. I need time to decide. Doğru olanı seçin: Let me think it ….

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. We've run out milk.
  2. The plane took away at 9.15.
  3. Can you pick up it, please?
  4. Our car broke down near the bridge.

D. Bağlam İçinde

Hikâyeyi doğru particle'larla tamamlayın.

A long journey
Last Saturday we set 16 early for the coast. After an hour the car broke 17, so I called a mechanic. While we waited, both our phones ran 18 of battery. The mechanic finally sorted the problem 19 and we carried 20. But the traffic was terrible, and we ended 21 spending the night in a small hotel.

E. Sıra Sende

  1. Azaltmak (cut down on) ya da tamamen bırakmak (give up) istediğiniz şeyler hakkında iki cümle yazın.
  2. Bir şeyin bozulduğu (broke down) ya da tükendiği (ran out) bir zamanı anlatın.

F. Karışık Tekrar

  1. B1-28 İngilizce Phrasal Verbs Dilbilgisi: Turn It Off, Look After Her
    Kelimeleri sıraya koyun: off / it / turn / please
  2. B1-19 İngilizce Gerund: İsim Gibi Kullanılan -ing ve Edatlardan Sonra -ing
    I'm looking forward to (see) you.
  3. B2-24 İngilizcede İsim + Edat (Noun + Preposition): Reason For, Increase In, Solution To
    There has been a sharp rise the number of cyclists.
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. up
  2. down
  3. out
  4. off
  5. on
  6. back

B. Anlam

  1. off
  2. out
  3. down
  4. up
  5. over

C. Hatayı Bul

  1. We've run out of milk.
  2. The plane took off at 9.15. / The plane took off at 9:15.
  3. Can you pick it up, please?
  4. ✓ Our car broke down near the bridge.

D. Bağlam İçinde

  1. off / out
  2. down
  3. out
  4. out
  5. on
  6. up

E. Sıra Sende

  1. I want to cut down on coffee. I'd like to give up sugar completely.
  2. Last winter our heating broke down, and then we ran out of firewood too.

F. Karışık Tekrar

  1. Please turn it off. / Turn it off, please. / Turn it off please.
  2. seeing
  3. in
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play