Phrasal verbs: τι σημαίνουν τα up, down, out, off, on στα αγγλικά
Phrasal Verbs: What the Particles Mean
Σε αυτή τη σελίδα
Στόχος
Μετά από αυτό το μάθημα θα χρησιμοποιείτε τις βασικές σημασίες των up, down, out, off, on, away, back και over για να καταλαβαίνετε καινούργια phrasal verbs (ρήματα με μόριο), να μαντεύετε τη σημασία τους από την περίσταση και να τα θυμάστε πιο εύκολα.
Η βασική ιδέα
Πολλοί μαθητές βλέπουν τα phrasal verbs σαν μια μεγάλη λίστα από τυχαίες λέξεις: give up, give away, give back, give out… Το μόριο όμως (particle) σπάνια είναι τυχαίο. Συνήθως έχει τη δική του σημασία.
Σκεφτείτε τα μόρια σαν τα σημεία μιας πυξίδας. Το καθένα ξεκινάει ως κατεύθυνση στον χώρο. Το up πάει ψηλότερα, προς την κορυφή, και από εκεί σημαίνει «περισσότερο» και «τελείωσε». Το down πάει χαμηλότερα: «λιγότερο», «σταμάτησε» και «στο χαρτί». Το out βγαίνει από μέσα προς τα έξω: κάτι εξαφανίζεται ή βγαίνει στο φως, εκεί που το βλέπουμε. Το off κόβει την επαφή και απομακρύνεται. Το on μένει σε επαφή και συνεχίζει.
Το ρήμα σάς λέει την πράξη· το μόριο σάς λέει την κατεύθυνση του αποτελέσματος. Αυτό δεν εξηγεί κάθε phrasal verb, γιατί μερικά είναι ιδιωματισμοί, αλλά εξηγεί εκπληκτικά πολλά και κάνει τη λίστα σύστημα.
Ελληνικά και αγγλικά
Τα ελληνικά λένε συνήθως με ένα ρήμα αυτό που τα αγγλικά λένε με ρήμα + μόριο: «ανεβαίνουν οι τιμές» = go up, «χάλασε το αυτοκίνητο» = break down, «ακύρωσαν τον αγώνα» = call off, «συνεχίστε» = carry on. Η ιδέα της κατεύθυνσης όμως δεν σας είναι ξένη: στα ελληνικά τη βάζουμε συχνά μπροστά στο ρήμα, ως πρόθημα: αναβάλλω, καταγράφω, αποσυνδέω, επιστρέφω, ξαναδιαβάζω. Τα αγγλικά βάζουν την ίδια πληροφορία μετά το ρήμα.
Η μεγάλη παγίδα είναι ότι τα ελληνικά ρήματα συχνά καλύπτουν δουλειές που στα αγγλικά χρειάζονται μόριο. Το «ανοίγω / κλείνω» το φως ή την τηλεόραση είναι turn on / turn off, όχι open / close. Το «φοράω» είναι και put on (η πράξη) και wear (η κατάσταση). Και το «τελείωσε το γάλα» είναι we've run out of milk.
| Ελληνικά | Τι κάνει το μόριο | Αγγλικά |
|---|---|---|
| Οι τιμές των σπιτιών ανέβηκαν πάλι. | up = περισσότερο | House prices have gone up again. |
| Το αυτοκίνητό μας χάλασε στον αυτοκινητόδρομο. | down = σταμάτησε να λειτουργεί | Our car broke down on the motorway. |
| Μας τελείωσε το γάλα. | out = δεν έμεινε τίποτα | We've run out of milk. |
| Το αεροπλάνο απογειώθηκε με μία ώρα καθυστέρηση. | off = φεύγει από την επιφάνεια | The plane took off an hour late. |
| Θυμηθείτε να κλείσετε τα φώτα όταν φεύγετε. | off = χωρίς ρεύμα | Remember to turn off the lights when you leave. |
| Βάλτε το παλτό σας. Κάνει κρύο. | on = πάνω στο σώμα | Put your coat on. It's cold outside. |
| Συνεχίστε. Σας ακούω. | on = συνεχίζω | Carry on. I'm listening. |
| Θα σου επιστρέψω τα λεφτά την Παρασκευή. | back = επιστροφή | I'll pay you back on Friday. |
Δομή
Η γραμματική των phrasal verbs (σειρά λέξεων, αντικείμενα, αντωνυμίες) βρίσκεται στο B1-28. Αυτό το μάθημα αφορά τη σημασία.
Τα μόρια και οι βασικές τους σημασίες
| Μόριο | Βασική εικόνα | Επεκτεταμένες σημασίες | Παραδείγματα |
|---|---|---|---|
| up | πιο ψηλά, ως την κορυφή | αύξηση· ολοκλήρωση / τέλος· καταλήγω κάπου | turn up, go up, speak up; eat up, use up, tidy up; end up |
| down | πιο χαμηλά, ως το έδαφος | μείωση· σταματάει να λειτουργεί· καταγραφή στο χαρτί | slow down, cut down (on), turn down; break down, shut down; write down, note down |
| out | από μέσα προς τα έξω | εξαφάνιση / δεν έμεινε τίποτα· λύνω / ολοκληρώνω· προς τα έξω, σε πολλούς | run out, sell out, go out; work out, sort out, find out; hand out, point out |
| off | μακριά από ένα μέρος ή μια επιφάνεια | αναχώρηση· αποσύνδεση / αφαίρεση· ακύρωση | set off, take off; turn off, cut off, take off (clothes); call off |
| on | σε επαφή, συνέχεια | συνεχίζω· προσαρτώ / φοράω / ξεκινάω να λειτουργεί | carry on, go on, hold on, keep on; put on, try on, turn on |
| away | σε απόσταση | φεύγω· σε άλλον κάτοχο ή σε άλλο μέρος | run away, give away, throw away, put away |
| back | στο μέρος ή στο πρόσωπο όπου ήταν πριν | επιστροφή | call back, pay back, give back, go back |
| over | από τη μία πλευρά στην άλλη· ξανά | σκέφτομαι προσεκτικά· ελέγχω από την αρχή ως το τέλος | think over, talk over, read over |
Τα phrasal verbs τριών μερών κρατούν τη σημασία του μορίου και προσθέτουν μια πρόθεση πριν από το αντικείμενο: run out of milk, cut down on sugar, keep up with the news. Δείτε B1-28.
Χρήση
1Up: αύξηση, ολοκλήρωση, κατάληξη
Το up σημαίνει συχνά περισσότερο (πιο δυνατά, πιο ακριβά, περισσότερη προσπάθεια). Σημαίνει επίσης εντελώς, ώσπου να μη μείνει τίποτα ή να τελειώσει η δουλειά. Το end up σημαίνει καταλήγω κάπου ή σε μια κατάσταση, συχνά χωρίς να το έχουμε σχεδιάσει.
2Down: μείωση, σταμάτημα, καταγραφή
Το down σημαίνει συχνά λιγότερο (ταχύτητα, ένταση, ποσότητα). Μπορεί να σημαίνει ότι κάτι σταματάει να λειτουργεί ή κλείνει. Με ρήματα γραφής σημαίνει καταγράφω στο χαρτί.
3Out: εξαφάνιση, λύση, προς τα έξω
Το out μπορεί να σημαίνει ότι κάτι εξαφανίζεται ή ότι δεν έμεινε τίποτα. Σημαίνει επίσης ώσπου να ξεκαθαρίσει η απάντηση: η λύση «βγαίνει» στο φως. Και μπορεί να σημαίνει προς τα έξω: από ένα πρόσωπο σε πολλούς, ή στο φως, εκεί που το προσέχουν οι άλλοι.
4Off: αναχώρηση, αποσύνδεση, ακύρωση
Το off σημαίνει μακριά από ένα μέρος ή μια επιφάνεια. Οι άνθρωποι και τα αεροπλάνα φεύγουν· τα ρούχα και το ρεύμα βγαίνουν ή αποσυνδέονται· μια εκδήλωση που γίνεται called off βγαίνει από το πρόγραμμα.
5On: συνέχεια, σύνδεση, ένδυση
Το on σημαίνει σε επαφή. Από την επαφή βγαίνουν η συνέχεια (μένετε με τη δραστηριότητα) και το φοράω ή συνδέω (τα ρούχα είναι πάνω στο σώμα σας, το ρεύμα είναι συνδεδεμένο).
6Away, back, over
Το away σημαίνει σε απόσταση: φεύγω, ή δίνω κάτι σε άλλον κάτοχο ή σε άλλο μέρος. Το back σημαίνει επιστροφή στο πρόσωπο ή στο μέρος όπου ήταν πριν. Το over σημαίνει από την αρχή ως το τέλος, γι' αυτό χρησιμοποιείται για προσεκτική σκέψη και έλεγχο.
Συχνά λάθη
Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
1. «Ανοίγω / κλείνω» το φως → open / close. Στα ελληνικά «ανοίγουμε» και «κλείνουμε» το φως, την τηλεόραση, το κλιματιστικό. Στα αγγλικά τις πόρτες και τα παράθυρα τα κάνουμε open / close, αλλά τις συσκευές και τα φώτα τα κάνουμε turn on / turn off (ή switch on / off).
2. «Φοράω» και «βγάζω». Το ελληνικό «φοράω» σημαίνει και την πράξη (put on) και την κατάσταση (wear). Το «βγάζω» σημαίνει και take off (ρούχα) και take out (από μια τσάντα). Στα αγγλικά το μόριο δείχνει τη διαφορά.
3. «Μου τελείωσαν τα λεφτά» → finished. Στα ελληνικά λέμε ότι κάτι «τελείωσε». Στα αγγλικά, όταν δεν έμεινε τίποτα από κάτι που χρειάζεστε, το φυσικό είναι run out (of).
4. Ένα ελληνικό ρήμα, χωρίς μόριο. Επειδή στα ελληνικά η κατεύθυνση βρίσκεται μέσα στο ρήμα («χαμηλώνω», «σημειώνω», «συμμαζεύω»), πολλοί ξεχνάνε το μόριο εκεί όπου τα αγγλικά το χρειάζονται για να αλλάξει η σημασία.
Μην τα μπερδεύετε
Ίδιο ρήμα, διαφορετικό μόριο — Το μόριο αλλάζει την κατεύθυνση του αποτελέσματος.
Κυριολεκτική και μεταφορική σημασία — Η ίδια σημασία του μορίου μπορεί να είναι υλική ή αφηρημένη. Και στις δύο προτάσεις παρακάτω το off σημαίνει μακριά, αφαιρείται: από τα πόδια σας στην πρώτη (υλικό), από το πρόγραμμα στη δεύτερη (αφηρημένο).
carry on και carry out — Carry on = συνεχίζω (on). Carry out = εκτελώ μια εργασία ως το τέλος (out = ολοκλήρωση), συνήθως επίσημο.
fill in και fill out — Και τα δύο σημαίνουν συμπληρώνω μια φόρμα. Το fill in είναι πιο συνηθισμένο στα βρετανικά αγγλικά· το fill out είναι το συνηθισμένο στα αμερικανικά και χρησιμοποιείται και στη Βρετανία. Εδώ τα in και out δεν έχουν αντίθετη σημασία: σημαίνουν το ίδιο.
Ορθογραφία και προφορά
- Στο phrasal verb το μόριο συνήθως τονίζεται: set OFF, turn it DOWN. Πείτε το μόριο λίγο πιο δυνατά και πιο αργά. (Τα κεφαλαία εδώ δείχνουν μόνο τον τόνο.) Πολλοί Έλληνες τονίζουν το ρήμα και «καταπίνουν» το μόριο· κάντε το αντίθετο.
- Πολλά phrasal verbs έχουν και ουσιαστικό. Το ουσιαστικό γράφεται ως μία λέξη ή με ενωτικό, και ο τόνος πηγαίνει στο πρώτο μέρος: Our car broke down → a breakdown /ˈbreɪkdaʊn/· The plane took off → take-off /ˈteɪkɒf/ (UK), /ˈteɪkɔːf/ (US)· a sell-out, a hand-out ή handout.
- Το out /aʊt/ είναι δίφθογγος: ξεκινάει από ανοιχτό α και γλιστράει προς το ου, σε μία συλλαβή, όχι δύο χωριστά φωνήεντα. Το off έχει σύντομο φωνήεν /ɒf/ (UK), /ɔːf/ (US), με στρογγυλά χείλη και στόμα πιο ανοιχτό από το ελληνικό ο. Μην το μπερδεύετε με το of /əv/, που είναι αδύναμο.
- Στον γρήγορο λόγο το σύμφωνο στο τέλος του ρήματος ενώνεται με το φωνήεν του μορίου: turn it off ακούγεται σαν μία λέξη, set off σαν «se-toff». Αυτό σας βοηθάει να το ακούσετε σωστά.
Χρυσός κανόνας
Όταν συναντάτε ένα καινούργιο phrasal verb, ρωτήστε τι προσθέτει το μόριο: up = περισσότερο ή τελείωσε, down = λιγότερο, σταμάτησε ή γράφτηκε, out = χάθηκε, λύθηκε ή βγήκε προς τα έξω, off = μακριά ή αποσυνδέθηκε, on = συνεχίζει ή είναι συνδεδεμένο, away = φεύγει, back = επιστρέφει, over = προσεκτικά, από την αρχή ως το τέλος. Είναι ισχυρή ένδειξη, όχι κανόνας: μερικά phrasal verbs είναι ιδιωματισμοί, οπότε ελέγχετε τα καινούργια σε λεξικό.
Ασκήσεις
A. Δομή
Συμπληρώστε το μόριο που λείπει.
-
Prices keep going . Everything is more expensive.
-
Please write the address before you forget it.
-
We've run of coffee. Can you buy some?
-
The flight took on time.
-
Sorry to interrupt. Please carry .
-
I lent him £20 and he still hasn't paid me .
B. Σημασία
Διαλέξτε το μόριο που ταιριάζει στην περίσταση.
-
The match was cancelled. They called it ….
-
I don't understand this maths problem. I can't work it ….maths (UK), math (US)
-
The music is too loud, but I still want to hear it. Could you turn it …?
-
There is no food left. The children ate it all ….
-
I need time to decide. Let me think it ….
C. Βρείτε το λάθος
Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.
-
We've run out milk.
-
The plane took away at 9.15.
-
Can you pick up it, please?
-
Our car broke down near the bridge.
D. Μέσα σε κείμενο
Διαβάστε την ιστορία και συμπληρώστε το μόριο που λείπει.
Last Saturday we set 16 early for the coast. After an hour the car broke 17, so I called a mechanic. While we waited, both our phones ran 18 of battery. The mechanic finally sorted the problem 19 and we carried 20. But the traffic was terrible, and we ended 21 spending the night in a small hotel.
E. Σειρά σας
Γράψτε στα αγγλικά.
-
Γράψτε δύο προτάσεις για πράγματα που θέλετε να περιορίσετε (cut down on) ή να κόψετε εντελώς (give up).
-
Γράψτε για μια φορά που κάτι χάλασε (broke down) ή σας τελείωσε (ran out).
F. Μικτή επανάληψη
Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.
-
B1-28 Phrasal verbs: η γραμματική τους – turn it off, look after her, run out of Βάλτε τις λέξεις στη σωστή σειρά: off / it / turn / please
-
B1-19 Gerund στα αγγλικά: -ing ως υποκείμενο και μετά από πρόθεση (look forward to doing) I'm looking forward to (see) you.
-
B2-24 Reason for, increase in, solution to: ουσιαστικό + πρόθεση στα αγγλικά There has been a sharp rise the number of cyclists.
Λύσεις
A. Δομή
- up
- down
- out
- off
- on
- back
B. Σημασία
- off
- out
- down
- up
- over
C. Βρείτε το λάθος
- We've run out of milk.
- The plane took off at 9.15. / The plane took off at 9:15.
- Can you pick it up, please?
- ✓ Our car broke down near the bridge.
D. Μέσα σε κείμενο
- off / out
- down
- out
- out
- on
- up
E. Σειρά σας
- I want to cut down on coffee. I'd like to give up sugar completely.
- Last winter our heating broke down, and then we ran out of firewood too.
F. Μικτή επανάληψη
- Please turn it off. / Turn it off, please. / Turn it off please.
- seeing
- in
