SlowingoNgữ pháp
B2 27 / 30

Cụm động từ: ý nghĩa của các tiểu từ up, down, out, off, on (Phrasal Verbs)

Phrasal Verbs: What the Particles Mean

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể dùng nghĩa gốc của up, down, out, off, on, away, back và over để hiểu những cụm động từ (phrasal verbs) mới, đoán nghĩa của chúng trong ngữ cảnh và nhớ chúng dễ dàng hơn.

Ý chính

Nhiều người học coi cụm động từ là một danh sách dài những thứ ngẫu nhiên: give up, give away, give back, give out… Nhưng tiểu từ (particle) hiếm khi ngẫu nhiên. Nó thường mang một nghĩa riêng.

Hãy hình dung các tiểu từ là những hướng trên một chiếc la bàn. Mỗi tiểu từ bắt đầu là một hướng trong không gian. Up đi lên cao, lên đỉnh — và từ đó có nghĩa "nhiều hơn" và "xong hết". Down đi xuống thấp — thành "ít hơn", "dừng lại" và "ghi lên giấy". Out rời khỏi bên trong — đồ vật biến mất, hoặc ra ngoài chỗ mọi người nhìn thấy. Off cắt đứt sự tiếp xúc và rời xa. On giữ tiếp xúc và tiếp tục.

Động từ cho bạn biết hành động; tiểu từ cho bạn biết hướng của kết quả. Cách này không giải thích được mọi cụm động từ — một số là thành ngữ — nhưng nó giải thích được một số lượng đáng ngạc nhiên, và biến một danh sách thành một hệ thống.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt có một thứ rất giống tiểu từ: những từ chỉ hướng đứng sau động từ như lên, xuống, ra, vào, đi, lại, về. Chúng cũng chuyển từ nghĩa không gian sang nghĩa trừu tượng (tăng lên, tìm ra, trả lại). Vì vậy, ý tưởng của bài này không xa lạ với bạn. Nhưng đừng ghép từng cặp một cách máy móc: hai ngôn ngữ thường chọn hướng khác nhau, và nhiều động từ tiếng Việt đứng một mình (tắt đèn, hủy trận đấu, hết sữa) lại cần một tiểu từ trong tiếng Anh.

Tiếng ViệtTiếng AnhGhi chú
Giá nhà lại tăng lên.House prices have gone up again.lên = up
Bạn đã tìm ra lý do chưa?Did you find out why…?ra = out
Thứ Sáu mình sẽ trả lại bạn.I'll pay you back on Friday.lại = back
Chậm lại!Slow down!lại ≠ back ở đây
Để mình ghi lại số của bạn.Let me write down your number.ghi lại → write down
Mặc áo khoác vào đi.Put your coat on.vào → on
Nhớ tắt đèn nhé.Remember to turn off the lights.tiếng Việt không cần từ chỉ hướng
Hết sữa rồi.We've run out of milk."hết" → run out of

Cấu trúc

Ngữ pháp của cụm động từ (trật tự từ, tân ngữ, đại từ) ở bài B1-28. Bài này nói về nghĩa.

Các tiểu từ và nghĩa gốc của chúng

Tiểu từHình ảnh gốcNghĩa mở rộngVí dụ
uplên cao, lên đỉnhtăng; hoàn thành / làm hết; cuối cùng rơi vào một tình huốngturn up, go up, speak up; eat up, use up, tidy up; end up
downxuống thấp, xuống đấtgiảm; ngừng hoạt động; ghi lại trên giấyslow down, cut down (on), turn down; break down, shut down; write down, note down
outtừ trong ra ngoàibiến mất / không còn gì; giải quyết / hoàn thành; hướng ra ngoài, đến nhiều ngườirun out, sell out, go out; work out, sort out, find out; hand out, point out
offrời khỏi một nơi hay một bề mặtkhởi hành; ngắt kết nối / cởi bỏ; hủyset off, take off; turn off, cut off, take off (quần áo); call off
ontiếp xúc, tiếp diễntiếp tục; gắn vào / mặc / bắt đầu hoạt độngcarry on, go on, hold on, keep on; put on, try on, turn on
awayra xarời đi; sang chủ khác hay chỗ khácrun away, give away, throw away, put away
backvề chỗ cũ, về người cũquay lại, trả lạicall back, pay back, give back, go back
overtừ bên này sang bên kia; lại một lần nữasuy nghĩ kỹ; kiểm tra từ đầu đến cuốithink over, talk over, read over

Cụm động từ ba phần giữ nghĩa của tiểu từ và thêm một giới từ trước tân ngữ: run out of milk, cut down on sugar, keep up with the news. Xem B1-28.

Cách dùng

1Up — tăng lên, hoàn thành, kết cục

Up thường có nghĩa là nhiều hơn (âm lượng, giá cả, sự cố gắng). Nó cũng có nghĩa là hoàn toàn, cho đến khi không còn gì hoặc xong việc. End up nghĩa là cuối cùng lại ở một nơi hay một tình huống, thường là điều mình không định trước.

Could you turn the music up? I can't hear it.
Bạn vặn to nhạc lên được không? Mình không nghe thấy.
up = to hơn, giống "lên"
House prices have gone up again.
Giá nhà lại tăng lên rồi.
Please speak up. The people at the back can't hear you.
Bạn nói to lên nhé. Mấy người ngồi phía sau không nghe thấy.
We've used up all the printer paper.
Chúng ta dùng hết sạch giấy in rồi.
up = hết sạch, không còn gì
I'll tidy up after the party.
Sau bữa tiệc mình sẽ dọn dẹp cho gọn.
đến khi xong việc
We missed the turning and ended up in the next town.
Bọn mình lỡ chỗ rẽ, thế là cuối cùng lại sang tận thị trấn bên cạnh.
end up = rốt cuộc lại…; turning (Anh), turn (Mỹ)

2Down — giảm, dừng lại, ghi lại

Down thường có nghĩa là ít hơn (tốc độ, âm lượng, số lượng). Nó có thể có nghĩa là một thứ ngừng hoạt động hoặc đóng cửa. Với các động từ chỉ việc viết, nó có nghĩa là ghi lên giấy.

Slow down! You're driving too fast.
Chậm lại! Bạn lái nhanh quá.
tiếng Việt "lại", tiếng Anh down
I'm trying to cut down on sugar.
Mình đang cố ăn bớt đường.
cut down on = ăn/dùng ít đi
Could you turn the TV down a bit?
Bạn vặn nhỏ tivi một chút được không?
Our car broke down on the motorway.
Xe bọn mình bị hỏng trên đường cao tốc.
tiếng Việt có "bị", nhưng tiếng Anh không dùng bị động: broke down; motorway (Anh), highway (Mỹ)
The factory shut down in 2019.
Nhà máy đóng cửa năm 2019.
Let me write down your number.
Để mình ghi lại số của bạn.
ghi lại → write down

3Out — biến mất, giải quyết, hướng ra ngoài

Out có thể có nghĩa là một thứ biến mất hoặc không còn gì. Nó cũng có nghĩa là cho đến khi câu trả lời rõ ràng — lời giải "lộ ra". Và nó có thể có nghĩa là hướng ra ngoài: từ một người đến nhiều người, hoặc ra chỗ mọi người để ý.

We've run out of milk.
Nhà mình hết sữa rồi.
tiếng Việt chỉ cần "hết"; tiếng Anh: run out of
The tickets sold out in ten minutes.
Vé bán hết sạch trong mười phút.
The candle went out.
Ngọn nến tắt rồi.
không còn cháy nữa
I can't work out how this app works.
Mình không tài nào hiểu được ứng dụng này hoạt động thế nào.
hiểu ra, giải ra
Don't worry, we'll sort it out.
Đừng lo, chúng ta sẽ giải quyết ổn thỏa.
Did you find out why the train was late?
Bạn đã tìm ra lý do tàu đến muộn chưa?
tìm ra = find out
The teacher handed out the exam papers.
Cô giáo phát đề thi cho cả lớp.
đến nhiều người
She pointed out a mistake in my report.
Chị ấy chỉ ra một lỗi trong bản báo cáo của mình.
làm người khác để ý

4Off — khởi hành, ngắt kết nối, hủy

Off có nghĩa là rời khỏi một nơi hay một bề mặt. Người và máy bay rời đi; quần áo và nguồn điện bị cởi ra hoặc ngắt; một sự kiện bị call off là bị gỡ khỏi kế hoạch.

We set off at six to avoid the traffic.
Bọn mình xuất phát lúc sáu giờ để tránh tắc đường.
bắt đầu chuyến đi
The plane took off an hour late.
Máy bay cất cánh muộn một tiếng.
Remember to turn off the lights when you leave.
Lúc về nhớ tắt đèn nhé.
tắt = turn off, không phải close
Our electricity was cut off for two hours.
Nhà mình bị cắt điện hai tiếng.
They called off the match because of the snow.
Trận đấu bị hủy vì tuyết rơi.
hủy = call off
Take your shoes off, please.
Bạn cởi giày ra nhé.

5On — tiếp tục, gắn vào, mặc vào

On có nghĩa là tiếp xúc. Từ tiếp xúc ta có nghĩa tiếp tục (bạn ở lại với hoạt động đó) và mặc hoặc gắn vào (quần áo ở trên người bạn, nguồn điện được nối).

Carry on. I'm listening.
Bạn cứ nói tiếp đi. Mình đang nghe.
tiếp tục
The meeting went on for three hours.
Cuộc họp kéo dài ba tiếng.
Hold on a second. I'll get a pen.
Chờ mình một chút. Mình lấy cái bút đã.
chờ, giữ máy
Keep on trying. You'll get there.
Cứ tiếp tục cố gắng. Rồi bạn sẽ làm được.
Put your coat on. It's cold outside.
Mặc áo khoác vào. Ngoài trời lạnh đấy.
mặc vào → put on
Can I try these jeans on?
Mình mặc thử chiếc quần bò này được không?

6Away, back, over

Away có nghĩa là ra xa: rời đi, hoặc chuyển một thứ sang chủ khác hay chỗ khác. Back có nghĩa là quay về người hay nơi trước đó. Over có nghĩa là từ đầu đến cuối, nên dùng cho việc suy nghĩ và kiểm tra kỹ lưỡng.

The cat ran away when it saw the dog.
Con mèo chạy mất khi thấy con chó.
She gave away all her old books.
Cô ấy đem cho hết sách cũ.
cho người khác, miễn phí
Can I call you back in ten minutes?
Mười phút nữa mình gọi lại cho bạn được không?
gọi lại = call back
I'll pay you back on Friday.
Thứ Sáu mình sẽ trả lại tiền cho bạn.
Think it over and let me know tomorrow.
Bạn cứ suy nghĩ kỹ rồi mai báo mình nhé.
"nghĩ lại / suy nghĩ kỹ" → think over
Could you read over my email before I send it?
Bạn đọc lại giúp mình cái email này trước khi mình gửi được không?
kiểm tra từ đầu đến cuối

Lỗi thường gặp

❌We've run out petrol.
✅We've run out of petrol.
Khi có tân ngữ, run out cần of. petrol (Anh), gas (Mỹ)
❌The plane took away at 9.15.
✅The plane took off at 9.15.
Khi rời khỏi mặt đất, tiểu từ là off.
❌The milk is run out.
✅The milk has run out. hoặc We've run out of milk.
run out là nội động từ (không có tân ngữ), nên không có dạng bị động; dùng has run out.
❌Let's talk over before we decide.
✅Let's talk it over before we decide.
talk over cần tân ngữ.
❌Could you turn up it?
✅Could you turn it up?
Đại từ đứng giữa động từ và tiểu từ. Xem B1-28.
❌I'm trying to cut down sweets on.
✅I'm trying to cut down on sweets.
Trong cụm động từ ba phần, tân ngữ đứng sau giới từ.

Bẫy dành cho người Việt

1. "Mở / đóng" đèn và thiết bị. Tiếng Việt nói mở đèn, mở tivi, đóng (tắt) máy lạnh. Trong tiếng Anh, open / close chỉ dùng cho cửa, hộp, ứng dụng… Thiết bị điện thì dùng turn on / turn off (hoặc switch on / off).

⚠️Can you open the air conditioner? It's really hot.
✅Can you turn on the air conditioner? It's really hot. hoặc Can you turn the air conditioner on? It's really hot.
open the air conditioner nghe như mở nắp máy ra, không phải bật máy
⚠️Please close the TV before you go to bed.
✅Please turn off the TV before you go to bed. hoặc Please turn the TV off before you go to bed.
close không dùng cho việc tắt thiết bị điện

2. "Bị hỏng" thành câu bị động. Tiếng Việt nói xe bị hỏng, nên nhiều bạn dùng was + broken down. Break down (theo nghĩa xe hay máy móc ngừng chạy) không có tân ngữ, nên không có dạng bị động.

❌My motorbike was broken down on the way to work.
✅My motorbike broke down on the way to work.

3. "Hết rồi" thành is run out. Tiếng Việt nói Mực in hết rồi, coi "hết" như một trạng thái, giống một tính từ. Vì vậy nhiều bạn dịch thành is run out (như is finished). Hãy dùng has run out, hoặc lấy người làm chủ ngữ với run out of.

❌The printer ink is run out.
✅The printer ink has run out. hoặc We've run out of printer ink.

Đừng nhầm lẫn

Cùng động từ, khác tiểu từ — Tiểu từ thay đổi hướng của kết quả.

Could you turn the TV down a bit?
Bạn vặn nhỏ tivi một chút được không?
âm lượng ít hơn
Remember to turn off the lights when you leave.
Lúc về nhớ tắt đèn nhé.
tắt hẳn
Could you turn the music up? I can't hear it.
Bạn vặn to nhạc lên được không? Mình không nghe thấy.
âm lượng nhiều hơn

Nghĩa đen và nghĩa mở rộng — Cùng một nghĩa của tiểu từ có thể là nghĩa vật lý hoặc trừu tượng. Trong cả hai câu dưới đây, off nghĩa là rời ra, bỏ đi: khỏi chân bạn ở câu thứ nhất (vật lý), và khỏi kế hoạch ở câu thứ hai (trừu tượng).

Take your shoes off, please.
Bạn cởi giày ra nhé.
vật lý: rời khỏi chân
We had to call off our trip at the last minute.
Vào phút chót, bọn mình phải hủy chuyến đi.
trừu tượng: chuyến đi bị gỡ khỏi kế hoạch

carry on và carry out — Carry on = tiếp tục (on). Carry out = thực hiện một nhiệm vụ đến khi hoàn thành (out = hoàn thành), thường trang trọng.

Carry on. I'm listening.
Bạn cứ nói tiếp đi. Mình đang nghe.
The tests were carried out by an independent lab.
Các thử nghiệm do một phòng thí nghiệm độc lập thực hiện.
trang trọng: thực hiện

fill in và fill out — Cả hai đều có nghĩa là điền vào mẫu đơn. Fill in phổ biến hơn trong tiếng Anh Anh; fill out là cách nói thông thường trong tiếng Anh Mỹ và cũng được dùng ở Anh. Ở đây in và out không đối lập — nghĩa giống nhau.

Chính tả và phát âm

  • Trong cụm động từ, tiểu từ thường được nhấn: set OFF, turn it DOWN — đọc tiểu từ to hơn và dài hơn một chút. (Chữ in hoa ở đây chỉ để đánh dấu trọng âm.)
  • Khi nói, tiểu từ thường nối với động từ: turn off nghe như một khối, âm /n/ cuối của turn nối sang âm /ɒ/ của off. Find out /faɪnd aʊt/: âm /d/ nối sang out. Người Việt hay ngắt rời từng từ và bỏ âm cuối; hãy nối chúng lại.
  • Nhiều cụm động từ có dạng danh từ. Danh từ viết liền hoặc có gạch nối, và trọng âm chuyển lên phần đầu: Our car broke down → a breakdown /ˈbreɪkdaʊn/ ("BRAKE-down"); The plane took off → take-off /ˈteɪkɒf/ (Anh), /ˈteɪkɔːf/ (Mỹ); a sell-out, a hand-out hoặc handout.
  • Out /aʊt/ nghe như "owt"; giữ âm /t/ cuối, đừng nuốt mất. Off có nguyên âm ngắn /ɒf/ (Anh), /ɔːf/ (Mỹ), kết thúc bằng /f/ (môi dưới chạm răng trên) — đừng nhầm với of /əv/, đọc yếu.

Quy tắc vàng

Khi gặp một cụm động từ mới, hãy hỏi tiểu từ thêm vào điều gì: up = nhiều hơn hoặc xong hết, down = ít hơn, dừng lại hoặc ghi lại, out = biến mất, giải quyết hoặc hướng ra ngoài, off = rời xa hoặc ngắt kết nối, on = tiếp tục hoặc gắn vào, away = rời đi, back = quay về, over = kỹ lưỡng, từ đầu đến cuối. Đây là một gợi ý mạnh, không phải quy tắc — một số cụm động từ là thành ngữ, nên hãy tra từ điển khi gặp cụm mới.

Luyện tập

A. Hình thức

Điền tiểu từ thích hợp.

  1. Prices keep going . Everything is more expensive.
  2. Please write the address before you forget it.
  3. We've run of coffee. Can you buy some?
  4. The flight took on time.
  5. Sorry to interrupt. Please carry .
  6. I lent him £20 and he still hasn't paid me .

B. Ý nghĩa

Chọn tiểu từ phù hợp với ý nghĩa.

  1. Trận đấu đã bị hủy. They called it ….
  2. Mình không hiểu bài toán này. I can't work it ….
  3. Nhạc to quá, nhưng mình vẫn muốn nghe. Could you turn it …?
  4. Không còn chút đồ ăn nào. The children ate it all ….
  5. Mình cần thời gian để quyết định. Let me think it ….

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. We've run out milk.
  2. The plane took away at 9.15.
  3. Can you pick up it, please?
  4. Our car broke down near the bridge.

D. Trong ngữ cảnh

Điền tiểu từ thích hợp vào câu chuyện.

A long journey
Last Saturday we set 16 early for the coast. After an hour the car broke 17, so I called a mechanic. While we waited, both our phones ran 18 of battery. The mechanic finally sorted the problem 19 and we carried 20. But the traffic was terrible, and we ended 21 spending the night in a small hotel.

E. Đến lượt bạn

Viết câu của riêng bạn bằng tiếng Anh.

  1. Viết hai câu về những thứ bạn muốn dùng ít đi hoặc bỏ hẳn (cut down on, give up).
  2. Viết về một lần có thứ gì đó bị hỏng hoặc dùng hết (break down, run out).

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. B1-28 Ngữ pháp cụm động từ: vị trí tân ngữ (Phrasal Verbs: The Grammar)
    Sắp xếp các từ thành câu: off / it / turn / please
  2. B1-19 Danh động từ V-ing làm chủ ngữ và sau giới từ (Gerund Subjects and Prepositions)
    I'm looking forward to (see) you.
  3. B2-24 Danh từ đi với giới từ: reason for, increase in, solution to (Noun + Preposition)
    There has been a sharp rise the number of cyclists.
Đáp án

A. Hình thức

  1. up
  2. down
  3. out
  4. off
  5. on
  6. back

B. Ý nghĩa

  1. off
  2. out
  3. down
  4. up
  5. over

C. Tìm lỗi sai

  1. We've run out of milk.
  2. The plane took off at 9.15. / The plane took off at 9:15.
  3. Can you pick it up, please?
  4. ✓ Our car broke down near the bridge.

D. Trong ngữ cảnh

  1. off / out
  2. down
  3. out
  4. out
  5. on
  6. up

E. Đến lượt bạn

  1. I want to cut down on coffee. I'd like to give up sugar completely.
  2. Last winter our heating broke down, and then we ran out of firewood too.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. Please turn it off. / Turn it off, please. / Turn it off please.
  2. seeing
  3. in
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play