SlowingoDilbilgisi
B1 33 / 39

İngilizcede By ve Until, For ve During, On Time ve In Time Farkı

By, Until, During, For; In Time, On Time, At the End

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda son tarihlerden ve zaman dilimlerinden hassas bir şekilde söz edebileceksiniz: by ve until, for, during ve while, within ve by the time, on time ve in time, at the end ve in the end, ve aynı anda olan iki şey için as.

Temel Fikir

Üzerinde bir bayrak olan bir koşu pisti düşünün. Bayrak zamandaki bir noktadır: Friday, six o'clock, the end of the month.

Bayrağa by demek "bayrakta ya da ondan önce, ama daha sonra değil" demektir. Bu bir son tarihtir: tek bir şey, bayrağa varmadan önce pistin herhangi bir yerinde olmalıdır. Send it by Friday. (En geç cumaya kadar gönder.)

Bayrağa until demek ise bayrağa kadar durmadan devam etmek, sonra durmak demektir. Bu bir nokta değil, bir çizgidir: I'll wait until Friday. (Cumaya kadar bekleyeceğim.)

Diğer birçok zaman kelimesi de aynı şekilde çalışır. Bazıları bir şeyin ne zaman olduğunu gösterir (during the night), bazıları ne kadar sürdüğünü ölçer (for two hours), bazıları da bayrağa tam zamanında mı (on time) yoksa başka bir şey için yeterince erken mi (in time) vardığınızı söyler. Her kelime biraz farklı bir soruya cevap verir; soruyu öğrenirseniz kelime kolaylaşır.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçede -e kadar hem son tarih hem de süreklilik için kullanılır; İngilizce bunları by ve until olarak ayırır. Aynı şekilde "boyunca" hem for hem during olabilir, "sonunda" hem at the end hem in the end olabilir, "zamanında" ise hem on time hem in time anlamına gelebilir.

TürkçeSoruİngilizce
Raporu cuma-ya kadar gönder.en geç ne zaman?Send the report by Friday.
Cuma-ya kadar bekleyeceğim.ne zamana kadar devam?I'll wait until Friday.
Üç yıl (boyunca) Dublin'de yaşadım.ne kadar süre?I lived in Dublin for three years.
Fırtına sırasında elektrik kesildi.ne zaman? (+ isim)The power went off during the storm.
Kütüphane-dey-ken bisikletimi çaldılar.ne zaman? (+ yan cümle)… while I was in the library.
Uçak tam zamanında indi.geç kalmadanThe flight landed on time.
Son otobüse yetiştik.yeterince erkenWe arrived in time to catch the last bus.
Sokağ-ın son-u-ndason kısımat the end of the street
Sonunda adını Max koyduk.nihayetindeIn the end, we called him Max.

Kendinize Türkçe ekin anlamını değil, cevap verdiği soruyu sorun: Tek bir eylem ve son tarih mi (by), yoksa devam eden bir durum mu (until)?

Yapı

Son tarihler ve zaman dilimleri

KelimeArkadan gelenCevap verdiği soruÖrnek
bybir saat / tarihen geç ne zaman?Please reply by Monday.
by the timeyan cümleen geç hangi olaydan önce?By the time we arrived, the shop was closed.
until / tillbir saat / tarih ya da yan cümlene zamana kadar (devam ederek)?I'll be here until six. / Wait until I call.
withinbir sürehangi süre içinde?We'll answer within 24 hours.
from… to / untiliki zamanne zaman başlayıp ne zaman bitiyor?The shop is open from 9 to 5.
forbir sürene kadar süre?I lived there for three years.
duringisim (olay ya da dönem)ne zaman?I fell asleep during the film.
whileyan cümlene zaman?I fell asleep while I was watching the film.
asyan cümlene zaman? (aynı anda)As I was leaving, the phone rang.

Kalıp ifadeler

İfadeAnlamÖrnek
on timeplanlanan saatte, geç kalmadanThe train left on time.
in time (for… / to…)yeterince erken, yetişecek şekildeWe got there in time for the start.
at the end (of…)bir şeyin son noktasındaat the end of the film / the street / May
in the endsonunda, bir süre, değişiklik ya da sorundan sonraIn the end, we took a taxi.

Till until ile aynı anlamdadır ve daha samimidir. Amerikan İngilizcesinde Monday through Friday = pazartesiden cumaya, cuma dahil.

Kullanımlar

1by = en geç (son tarih)

Bir şey belli bir saatte ya da ondan önce olmalıysa by + zaman kullanın. Önemli olan sadece son tarihtir, eylemin ne kadar sürdüğü değil. By then = en geç o zamana kadar.

Please send me the report by Friday.
Lütfen raporu en geç cumaya kadar bana gönderin.
tek eylem, son tarih
I need to be home by ten.
En geç onda evde olmam lazım.
The tickets must be paid for by the end of the month.
Biletlerin en geç ay sonuna kadar ödenmesi gerekiyor.
The guests are coming at eight, so dinner must be ready by then.
Misafirler sekizde geliyor, o yüzden yemek o saate kadar hazır olmalı.

2until = bir zamana kadar devam etmek

Bir durum belli bir noktaya kadar devam edip sonra bitiyorsa until (ya da till) kullanın. Olumsuz cümlede not… until "-den önce değil" demektir: eylem o noktada başlar.

I'll wait here until you come back.
Sen dönene kadar burada bekleyeceğim.
gelecek için until'den sonra geniş zaman
We stayed at the party until midnight.
Gece yarısına kadar partide kaldık.
The shop is open until 8 p.m. on Thursdays.
Dükkân perşembeleri akşam sekize kadar açık.
The museum doesn't open until ten.
Müze ancak saat onda açılıyor.
ondan önce değil
I didn't learn to swim until I was twenty.
Ancak yirmi yaşında yüzmeyi öğrendim.

3by the time, within, from… to

By the time + yan cümle by gibi çalışır, ama son tarih bir olaydır. By the time + past simple'dan sonra, daha önce olan eylem çoğu zaman past perfect'tir (bkz. B1-03). Within + süre = o süre içinde, sonundan daha geç değil. From… to / until başlangıcı ve bitişi verir.

By the time we got to the cinema, the film had already started.
Biz sinemaya vardığımızda film çoktan başlamıştı.
By the time you get there, the shop will be closed.
Sen oraya varana kadar dükkân kapanmış olacak.
gelecek için by the time'dan sonra geniş zaman
Your order will arrive within three working days.
Siparişiniz üç iş günü içinde elinize ulaşacak.
You must use the voucher within a month.
Hediye çekini bir ay içinde kullanmalısınız.
I work from nine to five, Monday to Friday.
Pazartesiden cumaya, dokuzdan beşe kadar çalışıyorum.
US: Monday through Friday da olur

4for, during, while

For + süre ne kadar süre? sorusuna cevap verir. During + isim ne zaman? sorusuna cevap verir: o olayın ya da dönemin içinde bir zaman, ya da baştan sona. While de during ile aynı işi yapar, ama arkasından bir yan cümle (özne + fiil) gelir. Hikâyelerde while için bkz. A2-02.

I lived in Dublin for three years.
Üç yıl Dublin'de yaşadım.
ne kadar süre
The power went off during the storm.
Fırtına sırasında elektrik kesildi.
Please don't use your phone during the exam.
Lütfen sınav sırasında telefonunuzu kullanmayın.
She worked in a café during the summer holidays.
Yaz tatili boyunca bir kafede çalıştı.
holidays (UK); vacation (US)
Someone stole my bike while I was in the library.
Ben kütüphanedeyken biri bisikletimi çaldı.
while + yan cümle
I was in hospital for a week during the holidays.
Tatilde bir hafta hastanede yattım.
for: ne kadar; during: ne zaman

5on time ve in time

On time = tam planlanan saatte, geç kalmadan; tarifeler, toplantılar ve randevular için. In time = bir şeyi yapmak ya da bir şeye hazır olmak için yeterince erken; just in time = son anda; not in time = çok geç.

The flight landed on time.
Uçak tam zamanında indi.
Our meetings never start on time.
Toplantılarımız hiçbir zaman saatinde başlamaz.
We arrived just in time to catch the last bus.
Son otobüse son anda yetiştik.
Will the dress be ready in time for the wedding?
Elbise düğüne yetişir mi?
The ambulance didn't get there in time.
Ambulans oraya zamanında yetişemedi.

6at the end (of) ve in the end

At the end (of) bir noktadır: bir şeyin son kısmı — bir filmin, bir sokağın, bir ayın. In the end ise bir süre, değişiklikler, tartışmalar ya da sorunlardan sonra "sonunda, nihayetinde" demektir. Genellikle cümlenin başına gelir.

Pay at the end of the meal.
Ödemeyi yemeğin sonunda yapın.
There's a bakery at the end of the street.
Sokağın sonunda bir fırın var.
We argued about the name for weeks. In the end, we called the dog Max.
İsim konusunda haftalarca tartıştık. Sonunda köpeğe Max adını verdik.
In the end, the problem was quite simple.
Sonuçta sorun oldukça basitmiş.

7as = while / when (aynı anda olan iki şey)

As + yan cümle while ya da when anlamına gelebilir: iki şey aynı anda olur ya da bir şey, başka bir şey devam ederken olur. Hikâyelerde yaygındır ve while'dan biraz daha yazı diline aittir. Just as = tam o anda. (As'in başka anlamları da vardır; örneğin sebep için bkz. B1-27.)

As I was leaving, the phone rang.
Tam çıkarken telefon çaldı.
She listened to a podcast as she walked home.
Eve yürürken bir podcast dinledi.
The phone rang just as I was getting into the shower.
Tam duşa girerken telefon çaldı.
As we were talking, it started to snow.
Biz konuşurken kar yağmaya başladı.

Sık Yapılan Hatalar

❌I'll finish the report until Friday.
✅I'll finish the report by Friday.
Son tarih (tek eylem): by.
❌I'll wait for you by six.
✅I'll wait for you until six.
Bekleme bir noktaya kadar devam eder: until.
❌I was in Rome during three days.
✅I was in Rome for three days.
Ne kadar süre: for + süre.
❌I fell asleep during the film was on.
✅I fell asleep while the film was on.
during + isim; while + yan cümle. Bu da doğru: during the film.
❌In the end of the film, they get married.
✅At the end of the film, they get married.
at the end of + isim; in the end = sonunda.
❌Please be here until nine at the latest.
✅Please be here by nine at the latest.
at the latest = son tarih: by.
❌I'll call you until tomorrow.
✅I'll call you by tomorrow.
Son tarihten önce tek eylem: by. Bu da doğru: I'll call you tomorrow.
❌I fell asleep while the film.
✅I fell asleep during the film.
while ve as + yan cümle; during + isim.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. "-e kadar" için her zaman until kullanmak. Türkçede "Cumaya kadar bitireceğim" de "Cumaya kadar bekleyeceğim" de deriz. İngilizcede tek bir eylemin son tarihi by, devam eden bir durum until ister. Kendinize sorun: Bu eylem cumaya kadar sürüyor mu, yoksa cumadan önce bir kez mi oluyor?

❌The repairs will be done until the end of the month.
✅The repairs will be done by the end of the month.
❌Please be here until nine at the latest.
✅Please be here by nine at the latest.

2. "Boyunca" için during kullanmak. "Toplantı üç saat boyunca sürdü" cümlesindeki "boyunca" akla during getirir. Ama bir sayı ve süre varsa (three days, two hours), for kullanılır. During bir olay ya da dönemle gelir: during the holidays.

❌The meeting lasted during three hours.
✅The meeting lasted for three hours.
❌I studied during two hours.
✅I studied for two hours.

3. "Sonunda" kelimesini her zaman in the end ile çevirmek. Türkçede "filmin sonunda" (son kısım) ve "sonunda karar verdik" (nihayetinde) aynı kelimeyle söylenir. Bir şeyin son kısmı için at the end of, "nihayetinde" anlamı için in the end kullanın.

❌Sign your name in the end of the page.
✅Sign your name at the end of the page.

4. "Zamanında" kelimesini her zaman on time ile çevirmek. Türkçede "zamanında geldik" hem "geç kalmadık" hem "yetiştik" anlamına gelebilir. Bir şeye yetişmek için in time kullanın; on time tarifeye uygunluk demektir. On time to… bazen duyulur, ama "yetişmek" anlamında doğal seçim in time'dır.

⚠️Did you finish your project on time to enter the competition?
✅Did you finish your project in time to enter the competition?

Karıştırılmasın

by ve until — By = son tarihte ya da ondan önce tek bir eylem. Until = bir noktaya kadar devam eden bir durum.

Can you return the book by Monday?
Kitabı en geç pazartesiye kadar geri getirebilir misin?
pazartesiden önce herhangi bir zaman, bir kez
You can keep the book until Monday.
Kitabı pazartesiye kadar sende tutabilirsin.
pazartesiye kadar sürekli sende

in + süre ve within + süre — In two days genellikle "bugünden iki gün sonra" demektir. Within two days ise "o iki günün içinde bir zaman, daha geç değil" demektir.

The results will be online in two weeks.
Sonuçlar iki hafta sonra internette olacak.
bugünden iki hafta sonra
The results will be online within two weeks.
Sonuçlar iki hafta içinde internette olacak.
en geç iki hafta sonra

in the end ve at last — In the end = değişiklikler ya da sorunlardan sonra, sonunda. At last = uzun bir bekleyişten sonra, rahatlamayla "nihayet!".

At last! The bus is here.
Nihayet! Otobüs geldi.
beklemenin ardından rahatlama

Yazım ve Telaffuz

  • until kelimesinin sonunda tek l vardır; till kelimesinde iki l vardır. İkisi de doğrudur; till daha samimidir. Resmi yazıda untill ve 'til yazımından kaçının.
  • during /ˈdjʊərɪŋ/ (UK), /ˈdʊrɪŋ/ (US) — "DYUU-riŋ" (UK) ya da "DUU-riŋ" (US) gibi; vurgu ilk hecede.
  • within /wɪˈðɪn/ — vurgu ikinci hecede: "wi-DHİN" (th: dil ucu üst dişlere hafifçe değer; "d" değil).
  • on time ve in time ifadelerinde vurgu time kelimesindedir. In the end ifadesinde end vurgulanır; at the end of sesli harften önce "ıt dhi END ıv" gibi duyulur.

Altın Kural

By = en geç (tek bir eylemin son tarihi); until = bir noktaya kadar sürekli. For = ne kadar süre; during + isim / while + yan cümle = ne zaman. On time = geç kalmadan; in time = yeterince erken, yetişerek. Bir şeyin at the end of kısmı = son kısmı; in the end = sonunda. Türkçedeki "-e kadar", "boyunca" ve "sonunda" kelimelerinin her biri İngilizcede iki farklı kelimeye karşılık gelebilir.

Alıştırmalar

A. Yapı

Parantezdeki seçeneklerden doğru olanı yazın ya da boşlukları doldurun.

  1. I fell asleep ___ the film. …
  2. I fell asleep ___ I was watching the film. …
  3. She has lived in Lisbon ___ ten years. …
  4. You must return the form ___ 30 days. …
  5. The bank is open 9 a.m. 4 p.m.
  6. The essay must be handed in ___ Friday. …

B. Anlam

Doğru seçeneği işaretleyin.

  1. Doğru olanı seçin: I'll stay in bed … ten.
  2. Doğru olanı seçin: The plane took off …, at 7.30 exactly.
  3. Doğru olanı seçin: We got to the station … to buy a coffee before the train left.
  4. Doğru olanı seçin: … we decided not to go.
  5. Doğru olanı seçin: The shop doesn't open … ten.
  6. Doğru olanı seçin: … I was getting off the bus, I saw my old teacher.

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. I have to finish this essay until Monday.
  2. We stayed in Paris during a week.
  3. My office is at the end of the corridor.
  4. In the end of the year, we have a big party.

D. Bağlam İçinde

Mesajı uygun zaman ifadeleriyle tamamlayın.

Bir arkadaşa mesaj
Hi Ana! Sorry I didn't reply — my phone was off 17 the whole flight. We landed 18, at 6.10 exactly, but then we waited for our bags 19 almost an hour! 20 the time we got to the hotel, it was nearly nine. We were tired, but we went out anyway and got to the restaurant just 21 before the kitchen closed. We're staying here 22 Sunday. Can you send me your address 23 Friday? I want to send you a postcard!

E. Sıra Sende

  1. Bu hafta belli bir zamana kadar yapmanız gereken bir şeyi (by) ve belli bir zamana kadar yapacağınız bir şeyi (until) yazın.
  2. Uzun süren bir karar hakkında yazın. in the end kullanın.

F. Karışık Tekrar

  1. A1-20 İngilizce Zaman Edatları At, On, In: Saat, Gün, Ay ve Yıllarla Kullanımı
    I usually go swimming ___ Monday mornings. …
  2. A2-27 İngilizce Zero ve First Conditional: If ile Şart Cümleleri
    I'll call you as soon as I (arrive).
  3. B1-03 İngilizce Past Perfect Tense: Had + Past Participle (-mıştı)
    When we got to the cinema, the film already (start).
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play