İngilizcede By ve Until, For ve During, On Time ve In Time Farkı
By, Until, During, For; In Time, On Time, At the End
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda son tarihlerden ve zaman dilimlerinden hassas bir şekilde söz edebileceksiniz: by ve until, for, during ve while, within ve by the time, on time ve in time, at the end ve in the end, ve aynı anda olan iki şey için as.
Temel Fikir
Üzerinde bir bayrak olan bir koşu pisti düşünün. Bayrak zamandaki bir noktadır: Friday, six o'clock, the end of the month.
Bayrağa by demek "bayrakta ya da ondan önce, ama daha sonra değil" demektir. Bu bir son tarihtir: tek bir şey, bayrağa varmadan önce pistin herhangi bir yerinde olmalıdır. Send it by Friday. (En geç cumaya kadar gönder.)
Bayrağa until demek ise bayrağa kadar durmadan devam etmek, sonra durmak demektir. Bu bir nokta değil, bir çizgidir: I'll wait until Friday. (Cumaya kadar bekleyeceğim.)
Diğer birçok zaman kelimesi de aynı şekilde çalışır. Bazıları bir şeyin ne zaman olduğunu gösterir (during the night), bazıları ne kadar sürdüğünü ölçer (for two hours), bazıları da bayrağa tam zamanında mı (on time) yoksa başka bir şey için yeterince erken mi (in time) vardığınızı söyler. Her kelime biraz farklı bir soruya cevap verir; soruyu öğrenirseniz kelime kolaylaşır.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede -e kadar hem son tarih hem de süreklilik için kullanılır; İngilizce bunları by ve until olarak ayırır. Aynı şekilde "boyunca" hem for hem during olabilir, "sonunda" hem at the end hem in the end olabilir, "zamanında" ise hem on time hem in time anlamına gelebilir.
| Türkçe | Soru | İngilizce |
|---|---|---|
| Raporu cuma-ya kadar gönder. | en geç ne zaman? | Send the report by Friday. |
| Cuma-ya kadar bekleyeceğim. | ne zamana kadar devam? | I'll wait until Friday. |
| Üç yıl (boyunca) Dublin'de yaşadım. | ne kadar süre? | I lived in Dublin for three years. |
| Fırtına sırasında elektrik kesildi. | ne zaman? (+ isim) | The power went off during the storm. |
| Kütüphane-dey-ken bisikletimi çaldılar. | ne zaman? (+ yan cümle) | … while I was in the library. |
| Uçak tam zamanında indi. | geç kalmadan | The flight landed on time. |
| Son otobüse yetiştik. | yeterince erken | We arrived in time to catch the last bus. |
| Sokağ-ın son-u-nda | son kısım | at the end of the street |
| Sonunda adını Max koyduk. | nihayetinde | In the end, we called him Max. |
Kendinize Türkçe ekin anlamını değil, cevap verdiği soruyu sorun: Tek bir eylem ve son tarih mi (by), yoksa devam eden bir durum mu (until)?
Yapı
Son tarihler ve zaman dilimleri
| Kelime | Arkadan gelen | Cevap verdiği soru | Örnek |
|---|---|---|---|
| by | bir saat / tarih | en geç ne zaman? | Please reply by Monday. |
| by the time | yan cümle | en geç hangi olaydan önce? | By the time we arrived, the shop was closed. |
| until / till | bir saat / tarih ya da yan cümle | ne zamana kadar (devam ederek)? | I'll be here until six. / Wait until I call. |
| within | bir süre | hangi süre içinde? | We'll answer within 24 hours. |
| from… to / until | iki zaman | ne zaman başlayıp ne zaman bitiyor? | The shop is open from 9 to 5. |
| for | bir süre | ne kadar süre? | I lived there for three years. |
| during | isim (olay ya da dönem) | ne zaman? | I fell asleep during the film. |
| while | yan cümle | ne zaman? | I fell asleep while I was watching the film. |
| as | yan cümle | ne zaman? (aynı anda) | As I was leaving, the phone rang. |
Kalıp ifadeler
| İfade | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| on time | planlanan saatte, geç kalmadan | The train left on time. |
| in time (for… / to…) | yeterince erken, yetişecek şekilde | We got there in time for the start. |
| at the end (of…) | bir şeyin son noktasında | at the end of the film / the street / May |
| in the end | sonunda, bir süre, değişiklik ya da sorundan sonra | In the end, we took a taxi. |
Till until ile aynı anlamdadır ve daha samimidir. Amerikan İngilizcesinde Monday through Friday = pazartesiden cumaya, cuma dahil.
Kullanımlar
1by = en geç (son tarih)
Bir şey belli bir saatte ya da ondan önce olmalıysa by + zaman kullanın. Önemli olan sadece son tarihtir, eylemin ne kadar sürdüğü değil. By then = en geç o zamana kadar.
2until = bir zamana kadar devam etmek
Bir durum belli bir noktaya kadar devam edip sonra bitiyorsa until (ya da till) kullanın. Olumsuz cümlede not… until "-den önce değil" demektir: eylem o noktada başlar.
3by the time, within, from… to
By the time + yan cümle by gibi çalışır, ama son tarih bir olaydır. By the time + past simple'dan sonra, daha önce olan eylem çoğu zaman past perfect'tir (bkz. B1-03). Within + süre = o süre içinde, sonundan daha geç değil. From… to / until başlangıcı ve bitişi verir.
4for, during, while
For + süre ne kadar süre? sorusuna cevap verir. During + isim ne zaman? sorusuna cevap verir: o olayın ya da dönemin içinde bir zaman, ya da baştan sona. While de during ile aynı işi yapar, ama arkasından bir yan cümle (özne + fiil) gelir. Hikâyelerde while için bkz. A2-02.
5on time ve in time
On time = tam planlanan saatte, geç kalmadan; tarifeler, toplantılar ve randevular için. In time = bir şeyi yapmak ya da bir şeye hazır olmak için yeterince erken; just in time = son anda; not in time = çok geç.
6at the end (of) ve in the end
At the end (of) bir noktadır: bir şeyin son kısmı — bir filmin, bir sokağın, bir ayın. In the end ise bir süre, değişiklikler, tartışmalar ya da sorunlardan sonra "sonunda, nihayetinde" demektir. Genellikle cümlenin başına gelir.
7as = while / when (aynı anda olan iki şey)
As + yan cümle while ya da when anlamına gelebilir: iki şey aynı anda olur ya da bir şey, başka bir şey devam ederken olur. Hikâyelerde yaygındır ve while'dan biraz daha yazı diline aittir. Just as = tam o anda. (As'in başka anlamları da vardır; örneğin sebep için bkz. B1-27.)
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-e kadar" için her zaman until kullanmak. Türkçede "Cumaya kadar bitireceğim" de "Cumaya kadar bekleyeceğim" de deriz. İngilizcede tek bir eylemin son tarihi by, devam eden bir durum until ister. Kendinize sorun: Bu eylem cumaya kadar sürüyor mu, yoksa cumadan önce bir kez mi oluyor?
2. "Boyunca" için during kullanmak. "Toplantı üç saat boyunca sürdü" cümlesindeki "boyunca" akla during getirir. Ama bir sayı ve süre varsa (three days, two hours), for kullanılır. During bir olay ya da dönemle gelir: during the holidays.
3. "Sonunda" kelimesini her zaman in the end ile çevirmek. Türkçede "filmin sonunda" (son kısım) ve "sonunda karar verdik" (nihayetinde) aynı kelimeyle söylenir. Bir şeyin son kısmı için at the end of, "nihayetinde" anlamı için in the end kullanın.
4. "Zamanında" kelimesini her zaman on time ile çevirmek. Türkçede "zamanında geldik" hem "geç kalmadık" hem "yetiştik" anlamına gelebilir. Bir şeye yetişmek için in time kullanın; on time tarifeye uygunluk demektir. On time to… bazen duyulur, ama "yetişmek" anlamında doğal seçim in time'dır.
Karıştırılmasın
by ve until — By = son tarihte ya da ondan önce tek bir eylem. Until = bir noktaya kadar devam eden bir durum.
in + süre ve within + süre — In two days genellikle "bugünden iki gün sonra" demektir. Within two days ise "o iki günün içinde bir zaman, daha geç değil" demektir.
in the end ve at last — In the end = değişiklikler ya da sorunlardan sonra, sonunda. At last = uzun bir bekleyişten sonra, rahatlamayla "nihayet!".
Yazım ve Telaffuz
- until kelimesinin sonunda tek l vardır; till kelimesinde iki l vardır. İkisi de doğrudur; till daha samimidir. Resmi yazıda untill ve 'til yazımından kaçının.
- during /ˈdjʊərɪŋ/ (UK), /ˈdʊrɪŋ/ (US) — "DYUU-riŋ" (UK) ya da "DUU-riŋ" (US) gibi; vurgu ilk hecede.
- within /wɪˈðɪn/ — vurgu ikinci hecede: "wi-DHİN" (th: dil ucu üst dişlere hafifçe değer; "d" değil).
- on time ve in time ifadelerinde vurgu time kelimesindedir. In the end ifadesinde end vurgulanır; at the end of sesli harften önce "ıt dhi END ıv" gibi duyulur.
Altın Kural
By = en geç (tek bir eylemin son tarihi); until = bir noktaya kadar sürekli. For = ne kadar süre; during + isim / while + yan cümle = ne zaman. On time = geç kalmadan; in time = yeterince erken, yetişerek. Bir şeyin at the end of kısmı = son kısmı; in the end = sonunda. Türkçedeki "-e kadar", "boyunca" ve "sonunda" kelimelerinin her biri İngilizcede iki farklı kelimeye karşılık gelebilir.
Alıştırmalar
A. Yapı
Parantezdeki seçeneklerden doğru olanı yazın ya da boşlukları doldurun.
-
I fell asleep ___ the film. …
-
I fell asleep ___ I was watching the film. …
-
She has lived in Lisbon ___ ten years. …
-
You must return the form ___ 30 days. …
-
The bank is open 9 a.m. 4 p.m.
-
The essay must be handed in ___ Friday. …
B. Anlam
Doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: I'll stay in bed … ten.
-
Doğru olanı seçin: The plane took off …, at 7.30 exactly.
-
Doğru olanı seçin: We got to the station … to buy a coffee before the train left.
-
Doğru olanı seçin: … we decided not to go.
-
Doğru olanı seçin: The shop doesn't open … ten.
-
Doğru olanı seçin: … I was getting off the bus, I saw my old teacher.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
I have to finish this essay until Monday.
-
We stayed in Paris during a week.
-
My office is at the end of the corridor.
-
In the end of the year, we have a big party.
D. Bağlam İçinde
Mesajı uygun zaman ifadeleriyle tamamlayın.
Hi Ana! Sorry I didn't reply — my phone was off 17 the whole flight. We landed 18, at 6.10 exactly, but then we waited for our bags 19 almost an hour! 20 the time we got to the hotel, it was nearly nine. We were tired, but we went out anyway and got to the restaurant just 21 before the kitchen closed. We're staying here 22 Sunday. Can you send me your address 23 Friday? I want to send you a postcard!
E. Sıra Sende
-
Bu hafta belli bir zamana kadar yapmanız gereken bir şeyi (by) ve belli bir zamana kadar yapacağınız bir şeyi (until) yazın.
-
Uzun süren bir karar hakkında yazın. in the end kullanın.flat (UK) = apartment (US)
F. Karışık Tekrar
-
A1-20 İngilizce Zaman Edatları At, On, In: Saat, Gün, Ay ve Yıllarla Kullanımı I usually go swimming ___ Monday mornings. …
-
A2-27 İngilizce Zero ve First Conditional: If ile Şart Cümleleri I'll call you as soon as I (arrive).
-
B1-03 İngilizce Past Perfect Tense: Had + Past Participle (-mıştı) When we got to the cinema, the film already (start).
